سند شماره 2
سری
دلایل فروش تجهیزات نظامی به ایران با شرایط مساعد
1 علیرغم فضای ضد آمریکایی، شاه دوست ما باقی می ماند
1 علیرغم فضای ضد آمریکایی، شاه دوست ما باقی می ماند.
الف) دوستی که در جریان بحرانهای آذربایجان و مصدق به وجود آمد
ب) متفق وفادار سنتو
ج) گروه پزشکی ایران در ویتنام
د) تسهیلات ویژه
«آگاهی فزاینده دشواریهای بالقوه اقتصادی»
1 برنامه عمران اقتصادی شتاب مؤثری به دست آورده است و هفتاد و پنج درصد از درآمد نفتی ایران
به عمران اقتصادی اختصاص یافته و سال گذشته رشد متوسط حدود 10 درصد بوده است.
2 اداره اقتصاد ایران با سیاستهای روشنفکرانه ای که نشانه آگاهی فزاینده مشکلات بالقوه اقتصادی
است به مراتب بهبود یافته است.
3 پیشبرد جریان صنعتی شدن با شرکت فزاینده سرمایه شخصی ایرانی و خارجی در سطح عالی قرار
گرفته است.
4 اصلاحات بودجه ای رهبران ایران را قادر ساخته است، تا تصویر روشنتری از هر زمانی در گذشته
درباره منابع مالی در دسترس برای حکومت و موارد استفاده دیگر آنها داشته باشند.
5 اصلاحات ارضی، مالکیت زمین را در 80% از روستاهای ایران تغییر داده و در حدود یک میلیون
خانواده روستایی فراهم کرده است و اکنون سرگرم تمرکز و قدرت استحصالی کشاورزی و سطح و زندگی
روستایی است، که به نحو منحصر به فردی به مورد اجرا گذاشته شده است.
6 برنامه اقدامات مدنی نیروهای مسلح ایران آموزش و پرورش و بهداشت و راهها و آب و سایر
نعمتهای بهبودی را به هزاران روستای ایرانی می آورند.
7 سپاه دانش با تقریبا 20 هزار سرباز وظیفه آموزش دیده و به روستاها فرستاده شده است تا
خواندن و نوشتن بیاموزند.
8 سپاه بهداشت مرکب از پزشکان نظام وظیفه و کارمندان بهداشت، 350 گروه را برای بهبود شرایط
بهداشت در روستاهای سراسر ایران فرستاده است.
9 آموزش حرفه ای به وسیله نیروهای مسلح فراهم شده و به سربازان وظیفه که در روستاها در
سراسر ایران به کار می روند، مهارتهای سودمندی را داده است.«شایستگی اعتبارگیری طبق نظر بانک
بین المللی عمران روستائی». سفارت با نظر بانک بین المللی روستایی مبنی بر اینکه ایران شایسته گرفتن
اعتبار است سهیم است. ظرف چهار چهار سال گذشته بازپرداخت وامهای رسمی ایران از برداشتهای آن
در مورد این وامها فزونی داشته است و در سال های 1965 و 66 سال ایرانی پرداخت بدهی، تنها 7%
درآمدهای ارز خارجی جاری مملکت را تشکیل داده است. نظر به اینکه درآمد ایران از نفت و صادرات
سایر اقلام مدام رو به افزایش است، ایران می تواند از خارج به نحو فزاینده ای وام بگیرد.
برآورد مبالغی که ایران می تواند بدون زیان به شایستگی اعتبارگیری خود وام بگیرد. بیش از رقم
محافظه کارانه 200 میلیون دلار در سال برای چند سال آینده بر اساس شرایط معقول است.
هرچند حکومت تعدادی طرحهای بزرگ اقتصادی که مستلزم مصالح و تجهیزات وارداتی در نظر
گرفته، بعضی از طرحهای بزرگتر به شکل کالا پرداخت خواهد شد و بسیاری از طرحهای دیگر به آن
سرعت که حکومت مایل است قابل اجرا نخواهد بود. بنابراین سفارت معتقد است که برنامه عمران
اقتصادی ایران تمامی ظرفیت وام گیری خود را ظرف چند سال آینده جذب نخواهد کرد و ظرفیت قابل
ملاحظه ای برای بازپرداخت اعتبارهای نظامی وجود خواهد داشت.
