کتاب اسناد لانه جاسوسی آمریکا

خلیج فارس. از توسعه امنیتی در عراق و دیگر همسایگان منطقه ای ایران باید مرتب باخبر بود.

تشویق ادامه همکاری مسئولانه ایران با افغانستان، پاکستان و هندوستان در قلمروهای سیاسی

اقتصادی.

تشویق حمایت ایران از سیاستهای اصلی ما در آفریقا.

ه. پیشرفت در اجرای حقوق بشر در ایران.

مطالعه و بررسی سیاستهای حقوق بشر آمریکا با شاه و دیگر مسئولان در موقعیتی مقتضی، با تمرکز

بر روی گسترش حقوق بشر (که قابل حصول است) که در تضاد با تغییرات سیستم سیاسی است (که ممکن

است مداخلات خارجی را از بین برده و مضر باشد). باید توجه داشت که تصویر نامطلوب همگانی ایران

در این موضوع می تواند چه تأثیری بر روی موقعیت بین المللی ایران در آمریکا و سایر جاها بگذارد.

سولیوان

هدفها و مقاصد سفیر در ایران

سند شماره (5)

از : سفارت آمریکا تهرانتاریخ : 11 ژانویه 78 21 دیماه 1356

به : وزارت امور خارجه

طبقه بندی : سری

مراجع : (A) وزارت خارجه 295486، (B) وزارت خارجه 291277، (C) تهران 367.

موضوع : هدفها و مقاصد سفیر در ایران

من با کمال خوشحالی استفاده می کنم تا در این تلگرام هوایی در مورد مسئله زیر با شما بحث کنم.

یعنی مسئله راههایی که من ادامه می دهم تا اطمینان حاصل کنم که این هیئت اعزامی به صورت فعالی

اهداف و مقاصدی را که دولت ایالات متحده امیدوار است در ایران داشته باشد، دنبال می کند. در مرجع

(C) «تیم کشوری» و من نظریاتمان را در مورد اظهار نظرهایی که مرجع Aفرستاده بود اظهار داشتیم. ما

گفتیم که آن اظهارنظرها را یک برنامه رضایتبخش و منطقی برای دیپلماسی خودمان می دانیم.

اولین کار من برای رسیدن به این برنامه، سازماندهی بود. من سعی کرده ام که تیم کشوری را به صورت

یک تشکیلات یکپارچه و متحد درآورم. برای انجام این کار من جلسات روزانه ای برای این تیم ترتیب

داده ام و مخصوصاً رئیس مستشاری نظامی را در این جلسات روزانه شرکت می دهم. نظر به این که او

کنترل عظیم ترین عنصر مأموریت (یعنی بیش از 1300 افسر نظامی ایالات متحده، افراد نام نویسی کرده و

کارمندان معمولی ایالات متحده) را به دست دارد و اداره پرخرج ترین برنامه را (یعنی 18 میلیارد دلار) به

عهده دارد. من معتقدم که این حرکت من فعال بودن سازمان این مأموریت را به طور چشمگیری افزایش

داده است. بدنبال طرحهایی که من در مأموریتهای بزرگ دیگرم به کار بردم سعی می کنم که بیشترین حجم

ممکن فعالیتهایمان را در جلسات روزانه متمرکز کنم، تا هر عنصر تیم کشوری از فعالیتها و مشکلات بقیه

اعضای تیم آگاهی پیدا کند. من گسترده ترین تشریک مساعی اطلاعاتی ممکنه را در بین اعضای تیم

کشوری، و شرکت اعضاء را در تنظیم صلاحدیدهای سیاسی تحت ریاست معاون هیئت اعزامی تشویق

می کنم.

بر مبنای این پایه تشکیلاتی، هیئت اعزامی این وظیفه را به عهده گرفته که طرحهای متعدد و پیچیده را

عملی سازد. من آنها را تحت عنوانهای اصلی که در مرجع A به کار رفته دوباره بررسی خواهم کرد.

الف) یک رابطه سیاسی اقتصادی طولانی و محکم بر پایه اعتماد و اطمینان.

