به اين جهت در زيارت ائمه اطهار(ع) بايد با توجه و اخلاص و عنايت به توحيد و ربوبيت الهي، به پيامبر6و ائمه اطهار(ع) توسل جست و آنها را وسيله تقرب به خداوند متعال قرار داد و تعاليم و سيره آنان را براي بندگي خداوند در نظر گرفت .
نذر، عهد و قسم
وفاي به عهد از عالي ترين فضايل اخلاقي است و نشانه پاكي سرشت و سلامتي طبع است . اسلام براي وفاي به عهد اهميت كم نظيري قائل شده است . خداوند درباره آن فرموده است : (و أوفوا بالعهد ان العهد كان مسئولا)[1]"و به عهد وفا كنيد، زيرا كه عهد مورد سؤال است ." نظام اجتماعي بدون متعهد بودن به عهد سامان نمي يابد. وفاي به عهد، عامل اطمينان مردم به يكديگر ميشود و قول و قرارها بي آن ارزش و اعتباري ندارد. بايد به همه تعهدات طبق آيه فوق عمل شود; و آنگاه كه تعهدي با ذكر نام خداوند انجام گرفت، چه به صورت قسم يا نذر و يا عهد، تخلف از آن علاوه بر اين كه از نظر اخلاقي زشت و گناه است كفاره نيز دارد. خداوند درباره عهدها و نذرها و قسم ها در چند آيه فرموده است : (و ما أنفقتم من نفقة أو نذرتم من نذر فان الله يعلمه )[2]"آنچه را كه انفاق ميكنيد و يا نذر كرده ايد، خداوند آن را ميداند." در جاي ديگر ميفرمايد: (و أوفوا بعهد الله اذا عاهدتم و لا تنقضوا الايمان بعد توكيدها و قد جعلتم الله عليكم كفيلا ان الله يعلم ما تفعلون و لا تكونوا كالتي نقضت غزلها من بعد قوة أنكاثا تتخذون أيمانكم دخلا بينكم أن تكون أمة هي أربي من أمة انما يبلوكم الله به ...)[3]"و چون با خدا [و يا با مردم به نام خدا] عهد بستيد،
[1]سوره اسراء (17)، آيه 34 .
[2]سوره بقره (2)، آيه 270 .
[3]سوره نحل (16)، آيات 91 - 92 .نام کتاب :اسلام دين فطرتنویسنده :منتظري، حسينعليجلد :1صفحه :496
««صفحهاول«صفحهقبلیجلد :1صفحهبعدی»صفحهآخر»»««اول«قبلیجلد :1بعدی»آخر»»
فرمت PDF
شناسنامهفهرست
به عهد و پيمان خود وفادار باشيد و سوگندهاي خود را پس از تأكيد نشكنيد در حالي كه خدا را كفيل و ضامن بر [سوگند] خود قرار داده ايد; به يقين خدا به آنچه انجام ميدهيد دانا و آگاه است، و مانند زني نباشيد كه رشته نخ خود را پس از تابيدن محكم، از هم باز ميكرد. مبادا عهد و پيمان محكم خود را براي فريب يكديگر به كار بريد تا گروهي بر گروه ديگر برتري يابند; زيرا خدا شما را با اين عهد و قسم ها ميآزمايد." به هر حال نوع ديگري از رابطه انسان با خدا به اين شكل است كه انسان با نذر و عهد و قسم، انجام يا ترك كاري را براي خدا بر خود واجب كند. نذر بر چند قسم است :1 -"نذر بر"; نذري است كه براي شكر نعمت دنيوي يا اخروي باشد; مثلا بگويد: "از براي خداست بر من كه اگر مرا توفيق حج داد فلان كار خير را انجام دهم ." يا براي شكر ترك گناه يا رفع بلا يا بيماري و يا ساير مشكلات صورت بگيرد; به عنوان مثال بگويد: "از براي خداست بر من كه اگر بيمارم شفا يافت، فلان عمل خير را انجام دهم ."2 -"نذر زجر"; نذري كه براي بازداشتن خود از عمل حرام يا مكروه انجام ميگيرد. مثلا ميگويد: "از براي خداست بر من كه اگر عمدا غيبت كردم يك روز روزه بگيرم ."3 -"نذر تبرعي"; نذري است كه مطلق بوده و مشروط و معلق بر چيزي نباشد. به عنوان مثال بگويد: "براي خداست بر من كه فردا را روزه بگيرم ." نذر در مورد كارهايي صحيح است كه شرعا مطلوب باشد. بنابراين اگر نذر كند كار حرام يا مكروهي را انجام دهد يا كار واجب يا مستحبي را ترك كند، نذر او صحيح نيست . و حتي اگر نذر كند كار مباحي را انجام دهد يا ترك نمايد، چنانچه انجام و ترك آن از هر جهت مساوي باشد، باز هم نذر صحيح نيست .
