کتاب اسناد لانه جاسوسی آمریکا

که بر اساس دستورات بازرگان صحبت می کرد. بازرگان فکر می کرد که مهم است نکاتی را که او ارائه داده

است، آمریکا آنها را درک بکند. بر اساس این امتیاز، او به حدی به اهداف آینده نهضت آزادی خوش بین

بود که تاکنون نسبت به هیچ چیز نبوده است و مایل بود که زمینه هایی را که او اطلاع کاملی از آنها نداشت

مشخص بکند. در حالی که او یا از تلاشهایی که برای آشتی دادن شورای سلطنت و شورای خمینی REF)

(A شده خبر نداشت و یا در ریاکاری مهارت دارد (گزارش دهنده به نظر اولی معتقد است). او متقاعد شده

است که راه حل برای انتقال قدرت پیاده خواهد شد.

طریقه راحت و آرامی که انتظام و توسلی با مشکلات دولت قانونی در چهارچوب اسلامی برخورد

می کنند به شایعات رایجی که خمینی با بختیار معامله و سازش کرده قوت و اعتبار می بخشد.

(مراجعه شود به گزارش (SRF = CIA) سیا)

اگر این حتی یک واقعیت باشد، به نظر می رسد که نهضت آزادی به نقش ارتش آگاهی ندارد که

براساس اطلاعات ما به هیچ وجه آماده مسامحه کاری نیست و راه حل نهضت آزادی را بدون درگیری و

بحثهای سخت می پذیرد.

10 در جواب سؤال در مورد بازگشت خمینی، این اولین بار بود که یک شخص مسئول در نهضت

احتمال می داد که خمینی ممکن است بازگشت خود را تا استقرار و چهارچوب اسلامی چه توسط مصالحه

چه با زور، به تأخیر اندازد.

مشکل این طرح از نقطه نظر خمینی می تواند این باشد که او تاکنون از طرف گروههای مختلف داخل

کشور برای بازگشت تحت فشار است. مطبوعات محلی تاکنون چند پیام مبنی بر درخواست بازگشت او

گزارش کرده اند و بنا به گزارشات علی امینی در پاریس است تا از او بخواهد که برگردد.

ما حداقل بعضی از این درخواستها را حقیقی قلمداد می کنیم نه فقط آنچه که در فارسی به عنوان تعارف

معمول است.

11 مذاکره با مقامات نهضت آزادی در دو سه روز گذشته به اضافه اظهارات مختلفی که از پاریس

می آید (مراجعه شود به عنوان مثال REF B) این مسئله را نتیجه می دهد که تزلزل و تردیدهایی در فکر

خمینی هست و همچنین نمایانگر افزایش اختلاف میان اطرافیان خمینی می باشد.

این نکته بر ما آشکار می سازد که زمانی که مذاکرات در اینجا ادامه دارد، در پاریس یک عدم است که

ما نه در یک سردرگمی سیاسی هستیم و نه قوه پیشرفت تدریجی، و حل اختلافات مهم را متعهد شده ایم.

تنها مشکل این است که خمینی به هر دلیل از بازگشت فوری صرف نظر کرده است. بنابراین امکاناتی برای

مذاکرات بیشتر حداقل فعلاً حاصل شده است.

سولیوان

مخالفت مذهبی، فعالیتهای بعد از تظاهرات

شماره : 1/957

از: سفارت آمریکا در تهران تهران 945 تاریخ 20 ژانویه 79 محرمانه

به: وزارت امور خارجه واشنگتن. دی سی فوری30/10/57

موضوع: مخالفت مذهبی، فعالیتهای بعد از تظاهرات

خلاصه: منابع نهضت آزادی با نتیجه تظاهرات 19 ژانویه راضی هستند. خشونتی گزارش نشده و فقط

دو گروه چپی سعی داشتند دخالت کنند که توسط پاسداران راهپیمایی متفرق شدند. کمیته اعتصابات

خمینی کارش را در 20 ژانویه با برنامه ای که بخشهای اساسی منجمله کارگران عمومی بسر کار

بازگردانیده شوند، شروع کرد.

