کتاب اسناد لانه جاسوسی آمریکا

ما وجود داشته باشد زود مشغول شوید و برای نوشتن متن طولانی معطل نمانید.)

باز هم به عنوان نمودار، اطلاعات درباره فعالیتهای دانشگاهی، که به حرکتهای احتمالی مخالف

مربوط می شوند و مواضع کلی دانشجویان، بدرد می خورد. در بخش آموزش ناآرامی وجود دارد و

همان طور که در گذشته اتفاق افتاده است، ممکن است دوباره شرکت کنندگان و تحریکات آن از جانب

اصفهان باشد.

از آنجایی که یک کنسولگری شوروی هم با شما مقیم آنجاست، ما امیدواریم حداقل چند نوشته از

طرز برخوردهای آن کنسولگری را برای گزارش CERP-2در مورد روابط با کشورهای کمونیست گرد

آورید.

مهلت گزارش تا 15 نوامبر است، ما در صورت امکان مایلیم گزارش شما را یک ماه قبل از آن موعد در

دست داشته باشیم.

سیاسی نظامی :

واضح است که در زمینه سیاسی نظامی اگر نه همه امور، ولی بیشتر آنها(منجمله گزارش نویسی) که

مربوط به کوششهای مصروف نوسازی ارتش ایران و برنامه یاری امنیتی ما است، بوسیله بخش سیاسی

نظامی سفارت و هیئت مستشاری نظامی آمریکا در ایران انجام می شود. در برنامه اجرای امور عملیات

روزمره بخشهای وسیعتر سیاسی نظامی، بر عهده بخش سیاسی نظامی و اداره رایزنی نظامی است. با

این همه هنوز مفیدترین گزارشها، توضیحات و حتی تحلیلها در زمینه سیاسی نظامی، باید توسط

کنسولها نوشته شود. برای نمونه، در حوزه های کنسولی همه شما تأسیسات و پایگاههای نظامی دایر

هست. بسیار مفید است که شما در اصفهان، شیراز، و تبریز و مسافرت در حوزه های خود، اثر چنین

پایگاهها و تأسیسات (افراد آنها نیز) را در مناطقی که قرار دارند به نظر بیاورید. باید بتوانید، حداقل به

مرور زمان، این تشخیص را به دست آورید که آیا پایگاهها و تأسیسات باعث توسعه بخش خصوصی

هستند، با اینکه جریان به عکس است، یا اینکه این دو رابطه متقابل با یکدیگر دارند. به عبارت دیگر در

نتیجه واقع بودن پایگاه در آن منطقه، ممکن است جاده ها و مدارس جدید، یا امکانات دیگر مراکز

آبرسانی و برق دهی ساخته شده باشد. حتی شاید مراکز بازرگانی کوچک، مغازه و دیگر فعالیتهای

تجارتی نیز به دنبال ساختن یا فعالیت پایگاه (هر کجا که باشد) پدید آمده باشد.

امیدواریم که استاندار منطقه طرحهای پایگاهها و تأسیسات جدید را جزئی از برنامه عمرانی کلی منطقه

خود حساب کند. در این رابطه به دست آوردن مقداری اطلاعات باید امکان پذیر باشد به علاوه علاقمندیم

که از طرز فکر ارتشیانی که در هر منطقه مشخص زندگی می کنند بهتر آگاهی داشته باشیم.

آیا آنها از مشاغل ارتشی خود راضیند ؟

آیا وظایف خود را خو ب انجام می دهند؟

آیا پایگاه یا تأسیسات مورد نظر کارآیی دارد؟

به طور کلی تلقی شان از شاه و نحوه پیشرفت عمرانی در ایران چیست؟ نظر شخصی ایشان چیست؟

همچنین دانستن اینکه افراد ارتش، خود را تا چه میزان وقف شغلشان می کنند، جالب خواهد بود. مثلاً آیا

در خیلی از آنها این تمایل وجود دارد که در پایان مأموریت خود در پایگاه مورد نظر، خدمت خود را ترک

