کتاب اسناد لانه جاسوسی آمریکا

سند شماره 3

از : تورین محرمانه

به : سفارت آمریکا تهران

موضوع : یادداشت مذاکرات

شرکت کنندگان : کارمند قسمت روابط عمومی فیلیپ پیلزبوری، جیوب گاتی.

محل : رستوران فرانچسکوتورینو تاریخ : 31 آگوست 1977 9 شهریور 56

آقای گاتی حدود سه هفته در ژوئیه 1977 16 تیرماه 56 در پروژه IBRD در ایران بسر برد. مشاهدات او

موضوع این گزارش می باشند.

1 اردوی کار (تربیتی)

1 اردوی کار (تربیتی):

آقای گاتی به همراه دو تن از همکاران توسط ماشین به لرستان سفر کردند. یکی از مأموران ساواک هم به

همراه آنان بود. نزدیکی قم تصادفی صورت گرفته بود و جاده بسته شده بود. مأمور برای آنها اجازه گرفت

و آنها با استفاده از یک جاده خاکی بیراهه ادامه دادند. به زودی چند جیپ از عقب و جلو آنان را اسکورت

کردند. بعد از مدتی آنها به جایی در کنار کویر رسیدند که مأمور آن را اردوی تربیتی می نامید. طول آن 7 یا

8 کیلومتر بود و سه ردیف سیم خاردار به دور آن کشیده شده بود. سربازان با مسلسل به صورت آماده

باش ایستاده بودند. آقای گاتی گفت که موقع رسیدن به مقصد از او خواسته شد مهمان سرهنگ ساواک

لرستان که اسمش را نگفتند باشد. آقای گاتی گفت سرهنگ به او تریاک تعارف کرد و او نپذیرفت. بعد از

مدت کوتاهی سرهنگ به راحتی گفت که 000/200 نفر در این اردوهای تربیتی وجود دارند. آقای گاتی

گفت البته هیچ وقت از اصطلاح «زندانی سیاسی» استفاده نمی شد. اوضاع داخل اردو که او توانست

مشاهده کند او را لرزانیده بود.

3 ارتش

3 ارتش

آقای گاتی چندین جلسه با افسران، مخصوصا افسران نیروی دریایی، صحبت کرده : (ایتالیاییها منافع

قابل توجهی در نیروی دریایی ایران دارند، چون بسیاری از ایرانیان به دانشگاه نیروی دریایی در گمبورن

می روند و ایران کشتیهایی را که در لاسپنر ساخته می شود خریداری می کند). آقای گاتی گفت ارتش از

رژیم حمایت می کند، ولی به طور فزاینده ای نگران مبالغ عظیم پولی هستند که از خریدهای ارتش حاصل

می شود و به جیب عده ای غیر نظامی می رود. گذشته از این آنها نگران حقوقهای نسبتا کم خودشان

هستند. گاتی احساس می کرد که ارتش نقش فعالتری در سیاست ایفا خواهد کرد و حتی می تواند بعد از

رفتن شاه فعلی کودتایی انجام دهد و پسرش را به عنوان رهبر روی کار آورد.

2 منابع انسانی و فساد

2 منابع انسانی و فساد

گاتی در مورد اتلاف نیروی انسانی به خاطر فساد تا جایی که مشاهده کرده بود گفت: ایرانیان از خارج

بر می گردند، با تحصیلات و تخصص عالی ولی اینجا دیگر کاری نمی کنند، در عوض تمام پروژه ها به

شرکتهای خارجی داده می شود. او نظرات خاصی در مورد پروژه ساختمان قبر شاه بیان کرد. این برنامه

114 آرشیتکت دارد که اکثرا خارجی بودند و تحت نظر قسمتی که آرشیتکت دربار سلطنتی گفته می شد

کار می کردند. گاتی از وجود فامیلهای شاه در همه جا متعجب شده بود. او گفت برادر شاه، ترابری را کنترل