در نذر و عهد، مجرد نيت و قصد كافي نيست و بايد صيغه خوانده شود و نام خدا بر زبان جاري شود; ولي خواندن به عربي لازم نيست . و عبارت "براي خدا" به هر زبان كه باشد بايد در صيغه نذر گفته شود; مثلا بگويد: "براي خداست بر من كه اگر بيمارم بهبود يافت فلان كار را انجام دهم ." اگر نذر كند تا وقت معيني كاري را ترك كند، بعد از گذشتن آن وقت ميتواند آن كار را انجام دهد; و اگر پيش از گذشتن وقت از روي اختيار آن را انجام دهد، بايد كفاره بدهد. اگر براي تخلف نذر يا قسم يا عهد خود كفاره معين كند، به عنوان مثال بگويد: با خدا عهد كردم كه ديگر سيگار نكشم و اگر كشيدم صد تومان صدقه بدهم، در صورت تخلف بايد تنها آنچه را كه معين نموده انجام دهد و كفاره ديگري واجب نيست .
خانواده
این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة
جايگاه و اهميت خانواده
خداوند زن و مرد را براي آرامش يكديگر آفريد و به منظور برخورداري از تفاهم هر چه بيشتر ميان آنان رشته هاي پيوند و دوستي برقرار ساخت : (و من آياته أن خلق لكم من أنفسكم أزواجا لتسكنوا اليها و جعل بينكم مودة و رحمة )[1]"و از نشانه هاي [لطف ] الهي آن است كه براي شما از جنس خودتان جفت هايي بيافريد تا بدانها آرام گيريد، و ميانتان دوستي و رحمت نهاد." نكته مهم، تأثير كانون خانواده در پرورش استعدادها، رشد جامعه و توسعه معنوي بشريت است . خانواده به امنيت اجتماعي و اخلاقي كمك ميكند و در شكل گيري اقتصاد سالم و متوازن مؤثر است . از آيات و روايات بسياري اهميت كانون خانواده و نقش آن در ايجاد آرامش و محبت و پرورش عواطف انساني استفاده ميشود. در نسبت ميان زن و مرد قرآن ميگويد: (هن لباس لكم و أنتم لباس لهن )[2]"آنان جامه عفاف و پوشش شما هستند و شما نيز لباس عفت آنان هستيد." در جامعه هايي كه كانون خانواده برقرار است، پايداري، آرامش، صميميت و سلامتي خاص حاكم است و خانواده به خوبي نقش خود را در پيشگيري از جرم، تربيت فرزندان و سلامت جامعه ايفا ميكند. از اين رو بايد حفظ و استواري خانواده را در دستور كار جوامع قرار داد و هنگامي كه حفظ و استواري خانواده با فعاليت هاي اجتماعي در تضاد باشد، به دليل اهميت و حساسيت خانواده برنامه زندگي را بايد به گونه اي تنظيم نمود تا اين كانون آسيب نبيند.
[1]سوره روم (30)، آيه 21 .
[2]سوره بقره (2)، آيه 187) .نام کتاب :اسلام دين فطرتنویسنده :منتظري، حسينعليجلد :1صفحه :501
««صفحهاول«صفحهقبلیجلد :1صفحهبعدی»صفحهآخر»»««اول«قبلیجلد :1بعدی»آخر»»
فرمت PDF
شناسنامهفهرست
از سوي ديگر درباره اهميت پيوند و ارتباط با اعضاي بزرگتر خانواده و در سطح گسترده تر آن - يعني پدر، مادر، برادران، خواهران و خويشاوندان - در اسلام تأكيد شده و وظايف و تكاليف معيني چون احترام و رسيدگي به پدر و مادر، صله رحم و رسيدگي ويژه به احوال و معيشت آنان بيان شده است . تأكيد بر جايگاه خانواده به معناي عام آن نيز در راستاي حفظ ارزشها و دوام معنويت و بقاي صميميت و تقويت عواطف و حل مشكلات انساني است .[1]
ازدواج
پيوند طبيعي زن و مرد
خداوند ميان زن و مرد گرايش و كششي طبيعي به وجود آورده كه آن دو را به هم پيوند ميدهد و به زندگي مشترك با يكديگر ميكشاند. هسته اصلي خانواده را زن و مرد تشكيل ميدهند. اين گرايش و ميل طبيعي، همان ميل جنسي است كه مانند ساير غرايز بايد در جهت صحيح خود قرار گيرد. زندگي مشترك دو همسر در آغاز غالبا از ميل جنسي ريشه ميگيرد، ولي در اين حد متوقف نمي شود و به تدريج به نوعي همبستگي عميق روحي و عاطفي، اعتقادي و اجتماعي كشانده ميشود. از آثار خوب ازدواج، تشكيل خانواده، تربيت اولاد و كنترل اخلاقي و كوشش هر يك از زن و مرد در تأمين سعادت يكديگر و همكاري براي تأمين مصالح مشترك است .