زمانی که دولت کارتر سرکار آمد، شاه و دولت ایران درباره علاقه او به این منطقه از جهان، تعهدات او

به توافقنامه های گذشته و موضعگیریش در مورد شاه به عنوان یک حاکم مطمئن نبودند. در نتیجه دیدار

شاه از ایالات متحده در واشنگتن در نوامبر و دیدار رسمی پرزیدنت کارتر از تهران در اواخر دسامبر، این

شک و تردیدها کاملاً از بین رفت. در نتیجه انعکاس این وضعیت، من احساس می کنم که توانسته ام آن

رابطه اعتماد و اطمینان را با شاه توسعه دهم. من به طور منظم با او صحبتهای طولانی در مورد تمام مسایل

داشته ام و این صحبتها و مباحثه ها از دو طرف با کمال صراحت و صداقت همراه بوده است.

برای ادامه دادن این نوع رابطه لازم است که من برای او اطلاعات مهمی در مورد مسایلی که مورد

علاقه دو طرف است، مانند خاورمیانه، مذاکرات سالت، مذاکرات اقیانوس هند و غیره تهیه کنم. با وجود

اینکه رئیس جمهور به طور واضح مشخص کرده که مایل است این نوع اطلاعات به شاه برسد، ولی

بوروکراسی حاکم بعضی مواقع مانع از آن می شود که این مطالب به موقع به نظر شاه برسد.

من در مورد این مسایل همچنان بر واشنگتن فشار خواهم آورد.

من همچنین پیشنهاد می کنم که گاهگاهی رئیس جمهور به طور مستقیم با شاه ارتباط برقرار نماید. این

تماسها در مورد مسایلی خواهد بود که بین دو رهبر (کارتر و شاه) بحث شده است. البته من از هر مکاتبه ای

که از طرف رئیس جمهور به ابتکار خود واشنگتن به وجود بیاید قدردانی می کنم. نظر به اینکه کادر رهبری

این کشور بسیار شخصی و خصوصی است، بنابراین این گونه ارتباطهای شخصی بهترین وسیله برای به

وجود آوردن اعتماد است.

در رابطه با سیاست جدید آزادی در ایران، سفارت نامه ها و تماس هایی از طرف گروههای مخالف

داشته است. ما به اینها جواب داده ایم و محتاطانه سعی کرده ایم که طیف وسیعی واسطه در این گروهها که

خارج از «حلقه رسمی رابطهای سفارت» هستند به وجود بیاوریم.

در مورد مشکلات اقتصاد بزرگ، ما گفتگوهای متمرکز را با وزرای جدید و جوان کابینه آموزگار که از

نظر فنی صالح هستند، شروع کرده ایم. به عقیده من هم برای ایالات متحده و هم برای ایران مفید خواهد

بود اگر ما از هیئت خارجی بین المللی مانند بانک جهانی بخواهیم که مطالعات متمرکزی را در مورد آینده

اقتصاد ایران، در زمانی که منابع نفتی دیگر پیشرفت ایران را پی ریزی نخواهد کرد، انجام دهد. با وجود

اینکه این بانک موافق این برنامه است، ولی من مقاومتهایی از جانب ایرانیان در مورد این عقیده مشاهده

نموده ام، اما به کوششهایم در این مورد ادامه می دهم.

ب) روابط رو به افزایش در زمینه های غیر نظامی بین ایران و آمریکا.

ما معتقدیم که موفقیت چشمگیری در توسعه روابط ایران و آمریکا در زمینه انرژی، بخصوص نفت

داشته ایم. ایران اولین کشوری بود که خواستار ثابت نگهداشتن قیمت نفت اوپک در سال 1978 شد. ایران

همچنان به عنوان یک منبع نفتی مطمئن برای ایالات متحده و نزدیکترین دوستان ما باقی می ماند. یک

قسمت از این پیشرفت به خاطر وضعیت ذخیره نفتی جهان بود، قسمتی دیگر به خاطر برنامه های انرژی

دولت کارتر بود و یک قسمت هم به خاطر صحبتهای بی پرده با شاه در مورد مشکلاتی که به خاطر

سیاستهای قیمت گذاری ایران، بین روابط دوجانبه ما، در حال به وجود آمدن بود. اگر ما به طور

قانع کننده ای نشان دهیم که برنامه انرژی ما از واردات انرژی ما می کاهد و به طور جدی از منابع دیگر

انرژی بهره برداری می کند. من معتقدم که ما خواهیم توانست ایران را در گروه میانه روها نگهداریم.

