قسمت A/9
گزارش وضعیت مواد مخدر
گزارش وضعیت مواد مخدر
خلاصه : در سالهای گذشته نقش ایران در زمینه مواد مخدر بین المللی افزایش چشمگیری داشته
است. بیشتر حشیش از طرف افغانستان و پاکستان به ایران وارد می شود و به کشورهای اروپای غربی
توسط عبور کنندگان از ایران به وسیله کامیون حمل می شود که اغلب با خطوط حمل و نقل بین المللی
(TIR)همراهی می شوند. موضوع مهم مسئله اعتیاد بیش از اندازه در ایران است. برای اصلاح وضعیت
معتادین به مواد مخدر در داخل، ایران بایستی در قسمت منطقه ای و بین المللی همکاری کند و این چیزی
است که در گذشته اجرا نمی شده است. با وجود فعالیتهایی که بر ضد مواد مخدر به وسیله پلیس ملی انجام
گرفته است (در خلال 20 سال گذشته) اما قانونی برای همکاری آنها با نمایندگان کشورهای دیگر وجود
ندارد. ساختمان بوروکراسی ایران همکاری بین پلیس و ژاندارمری و گمرک را در مورد گرفتن مواد مخدر
مشکل کرده است. فعالیتهای ادارات برای جلوگیری از اشاعه مواد مخدر در ایران خیلی کم است و محدود
عمل می کنند. برنامه این اداره با پلیس و ژاندارمری احتیاج به هماهنگی و آموزش لازم برای اجرای
مأموریتها دارد.
بخش سوم
شاه و آمریکا
شاه و آمریکا
سند شماره 1سرّی
ایران 1 تهدیدات ایران (سرّی)
ایران 1 تهدیدات ایران (سرّی)
شاه معتقد است که ایران با تهدیدات زیادی در سالهای آینده مواجه خواهد شد که عمده آنها تهدید
شوروی است. از قدیم ایرانیها ترس تسلط یافتن روسها را به خود داشته اند و آنها را تهدید عمده ای برای
تمامیت ارضی خود قلمداد کرده اند. علیرغم همکاریهای اخیر اقتصادی ایران و شوروی، شاه به سختی
معتقد است که اهداف تاریخی روسیه که تسلط بر امور خلیج فارس و ارتباط یافتن با بنادر آبهای گرم از
راه خشکی می باشد، همچنان تعیین کننده خط مشی روسیه در قبال خاورمیانه و جنوب آسیا خواهد بود.
شاه می داند که تصرف نظامی ایران سریع ترین راه برای دستیابی به این آمال می باشد. ولی او احتمال اقدام
چنین عملی را بعید می داند؛ به این دلیل که روسیه اکنون مشغولیتهای مهمتری از قبیل چین، تشنج زدایی با
اروپا و بهبود روابط با ایالات متحده دارد. به علاوه او به کمک ایالات متحده در دفع حمله شوروی حساب
می کند. آنچه بیشتر باعث نگرانی اوست تهدیدی است که روسیه غیر مستقیم و با کمکهای آشکار و نهانی
خود به عناصر ناراضی و حکومتها، خصوصا حکومت عراق که قصد برهم زدن امنیت ایران را دارد اعمال
می کند. تهدیدات استراتژیک حاصل از پیوندهای نزدیک بین هند، عراق، افغانستان و اتحاد شوروی شاه
را مضطرب نموده است. به عقیده وی نفوذ فزاینده شوروی در بین این کشورها باعث تشدید کلیه تهدیدات
علیه منافع ایران می شود. شاه می ترسد که اینک با آشکار شدن علائم تقلیل نفوذ روسیه در ساحل شرقی
مدیترانه، آن کشور بیش از پیش توجه خود را به ازدیاد نفوذ در خلیج [فارس]، تحکیم روابط با افغانستان
و عراق در شمال و حمایت از اقدامات شورشی برای سرنگونی حکومتهای محافظه کار در ناحیه استانهای
ساحلی تا جنوب معطوف سازد. این دلیل عمده شاه برای اعزام نیروهای ایرانی به عمان و جنگ با
شورشیهایی که توسط جمهوری دمکراتیک خلق یمن که پیرو شوروی است، می باشد. او در مورد
تحولات اخیر ترکیه بیمناک است، زیرا با کاسته شدن ثبات ترکیه امنیت ایران نیز در درازمدت در معرض
خطر قرار خواهد گرفت. به علاوه مشکلات سیاسی پاکستان که توسط ناراضیان در مرز شمال غربی و
استانهای بلوچستان ایجاد شده موجب تردید او در توانایی پاکستان در حفظ تمامیت خود شده است.