با یک احتساب محافظه کارانه ایران استطاعت آن را خواهد داشت، که سالیانه لااقل 30 میلیون دلار
برای اعتبارهای نظامی ظرف چند سال آینده بپردازد.
«این موفقیت دیگری برای شوروی در، از میدان بردن نفوذ ایالات متحده خواهد بود.»
الف) موفقیتهای شوروی تاکنون: اتحاد با آرزوهای ملی
1 طرح ذوب آهن 286 میلیون دلار (شامل صنایع ماشین ابزار و گاز طبیعی) با این استدلال که غرب
نخواسته است تحویل دهد.
2 موافقتنامه های پایاپای سالیانه با اتحاد شوروی، لهستان، چکسلواکی، مجارستان، رومانی و
بلغارستان.
3 دیدار شاه در تاریخ ماه ژوئن 1965 از اتحاد شوروی و برنامه های دیدار از رومانی، لهستان،
بلغارستان و مجارستان ظرف پنج ماه آینده دیدارهای فزاینده در سطح عالی.
4 برنامه مبادلات فرهنگی فعالی هنرمندان، تیم های ورزشی، فیلمها، مذاکرات درباره موافقت نامه
فرهنگی با اتحاد شوروی که تقریبا منعقد شده است، تعداد فزاینده کتابهای شوروی در ایران.
5 در سال 1965 ایران بزرگترین دریافت کننده کمک از شوروی بود.
6 سایر موافقتنامه ها هواپیمایی کشوری، ترانزیت، شیلات دریای خزر، سد ارس، بندر پهلوی و
سیلوهای گندم.
ب) هدفهای کنونی شوروی: بیرون راندن غرب
1 رادیوی صدای ملی ایران در باکو که به وسیله شوروی اداره می شود حمله می کند به: سفارتهای
آمریکا و انگلیس، آرمیش مگ، اداره اطلاعات آمریکا، ایستگاه رادیو تلویزیون ارتش آمریکا، سنتو،
ایرانیان تحصیلکرده در آمریکا و کنسرسیوم نفت.
2 رادیوی پیک ایران تحت کنترل حزب توده در بلغارستان حمله می کند.
3 رادیو مسکو انتشار کتابی را در شوروی که تصویر کننده کمک آمریکا به ایران به عنوان علت
دردسرهای اقتصادی ایرانیان است که مورد بررسی قرار می دهد.
ج) صحنه آخر: به دریا انداختن ملی گرایان ایران
1 هدف دراز مدت اعلام شده از سوی مولوتف در سال 1940 همان مانده است. منطقه ای که در
جنوب بندرهای باتوم (دریای سیاه) و باکو (در دریای خزر) در جهت خلیج فارس قرار گرفته است از
مرکز آرزوهای اتحاد شوروی.
2 روابط جدیدی در شرف تکوین است: سالمتر و پایدارتر
2 روابط جدیدی در شرف تکوین است: سالمتر و پایدارتر.
الف) ایران بر روی پاهای خود می ایستد (هدف ما بود)
ب) برنامه های مؤسسه بین المللی عمران آمریکا به تدریج از مرحله خارج می شود.
ج) به نظر می رسد که تقریبا به طور کامل پشت کرده ایم
د) مرحله انتقالی باید چنان باشد که از سرمایه گذاری ما (یک میلیارد و ششصد میلیون دلار) حمایت شود.
ه) شاه حاضر برای خرید است ولی خواستار رفتار مساعدتری از لحاظ شرایط است.
3 اندکی افزایش هزینه نظامی قابل توجیه است
3 اندکی افزایش هزینه نظامی قابل توجیه است.
الف) تأسیسات نفتی ثروت را به نحو فزاینده ای آسیب پذیرند.