کنند (با فرض اینکه وضع خدمت وظیفه یا حرفه ای ایشان امکانی را می دهد) یا اینکه اکثریت می خواهند

به پستهای جدید نظامی بروند؟ شاید هیچ تمایلی در بین نباشد. آیا کارگر به اندازه نیاز پایگاه موجود

است؟ آیا نیازهای نیروی انسانی بخش خصوصی بر اثر احتیاجات پایگاه عاطل مانده اند؟

ما می فهمیم که بدست آوردن بعضی از این اطلاعات مشکل و در بعضی موارد غیر ممکن است. همچنین

می دانیم که به هر صورت دسترسی به آنها مقداری زمان لازم دارد. در حقیقت بسیار متشکر خواهیم شد

اگر درباره این موضوع کلی فکر کنید و سئوالات اضافی را که دنبال کردنشان مفید است و حتی موضوعات

بیشتری را که برای بخش سیاسی نظامی مفید باشد، پیشنهاد کنید.

حتی اگر اطلاعاتی به دست آوردند که به نظر کامل یا تماما شکل یافته نباشند قبل از اینکه آن را در هر

نوع گزارش رسمی به کار برید، بهتر است که آنها را حتی به صورت غیر رسمی به بخش سیاسی نظامی

سفارت بفرستید. در ابتدا احتمالاً این امر بیشتر موقعی اتفاق خواهد افتاد که ما با بخش سیاسی نظامی

کار می کنیم تا سودمندترین و هماهنگ ترین رابطه همکاری را در تمامی تلاش هیئت (دیپلماتیک ) در

بخش سیاسی نظامی برقرار کنیم.

اقتصادی :

در زمینه اقتصادی با محدوده کاری پر محتوایی سرو کار دارید. گزارش سالیانه یا گزارش محلی در

مورد کارخانه NISOC و طرحهای NISIS (هر دو مربوط به کارخانه ذوب آهن) هم برای ما و هم برای

واشنگتن مفیدند. دیدارهای محلی از صنایع برجسته، ملاقات با بازرگانان درجه اول، بانکداران و مقامات

اتاق اصناف موضوعات خوبی برای گزارش هستند. شما که در نوشتن گزارشهای اقتصادی سوابق

همکاری فراوان دارید، مشکلتان زمان خواهد بود، نه مهارت؛ اما فهرستی از موضوعات می تواند شما را

در تشخیص تقدم و تأخر انجام تحقیقات صنعتی و اقتصادی یاری دهد.

سرمایه داری: تأسیس، کارکنان اصلی، مقدار و تاریخ سرمایه گذاری، منبع سرمایه، نوع و شکل

فعالیتهای تجاری، در صد درآمد وسعت و محل، طرحهای توسعه.

روابط خارجی: میزان درآمد، حق الامتیازها، اجاره نامه ها (در این صورت، شرایط از قبیل شرایط

صادرات) حضور مدیریت و تکنسینها و خصوصیت.

طرحهای آموزشی، تحقیق خدمات و بازاریابی.

فعالیت: میزان محصول سالهای اخیر به درصد ظرفیت، استعداد تولیدی (در صورت امکان با معیارهای

ایالات متحده، ژاپن و اروپا مرتبط سازید) کنترل کیفیت، موانع زیربنائی (برق، آب و غیره) تعداد نوبتهای

کار پیش بینیها.

مصرف و تولید: کشور منبع مصرفهای عمده مشکلات (از قبیل تهیه تجهیزات اصلی عدم تمایل به

عوامل که باعث رقابت می شوند) میزان کالاهای انبار شده و برنامه در مورد آنها، بازارهای فعلی و آینده

(داخلی و خارجی) سرویس محصولات.

دخالت دولت: مالیات و دیگر کمکها و تعرفه و دیگر حمایت در بازار رقابت، مشکلات در رابطه با

دولت، مشکلات نرخ گذاری و غیره

مالی: عایدیهای خالص و ناخالص فعلی و پیش بینی شده، بازگشت سرمایه، سهام (اگر عمومی است) و

شرکت در برنامه تقسیم سهام، برخوردهای مالیاتی (مثلا دعواها) و هر گونه مشکل در اعتبار گرفتن،

بدهی خدماتی و غیره.