حقیقت این است که شاه نهضت مخفی و جدایی خواه بلوچ در پاکستان را تهدید مستقیمی برای بلوچستان
ایران می داند.شاه همچنین امنیت تجهیزات و خطوط نفت خود به غرب را حائز اهمیت حیاتی برای ایران
می داند. او بشدت نسبت به ضربه پذیری.. نقش حساسی است...(1)
شرکت خانواده سلطنتی در تجارت ایران
سند شماره 2
سرّی غیرقابل رؤیت برای خارجیانژوئن 1972 خرداد 51
شرکت خانواده سلطنتی در تجارت ایران
منافع خاندان سلطنتی یک طیف وسیعی از تولیدات سیمان گرفته تا محصولات کشاورزی را شامل
می شود. این دلالت بر آن ندارد که آنها بیشترین سهام را در این کمپانیهای متعدد دارا می باشند. در بسیاری
1- این سند در این جا ناتمام بوده و صفحات بعدی آن به دست نیامد.
موارد آنها سهامدارانی بی سروصدا و با کمترین سهم بوده و یا کسانی دیگر برای آنها سهام گذارده اند.
بعضی از اعضای خانواده سلطنتی علاقه آشکار شخصی به فعالیتهای شرکتهایشان دارند.
شاهپور عبدالرضا، به عنوان یک مالک بزرگ که علاقه زیادی به کشاورزی پیشرفته دارد، در شرکت
ایران جاندیر که ماشینهای کشاورزی می سازد و وارد می کند و می فروشد سهام دارد. او همچنین به
حفظ منابع طبیعی و حیوانات علاقه مند است، لذا او مالک شرکت صفاریهای ایران و یک شرکتی است که
مسافرتهای شکاری را سازمان می دهد (سازمان حفاظت و محیط زیست یا شکاربانی).
در زیر لیست خیلی اجمالی از بعضی داراییهای تجارتی خاندان پهلوی (به غیر از شاه) نشان داده شده
است:
بنیاد پهلوی
بنیاد پهلوی
این سازمان مالک هتلها، رستورانها و سهام های بسیار در شرکتهای متعددی می باشد. از میان مسایل
یاد شده نقش آن در بخشهای دارویی (مؤسسه رفاهی داروپخش) و کارخانجات پنبه نسوز و سیمان
بیشتر است.
این بنیاد 50% تولیدات سیمان ایران را کنترل می کند. بنیاد درآمد فزاینده ای دارد که ظاهرا صرف امور
خیریه ای که بنیاد مدعی بود به خاطر آن تشکیل یافته است می شود؛ ولی رقمی در حدود 20 تا 40 درصد
این درآمد به اعضاء خانواده سلطنتی می رسد.
بنیاد به طور مؤثری اداره نمی شود چرا که اکثرا از آن برای یافتن شغل برای دوستان و وابستگان
خاندان پهلوی استفاده می شود. چون این بنیاد از پشتیبانی دربار برخوردار است اولویتهایی بی اندازه به
آن داده می شود، به طوری که توسعه تجارت ایران را مختل ساخته و مانع رشد آن می شود بنیاد سرچشمه
بیشتر نارضایتیهای ایرانیان از فعالیتهای خانواده سلطنتی است. سرّی
یادداشت مذاکرات
سند شماره 3
از : تورین محرمانه
به : سفارت آمریکا تهران
موضوع : یادداشت مذاکرات
شرکت کنندگان : کارمند قسمت روابط عمومی فیلیپ پیلزبوری، جیوب گاتی.
محل : رستوران فرانچسکوتورینو تاریخ : 31 آگوست 1977 9 شهریور 56
آقای گاتی حدود سه هفته در ژوئیه 1977 16 تیرماه 56 در پروژه IBRD در ایران بسر برد. مشاهدات او
موضوع این گزارش می باشند.
1 اردوی کار (تربیتی)
1 اردوی کار (تربیتی):
آقای گاتی به همراه دو تن از همکاران توسط ماشین به لرستان سفر کردند. یکی از مأموران ساواک هم به
همراه آنان بود. نزدیکی قم تصادفی صورت گرفته بود و جاده بسته شده بود. مأمور برای آنها اجازه گرفت
و آنها با استفاده از یک جاده خاکی بیراهه ادامه دادند. به زودی چند جیپ از عقب و جلو آنان را اسکورت
کردند. بعد از مدتی آنها به جایی در کنار کویر رسیدند که مأمور آن را اردوی تربیتی می نامید. طول آن 7 یا
8 کیلومتر بود و سه ردیف سیم خاردار به دور آن کشیده شده بود. سربازان با مسلسل به صورت آماده
باش ایستاده بودند. آقای گاتی گفت که موقع رسیدن به مقصد از او خواسته شد مهمان سرهنگ ساواک
لرستان که اسمش را نگفتند باشد. آقای گاتی گفت سرهنگ به او تریاک تعارف کرد و او نپذیرفت. بعد از
مدت کوتاهی سرهنگ به راحتی گفت که 000/200 نفر در این اردوهای تربیتی وجود دارند. آقای گاتی
گفت البته هیچ وقت از اصطلاح «زندانی سیاسی» استفاده نمی شد. اوضاع داخل اردو که او توانست
مشاهده کند او را لرزانیده بود.