نهضت آزادی خبر دارد که چپی ها خودشان در 21 ژانویه در جنوب تهران تظاهرات خواهند داشت

مذاکرات بین بختیار و گروههای مذهبی هنوز ادامه دارد. هیئت مذهبی احتمالاً به پاریس خواهد رفت تا

بگوید که شورای اسلامی با یک زیربنای قانونی ایجاد شود. نهضت آزادی نگران است که بختیار و شورای

سلطنت کنار نکشند. افرادی که موضوع را از پشت دنبال می کنند نباید بی جهت خوشبین باشند. (پایان

خلاصه).

1 کارشناس سیاسی استمپل با مأموران نهضت آزادی توسلی و انتظام (محفوظ بماند) عصر 19

ژانویه ملاقات کرده و بعد دوباره با انتظام در ظهر 20 ژانویه. هر دو از نتیجه راهپیمایی راضی بودند.

ادعا داشتند که در این برنامه 5/2 میلیون آدم شرکت داشتند (دیگران و مطبوعات می گویند 4/1،

8/1 میلیون) و روز بدون خشونت تمام شده بود. توسلی اشاره کرد که دو گروه چپی سعی داشتند داخل

تظاهرات شوند، ولی توسط پاسداران به آرامی متفرق شدند. شعارها همه اسلامی بود. نهضت آزادی گفت،

روحیه مردم به خوبی عاشورا نبوده ولی هر دو (و دیگران که با آنها صحبت شده) این را ناشی از رفتن شاه

می دانند حالا که او رفته مردم به مسایل دیگری فکر می کنند مانند هوا، حبوبات (مواد غذائی) و نبودن

سوخت مصرفی.

2 انتظام گفت: گروه منتخب خمینی در اعتصابات کار را امروز شروع کرده و دکتر یداللّه سحابی به

عنوان رئیس و محمد جواد باهنر رهبر مذهبی و مهندس علی اکبر معین فر به عنوان اعضاء این گروه معرفی

شدند دو عضو دیگر را بعداً معرفی خواهد کرد. انتظام گفت: سحابی می خواهد بررسی کند که آیا انتظام را

در این گروه بیاورد؟ چون او در جای دیگر هماهنگی بیشتری می تواند بکند. انتظام اضافه کرد که در هر

حال کار کمیته را دنبال خواهد کرد. در جواب سؤالی انتظام تأکید کرد که برنامه کار کمیته هم در بخش

خصوصی و هم کار دولتی بوده و هدف این بوده که کشور دوباره راه بیفتد.

کارشناس سیاسی اشاره کرد نخست وزیر قدمهای اساسی برداشته بود تا بخش خصوصی از 20

ژانویه کار را آغاز کند. اگر هدف کمیته همین بوده خوب می شد اگر کار سریع پیش می رفت تا درگیری

پیش نیاید چون هر دو طرف می خواهند، سر کار برگردند. انتظام مسئله را فهمید و تأکید کرد که توافق،

چپی ها را هم در بر خواهد گرفت که سعی دارند در جنبش کارگری رخنه کنند. (نظر: ما امیدواریم تلاشها

سریع باشند ولی خطر نزدیک است.)

3 توسلی گفت: گرداننده های حزب توده خواستار تظاهرات چپی و ضد مذهبی احتمالاً برای صبح

21 ژانویه شده اند. محل تظاهرات میدان قزوین، 1 مایلی شمال ایستگاه ترن خیابان ششم بهمن

(توضیح: غیر از شرکت توده ایها و چپی های افراطی در فعالیتهای دانشگاهی این اولین امتحان حزب توده

در جمع مردم خواهد بود. این اولین اجتماع متشکل چپی ها اگر تشکیل شود، ممکن است نهضت آزادی را

وادار کند تا سرعت تلاشهایشان را در جهت ایجاد راه حل سیاسی میانه رو بیشتر کند.)