می کند و حمل و نقل کامیون را بر ترن ترجیح می دهد. او حاضر نمی شود که راه آهن بین اراک و اصفهان

ساخته شود؛ این پروژه می تواند مقدار زیادی از خرجهای حمل و نقل بکاهد. خواهر شاه مسئول صنایع

است. هیچ تصمیم اساسی بدون مشورت با او گرفته نمی شود. شهبانو مسئول خانه سازی می باشد و او وزیر

فعلی مسکن را به دلیل آشناییشان در پاریس در دوران دانشجویی انتصاب کرده است.

4 نفوذ فرانسه

4 نفوذ فرانسه

گاتی تحت تأثیر نفوذ عمیق فرهنگ فرانسوی مخصوصا در سیستم تعلیم و تربیت وزارتخانه ها قرار

گرفته بود. فرانسویها به گفته او فعالانه مخصوصا در سازماندهی مجدد وزارتخانه های دولتی شرکت

دارند، و درصدد فراهم آوردن امکان فرستادن کارمندان ایرانی برای تحصیل در مدارس بزرگ فرانسه

هستند

5 بعضی برداشتهای عمومی

5 بعضی برداشتهای عمومی

الف) شاه و شهبانو مورد انتقاد قرار نمی گیرند ولی انتقادهای روزافزونی نسبت به زیاده رویهای

خانواده سلطنتی صورت می گیرد.

ب) مردم در ایران رو به سوی دیکتاتوری دارند نه دمکراسی، حتی اگر دیکتاتور کسی غیر از شاه

باشد. ظاهرا امید و علاقه کمی به دمکراسی در ایران وجود دارد.

ج) به جای احساسات ضد کمونیستی احساس عمیق، و گسترده ضد شوروی وجود دارد. گاتی بر

اساس ادعاهای شوروی بر ایران از انشعاب در حزب توده صحبت می کرد.

سند شماره 4

تهران، ایران 5 ژانویه 1978 15 دی 56

اصلان عزیز

بدین وسیله از زحمات شما در انجام ترتیبات ملاقات هیأت شش نفره سناتورهای آمریکایی (به

ریاست ویلیامز و معاونت استیونس) از 9 تا 11 ژانویه قدردانی می کنیم. اعلیحضرت شاهنشاه آریامهر در

ملاقات رسمی ظهر 10 ژانویه سناتورها را خواهند پذیرفت. به دنبال آن در ساعت 1 بعد از ظهر جلسه

صرف ناهار می باشد.

شش سناتور مذکور عبارتند از :

سناتور هاریسون ای ویلیامز رئیس

سناتور تد استیونس معاون رئیس

سناتور هاوارد کانن

سناتور آبراهام ربیکوف

سناتور ارنست اف هالینگز

سناتور جاکوب ک جاویتس

آنها در ملاقات و ناهار توسط سفیر سولیوان و من همراهی خواهند شد.

با تقدیم احترامات عالی و گرمترین درودهای شخصی.

ارادتمند جک سی میکلوس

حضرت عالیجناب

دکتر امیر اصلان افشار

ریاست تشریفات

دربار شاهنشاهی

تهران، ایران

5 ژانویه 1978 15 دی 56

اصلان عزیز

بدین وسیله از زحمات شما در انجام ترتیبات ملاقات نمایندگان (نمایندگی کنگره زابلوکی) 13 الی

15 ژانویه قدردانی می کنیم. اعلیحضرت شاهنشاه آریامهر در ملاقات رسمی ظهر 14 ژانویه نمایندگان را

خواهند پذیرفت. به دنبال آن در ساعت 1 بعد از ظهر جلسه صرف نهار می باشد.