نیروی انسانی: تعداد و خصوصیت کارکنان (مثلاً مرد، زن، کارگر و کارمند، خارجی) چگونگی

استخدام و آموزش آنها، میزان اصلاح سازمان و تغییر پرسنل سازمان و کارآیی، نرخهای حقوق، تمایلات

و چگونگی میزان تشخیص آن سهم از منفعت، امتیازات، مشکلات. چنین گزارشی همچنین باید حاوی

یک جنبه اطلاعاتی در مورد فرصتهای استفاده ایالات متحده مثلا در یک برنامه توسعه و مرتبط با یک

تمایل به کسب مجوز فعالیتهای خارجی باشد. گزارش شما در امور اقتصادی مملکت از قبیل موارد ذیل

مورد استفاده قرار خواهد گرفت: سیاست کنترل قیمتها، تورم (قیمتهای معمول زمین و اجاره) به تعیین

حقوق، دور نما و وضعیت فعلی برنامه تقسیم سهام (اصل 13) مشکلات و اصلاحات تأمین و پخش (مانند

سیستم ترابری، انبار داری، بازارها) موجود بودن و تخصیص اعتبار ؛ اوضاع سرمایه گذاری / تجارت به

طور کلی (شامل میزان بالارفتن سرمایه) عوامل موثر در آن اوضاع (مثلاً تصمیم به سرمایه گذاری یا عدم

آن) و فعالیتهای دولتی (کارآیی بوروکراسی، اتخاذ تصمیمات محلی یا همه در تهران) ؛ تأثیر خرجها، تقلیل

طرحهای عمرانی و غیره.

راهنمای گزارش نویسی سیاسی و اقتصادی برای شیراز

سری غیر قابل رؤیت برای خارجیان

راهنمای گزارش نویسی سیاسی و اقتصادی برای شیراز

سیاسی :

ابتدا عکس العمل ما نسبت به طرح بسیار خوب شما: با توجه به گزارش سیاسی این مسئله صحیح

است که مرکز کنترل می کند. معذالک با توجه به آشوبهای دانشگاهی، تجزیه و بالا گرفتن احساسات

مذهبی، آنچه که در شیراز اتفاق می افتد مهم است، اگر چه تنها به عنوان ملاکی برای اندازه گیری آنچه در

تهران اتفاق می افتد، باشد. در مورد «حقوق بشر» که به طور وسیع تعریف شده به طور مهمی به ما کمک

کرده است. البته ما میل داریم چیزی در مورد بررسی احساسات مذهبی در شیراز و اینکه چگونه این

احساسات در عرصه سیاسی و اجتماعی و اقتصادی ظاهر می شود در نیمه سال و یا زودتر ببینیم. (مثلا در

اصفهان نامه هایی به مؤسسات اقتصادی فرستاده شده که در آن گفته شده است که بهائیان نباید استخدام

شوند.)

اگر این مسئله در بررسی ناآرامیها می گنجید، نیر خوب است. این مسئله نیز مورد علاقه ما است که

بدانیم که آیا نتیجه این گسترش به طور عملی یا بالقوه مشکلاتی را در مورد جامعه آمریکاییهای ساکن

ایران در بر دارد.

در مورد عدم مرکزیت و حکومت ایالتی ما مایل هستیم که از هر تغییر پرسنل مهم سریعا آگاه شویم؛ اما

در غیر این موارد شما اتفاقات مهم و اساسی را می توانید در توضیح کلی که از حوادث جاری می دهد ذکر

کنید. مثلاً اگر زمانی پیش از نوروز گزارشی در مورد برخورد با حکومت آموزگار در شیراز و ناحیه

مأموریت خود داشته باشید، بسیار مفید خواهد بود، هر چند این گزارش منفی و یا خنثی باشد.

