کتاب اسلام دین فطرت

اذان و اقامه بگويد; ولي پيش از نماز عيد فطر و قربان مستحب است به جاي اذان و اقامه سه مرتبه "الصلاة" گفته شود. اذان هجده جمله است : چهار مرتبه "الله اكبر"; يعني : "خداي متعال بزرگتر از آن است كه توصيف شود." دو مرتبه "أشهد أن لا اله الا الله"; يعني : "گواهي مي‌دهم كه نيست خدايي جز خداي يكتا." دو مرتبه "أشهد أن محمدا رسول الله"; يعني : "گواهي مي‌دهم كه حضرت محمد6پيامبر و فرستاده خداست ." دو مرتبه "حي علي الصلاة"; يعني : "بشتاب به سوي نماز." دو مرتبه "حي علي الفلاح"; يعني : "بشتاب به سوي رستگاري ." دو مرتبه "حي علي خير العمل"; يعني : "بشتاب به سوي بهترين كردار." دو مرتبه "الله أكبر" دو مرتبه "لا اله الا الله". اقامه هفده جمله است : يعني دو مرتبه "الله كبر" از اول اذان و يك مرتبه "لا اله الا الله" از آخر آن كم مي‌شود و پس از گفتن "حي علي خير العمل" دو مرتبه "قد قامت الصلاة"، اضافه مي‌گردد. جمله "أشهد أن عليا ولي الله" جزو اذان و اقامه نيست ; ولي خوب است پس از "أشهد أن محمدا رسول الله" به قصد قربت - نه به قصد ورود - گفته شود.2 -قنوت ; در ركعت دوم نماز قبل از ركوع، دو دست مقابل صورت گرفته مي‌شود و آنچه مناسب با شأن خداوند است گفته مي‌شود. بهتر است دعاهاي رسيده از معصومين يا از آيات قرآن خوانده شود.3 -پس از انجام هر عمل گفتن "الله اكبر" بسيار شايسته است، و همچنين پيش از رفتن به ركوع ; و اين حتي الامكان ترك نشود.

4 -در هر تكبير و مخصوصا در موقع تكبيرة الاحرام، دست ها را تا مقابل گوش بالا آوردن به طوري كه كف دست ها رو به قبله باشد مستحب است .5 -نگاه كردن به محل سجده در حال ايستادن و نگاه كردن به كف دست ها در حال قنوت و در ركوع بين پاها و وقت نشستن به دامن خود مستحب است .6 -مستحب است پس از قيام از ركوع، و قبل از رفتن به سجده گفته شود: "سمع الله لمن حمده"; يعني : "خدا بشنود [ستايش ] كسي را كه او را ستايش نمود." و هنگام برخاستن براي ركعت ديگر گفته شود: "بحول الله و قوته اقوم و اقعد"; يعني : "با قدرت و توانايي خداوند برمي خيزم و مي‌نشينم ."7 -پس از سلام نماز، قدري بنشيند و فكر كند و به هر زباني كه مي‌خواهد با خالق خود راز و نياز كند، كه آن را تعقيب مي‌گويند. گرچه بهتر است آنچه را كه در كتابهاي دعا دستور داده اند، بخواند. و مستحب است آنچه را كه پيامبر اكرم6به حضرت زهرا(س) تعليم فرمود و به تسبيحات حضرت زهرا(س) مشهور است، بگويد. و آن 34 مرتبه "الله اكبر"، 33 مرتبه "الحمد لله" و 33 مرتبه "سبحان الله" است . خوب است پس از اتمام نماز سجده شكر به جا آورده شود; و سه بار در سجده "شكرا لله" يا "شكرا" و يا "عفوا" گفته شود.

مبطلات نماز

در نماز علاوه بر اين كه شايسته است با حضور قلب در مقابل خداوند متعال به راز و نياز پرداخت و كاملا متوجه عظمت آفريدگار بود، بايد مراقبت نمود تا كارهايي كه موجب بي توجهي به نماز و باطل شدن آن مي‌گردد از نمازگزار سر نزند. دوازده چيز نماز را باطل مي‌كند:1 -آن كه در بين نماز يكي از شرطهاي صحت آن - مانند پوشش لازم براي زن و مرد - از بين برود.