این فشار با تورم پایین تر ایالات متحده و تمایل بازرگانی ایالات متحده همراه با حمایت دولت آمریکا

از آن، برای ترتیب دادن خریدهای نفتی نظیر جهت جبران هزینه های دلاری قراردادهای ایالات متحده با

ایران پشتیبانی می شود.

یکی از فروشهای تجارتی بزرگ آمریکا به ایران در ظرف چند سال آینده حدود 10 میلیارد دلار

ارزش خواهد داشت و آن راکتورهای اتمی نیرو است، که نتیجه یک موافقت دوجانبه بین ایران و آمریکا

در مورد استفاده های صلح آمیز از انرژی اتمی می باشد. رئیس جمهور و شاه در تاریخ 31 دسامبر اعلام

کردند کردند که در اصول توافق شده و من امیدوارم که در کمیسیون مشترکی که نمایندگان ایران و آمریکا

در 28 فوریه خواهند داشت، این موافقتنامه به طور رسمی امضاء شود. اگر مجلس سنا تا آن زمان این

فروش را تصویب نکند این تاریخ ممکن است به تعویق افتد. این مسئله به عنوان برنامه ریزیهای دیگر در

زمینه های خانه سازی، کشاورزی و هواپیمایی کشوری، قاعدتاً باید ما را قادر سازد که وضعیت کمیسیون

مشترک را پی ریزی کنیم. کمیسیونی که بخش تهران آن را من مستقیماً به دفتر خودم آورده ام.

همکاریهای اطلاعاتی ما با ایران همچنان به خوبی پیش می رود و من معتقدم با طرحهای مشخص فنی

جدید که ما انتظار داریم در آینده نزدیکی بدهیم، این همکاریها افزایش خواهد یافت به همکاریهای ما با

ایران در زمینه مواد مخدر برای افغانستان، در سال 1978 توجه بیشتر خواهد شد.

مشکل رفتن دانشجویان ایرانی به آمریکا مشکلی است که برای سالهای زیادی برای ما وجود خواهد

داشت. ما در چند ماه گذشته با همکاری وزارت علوم و آموزش عالی پیشرفتهای زیادی در زمینه

برقراری برنامه های آشناسازی و تحقیق در مورد افراد داشته ایم. ما همچنین تعدادی طرح برای تصحیح و

کامل کردن به واشنگتن داده ایم که معتقدیم از نظر مطالب، این طرحها کمک زیادی به پیروزی ما بر این

مشکل خواهد کرد، بخصوص در به کارگیری فرم 20 در رابطه با اداره مهاجرت و تابعیت.

در مورد مسئله وصول تمام پرداختی بدهی عقب افتاده اموال اضافی، من با مشکلاتی مواجه شده ام که

وضع حقوقی غامضی ناشی می شود که در آن ایرانیها تصور می کنند در قبال خسارتی که به راه آهن ایشان

وارد شده پرداختهای جبران کننده ای باید وجود داشته باشد. با به میان کشیدن نقش بریتانیاییها در زمان

جنگ در این مورد و عدم علاقه و دولتهای بریتانیا و ایران در مورد تهیه مدارک مربوط برای ما، پیشرفت

در این کار بغرنجتر می شود. ما به فعالیتهای خود در این مورد ادامه می دهیم.

ج) روابط نظامی به دقت متناسب شده، که شامل برنامه تهیه وسایل نظامی نیز هست.