ب) تجهیزات توصیه شده جنبه دفاعی و پر کردن شکافها را دارد. (دفاع هوایی)
ج) توانایی ایران به نحو مشخصی پایین تر از جمهوری متحده عربی، ترکیه و حتی عراق است.
د) شاه می خواهد با تهدیدهای منطقه ای مقابله کند (ویتنام ایرانی نباید باشد).
ه) هدفها: بازدارندگی و اتکای به خود.
و) نیازهای تأیید شده بر اساس بهترین قضاوتهای نظامی ایالات متحده.
4 توانایی اقتصادی ایران را نباید دست کم گرفت
4 توانایی اقتصادی ایران را نباید دست کم گرفت.
الف) ایران در رونق است که از پنج سال پیش تاکنون تفاوت دارد.
ب) برنامه اصلاحات ارضی، سپاه دانش و سپاه بهداشت بسیار برجسته است.
ج) طبق اظهار بانک بین المللی عمران روستایی شایستگی دادن اعتبار دارد.
د) درآمد نفتی سالیانه 500 میلیون دلار و در شرف افزایش است.
ه) آگاهی رشد یابنده درباره دشواریهای بالقوه اقتصادی.
و) سایر کشورها برای دادوستد با ایران رقابت می کنند.
5 زنجیره واکنشهای نامساعد، اگر پاسخگویی ما نارسا باشد
5 زنجیره واکنشهای نامساعد، اگر پاسخگویی ما نارسا باشد.
الف) ایران از جای دیگر خریداری خواهد کرد و الگوی ایالات متحده را نقص خواهد کرد. (میگها به مبلغ
هفتصد هزار دلار)
ب) توانایی ما برای نفوذ بر شاه به نحو حادی کاسته خواهد شد.
ج) بدون چنین نفوذی دشواریهای اقتصادی نحوست بارتر خواهد بود.
د) این آغاز پایان یافتن فعالیت آرمیش مگ* خواهد بود.
ه) مانعی برای افزایش تأسیسات ویژه ما خواهد بود.
و) موفقیت دیگری برای شوروی در از میدان به در بردن نفوذ ایالات متحده خواهد بود.
6 اقلام فروش چکی مورد نیاز است
6 اقلام فروش چکی مورد نیاز است.
الف) برنامه عملی در چهارچوب حداکثر 400
ب) سری اوراق قرضه خارجی عملی FY - 67
ج) تأکید بر واقعیتهای اقتصادی زندگی در جریان بررسی سالیانه «به نظر می رسد که ما تقریبا به طور کامل
پشت کرده ایم.»
نه تنها ما کمکهای مؤسسه بین المللی عمران را در ایران خاتمه می دهیم بلکه ما همچنین:
1 شرایط 430 PL سخت تری به ایران پیشنهاد می کنیم (ده ساله و بهره به نرخ وام گیری جاری خزانه)
واشنگتن نتوانسته است ما را با هرگونه نمونه ای از قراردادهای عنوان چهار، شامل شرایط نسبتا سخت تر
فراهم کند.
2 سرگرم اجرای مالیات مساوی کردن بهره ها و کنترلهای داوطلبانه نسبت به جریان سرمایه های
خصوصی آمریکا به ایران هستیم و بدین ترتیب ایران را به عنوان یک کشور رشد یافته تلقی می کنیم و بدین
ترتیب وام گیری خصوصی را از ایالات متحده گرانتر می کنیم.
3 نرخ غیر رضایت بخش برداشت نفت. برداشت آرامکو عربستان سعودی بسیار بالاتر از برداشت
کنسرسیوم از ایران است.
4 ماجرای گودرزیان هنوز هم باقی است؛ رهبری ایران هم چنان معتقد است که پس از دو سال
داراییهای سلطنتی می تواند خلاص شود، اگر تصمیم واقعی حکومت ایالات متحده وجود داشته باشد.
5 مسئله دانشجویان ایرانی رهبران ایران به ترتیبی معتقدند که فعالیتهای ضد رژیم دانشجویان ایرانی
ممکن است در پوزه بند قرار گیرد.