3 ارتش
3 ارتش
آقای گاتی چندین جلسه با افسران، مخصوصا افسران نیروی دریایی، صحبت کرده : (ایتالیاییها منافع
قابل توجهی در نیروی دریایی ایران دارند، چون بسیاری از ایرانیان به دانشگاه نیروی دریایی در گمبورن
می روند و ایران کشتیهایی را که در لاسپنر ساخته می شود خریداری می کند). آقای گاتی گفت ارتش از
رژیم حمایت می کند، ولی به طور فزاینده ای نگران مبالغ عظیم پولی هستند که از خریدهای ارتش حاصل
می شود و به جیب عده ای غیر نظامی می رود. گذشته از این آنها نگران حقوقهای نسبتا کم خودشان
هستند. گاتی احساس می کرد که ارتش نقش فعالتری در سیاست ایفا خواهد کرد و حتی می تواند بعد از
رفتن شاه فعلی کودتایی انجام دهد و پسرش را به عنوان رهبر روی کار آورد.
2 منابع انسانی و فساد
2 منابع انسانی و فساد
گاتی در مورد اتلاف نیروی انسانی به خاطر فساد تا جایی که مشاهده کرده بود گفت: ایرانیان از خارج
بر می گردند، با تحصیلات و تخصص عالی ولی اینجا دیگر کاری نمی کنند، در عوض تمام پروژه ها به
شرکتهای خارجی داده می شود. او نظرات خاصی در مورد پروژه ساختمان قبر شاه بیان کرد. این برنامه
114 آرشیتکت دارد که اکثرا خارجی بودند و تحت نظر قسمتی که آرشیتکت دربار سلطنتی گفته می شد
کار می کردند. گاتی از وجود فامیلهای شاه در همه جا متعجب شده بود. او گفت برادر شاه، ترابری را کنترل
می کند و حمل و نقل کامیون را بر ترن ترجیح می دهد. او حاضر نمی شود که راه آهن بین اراک و اصفهان
ساخته شود؛ این پروژه می تواند مقدار زیادی از خرجهای حمل و نقل بکاهد. خواهر شاه مسئول صنایع
است. هیچ تصمیم اساسی بدون مشورت با او گرفته نمی شود. شهبانو مسئول خانه سازی می باشد و او وزیر
فعلی مسکن را به دلیل آشناییشان در پاریس در دوران دانشجویی انتصاب کرده است.
4 نفوذ فرانسه
4 نفوذ فرانسه
گاتی تحت تأثیر نفوذ عمیق فرهنگ فرانسوی مخصوصا در سیستم تعلیم و تربیت وزارتخانه ها قرار
گرفته بود. فرانسویها به گفته او فعالانه مخصوصا در سازماندهی مجدد وزارتخانه های دولتی شرکت
دارند، و درصدد فراهم آوردن امکان فرستادن کارمندان ایرانی برای تحصیل در مدارس بزرگ فرانسه
هستند
5 بعضی برداشتهای عمومی
5 بعضی برداشتهای عمومی
الف) شاه و شهبانو مورد انتقاد قرار نمی گیرند ولی انتقادهای روزافزونی نسبت به زیاده رویهای
خانواده سلطنتی صورت می گیرد.
ب) مردم در ایران رو به سوی دیکتاتوری دارند نه دمکراسی، حتی اگر دیکتاتور کسی غیر از شاه
باشد. ظاهرا امید و علاقه کمی به دمکراسی در ایران وجود دارد.
ج) به جای احساسات ضد کمونیستی احساس عمیق، و گسترده ضد شوروی وجود دارد. گاتی بر
اساس ادعاهای شوروی بر ایران از انشعاب در حزب توده صحبت می کرد.
سند شماره 4
تهران، ایران 5 ژانویه 1978 15 دی 56
اصلان عزیز
بدین وسیله از زحمات شما در انجام ترتیبات ملاقات هیأت شش نفره سناتورهای آمریکایی (به
ریاست ویلیامز و معاونت استیونس) از 9 تا 11 ژانویه قدردانی می کنیم. اعلیحضرت شاهنشاه آریامهر در
ملاقات رسمی ظهر 10 ژانویه سناتورها را خواهند پذیرفت. به دنبال آن در ساعت 1 بعد از ظهر جلسه
صرف ناهار می باشد.