نمایندگان عبارتند از :

نماینده کلمت جی زابلوکی

نماینده دانته بی فاسل

نماینده جاناتان بی بینگهام

نماینده لئو جی رایان

نماینده هلن اس مینر

نماینده دانالد جی پیز

نماینده جان جی کاوانف

نماینده ویلیام اس برومفیلد

نماینده پائول فیندلی

نماینده لاری وین جونیور

نماینده شرلی ان پتیس

نماینده بنجامین ای جیلمن

نماینده جی هربرت بروک

نماینده کریستوفر دد

نماینده دل گلاوس

عالیجناب

دکتر امیراصلان افشار

ریاست تشریفات

دربار شاهنشاهی

اگر چه هیچ یک از اعضای کادر اداری نمی توانند در برنامه اولیهای که سناتورهای ایالات متحده

شرکت دارند حضور یابند ما این را بسیار مهم می دانیم که (از دیدگاه منافع مشترک ایران و آمریکا ) افراد

زیر در برنامه 14 ژانویه شوند :

آقای کنت هاردینگ افسر مخصوص نمایندگان

آقای جان جی برادی مدیران کمیته روابط بین المللی

مجلس نمایندگان

آقای جرج آر بردس معاون اجرایی آقای رئیس زابلوکی

سفیر سولیوان و من این گروه را در ملاقات و ناهار همراهی خواهیم نمود.

با تقدیم احترامات عالی و گرمترین درودهای شخصی

ارادتمند:

قائم مقام هیئت دیپلماتیک

جک سی میکلوس

مکالمه تلفنی رئیس جمهور با شاه

سند شماره 5

شماره سند 9169

از : وزیر امور خارجه واشنگتن دی سی تاریخ : 10 سپتامبر 1978 19 شهریور 57

به : سفارت آمریکا تهران فوری 6448استفاده اداری محدود

موضوع : مکالمه تلفنی رئیس جمهور با شاه

1 کاخ سفید در ساعت 4 بعد از ظهر یکشنبه به وقت محلی بیانیه زیر را انتشار داد:

«رئیس جمهور امروز صبح به شاه ایران تلفن کرد و در مورد وضع فعلی ایران با او بحث کرد. رئیس جمهور

روابط نزدیک و دوستانه بین ایران و آمریکا و اهمیت اتحاد ادامه دار ایران با غرب را دوباره تصریح کرد.

رئیس جمهور تأسف عمیق خود را در مورد کشتار ابراز داشت و اظهار امیدواری کرد که خشونت هر

چه زودتر پایان بیابد. او همچنین اظهار امیدواری کرد که حرکت به سوی آزادیهای سیاسی ادامه یابد.

2 (برای اطلاع شما) در این زمینه ما به خبرگزاریها می گوییم که رئیس جمهور صبح یکشنبه قبل از

رفتن به گیتسبورگ به همراه نخست وزیر بگین و رئیس جمهور سادات به شاه تلفن کرد و مکالمه تلفنی

10 تا 15 دقیقه طول کشید.

3 مخاطبها می توانند از آنچه که در بالا گفته شد در تماسهای بین دولت و خبرگزاریها به طور مناسب

استفاده کنند.کریستوفر

آقای سفیر عزیز

سند شماره 6

سرّی حساس

آقای سفیر عزیز

از: وزارت امور خارجه واشنگتن دی سی تاریخ : 10 اکتبر 1978 18 مهر 57

به : جناب آقای ویلیام اچ سالیوان سفیر آمریکا تهران اداری غیر رسمی

آقای سفیر عزیز

مؤلف نامه ضمیمه در کار تجدید پرونده روانپزشکی سیا (CIA) در مورد شاه می باشد و مایل است شما

با جواب دادن به سؤالات فهرست شده و افزودن هر گونه نظری که می خواهید به وی کمک کنید. اگر

خواستید می توانید از طریق کانالهای SRF یا از طریق من جواب خود را ارائه دهید ( من علاقه مند به

جوابهایتان هستم. اگر راه قبلی را برگزیدید، ممکن است که درخواست کنید تا آنها را به من برسانند).