6 ادامه کمکهای به مقیاس بزرگ ایالات متحده به ترکیه و حتی به ناصر بر خلاف تقلیل کمکهای
آژانس بین المللی عمران در ایران باعث می شود که رهبران ایران معتقد شوند که حکومت ایالات متحده به
دوستی با ایران وقعی نمی گذارد.
«ایران در حال رونق است و با پنج سال پیش بسیار متفاوت است».
«برنامه اصلاحات ارضی، سپاه دانش و سپاه بهداشت بسیار برجسته است».
آگاهی فزاینده دشواریهای بالقوه اقتصادی
«آگاهی فزاینده دشواریهای بالقوه اقتصادی»
1 برنامه عمران اقتصادی شتاب مؤثری به دست آورده است و هفتاد و پنج درصد از درآمد نفتی ایران
به عمران اقتصادی اختصاص یافته و سال گذشته رشد متوسط حدود 10 درصد بوده است.
2 اداره اقتصاد ایران با سیاستهای روشنفکرانه ای که نشانه آگاهی فزاینده مشکلات بالقوه اقتصادی
است به مراتب بهبود یافته است.
3 پیشبرد جریان صنعتی شدن با شرکت فزاینده سرمایه شخصی ایرانی و خارجی در سطح عالی قرار
گرفته است.
4 اصلاحات بودجه ای رهبران ایران را قادر ساخته است، تا تصویر روشنتری از هر زمانی در گذشته
درباره منابع مالی در دسترس برای حکومت و موارد استفاده دیگر آنها داشته باشند.
5 اصلاحات ارضی، مالکیت زمین را در 80% از روستاهای ایران تغییر داده و در حدود یک میلیون
خانواده روستایی فراهم کرده است و اکنون سرگرم تمرکز و قدرت استحصالی کشاورزی و سطح و زندگی
روستایی است، که به نحو منحصر به فردی به مورد اجرا گذاشته شده است.
6 برنامه اقدامات مدنی نیروهای مسلح ایران آموزش و پرورش و بهداشت و راهها و آب و سایر
نعمتهای بهبودی را به هزاران روستای ایرانی می آورند.
7 سپاه دانش با تقریبا 20 هزار سرباز وظیفه آموزش دیده و به روستاها فرستاده شده است تا
خواندن و نوشتن بیاموزند.
8 سپاه بهداشت مرکب از پزشکان نظام وظیفه و کارمندان بهداشت، 350 گروه را برای بهبود شرایط
بهداشت در روستاهای سراسر ایران فرستاده است.
9 آموزش حرفه ای به وسیله نیروهای مسلح فراهم شده و به سربازان وظیفه که در روستاها در
سراسر ایران به کار می روند، مهارتهای سودمندی را داده است.«شایستگی اعتبارگیری طبق نظر بانک
بین المللی عمران روستائی». سفارت با نظر(1)بانک بین المللی روستایی مبنی بر اینکه ایران شایسته گرفتن
اعتبار است سهیم است. ظرف چهار چهار سال گذشته بازپرداخت وامهای رسمی ایران از برداشتهای آن
در مورد این وامها فزونی داشته است و در سال های 1965 و 66 سال ایرانی پرداخت بدهی، تنها 7%
درآمدهای ارز خارجی جاری مملکت را تشکیل داده است. نظر به اینکه درآمد ایران از نفت و صادرات
سایر اقلام مدام رو به افزایش است، ایران می تواند از خارج به نحو فزاینده ای وام بگیرد.
برآورد مبالغی که ایران می تواند بدون زیان به شایستگی اعتبارگیری خود وام بگیرد. بیش از رقم
محافظه کارانه 200 میلیون دلار در سال برای چند سال آینده بر اساس شرایط معقول است.