2 -آن كه در بين نماز از روي عمد يا اشتباه و يا ناچاري، چيزي كه وضو يا غسل را باطل مي‌كند پيش آيد، مثل اين كه ادرار از او خارج شود.3 -آن كه دست ها را به عنوان يكي از واجبات نماز روي هم قرار دهد، كه بنابر احتياط واجب بايد نمازش را دوباره بخواند.4 -عمدا "آمين" گفتن پس از سوره حمد.5 -آن كه از روي عمد پشت به قبله نمايد و يا به سمت راست يا چپ قبله منحرف شود.6 -گفتن مطالبي خارج از نماز از روي عمد; چه از آن قصد معنا كند يا بنابراحتياط واجب معنايي را قصد نكند.7 -با صداي بلند خنديدن ; بلكه خنده صدادار سهوي هم كه انسان را از صورت نمازگزار خارج نمايد نماز را باطل مي‌كند; ولي تبسم و لبخند نماز را باطل نمي كند.8 -گريه بلند عمدي براي كار دنيايي ; و اگر به اختيار خود بي صدا نيز گريه كند اشكال دارد.9 -كاري انجام دهد كه از صورت نمازگزار خارج شود.10 -خوردن و آشاميدن .11 -شك در شماره ركعت هاي نمازهاي دو ركعتي، سه ركعتي و در دو ركعت اول از نمازهاي چهار ركعتي .12 -كم و يا زياد كردن يكي از ركن هاي نماز، از روي اشتباه باشد يا عمد; و يا كم و زياد كردن عمدي يكي از واجبات نماز كه ركن نيست .

نماز مسافر

1 -در مسافرت، نمازهاي چهار ركعتي (ظهر، عصر، عشا) دو ركعت (شكسته) خوانده مي‌شود.2 -كسي كه قصد هشت فرسخ رفتن يا چهار فرسخ رفت و برگشت را دارد،

هنگامي كه از مبدأ به اندازه اي دور شود كه ساختمانهاي شهر را نبيند و صداي متعارف اذان آن شهر را نشنود (حد ترخص) وارد محدوده سفر شده و بايد نمازش را شكسته به جا آورد.3 -اگر كسي شغلش مسافرت باشد مانند راننده، كشتيبان، شتردار، چوبدار و مانند آنها، در غير سفر اول بايد نماز را تمام بخواند; ولي در سفر اول - اگر چه طول بكشد - نمازش شكسته است ; مگر اين كه سفر بسيار طولاني باشد و به حدي برسد كه عرفا بگويند سفر شغل او شده است، يا پس از رسيدن به مقصد بدون بازگشت به وطن به جاهاي ديگر مسافرت نمايد.4 -بازرگانان و پيشه وران سيار، مهمانداران هواپيما و قطار و كشتي، فرماندهان نيروهاي نظامي و انتظامي يا معلماني كه محل كارشان ثابت نيست و يا دانشجوياني كه مجبورند در هر هفته چند روز به شهر ديگري كه به مقدار مسافت شرعي است سفر كنند، در حكم كسي هستند كه هميشه در حال سفر است و نمازشان تمام و روزه آنها صحيح مي‌باشد.5 -كسي كه مسافرت كرده و بخواهد ده روز يا بيشتر در يك محل بماند، بايد نماز را در آنجا تمام بخواند.6 -كسي كه سفر براي او ضرر دارد يا مثلا براي سرقت يا اذيت و آزار و ستم به ديگران و يا خريد و فروش چيزهاي حرام مانند مشروبات الكلي سفر كرده باشد، بايد نماز را تمام بخواند.

نماز جماعت

درباره نماز جماعت بسيار سفارش شده است . در حديث آمده است : اگر يك نفر به امام جماعت اقتدا كند هر ركعت از نماز آنان ثواب صد و پنجاه نماز را دارد، و اگر دو نفر اقتدا كنند هر ركعت ثواب ششصد نماز را دارد (و هر چه بيشتر شوند ثواب نمازشان بيشتر مي‌شود، تا اين كه شمار آنان به ده نفر برسد) و هر گاه بيشتر از