4 در صحبت جداگانه ای دکتر میناچی (طرفدار شریعتمداری) تأیید کرد که صحبتها بین مخالفین و

نمایندگان بختیار در مورد راه حل اختلاف بین شورای خمینی (اسلامی) و شورای سلطنت پیشرفت کرده

است. میناچی گفت: شورای خمینی هنوز اعلام نشده چون مذاکرات در مورد روابط آینده آن با شورای

سلطنت هنوز ادامه دارد. میناچی گفت: آیت اللّه رفسنجانی و منتظری احتمالاً 20 یا 21 ژانویه به پاریس

می روند، البته اگر معامله ممکن به نظر آید. میناچی هم ممکن است همراهشان برود. هدف سفر این خواهد

بود که خمینی را متقاعد کنند که شورای اسلامی باید یک وابستگی قانونی با رژیم فعلی داشته باشد وگرنه

رهبران مذهبی میانه رو قبول نخواهند کرد. میناچی چگونگی این را نمی دانست ولی حدس می زد که

شورای اسلامی بتواند بعضی از اعضایش را از شورای انقلاب بگیرد؛ به عنوان قسمتی از انتخابات.

5 انتظام نظر نسبتاً متفاوتی در مورد وضع سیاسی داشت. او گفت: خمینی درصدد اعلام شورای

انقلاب است و نخست وزیر و کابینه انتخاب شده اند (او مدعی بود که اسامی را نمی داند ولی احتمالاً

می داند). مسئله اینجاست که بختیار قبول نکرده استعفا بدهد. (مطبوعات خارجی گزارش کردند که

بختیار حاضر نیست قدرت را به خمینی بدهد. او گفت: یک روحانی جای نخست وزیر را نمی گیرد.)

انتظام معتقد بود شورای سلطنت و مجلس به زودی استعفا خواهند داد (نظر: این پیشداوری است.) و لازم

است کوشش شود بختیار کنار برود. دولت آمریکا باید توصیه کند که استعفا دهد. کارشناس سیاسی اشاره

کرد که بختیار نخست وزیر قانونی بوده و این عامل مهمی است که ارتش را پشت دولت غیر ارتشی نگه

می دارد. کارشناس سفارت نظر شخصی خودش را گفت که اگر خمینی بخواهد برنامه خودش را به طور

واقعی پیاده کند، باید با جنبه های قانون اساسی مصالحه و سازش کند. انتظام که با صحبتهای مصالحه در

پاراگراف قبلی آشنا نیست سرش را تکان داد و مسئله را تمام کرد.

6 نظر و تحلیل: مقدار زیادی سردرگمی و تردید در میناچی و انتظام دیده می شود و این نشانگر این

است که مخالفین نمی دانند که اگر بختیار و دیگر ارگانهای اجرایی از استعفا خودداری کنند، چه وضعی

پیش می آید. میناچی که آدم خوش بینی است راه حلی برای مسئله مقابله با شورای سلطنت با شورای

انقلاب نمی بیند. بختیار گفته که اگر او را اخراج کنند ارتش اوضاع را با خونریزی به دست می گیرد. مشکل

عکس العمل ارتشیها به پیشنهادهای خمینی و اینکه راه حل خمینی خارج از چهارچوب قانون اساسی

است موضع رهبران مذهبی میانه رو را قوی کرده است. با وجودی که او حاضر نبوده که در گذشته با خمینی

علناً مخالفت کند لیکن آن طور که شنیده ایم شریعتمداری 19 ژانویه مصاحبه ای داشته و تا حدی از بختیار

دفاع کرده و اصرار دارد که شورای انقلاب اسلامی باید بر اساس قانون اساسی باشد. خمینی موقعیت

برتری خودش را از دست نداده ولی مقداری تقلیل پیدا کرده. اگر تشکیلات مذهبی داخل کشور آماده

باشد تا با استعفا نکردن بختیار بسازند در آن صورت است که جریانات خمینی را وادار خواهند کرد تا در

جهت مصالحه گام بردارد و با وجود یکدندگی سازش کند.