هرچند حکومت تعدادی طرحهای بزرگ اقتصادی که مستلزم مصالح و تجهیزات وارداتی در نظر
گرفته، بعضی از طرحهای بزرگتر به شکل کالا پرداخت خواهد شد و بسیاری از طرحهای دیگر به آن
سرعت که حکومت مایل است قابل اجرا نخواهد بود. بنابراین سفارت معتقد است که برنامه عمران
اقتصادی ایران تمامی ظرفیت وام گیری خود را ظرف چند سال آینده جذب نخواهد کرد و ظرفیت قابل
ملاحظه ای برای بازپرداخت اعتبارهای نظامی وجود خواهد داشت.
با یک احتساب محافظه کارانه ایران استطاعت آن را خواهد داشت، که سالیانه لااقل 30 میلیون دلار
برای اعتبارهای نظامی ظرف چند سال آینده بپردازد.
1- گزارش بانک بین المللی عمران روستایی در تاریخ 29 دسامبر 1965 حاکی است که ”ایران در موقعیتی قرار گرفته که بتواند وامهای اضافی قابل ملاحظه ای بر اساس شرایط متعارف بگیرد. این نتیجهگیری به وسیله ثبات احتمالی درآمدهای نفتی ایران و این واقعیت که در سالهای بر داشت محصول عادی ٬ واردات مواد غذائی به استثناء قند و شکر و چای به میزان جزئی خواهد بود ٬ تقویت شده است.“
«این موفقیت دیگری برای شوروی در، از میدان بردن نفوذ ایالات متحده خواهد بود.»
الف) موفقیتهای شوروی تاکنون: اتحاد با آرزوهای ملی
الف) موفقیتهای شوروی تاکنون: اتحاد با آرزوهای ملی
1 طرح ذوب آهن 286 میلیون دلار (شامل صنایع ماشین ابزار و گاز طبیعی) با این استدلال که غرب
نخواسته است تحویل دهد.
2 موافقتنامه های پایاپای سالیانه با اتحاد شوروی، لهستان، چکسلواکی، مجارستان، رومانی و
بلغارستان.
3 دیدار شاه در تاریخ ماه ژوئن 1965 از اتحاد شوروی و برنامه های دیدار از رومانی، لهستان،
بلغارستان و مجارستان ظرف پنج ماه آینده دیدارهای فزاینده در سطح عالی.
4 برنامه مبادلات فرهنگی فعالی هنرمندان، تیم های ورزشی، فیلمها، مذاکرات درباره موافقت نامه
فرهنگی با اتحاد شوروی که تقریبا منعقد شده است، تعداد فزاینده کتابهای شوروی در ایران.
5 در سال 1965 ایران بزرگترین دریافت کننده کمک از شوروی بود.
6 سایر موافقتنامه ها هواپیمایی کشوری، ترانزیت، شیلات دریای خزر، سد ارس، بندر پهلوی و
سیلوهای گندم.
ب) هدفهای کنونی شوروی: بیرون راندن غرب
ب) هدفهای کنونی شوروی: بیرون راندن غرب
1 رادیوی صدای ملی ایران در باکو که به وسیله شوروی اداره می شود حمله می کند به: سفارتهای
آمریکا و انگلیس، آرمیش مگ، اداره اطلاعات آمریکا، ایستگاه رادیو تلویزیون ارتش آمریکا، سنتو،
ایرانیان تحصیلکرده در آمریکا و کنسرسیوم نفت.
2 رادیوی پیک ایران تحت کنترل حزب توده در بلغارستان حمله می کند.
3 رادیو مسکو انتشار کتابی را در شوروی که تصویر کننده کمک آمریکا به ایران به عنوان علت
دردسرهای اقتصادی ایرانیان است که مورد بررسی قرار می دهد.
ج) صحنه آخر: به دریا انداختن ملی گرایان ایران
ج) صحنه آخر: به دریا انداختن ملی گرایان ایران
1 هدف دراز مدت اعلام شده از سوی مولوتف در سال 1940 همان مانده است. منطقه ای که در
جنوب بندرهای باتوم (دریای سیاه) و باکو (در دریای خزر) در جهت خلیج فارس قرار گرفته است از
مرکز آرزوهای اتحاد شوروی.