در نتیجه تغییرات قوانین اداری که به خاطر سیاست خلع سلاح رئیس جمهور بود، من برای خود یک

نقش مستقیم بسیار بیشتری نسبت به افراد قبل از خود در مورد تهیه تجهیزات نظامی برای ایران دیدم در

اجرای این نقش، من با شاه و افسران نظامیش یک طرح درازمدت در مورد احتیاجات ایران در تجهیزات

نظامی که باید از آمریکا به دست آید، تهیه کرده ام. به خاطر چند عامل این طرح به طور محسوسی از

طرحهایی که قبلاً پیشنهاد شده بود، معتدل تر است. این برنامه کم شده در آینده نزدیکی در کنگره مورد

بحث قرار خواهد گرفت. من همچنین برای مطابقت با سیاست رئیس جمهور با تمام کنتراتچی های دفاعی

ایالات متحده در اینجا ملاقات کرده ام و سیاستهای جدیدمان را برای آنها توضیح داده ام و آنها را از

خواستهای جدیدی که قوانین جدید به وجود آورده، آگاه کردم.

د) ابقای وضع متعادل ایران در امور منطقه ای:

اکثر بحثهای طولانی من با شاه در ماههای اخیر در مورد مسایل منطقه ای بوده است. همچنین در مورد

همین مسایل بحثهای بسیار زیادی با خلعت بری وزیر امور خارجه داشته ام. از این بحثها من نتیجه

می گیرم که سیاست خارجی ایران مسئولانه و سازنده است و اینکه ما می توانیم با تأثیرگذاری بر آن به

همین صورت نگاهش داریم. در نزاع اعراب و اسرائیل، در اقیانوس هند، در عدم ازدیاد سلاحهای اتمی،

در شاخ آفریقا و آفریقای جنوبی، ایران نقشهای سازنده ای بازی می کند. برای ادامه نفوذ خود در آن

نقشها، من احتیاج دارم که حداقل به اندازه هم صحبتهای خود در مورد این مناطق و حوادثی که در آنجا

اتفاق می افتد، اطلاع داشته باشم. به این دلیل من از رسید خلاصه اطلاعات مختلف مخصوصاً اخبار

روزانه داخلی خاورمیانه استقبال می کنم. من همچنین از دریافت نشریات سیاسی از NSC یا S/Pکه در

رابطه با این موضوعات است، به همان صورتی که تهیه می شود، استقبال می کنم.

ه) پیشرفت در اجرای حقوق بشر ایران:

این ظریفترین جنبه روابط ما با ایران است. من معتقدم که ما در چند ماه گذشته پیشرفتهایی در این

موضوع کرده ایم. با صحبت کمی با ایرانیان، به خصوص شاه، در رابطه با غرورشان در باره تصویر

بین المللی از آنها روی این موضوع، ما به این پیشرفتها دست یافتیم. درباره صحبتی که رئیس جمهور در

این مورد با شاه داشته نیز سهم بزرگی در این پیشرفت داشته. یک راه مؤثرتری که من برای در افتادن با این

مسئله پیدا کرده ام این است که از طریق میانجیگری یک سازمان خصوصی غیردولتی کار کنیم. یک

نماینده برجسته آن سازمان که نسبت به پیشنهادات من تأثیرپذیر است، به نام خودش طرحهایی برای

اصلاح حقوق بشر به مقامات ایرانی ارائه می دهد. البته با وجود اینکه او در مورد تاکتیکهایش با من

مشورت می کند، ولی خودش مسئولیت تمام پیشنهاداتش را به عهده می گیرد. به این وسیله ایرانیها

می توانند و توانسته اند که اجرای حقوق بشر را توسعه دهند بدون اینکه اینجا نشان داده شود که آنها به

وسیله یک دولت خارجی، اگرچه دوست، به این لاف زدنها پرداختند.

سولیوان

هیئت نمایندگی ویلیامز استیونس

سند شماره (6)

از : سفارت آمریکا تهرانتاریخ : 19 ژانویه 1978 29 دی 1356

به : وزارت امور خارجه واشنگتن دی. سی.