7 سفیر و دیگر کارشناسهای سفارت متوجه شده اند که منابع وزارتخانه در مطبوعات زمینه سازی

کرده اند که ظاهراً قسمتی بر اساس گزارشات تلگرافی که در بالا به آن اشاره شد می باشد و آنها صورت

خوبی به مذاکرات در ایران در مورد وضع خمینی داده اند. میناچی اساساً یک فرد خوشبین است و خمینی

همیشه یکدنده بوده. مذاکرات ایرانی هیچ گاه برنامه صاف و منطقی نبوده و همیشه در خطر بادهایی بوده

که از بیرون می وزیده. برای چند روز هفته آزاردهنده آینده، ما فکر می کنیم که در مورد این جریان لزومی

به اظهارنظر نیست. مگر اینکه دلایل محکمتر و قانع کننده تر داشته باشند (و ما اینجا نمی توانیم تصور کنیم

که چه می تواند باشند.)

اگر ضرورت داشته باشد که مطبوعات را در مورد گذشته و زمینه ها مطلع کنیم، معتقدیم که صحیحتر و

عاقلانه تر است که یک دید خیلی محتاطانه و کمتر خوشبینانه به آنها بدهیم که در همان خط گفته های

بسیار خوب هادینگ کارتر در مورد استخوانهای یخ زده باشد.

سولیوان

نهضت آزادی می خواهد توسط آمریکا فشار وارد سازد

شماره : 1/1077

از: سفارت آمریکا در تهران 957 1/22/79 مطابق 2/22/57 محرمانه

به: وزارت امور خارجه واشنگتن

گزارشگر: استمپل

موضوع: نهضت آزادی می خواهد توسط آمریکا فشار وارد سازد، اختلاف با میانه روها بروز می کند

1 تمام متن محرمانه است.

2 خلاصه: انتظام، عضو نهضت آزادی به کارشناس سفارت گفت که نهضت آزادی مصراً خواستار

ملاقات با افسران ارشد است تا بازگشت آرام خمینی را ترتیب دهند. نهضت آزادی می خواهد آمریکا

نخست وزیر مجلس و شورای سلطنت را وادار به استعفا کند. کارشناس سیاسی گفت: این کاری نیست که

آمریکا بتواند انجام دهد و حتی کوشش در این جهت خطرناک خواهد بود. حصول توافق ضروری و

حیاتی است و تلاش خمینی برای برپایی دولت رقیب هنگام بازگشت، خیلی خطرناک خواهد بود. منبع

گفت: نهضت آزادی می خواست که در مورد منافع آمریکا در ایران گفتگو کند تا از برخوردهای احتمالی

آینده جلوگیری شود. در ضمن به منابع میانه رو مذهبی اشاره کرد که ملاقات با ارتش حیاتی بوده و

گزارشات مبنی بر اختلافات در رهبری مذهبی را تأیید کرد.

3 امیرانتظام، عضو کمیته مرکزی نهضت آزادی به مأمور سفارت، استمپل در 22 ژانویه گفت که

نهضت آزادی مصرانه می خواهد ملاقاتی بین بهشتی، بازرگان و ژنرال مقدم و ژنرال قره باغی ترتیب دهد.

برای مذاکره در مورد اوضاع بازگشت خمینی؛ و مصرانه از آمریکا خواست که ارتش را در مورد این ایده

خوب متقاعد سازد. میناچی (میانه رو و طرفدار شریعتمداری) نیز چنین مطلبی را در حدود یک ساعت

بعد از انتظام گفت، کارشناس سفارت به هر دوی آنها جواب داد (انتظام، میناچی) دولت آمریکا این کار را

شروع کرده و ادامه خواهد داد.