دوگ عزیز
سند شماره 3
سرّی تاریخ 21 ژانویه 1972 (1/11/1350(
دوگلاس هگ، اسکوایر
وزیر مختار سفارت آمریکا، تهران
دوگ عزیز:
از نامه 18 دسامبر شما در مورد اهداف و طرح راهنمای همکاری امنیتی تشکر می کنم. ما واقعا با شما
هم عقیده هستیم که مسایلی که در پیام وزیر دفاع مطرح شده اند کهنه و قدیمی شده و احتیاج به تصحیح
دارند.
من به پیوست کپی یادداشتی که قبل از دریافت نامه شما در این مورد تهیه کرده ایم ارسال می دارم.
این نظرات در یک گزارش دفتر امور خاور نزدیک که چندین کشور را تحت پوشش دارد گنجانده شده
و توسط سیسکو به سپایزر داده شد. (نخست وزیر) در حال حاضر سعی دارد موضع روشنی از وزارت
دفاع و خارجه کسب کند تا پیام جدیدی به دنبال 217955 دوم دسامبر 1971 فرستاده شود.
نخست وزیر امیدوار است که بتواند چنین پیامی را تا آخر ماه بفرستند.
با احترام، جک میکلوس.
پیوست. ولوگانگ لهمن اسکوایر
مشاور سیاسی
فرماندهی نیروهای آمریکا در اروپا
ادامه سند شماره 3
تاریخ 25 ژانویه 1972 (5/11/1350)
سرّی رسمی به جان.اچ راوس. اسکواین
به دنبال نامه جک به دوگ هک در 21 ژانویه 1972 فکر کردم که ممکن است بخواهید نسخه ای از
آخرین اصلاحات اهداف و راهنمای برنامه های همکاری امنیتی آمریکا با ایران را داشته باشید.
محترمانه
رابرت داول
پیوست: نسخه ای از راهنمایی برای طرحهای همکاری امنیتی (سال های 7874)
اهداف آمریکا در همکاری امنیتی
یاری ایران برای توسعه نیروهای مسلح، تا بتوانند از ایران در کلیه موارد به غیر از حمله همه جانبه
شوروی دفاع کنند.
تشویق ایران برای ایفای نقش اصلی در جهت تأمین امنیت خلیج فارس
حفظ امنیت داخلی
تضمین عرضه مداوم حقوق اساسی، اولویتها، و رسمیت ها.
راهنمای برنامه همکاری امنیتی
راهنمای برنامه همکاری امنیتی
ادامه برنامه ریزی برای پول نقد فروش خارجی اسلحه و فروش تجاری
لازم برای نیل به اهداف همکاری امنیتی
هیچ اعتباری برای فروش اسلحه خواسته نشده چون انتظار می رود که ایران برای تأمین مالی از بانک
EX-IM به خاطر خریدهای نظامیش از آمریکا کمک بگیرد.
باید برای ادامه طرح کمک نظامی بلاعوض و آموزش نیرو، برنامه ریزی شود که این شامل خرجهای
متناسب مستشاری نظامی پایین تر از سطح 000/500 دلار برای سال 73 و بعد از آن خواهد بود.
مشکل نظامی
سند شماره 4
سرّی تاریخ 17/5/1348
مشکل نظامی
اهمیت کلی
روابط نظامی ما با ایران (روش اعتباری تجهیزات نظامی و کمکهای مستشاری نظامی) یک اصل
اساسی در استحکام موضعمان و نفوذمان در ایران می باشد.ما تهیه کننده اصلی نیازمندیهای نظامی شاه در
دوران پس از جنگ جهانی دوم بوده ایم، مخصوصا از سال 1955، و این همچنان به قوت خود باقی
می باشد. به رغم خریدهای اخیر او از بریتانیا، ایتالیا و روسیه (وسایل حمل و نقل و تجهیزات ضد هوایی از
کشور آخری). رئیس نظامی سرگروه مستشاری نظامی ایران برای شاه یک مشاور بسیار مطلوب، عینی و
مطلع روی تجهیزات قدرت نظامی فردی و سازماندهی می باشد. نقش نظامی ما اهمیت تازه ای بعد از
امداد اقتصادی و گروه امداد آمریکا که در سال 1947 به پایان رسید، داشته است. شاه به کرات گفته است
که خواست اصلی او از آمریکا فروش تجهیزات پیشرفته که او برای دفاع احتیاج دارد، می باشد.