طبقه بندی : محرمانهشماره : 00719

موضوع : هیئت نمایندگی ویلیامز استیونس

1 خلاصه هیئت نمایندگی ویلیامز استیونس در تاریخ 9 تا 11 ژانویه دیدار 36 ساعته سودمندی از

ایران به عمل آورد. سناتورها در تاریخ 10 ژانویه با شاه نهار صرف نمودند که ظاهراً رخدادی در دیدار

کوتاهشان به شمار می رفت. این هیئت با نخست وزیر ایران آموزگار نیز به تبادل نظرهای مهمی پرداختند

و در هنگام صرف نهار با ژنرال طوفانیان از تلاشهای ارتش در جهت نوسازی نیز آگاه گردیدند. (پایان

خلاصه)

2 همچنین این هیئت توانست در تاریخ 10 ژانویه پس از بازگشت شاه از ملاقات با سادات در آسوان

و توقف کوتاه ایشان در ریاض جهت ملاقات با ملک خالد و مقامات سعودی، به تبادل نظر در طول نهار

بپردازد. موضوع بحث به هنگام نهار نیز پیرامون مسایل خاورمیانه و آینده صلح متمرکز بود. دیگر عناوین

بحث شامل شاخ آفریقا و وضع امنیت در این منطقه بود.

3 شاه به سناتورها این گونه فهماند که سادات بیش از حد فداکاری نموده است در حالی که اسرائیل

هنوز نتوانسته است به وی جواب کافی بدهد. بحث بسیار صمیمانه و دوستانه انجام گرفت و شاه بسیار

خوشحال به نظر می رسید. وی اظهار داشت که موفقیت روش پیشنهاد شده توسط سادات بستگی به

تصمیم اسرائیل دارد. شاه به خوبی می داند که انجام مذاکرات به سادگی امکان پذیر نیست، لیکن مهم است

که اسرائیل به سادات به گونه ای جواب دهد که گل ظریفی که به وسیله سادات چشم به زندگی گشاده،

پژمرده و پرپر نشود.

4 جلسه دوساعته هیئت با نخست وزیر آموزگار با ارائه نمایشی توسط وی از طرحهای توسعه

پیشرفت و آن طور که اذعان شد مشکلات بزرگی که برای نیل به موفقیت می بایست بر آنها غلبه کرد،

شروع شد.

نخست وزیر همچنین در جواب به سؤالی که شد، نمایشی اضافی از وضع امنیتی ایران در قبال هریک

از همسایگانش به علاوه وضع عمومی منطقه ارائه کرد. پیرامون تعرفه و انتقال تکنولوژی نیز بحث شد.

واضح است که سناتورها و نخست وزیر از نتایج این بحث استفاده های شایان برده اند. سناتور بیکاف در

پایان اظهار داشت که ما معتقدیم که هیچ کس اطلاعات کافی در اختیار نداشته و ایرانیان و آمریکاییها باید

با صراحت به بحث و تبادل نظر پیرامون مسایل دوجانبه بپردازند تا هرچه بیشتر از یکدیگر بیاموزند.

5 ژنرال طوفانیان وضع سررشته داری در ایران را تشریح نمود. سفیر چگونگی کمکهای امنیتی

عمومی به ایران و مدیریت آمریکایی برنامه های مستشاری نظامی را در ایران برشمرد.

6 سناتورها به هنگام صرف صبحانه موفق به دیدار اتاق بازرگانی ایران آمریکا شدند و پیرامون این

موضوع نیز به بحث و تبادل نظر پرداختند. بحث جریان بسیار جالبی را طی نمود و در ابتدا رئیس اتاق

آقای لفلدت از حضار خواست تا موضوع مالیات را پیش نکشند، تا جلسه فرصت تبادل نظرهای کلی تر و

جامعتر را پیدا کند.سولیوان

مذهب و سیاست قم و عواقبش

سند شماره (7)

محرمانه

از: سفارت آمریکا در تهرانتاریخ: 24 ژانویه 1978 4 بهمن 1356

به: وزیر امور خارجه واشنگتن دی سی.

مرجع: (A) تهران 0548 (B) 0389

(C) تهران 0665 (D) 77 تهران 124

موضوع: مذهب و سیاست قم و عواقبش

خلاصه متن: آشوبهای مذهبی در طول آخر هفته 15 14 ژانویه به طرز گسترده ای وجود داشت.