ده نفر باشند، اگر تمام درياها مركب، درخت ها قلم، و جن و انس و فرشتگان نويسنده شوند، توان نوشتن ثواب يك ركعت از آن را نخواهند داشت .[1]مستحب است نمازهاي يوميه و نماز ميت و نماز آيات به جماعت خوانده شود; و به شركت در نماز جماعت نمازهاي يوميه و به ويژه نمازهاي صبح، مغرب و عشا مخصوصا براي همسايه مسجد و كسي كه صداي اذان را مي‌شنود بيشتر سفارش شده است . نماز جماعت حداقل با حضور دو نفر تشكيل مي‌گردد; يكي از ايشان كه جلو مي‌ايستد و اول شروع به نماز مي‌كند امام، و ديگري را كه به او اقتدا مي‌كند مأموم مي‌گويند. امام به جاي ديگران حمد و سوره را مي‌خواند و ديگران به قرائت او گوش مي‌دهند و در دل به ياد خدا هستند، چنان كه در قرآن آمده است : (و اذا قري القرآن فاستمعوا له وانصتوا لعلكم ترحمون )[2]"وقتي كه قرآن خوانده مي‌شود به آن گوش فرا دهيد و ساكت باشيد، شايد مورد رحمت خدا قرار گيريد."

شرايط نماز جماعت

1 -نبايد ميان امام و مأموم و نيز ميان مأموم و مأموم ديگري كه به واسطه او به امام متصل شده است، حائلي باشد كه مانع صدق ارتباط و يك جماعت بودن گردد. ولي اگر امام جماعت مرد و مأموم زن باشد و ميان آن زن و امام يا آن زن و مأموم مرد متصل به امام، پرده يا مانند آن باشد، اشكال ندارد. ولي بايد به شكلي باشد كه همه آنان يك اجتماع شمرده شوند.2 -جاي ايستادن امام نبايد از مأموم بلندتر باشد.3 -بنابر احتياط واجب فاصله ميان امام و مأموم يا مأمومين با يكديگر نبايد بيشتر از يك گام معمولي باشد.4 -مأموم نبايد جلوتر از امام بايستد; و بنابر احتياط واجب مساوي او هم نباشد.
[1]نوري، ميرزاحسين، مستدرك الوسائل، باب 1) از ابواب صلاة الجماعة، ج 6، ص 444، حديث 3 .
[2]سوره اعراف (7)، آيه 204 .نام کتاب :اسلام دين فطرتنویسنده :منتظري، حسينعليجلد :1صفحه :466

««صفحه‌اول«صفحه‌قبلیجلد :1صفحه‌بعدی»صفحه‌آخر»»««اول«قبلیجلد :1بعدی»آخر»»

فرمت PDF

شناسنامهفهرست

شرايط امام جماعت

امام جماعت بايد عاقل، عادل، دوازده امامي، حلال زاده و بنابر احتياط واجب بالغ باشد; و در خواندن حمد و سوره و ديگر ذكرهاي نماز و نيز در به جاآوردن افعال نماز غلط و ايرادي نداشته باشد; و اگر مأمومين مرد يا مرد و زن هستند، امام جماعت بايد مرد باشد. ولي امامت زن براي زن جايز است .

نمازهاي واجب ديگر

نماز جمعه

در روزهاي جمعه، با وجود شرايط آن، به جاي نماز ظهر نماز جمعه خوانده مي‌شود; و در قرآن كريم و احاديث شريف در مورد نماز جمعه سفارش بسياري شده است . اگر فراهم كردن شرايط نماز جمعه در زمان غيبت امام عصر (عج) ممكن باشد، بنابر احتياط برپا كردن آن واجب است ; و پس از برپايي نماز جمعه، بنابر احتياط واجب حضور در آن براي افرادي كه واجد شرايط هستند واجب مي‌شود و نبايد بدون عذر شرعي آن را ترك كنند. چون نماز جمعه از دستورات مهم اجتماعي اسلام است و اهميت فراواني دارد، براي اين كه مردم بيشتر در آن شركت كنند مقرر شده است كه :1 -مردم از فاصله دو فرسخي براي برپا داشتن آن حاضر شوند.2 -نبايد فاصله بين دو محل نماز جمعه كمتر از يك فرسخ باشد كه مردم دسته دسته و متفرق نشوند. بلكه همگي در يك اجتماع بزرگتر شركت كنند و از نتايج اجتماعي آن بيشتر بهره مند شوند.3 -انجام هر كاري كه مزاحم نماز جمعه باشد، نظير معاملات پيش از اتمام نماز جمعه جايز نيست ; ولي باطل نمي باشد.