تمایل شاه به تجهیزات، ما را به طور دائم در ناراحتی نگه داشته است. ما ناراحت مشکلات اقتصادی
می باشیم که بنیان نظامی او آن را به وجود آورده، و تأثیر آن به لحاظ جذب مهارتها و امکانات، و تأثیر
واقعی نظامی او می باشد. پیشتر از این، مخصوصا موقعی که ما کمک اقتصادی برای پیشرفت اقتصادی
ایران تهیه می کردیم، بر آن بودیم تا به منظور عدم فزونی پیشرفت اقتصادی، برنامه نظامی را محدود کنیم.
ما این مفهوم را در برنامه نظامی که با یادداشت روی کمکهای نظامی سال 1962 شروع شده بود، نوشتیم.
و در بررسی سالیانه اقتصادی دو طرف، مورد توجه قرار گرفته که تأثیر خرید تجهیزات را در اقتصاد
پیش بینی کنیم.
هیئت امدادی و بودجه، هنوز اهمیت زیادی برای این مفهوم قائل می باشند. ولی حالا که شاه (با
ترم های اعتباری) در حال خرید تجهیزات نظامی می باشد (و با درجه اعتباری قبلی، کاملاً متوقف شده)،
او درباره محدودیتهای خارجی کمتر از خود کشش و حوصله نشان می دهد.
از طرف ما، خودداری جدید کنگره درباره خریدهای خارجی از تجهیزات نظامی آمریکا و پیامد
سختگیری که هر سال روی اعتبارهای دولتش گذاشته شده، عوامل محدودکننده مهمی بوده اند. هزینه
زیاد اعتبار تجاری آمریکایی، اجناس را گران کرده ولی مقداری در برنامه اعتباری سال گذشته بوده است.
با شروع سال 1964، سعی ما بر این بوده است که اگر نه یک راه حل، بلکه مدخلی بجوئیم تا به سوی
برنامه های دراز مدت تحصیل تجهیزات نظامی، که به گونه ای نظری با ایرانیان به توافق رسیده ایم، نقبی
بزنیم. اما ادارات ایالات متحده، و به ویژه کنگره از سپردن تعهدات قبلی در خصوص فروش اسلحه به دول
خارج ناراضی بوده اند. و از طرف ایرانی، با آگاه شدن شاه از نیازی جدید، که قبلاً غیرقابل پیش بینی بود،
«بسته های» ما تقریبا به محض آنکه خرید آنها مورد توافق قرار می گرفت میل به تلاشی نموده است.
افزایش سرسام آور قیمت تسلیحات نظامی و نیاز گاهگاهی برای اختتام خرید پیش از آنکه تولید یک
فقره قطع شود، از عوامل فشاری بوده اند که میل به افزایش برنامه های سالیانه توافق شده ما نموده اند.
کشورهای دیگر در عدم تمایل ما راجع به فروش مقادیر بیشتری تجهیزات نظامی به ایران، با ما
همساز نیستند. اتحاد جماهیر شوروی دائما شاه را در فشار گذاشته است تا هر چه را که می خواهد
(هواپیمای میگ، موشک، تانک) با قیمت و شرایط جالب توجه بخرد (معمولاً با اعتبار 5/2 درصد).
کشورهای اروپای غربی و انگلستان، به نظر می آید که آماده برای فروش تولیدات نظامی خود بدون
محدودیت هستند، هر چند که شرایط اعتبار آن ها مانند شرایط اتحاد جماهیر شوروی جالب توجه نیست.