مصاحبه آقای شریعتمداری با سه خبرنگار خارجی آشکارا و بی سابقه تکذیب عمومی اظهارات و

بیانیه های دولتی بود. به عنوان ماحصل رویدادهای قم می توان گفت، این حرکت سیاسی مذهبیون،

سازمان یافته ترین و پرتوان ترین و شکل یافته ترین جنبش آنان از سال 1963 تاکنون بوده. مسلمانان به

طور کلی صرف نظر از بعد تقدیس متحد شده اند. دولت ایران تظاهر می کند که هنوز مقدار نسبتاً قابل توجه

وقایع پیش بینی نشده در طول مبارزات وجود دارد که ممکن است ورق را به نفع دولت برگرداند. (پایان

خلاصه متن)

1 توضیحاتی که ذیلاً خواهید دید شرح وقایعی است که از تماسهایی که با ایرانیان نزدیک به رهبران

مذهبی اخذ شده است، یا از دو خبرنگاری (از سه خبرنگار) که با آقای شریعتمداری یا سایر رهبران

مذهبی مصاحبه کرده اند. ارزیابی و تشخیص سفارت از وقایع مهم و پرمعنی قم و نیز عواقب آن در

پاراگراف 6 تا 9 داده شده است.

2 اخبار کاملی که به دست ما رسیده است حکایت از آن دارد که در 15 14 ژانویه

تظاهرات وسیع مذهبی در مشهد آبادان اهواز دزفول خرمشهر شوشتر زنجان و یا شاید شهرهای

دیگر دیده شده است. بازار اهواز به مدت 2 روز بسته بود. نیز گزارش گردید که 50 شهروند اهوازی به زور

از محل سکونت خود به قم تبعید شده اند و این امر بدنبال شرکت آنان در تظاهرات صورت گرفته است.

شایعات تأیید نشده حاکی از این است که تعدادی از مردم شهر کشته شده اند و نیز در نقاط دیگر هم تعدادی

مجروح وجود داشته است. شایعه تأیید نشده ای در تهران حاکی از آن است که سه نفر از مردم به دنبال

مجروح شدن در دانشگاه صنعتی آریامهر کشته شده اند. (11 و 12 ژانویه) به نظر می رسد بسیاری از

ایرانیان از باور کردن گزارشات مربوط به وقایع مذهبی مندرج در روزنامه ها دست برداشته اند و آن را ضد

تظاهرات که ملهم از دولت است، تلقی می کنند.

3 به نظر می رسد خبرنگارانی که با آیت اللّه شریعتمداری مصاحبه کرده اند تحت تأثیر صمیمیت او

قرار گرفته اند.

آیت اللّه مایل به مصاحبه برای انتشار در روزنامه نبود، ولی نهایتاً قانع شد که اگر اظهارنظر ایشان با

نامشان همراه نباشد برای مردم کمتر معنا خواهد داشت. شریعتمداری مستمراً تأکید می کرد که مایل نیست

در زدوخوردها و کشمکشها با مقامات دولتی درگیر شود. او گفت که او به بازار شهر دستور نداده است که

بسته شوند و او رهبران مذهبی در هر شهر را تشویق کرده است که خودشان تصمیم بگیرند که چگونه

مراسم یادبود آنهایی که در قم کشته شده اند، انجام یابد.

به هر حال بیانیه های شریعتمداری که در واشنگتن پست هم آمده است (20 ژانویه) به عنوان یک

مبارزه مستقیم با دولت ایران که مسلحانه روبروی مردم قم در تظاهرات اخیر ایستاده است، تلقی می شود.