جری پست همچنین دست اندر کار تحلیلهایی در مورد شاهزاده رضا خواهد بود و ما قصد داریم تا

آخر اکتبر کارها را مرتب کنیم.ارادتمند: هنری پرشت

ضمیمه: سرّی حساس لیست سؤالات

6 اکتبر 1978 14 مهر 57

برای کمک به برآوردمان از وضع دماغی شاه در حال حاضر عکس العمل احتمالی وی، اگر جناب

سفیر مبادرت به جواب سؤالات ورزند، بی فایده نخواهد بود.

1 در رابطه با دوره های افسردگی شاه، آیا هیچ گاه آنقدر شدید بوده است که به طور چشمگیری با کار

رهبری وی تداخل داشته باشد؟ آیا نسبت به شرایط بی تناسب به نظر می رسید یا اینکه در قبال مشکلات

سیاسی بی میلی و یأسهای متناسبی بودند ؟ در این موقع چه اثراتی در تصمیم گیری های وی مشهود است ؟

آیا وی هیچ گاه دچار فلج بی تصمیمی می شود و یا میل پیدا می کند که تصمیماتی را که در غیر این صورت

احتمالاً خودش اتخاذ می کرد، به دیگران واگذارد؟

2 چگونه خود را از این افسردگی بیرون می کشد ؟ تصمیم گیری وی بعد از یک دوره افسردگی چگونه

است، آیا به صورت مبالغه آمیزی قاطع می شود؟

3 نقش همسر وی را توصیف کنید و به چه میزان شاه به او تکیه می کند.

4 اظهار نظر درباره برنامه زمانی وی سودمند خواهد بود، در زمینه طرح تحویل یک ایران پا برجا و

مدرن به فرزندش، آیا شواهدی دریافت شده است که وی برنامه اش را به تعویق انداخته باشد و احساس

کرده باشد برای تحقق بخشیدن به اهداف خود باید مدت بیشتری اداره امور را در دست داشته باشد ؟

5 هر گونه پیشنهادی که شامل افزایش حمایت نظامی خارجی در دوره بحران داخلی می باشد ارائه

شود.

6 اگر چه شاه ابراز داشته است که بسیاری از سیاستهای اعطایی آزادیهای بیشتر وی بر اثر ابتکارات

آمریکا اتخاذ شده اند، اهداف وی برای رسیدن به جامعه دموکراتیک تر برای چندین سال برنامه ریزی

شده اند؛ لطفا نظارت خود را درباره میزان تعادل دیدگاههای خود شاه که وی امید اجرای آن را دارد و

تسلیم با اکراه او به فشار خارجی را شرح دهید.جرالد ام. پست پزشک

یادداشتهای گروه مسایل کشور 5 مهر 57

سند شماره 7

محرمانه 27 سپتامبر 1978

یادداشتهای گروه مسایل کشور 5 مهر 57

سفیر جلسه را با اظهار اینکه هفته خصوصا پر کاری را پشت سر گذاشته ایم، افتتاح کرد. اترتون و

سولیوان دو سفیر آمریکا در ملاقاتی که با شاه داشتند درباره طرح صلح کمپ دیوید با وی صحبت کردند

شاه به طور غیر علنی از توافقنامه مصر و اسرائیل حمایت می کند، زیرا او شدیدا حکومت سادات را به

دولت افراطی ترجیح می دهد. در پی عکس العمل شدید روسها نسبت به توافقها، نگرانی وسیعی در جهان

عرب به وجود آمده است.

نمایشگاه تجارت بین المللی تهران همچنان ادامه دارد. بنا به گزارش آقای وستلی این هفته تعداد

بیشتری اجازه بازدید یافتند، ولی ملاحظات امنیتی همچنان سخت می باشد. شرکتهای آمریکایی نتایج

مختلفی را گزارش می دهند. به نظر می رسد بعضی از شرکت کنندگان آمریکایی موفقیتهای خوبی

عایدشان بشود.