انتظام گفت که تلاش برای نزدیکی نهضت آزادی به ارتش احتمالاً به ملاقات در ظرف 24 ساعت

آینده منجر خواهد شد. یک محل بیطرف و بدون وابستگی تا کنون درنظر گرفته شده (انتظام نگفت

کجاست) و ترتیب بازگشت صلح آمیز خمینی خیلی مهم است. (روشن است که انتظام و نهضت آزادی

بازگشت خمینی را در 26 ژانویه به عنوان یک حقیقت پذیرفته اند.)

4 در مورد اوضاع سیاسی، نهضت آزادی گفت: مشکل فعلی نخست وزیر است که نمی خواهد علیرغم

مذاکرات کنار بیاید. انتظام گفت: او و یکی از رهبران نهضت آزادی (مشخص نکرد) قرار ملاقاتی برای

دیدن بختیار در 22 ژانویه داشتند.

آنها نهضت آزادی را به توافق و مصالحه مجبور خواهند کرد تا جایی که شورای سلطنت قدرت را به

شورای انقلاب منتخب خمینی واگذار کند.

انتظام گفت: که بهترین راه حل این است که آمریکا به بختیار فشار بیاورد که مجلس و شورای سلطنت

استعفا بدهند و راه را برای جنبش اسلامی باز کنند.

5 مأمور سفارت جواب داد که این کار را آمریکا نمی تواند بکند و نه مفید است که بکند. گیرنده چنین

توصیه ای احتمالاً بیشتر از فشار آمریکا داد و بیداد می کردند تا به آن توجه بکنند. انتظام گفت: این به نظر

می رسد که تنها راه اجتناب از خونریزی و کودتا باشد.

مأمور سفارت جواب داد: به نظر می رسد که هنوز بهترین راه حل مصالحه و توافق می باشد. بختیار

مشروعیت دارد حتی اگر خمینی آن را نپذیرد.

انتظام گفت: خمینی در حال حاضر مشروعیت هیچ ارگانی را نمی پذیرد، نه شورای سلطنت، نه

نخست وزیر و نه مجلس. مأمور سفارت بی پرده گفت که شاید وقت آن است که کسی به خمینی توضیح

دهد که توافق و سازش تنها راه حل جدی اجتناب از خونریزی است. به نظر نمی رسد که دولت آماده تسلیم

باشد و یا ارتش به آن اجازه چنین کاری را، حتی اگر بخواهد، نمی دهد. تلاش خمینی به منظور تشکیل

یک دولت رقیب بعد از ورودش می تواند خطرناک باشد.انتظام بعد از کمی تأمل پرسید: که آیا منظور از این

حرف احتمال وقوع کودتاست؟ مأمور سفارت گفت: که این احتمال کاملاً از صحنه بیرون نرفته است در

روزهای اخیر (احتمال وقوعش هست) هیچ کس، نه ارتش، نه آمریکا و نه مخالفین حقیقتاً نمی خواهند که

کار به اینجا بکشد.

6 سپس انتظام موضوع صحبت را عوض کرد و گفت: نهضت آزادی مایل است که با یک هیئت

آمریکایی ملاقات کند برای مذاکره در مورد منافع آمریکا در ایران و تلاش برای اجتناب از درگیری بین

آمریکا و جنبش اسلامی که خواستار روابط خوب با آمریکا است.

مأمور سفارت گفت: او همیشه مشتاق نظرات و نکاتی است که نهضت آزادی ارائه می دهد. اما به نظر

می رسد که یک مقدار بی موقع است که روی این نکته بحث شود، در حالی که نیرنگهای سیاسی هنوز قوی

هستند. انتظام گفت: فرصت برای پیشنهاد باقی و راه باز است.