4 احترامی که از جانب سایر رهبران مذهبی (یا افراد روحانی که در مدرسه مذهبی شهر قم کار

می کنند) در طول مصاحبه حضور داشتند، نسبت به شریعتمداری واضح و آشکار بود. رهبران مذهبی

همگی توافق داشتند که پلیس بیش از حد لزوم خشونت به خرج داده و تیراندازی اش بسوی مردم کاملاً

بدون انگیزه بوده است. آیت اللّه سؤالی مطرح کرد: (که البته سؤال به وسیله مخبرین گزارش نشده است)

چرا پلیس از گاز اشک آور و یا از شلنگ آب پاش برای متفرق کردن مردم استفاده نکرد؟ شریعتمداری و

همقطارانش گفتند که جمعیت اصلی (اولیه) حدود 5000 نفر بوده اند. او گفت چیزی حدود 30 نفر به طور

پراکنده وقتی تیراندازی شروع شد، کشته شده اند و بعداً تعداد بیشتری کشته شده اند که جمعاً 70 نفر کل

آمار کشته شدگان وقایع اخیر است. (نظریه سفارت: گزارشاتی که سفارت از طریق خبرگزاری پارس

دریافت کرده است، بعد از اولین خبرها، مبنی بر این بوده است که آمار کشته شدگان 76 نفر است که این رقم

به دستور دولت ایران به کار برده نشده است. به قضاوت ما رقم صحیح و درست تر همان آماری است که به

وسیله گروه اطلاعاتی مخالفان گزارش شده است که ادعا می کند که 14 نفر از کشته شدگان به طور رسمی

شناسایی شده اند و علامت گذاری گردیده اند. (به یادداشت مذاکره جداگانه رجوع شود) این خبر اخیر از

خبرهای قابل اطمینانی بوده است که سفارت به تازگی دریافت کرده است.

5 در ادامه بحث با خبرنگاران خارجی شریعتمداری همچنین عنوان کرده است که مساجد و مدارس

علوم مذهبی اهواز به مدت 5 روز بسته بوده اند و این به خاطر این است که در آنجا روحانیون اثر زیادی

گذاشته اند. دو نفر از روحانیونی که به تازگی از استان خوزستان برگشته اند، از اثرات سازماندهیشان در

آنجا سخن گفتند. برداشت خبرنگاران این بود که شریعتمداری به عنوان یک رهبر پیشرو در مقابل

عکس العمل مردم در برابر دولت قرار دارد. سایر منابع سفارت او را یکی از 8 رهبر بزرگ مذهبی ایران و یا

احتمالاً بزرگترین و مهمترین آنها توصیف کرده اند. بعد از زندانی شدن آیت اللّه طالقانی و نیز تبعید تنی چند

از رهبران مذهبی در پاییز امسال در واقع شریعتمداری مهمترین رهبر مذهبی ایران قلمداد می شود. کسی

که اسلام اصلاح شده اواخر قرن نوزدهم و اوائل قرن بیستم را مطالعه کرده است.

خبرنگاران خارجی توسط افرادی که در حسینیه ارشاد مقام بالا و ارشد و سابقه داری دارند به آیت اللّه

معرفی شده اند. حسینیه مرکزی است مذهبی که با شریعتمداری و دیگر آیت اللّه ها تماس دارد.

6 تحلیل سفارت: از نقطه نظر سیاسی جالبترین قسمت مصاحبه شریعتمداری آن است که او اشاره به

پوشش و حجاب زنان می کند. نیز عنوان می کند که اسلام مخالف اصلاحات ارضی نیست و اگر مخالفتی

هست مربوط به روش اجرائی آن است که دولت اعضاء خاصی را برای انقلاب شاه و مردم در نظر گرفته

است. دو نفر از واسطه های محلی ما که به امور و جریانات مذهبی آشنا هستند، اعتقاد دارند اگر

شریعتمداری بتواند از این موقعیت که در حال حاضر دارد به عنوان محور اصلی گردهم آیی مخالفین

مذهبی استفاده کند، می تواند جهت حرکت نهضت را به دست کسانی بدهد که تا به حال از مخالفتهای

سیاسی دور بوده و به مذهب ارتجاعی هم علاقه ندارند و اعضاء طبقه متوسط ایران هستند.

7 در ماههای آتی سفارت سعی خواهد داشت که بر روی وظیفه ذاتاً دشوار یادگیری بیشتر درباره

اجزای دینی جنبش مخالفین منجمله عقایدی که در حال حاضر هم مترقیون و هم مرتجعین آنها را باور