ازدواج يك نوع عبادت است
اسلام به مسأله ازدواج اهميت بسياري داده است ; در آيات قرآن و در سخنان معصومين (ع) درباره ازدواج تشويق هاي فراواني صورت گرفته و ازدواج عملي مقدس و ارزشمند و كار خير محسوب شده است .
[1]لازم به يادآوري است كه بخشي از مباحث اخلاق خانواده در قسمت "اخلاق" همين كتاب بيان شده است .نام کتاب :اسلام دين فطرتنویسنده :منتظري، حسينعليجلد :1صفحه :502
««صفحهاول«صفحهقبلیجلد :1صفحهبعدی»صفحهآخر»»««اول«قبلیجلد :1بعدی»آخر»»
فرمت PDF
شناسنامهفهرست
اسلام نمي خواهد غريزه ها و استعدادهايي را كه براي حفظ موجوديت هر فرد (از نظر خوددوستي) و يا براي مصالح اجتماعي (غيردوستي) در انسان قرار داده شده، تعطيل يا فلج نمايد; بلكه ميخواهد نيروهاي طبيعي بشر را با استفاده از روش عقلاني در مسير شايسته خود قرار دهد. اسلام نمي خواهد استعدادها را راكد نگه دارد و يا از كار بيندازد و يا برخلاف جريان طبيعت و اصول فطري انسان دستوري بدهد; زيرا از يك طرف قانوني كه برخلاف جريان طبيعي باشد قابل اجرا و دوام نيست، و از سوي ديگر دستورات دين اسلام بر مبناي فطرت است . اگر از غريزه جنسي به خوبي استفاده شود، موجب بهبود و تعادل انسان و سبب تكامل و بقاي نسل خواهد بود; و اگر به شايستگي رهبري نشود، موجب سقوط انسان و بسياري از انحرافات و عقده هاي مختلف خواهد شد. كساني كه از ازدواج خودداري كنند و به اين سنت بي اعتنا باشند، چه بسا به گناهاني آلوده شوند كه موجب از دست دادن تعادل جسمي و روحي آنان گردد. هر يك از زن و مرد طوري آفريده شده اند كه بدون ديگري ناقص و در رنج و ناراحتي هستند و با الفت ميان آنان اين نقص برطرف ميشود و هر يك از دو همسر لازم و ملزوم و وسيله حفظ و نگهداري يكديگرند. قرآن درباره ازدواج فرموده است : (و أنكحوا الايامي منكم والصالحين من عبادكم و امائكم ان يكونوا فقراء يغنهم الله من فضله )[1]"براي مردان و زنان بي همسر خودتان وسيله ازدواج فراهم كنيد... اگر فقير و تنگدست باشند خداوند از فضل خويش آنان را بي نياز خواهد ساخت ." از پيامبراكرم6روايت شده است : "ما بني بناء في الاسلام أحب الي الله عزوجل من التزويج"[2]"هيچ بنايي در اسلام به وجود نيامده است كه نزد خدا محبوبتر از ازدواج باشد." و نيز فرموده است : "ازدواج از
[1]سوره نور (24)، آيه 32 .
[2]حر عاملي، وسائل الشيعة، باب 1) از ابواب مقدمات النكاح، ج 20، ص 14، حديث 4 .نام کتاب :اسلام دين فطرتنویسنده :منتظري، حسينعليجلد :1صفحه :503
««صفحهاول«صفحهقبلیجلد :1صفحهبعدی»صفحهآخر»»««اول«قبلیجلد :1بعدی»آخر»»
فرمت PDF
شناسنامهفهرست