7 در خبرهای گوناگون گزارش شده است در پایان گفتگو، انتظام تأیید کرد که مأمور سفارت از

توسلی (از نهضت آزادی) این خبر را که از حالا به بعد انتظام به عنوان عامل اصلی تماس نهضت آزادی با

سفارت به شمار می رود، دریافت کرده بود. انتظام گفت: نهضت آزادی دو شایعه را شنیده است.

1 شنیده است که ژنرال اویسی با یک هواپیمای ارتشی ایران به ایران بازگشته است.

2 شنیده است که چند ژنرال در سفارت آمریکا پناه گرفته اند.

مأمور سفارت قویاً این شایعات را تکذیب کرد و انتظام آن را پذیرفت.

8 در یک گفتگوی کوتاه جداگانه ای، مأمور سفارت توسط ناصر میناچی اطلاع یافت که ملاقات

رهبران نهضت آزادی و سران ارتش احتمالاً در غروب 22 ژانویه یا صبح زود 22 ژانویه اتفاق خواهد

افتاد.

میناچی نظرش این بود که خمینی تصمیم به بازگشت در 26 ژانویه گرفته است. علیرغم نصایح همه

متحدان سیاسیش در اینجا (توضیح: میناچی و انتظام هر دو نسبت به اطرافیان خمینی در پاریس بدگمان

هستند و آنها را تحقیر می کنند. اگر چه مستقیماً حرفی در مورد معتمدین خمینی، یزدی و قطب زاده

نمی گویند، ولی کاملاً از احساس آنها این مسئله پیداست.)

9 میناچی همچنین به درگیری که بین رهبران مذهبی در ایران در رابطه با چگونگی حل مسئله

خمینی وجود دارد اشاره کرد. میناچی بعد از ظهر 22 ژانویه برای صحبت با آیت اللّه ها در مورد چگونگی

به حداقل رساندن خشونت و درگیری در رابطه با آمدن خمینی به قم رفت. به نظر می رسد که او مطمئن

است از اینکه مثلث آیت اللّه های قم از خط مشی خمینی تا جایی که پشتوانه قانون اساسی داشته باشد،

حمایت خواهند کرد.

(نظریه: ما قبلاً سخنان باشهامتی از گروه قم شنیده ایم، اما قبل از حمله خمینی ارزشش را از دست داده

بود و ما متقاعد نشده ایم که این دفعه هم فرقی کرده باشد.)

10 توضیح و تحلیل: اوضاع حالت تشریفاتی به خود گرفته است. خمینی فشار می آورد. متحدین او

در داخل کشور (نهضت آزادی ایران) در مورد نتیجه کار نگران هستند و ناراحتند و تلاش می کنند که

معامله کنند و شواهد زیادی وجود دارد مبنی بر اینکه آمریکا باید دوطرفه بازی کند. میل شدید ایرانیان

برای کنار گذاشتن سازش با جبهه مخالف تا آخرین ساعت ادامه می یابد و صحنه سیاست را تبدیل به بازی

(CHICKEN)می کند.

هر دو جبهه تا آخرین دقایق بدون اغماض جلو می آیند و هیچ کدام ول کن معامله نیستند. این مسئله

وقتی مکرراً پیش می آید تأثیر ثابت و محکمی روی شرکت کنندگان نخواهد داشت (5 نوامبر، محرم

عاشورا، اربعین و حالا). ارتش با اعتصاب افسران (همافران) در اصفهان، همدان، دزفول، و مشهد رو به رو

شده است. (طبق گزارش امیر انتظام)

از طرف دیگر به اقرار تمامی گروههای دست اندرکار، روحانیون مخالف میانه رو به تدریج از خط

سازش خمینی به تنگ آمده اند. بهترین امید در شرایط فعلی این است که مشکلات درونی هر گروه آن را

وادار به سازش کند و از برخورد رودررو جلوگیری به عمل آید.