كيفيت نماز جمعه

نماز جمعه همانند نماز صبح دو ركعت است . در ركعت اول آن پس از حمد مستحب مؤكد است سوره جمعه، و در ركعت دوم پس از حمد سوره منافقون خوانده شود; و نيز مستحب مؤكد است در ركعت اول پيش از رفتن به ركوع يك قنوت، و در ركعت دوم پس از ركوع يك قنوت بخوانند. همچنين واجب است پيش از شروع نماز، دو خطبه خوانده شود.

شرايط امام جمعه

امام جمعه بايد بالغ، عاقل، مرد، مؤمن، حلال زاده و عادل باشد و توانايي ايراد خطبه ها را به صورت ايستاده داشته باشد; و بنابر احتياط واجب بايد امام جمعه از طرف مجتهد واجد شرايط حاكميت منصوب باشد; و اگر چند مجتهد واجد شرايط باشند، از طرف مجتهدي كه واجد شرايط و متصدي اداره امور اجتماعي و سياسي مسلمانان است منصوب باشد. و اگر اداره اين شئون در اختيار مجتهد واجد شرايط نيست، امام جمعه بنابر احتياط واجب خود بايد مجتهد لايق اين مقام و يا از طرف چنين مجتهدي منصوب باشد. و اگر امام جمعه واجد شرايط نباشد، حضور در آن جمعه واجب نبوده و نماز صحيح نيست . شايسته است امام جمعه فردي مخلص، آراسته به صفات نيك، شجاع، صريح، قاطع، با وقار، خطيب، داراي فصاحت و بلاغت، آشنا به اوضاع جهان اسلام و آگاه به مصالح اسلام و مسلمانان باشد و در خطبه ها به مسائل اجتماعي، سياسي، مصالح مسلمانان و نيازهاي مادي و معنوي آنان بپردازد و بكوشد با خطبه ها به آگاهي و رشد معنوي و سياسي مردم بيفزايد و چگونگي برخورد آنان با يكديگر و با ساير ملت ها را تذكر دهد و راههاي مبارزه با استعمارگران و ستمكاران را به آنان بياموزد. از آنجا كه نماز جمعه همچون حج و نماز عيد فطر و قربان عبادتي است آميخته

با سياست، لازم است از اين جايگاه به سود استقلال، آزادي و عظمت اسلام و مسلمانان بهره گيري شود; زيرا اسلام همه عرصه ها و ابعاد زندگي مسلمانان از جمله مسائل سياسي و اقتصادي آنان را در نظر گرفته است ; و كساني كه از مطرح كردن مسائل سياسي و اقتصادي پرهيز مي‌كنند، اسلام را آن چنان كه هست نشناخته اند.

نماز عيد فطر و عيد قربان

در دو عيد بزرگ اسلامي، يعني عيد فطر (روز اول ماه شوال)، و روز عيد قربان (دهم ماه ذيحجه)، مقرر شده است كه مسلمانان در هر كجا كه باشند دو ركعت نماز عيد به جا آورند. وقت نماز عيد از طلوع آفتاب روز عيد است تا ظهر آن روز. اين نماز در زمان حضور و اقتدار حكومت امام معصوم (ع) واجب است و بايد به جماعت خوانده شود، و در زمان غيبت نيز اگر فراهم كردن شرايط آن ميسر باشد بنابر احتياط واجب بايد برپا گردد و افراد واجد شرايط - چنانچه عذر شرعي ندارند - بايد در آن شركت نمايند.

كيفيت نماز عيد

نماز عيد دو ركعت است . در ركعت اول پس از تكبيرة الاحرام و قرائت حمد و سوره، بنابر احتياط واجب بايد پنج تكبير بگويند و پس از هر تكبير يك قنوت بخوانند و پس از قنوت پنجم تكبير ديگري گفته و به ركوع روند و دو سجده را به جا آورده و برخيزند، و در ركعت دوم پس از حمد و سوره چهار تكبير گفته و پس از هر تكبير يك قنوت بخوانند و تكبير پنجم را بگويند و به ركوع روند و دو سجده و تشهد به جا آورده و نماز را پايان دهند. پس از نماز امام بايد دو خطبه ايراد كند. شرايطي كه در مورد امام جمعه معتبر است در مورد امام نماز عيد نيز معتبر است . بهتر است در ركعت اول نماز عيد سوره اعلي و در ركعت دوم سوره شمس قرائت شود، يا در ركعت اول سوره شمس و در ركعت دوم سوره غاشيه خوانده شود.