شش سناتور مذکور عبارتند از :
سناتور هاریسون ای ویلیامز رئیس
سناتور تد استیونس معاون رئیس
سناتور هاوارد کانن
سناتور آبراهام ربیکوف
سناتور ارنست اف هالینگز
سناتور جاکوب ک جاویتس
آنها در ملاقات و ناهار توسط سفیر سولیوان و من همراهی خواهند شد.
با تقدیم احترامات عالی و گرمترین درودهای شخصی.
ارادتمند جک سی میکلوس
حضرت عالیجناب
دکتر امیر اصلان افشار
ریاست تشریفات
دربار شاهنشاهی
تهران، ایران
5 ژانویه 1978 15 دی 56
اصلان عزیز
بدین وسیله از زحمات شما در انجام ترتیبات ملاقات نمایندگان (نمایندگی کنگره زابلوکی) 13 الی
15 ژانویه قدردانی می کنیم. اعلیحضرت شاهنشاه آریامهر در ملاقات رسمی ظهر 14 ژانویه نمایندگان را
خواهند پذیرفت. به دنبال آن در ساعت 1 بعد از ظهر جلسه صرف نهار می باشد.
نمایندگان عبارتند از :
نماینده کلمت جی زابلوکی
نماینده دانته بی فاسل
نماینده جاناتان بی بینگهام
نماینده لئو جی رایان
نماینده هلن اس مینر
نماینده دانالد جی پیز
نماینده جان جی کاوانف
نماینده ویلیام اس برومفیلد
نماینده پائول فیندلی
نماینده لاری وین جونیور
نماینده شرلی ان پتیس
نماینده بنجامین ای جیلمن
نماینده جی هربرت بروک
نماینده کریستوفر دد
نماینده دل گلاوس
عالیجناب
دکتر امیراصلان افشار
ریاست تشریفات
دربار شاهنشاهی
اگر چه هیچ یک از اعضای کادر اداری نمی توانند در برنامه اولیهای که سناتورهای ایالات متحده
شرکت دارند حضور یابند ما این را بسیار مهم می دانیم که (از دیدگاه منافع مشترک ایران و آمریکا ) افراد
زیر در برنامه 14 ژانویه شوند :
آقای کنت هاردینگ افسر مخصوص نمایندگان
آقای جان جی برادی مدیران کمیته روابط بین المللی
مجلس نمایندگان
آقای جرج آر بردس معاون اجرایی آقای رئیس زابلوکی
سفیر سولیوان و من این گروه را در ملاقات و ناهار همراهی خواهیم نمود.
با تقدیم احترامات عالی و گرمترین درودهای شخصی
ارادتمند:
قائم مقام هیئت دیپلماتیک
جک سی میکلوس
مکالمه تلفنی رئیس جمهور با شاه
سند شماره 5
شماره سند 9169
از : وزیر امور خارجه واشنگتن دی سی تاریخ : 10 سپتامبر 1978 19 شهریور 57
به : سفارت آمریکا تهران فوری 6448استفاده اداری محدود
موضوع : مکالمه تلفنی رئیس جمهور با شاه
1 کاخ سفید در ساعت 4 بعد از ظهر یکشنبه به وقت محلی بیانیه زیر را انتشار داد:
«رئیس جمهور امروز صبح به شاه ایران تلفن کرد و در مورد وضع فعلی ایران با او بحث کرد. رئیس جمهور
روابط نزدیک و دوستانه بین ایران و آمریکا و اهمیت اتحاد ادامه دار ایران با غرب را دوباره تصریح کرد.
رئیس جمهور تأسف عمیق خود را در مورد کشتار ابراز داشت و اظهار امیدواری کرد که خشونت هر
چه زودتر پایان بیابد. او همچنین اظهار امیدواری کرد که حرکت به سوی آزادیهای سیاسی ادامه یابد.
2 (برای اطلاع شما) در این زمینه ما به خبرگزاریها می گوییم که رئیس جمهور صبح یکشنبه قبل از
رفتن به گیتسبورگ به همراه نخست وزیر بگین و رئیس جمهور سادات به شاه تلفن کرد و مکالمه تلفنی
10 تا 15 دقیقه طول کشید.
3 مخاطبها می توانند از آنچه که در بالا گفته شد در تماسهای بین دولت و خبرگزاریها به طور مناسب
استفاده کنند.کریستوفر
آقای سفیر عزیز