سولیوان

دیگ سیاست بشدت می جوشد، تجدید خشونت افزایش پیدا می کند

از: سفارت آمریکا تهران

تهران 1379 28/1/79 مطابق 8/11/57

محرمانه

به: وزارت امور خارجه واشنگتن

موضوع: دیگ سیاست بشدت می جوشد، تجدید خشونت افزایش پیدا می کند

1 متن کاملاً محرمانه است.

2 خلاصه: اعلان بختیار مبنی بر اینکه او به پاریس می رود، ملاقاتها و مذاکراتی در تهران و بین تهران

و پاریس به راه انداخته. رهبران مذهبی میانه رو ظاهراً از ترس خشونت می خواهند که او هرچه زودتر در

مورد بازگشت خمینی مذاکره کند. نهضت آزادی ظاهراً بیشتر متوجه یک سازش سیاسی است. جمعیتی

که از چند استان اجتماع کرده اند برای پیشواز آیت اللّه خمینی، ناآرام هستند. علمای تهران تقاضای 48

ساعت آرامش کرده اند ولی احتمال خشونت خیلی قابل توجه است. (پایان خلاصه).

3 در گفتگو با دلال (واسطه) سیاسی میانه رو میناچی و امیر انتظام روشن شد که در 24 ساعت گذشته

ظاهراً تصمیم بختیار مبنی بر رفتن به پاریس بالاترین نماینده اجرایی خمینی در تهران یعنی بهشتی و

بعضی اعضای دیگر، همچنین مقدار خیلی زیاد مکالمه با پاریس انجام گرفت که ظاهراً معامله ای (شب 27

ژانویه) انجام گرفت.

ملاقات امام و بختیار به زحمت گنجانده شد. رهبران عملاً یکسره ملاقات دارند. در طی روز 28

ژانویه برای اینکه جزییات برنامه را پیاده کنند و جو شک و تردید رهبران خیلی قوی است.

4 میناچی معتقد است که نقطه حساس، کنار هم قرار دادن خمینی و بختیار است. تا هرچه زودتر

وقتی برای برگشت خمینی تعیین کنند، جمعیتی که در تهران تجمع کرده اند قاطع و مقاوم می شوند.

سخنرانان در مجلس عزاداری 27 ژانویه قاطعانه گفتند که اگر خمینی 28 ژانویه نیاید، جنگ مسلحانه 30

ژانویه شروع خواهد شد و قشر میانه رو نهضت آزادی خیلی متوجه اند که تأخیر بی جهت در پیشرفت به

طرف یک معامله سیاسی که خمینی را برگرداند به معنی خشونت در چند روز آینده خواهد بود. احتمال

عکس العملهای کنترل نشده توسط گروههای شهرستانی زیاد می شود گزارشات پراکنده از غارتگری در

جنوب تهران و اتفاقهای مشابه در جاهای دیگر بوده خیلی از منابع دانشگاهی ما می گویند گروههای

رادیکال که چپ تر از حرکت مذهبی هستند، مردم را به یک مبارزه فعالتر که دعوت می کنند. ولی وضع

فعلاً تحت کنترل است.

5 عضو نهضت آزادی، انتظام، معتقد است که بختیار باید یک معامله کامل سیاسی در پاریس انجام

دهد، چون در غیر این صورت وقتی که موقع توافق در تهران برسد، او گروگان ارتش خواهد بود. یک

سناریو بختیار را نشان می دهد که به نوعی از خمینی حرف شنوی دارد و رضایت آیت اللّه مبنی بر اینکه تا

زمان برگشت و سناریو بعدی بختیار توافق را جور می کند و برای آرام کردن ارتش و استقبال از امام

برمی گردد.

6 به دنبال کوششی که علمای تهران برای ایجاد زمان بیشتر برای انجام گرفتن این برنامه های سیاسی

دارند آنها در 28 ژانویه اعلامیه ای داده اند با امضای طالقانی که خواهان 48 ساعت دیگر آرامش شده تا

نخست وزیر برنامه برگشت خمینی را تنظیم کند. انتظام و میناچی فکر می کنند که مسئله ورود باید تا آن