به طور کلی، نظر هیئت کشور ما این بوده است که مؤثرترین محدودیت ما بر روی فروش اضافی، در
راهنمایی دقیق تکنیکی و تشویق حرفه ای «گروه نظامی آمریکا در ایران» نهفته است. در نیل به این هدف
ما پیشرفتهایی در زمینه به فکر واداشتن ایرانیان درباره هزینه های مستمر که با خرید دستگاه های اسلحه
همراه است، داشته ایم و به ویژه آنها را واداشته ایم که از عامل محدودکننده پرسنل آموزش دیده برای به کار
انداختن و نگهداری دستگاهها، آگاهی حاصل نمایند. بعضی خریدها از قدرتهای غربی قابل قبول و
احتمالاً به لحاظ سیاسی مطلوب است. اما محدودیتها و مشکلات عملی، اساسی هستند و از مشاهده
خرید تجهیزات بیشتر از دیگران ناخشنود خواهیم گردید. ما در واشنگتن به این نتیجه رسیده ایم که پس از
تمام بحثهای انجام شده در اینجا چنانچه شاه بالاخره عزم خود را مبنی بر خرید معدودی تجهیزات نظامی
جزم نموده است، آن را دریافت خواهد داشت. و در صورتی که ما مایل به فراهم آوردن آن نبودیم یا از
انجام این کار برنیامدیم می تواند از دیگران دریافت نماید.
در سالهای اخیر نیز به این امر واقف شده ایم که کوشش در راه تشویق او برای نخریدن تجهیزات و
متقاعد کردن او به اینکه تهدیدات را آگراندیسمان می کند، بی فایده خواهد بود. فی المثل، بحث درباره
ضعف همسایگان عرب او به عنوان موضوعی بی ربط به کناری نهاده شده و شاه با نظری انتقادی درباره
کیفیت متغیر رهبری آنها ذکر نموده است و از امکان اتحاد آنها علیه وی و غیره.
وضع جاری
تمرکز شاه بر مسایل امنیتی، که احساس می کند با عقب کشیدن انگلیس از خلیج فارس، باید به عهده
گیرد، موجد احساس ضرورت بیشتری برای «نیازمندیهای» نظامی گردیده است. در سال 1968 با او یک
«لیست توضیحی» از نیازهای نظامی دوربرد تهیه کردیم که توقعات نسبتا زیاد او را سطح
000/000/600 دلار تنزل داد. قرار بر این شد که این مبلغ در 100 میلیون دلار، سهام خارجی سالانه
سرمایه گذاری شود، البته زیر نظر بررسی اقتصاد سالیانه و اقدام کنگره بر برنامه کمکهای نظامی و
سرمایه گذاری آن.
بلافاصله مشکلات با سهام خارجی سال گذشته، یعنی هفتمین سهام خارجی (که در 1964 شروع
شده بود) آغاز گردید. بطن مشکل این بود که شاه اصرار داشت که دو اسکادران 4 F-به این سهم افزوده
شود تا تحویل آن را در پایان 1971 تضمین نماید. هزینه این اسکادران به قیمت رایج 3/133 میلیون دلار
بود و این هزینه بیم آن می رفت که به 143 میلیون دلار برسد مگر اینکه تعهدی آشکار به خرید داده می شد.
پس از کش و قوس بسیار مشکل به این ترتیب رفع شد که دولت ایران 4F-ها را با اعتبار بخرد و دولت
آمریکا «تنخواه گردان اضافی» را تأیید نماید، یعنی هزینه 7/53 میلیون دلار 4Fها را برای سهام خارجی
هشتم در سال مالی 1970 به تعویق بیندازد. قرار بر این شد که دولت ایران، در صورتی که اعتبار دولت
آمریکا برای سال مالی 1970 پرداخت نشود، ریسک ها را عهده دار شود، اما وزارت در طریق گرفتن تأیید
از وزارت دفاع و کنگره درباره مفهوم تنخواه گردان اضافی سعی جدی مبذول داشت. این نکته را نیز متذکر