دیروز در اعتراض به محاصره منزل آیت اللّه خمینی در عراق، قسمتی از بازار بسته بود. با برداشتن

سربازان از خانه خمینی انتظار از سر گرفته شدن روال عادی تجارت در بازار را داریم. اکثر تانکها از

خیابانهای تهران برداشته شده اند.

علیقلی اردلان امروز وزیر دربار می شود.آقای اردلان خیلی زود خانواده سلطنتی را به سبب دخالت

در تجارت خصوصی شدیدا سرزنش نمود. این امر نشان می دهد که در دولت جدید وزارت دربار اهمیت

کمتر و کابینه برجستگی بیشتری خواهد داشت. سفیر اشاره نمود که وزارت دادگستری نیز در حال تحقیق

در امور صنعت پتروشیمی که پسر عموی اردلان از اعضای برجسته آن است می باشد.

در هفته گذشته به همراه رؤسای بالای بخشها با دو وزیر کشاورزی و اطلاعات ملاقات داشته است.

مدیریت فعلی وزارت کشاورزی کاملاً تحسین برانگیز است و نسبت به مدیریتهای قبلی برتری زیادی

دارد. آقای شلنبرگر اظهار داشت که مصاحبه هال ساندرز را می توان در تلویزیون محلی نمایش داد.ICA

(مرکز همکاریهای فرهنگی) نیز درصدد تهیه یک جزوه سؤال و جواب مانند، برای دانش آموزان ایرانی که

قصد تحصیل در آمریکا را دارند می باشد. وی افزود ICA درصدد برپا کردن نمایشگاه ادی گونینگ نیز

هست. ژنرال گست دیروز در پنجاه و پنجمین مراسم فارغ التحصیلان نظامی شرکت کرد. شاه نیز حضور

داشت اعلیحضرت نگرانی خود را از فعالیتهای میگها به تیمسار ربیعی ابراز کرد. به عقیده سفیر، روسها بر

این باورند که ناآرامی های اخیر، دخالتهای ایران در افغانستان و کمکهای ایران به سومالی را متوقف

می نماید. ربیعی همچنان به ژنرال گست گفت، که ارتش ایران درباره بودجه خود نگران است، زیرا از این

پس وجوهات جدید باید به تصویب هیأت دولت برسد.

به دنبال آن صحبت از بعضی مسایل طرحهای هاری هاچینز، براون و روت به میان آمد. چاه بهار دچار

مشکلاتی در امور پرسنلی و تدارکات است که در تاریخ اتمام و هزینه آن اثر خواهد گذارد.

آقای لمبراکیس گزارش داد که امور بعضی بنیادها (از قرار معلوم غیر از بنیاد پهلوی ) مورد تحقیق

می باشد. وی افزود که در رابطه با امتحانات دانشگاه ملی دیروز دچار مشکلاتی شده بود.

از مذاکره اخیر آقای گرین با تیمسار طوفانیان اطلاعات جالبی به دست آمد؛ از این قرار که آخرین نظریه

شاه این بوده است: «صرفه جویی، تقلیل و گسترش » تیمسار طوفانیان افزود که در سال جدید مالی

خریدهای نظامی عمده ای از جانب ایران انجام نخواهد شد.

ICA (مرکز همکاریهای فرهنگی) گزارش داد که در مرکز فرهنگی عباس آباد تجهیزات بیشتری برای

مشاوره با دانشجویان فراهم می کنند. علیرغم لغو امتحان اعزام، ثبت نام برای دوره های انگلیسی به میزان

زیادی ادامه دارد.

آقای ددیچ که متخصص تنیس و اداره( DEA) مبارزه با مواد مخدر است، در یک کنفرانس منطقه ای در

قاهره شرکت خواهد کرد و سپس راهی فرانکفورت و زوریخ خواهد شد.

جلسه گروه مسایل کشوری