ما در این مسئله با شما هم عقیده هستیم که سیاست و اقتصاد به هم پیچیده اند، ولی برای

گزارش نویسی می توان بعضی چیزها را از هم جدا کرد. ما با این گفته موافقیم که گزارشات شش ماهه از

شرایط بندر ضروری به نظر می رسد. بخش سیاسی میل دارد در صورت امکان یک بررسی در مورد

گسترش اقتصادی همراه با تقسیم بودجه داشته داشته باشد. البته در صورتی که این بررسی خیلی شبیه

سعی در تجزیه یک آمیب در زیر میکروسکوپ الکترونی نباشد.

ما در اینجا به این نتیجه رسیده ایم که یادداشتهای شما از مکالمات (memcon ) به اندازه کافی بوده و

توجهتان را بر روی گزارشات و مقاله های تحلیلی تمرکز دهید که طی این گزارشات پیشرفتها را توضیح

دهید، ولی بیش از حد، مانند مطالعات تحقیقی و اطلاعاتی INR طویل نباشد.

مثلاً علاوه بر روی کار آمدن مذهب، دانشگاه پهلوی و رئیس دانشگاه آقای مهر دو موضوع خیلی

جالب هستند. دانشگاه پهلوی از این جهت که منعکس کننده مشکلات ناشی از توسعه سریع آکادمیک

است (که این گونه مشکلات به شکل یک اپیدمی ملی در آمده است) و آقای مهر به دلیل اینکه نه تنها او

یکی از صریحترین و شایسته ترین رؤسای دانشگاه است، بلکه جانشینی برای وزیر آموزش فعلی و با یک

شغل دانشگاهی است، شاید ریاست دانشگاه تهران و یا مسئولیت تمام دانشگاهها در پست معاونت عالی

می باشد. وضعیت آزمون نیز چنین است.

او در اینجا موضوع جالبی است و روش او به وسیله کسانی که او را می شناختند و یا به تغییر کابینه علاقمند

هستند مورد توجه است.

ما هنوز علاقمند به گزارشاتی در مورد حقوق بشر هستیم. گرچه درخشش امید بخشی که ملاقات

نمایندگان را احاطه کرده است، مقداری از حرارت مستقیم را رفع نموده است. اگر شما میل دارید که طی

ملاقات خلاصه تلفنی تماس بگیرید، این تماسها استقبال خواهند شد. من شخصا فکر نمی کنم که به

دوستان شنونده ما از یادآوری علاقه ما نسبت به این موضوع آسیب رسد، البته در صورتی که گزارش یا

منبع زیاد حساس نباشد.

با توجه به فعالیت کمونیستها، اگر از این نوع فعالیتها در حوزه شما هست، ما میل داریم اطلاعاتی برای

گزارش (cerp-2) یک ماه قبل از شروع به کار گزارش (که حدودا 15 نوامبر است) در دست داشته باشیم.

سیاسی نظامی:

(قسمت سیاسی نظامی این راهنما دقیقاً مشابه بخش سیاسی نظامی در راهنمای گزارش نویسی در

مورد شهر اصفهان است مترجم)

اقتصادی:

گزارشات و یادداشتهای مکالمه ای شما از دیدار از صنایع و سایر مسایل اقتصادی بسیار عالی

بوده اند. از آنجایی که بیشترین توجه در ناحیه شما بر روی مسئله انرژی متمرکز است، یک ارزیابی از

منابع جدید انرژی مثلاً سد رضاشاه و تاثیر محلی و ملی آن مؤثر و مفید است. همان طور که قبلاً بحث

کرده ایم ما سعی در تشویق شما در جدا کردن مطالب دولتی و غیر دولتی به شکل طبقه بندی نشده و

طبقه بندی شده داشته ایم. مخصوصا این در نقلها و گزارشات شما از بندر بسیار مفید است و نیز منابع

بازرگانی زیادی دارد. هنگامی که شما از صنایع دیدن می کنید، لیست موضوعاتی را که در زیر آورده

می شود ممکن است برای شما مفید باشد، که البته این لیست جامع نیست:

(توضیح مترجم: باقیمانده راهنمای گزارش نویسی اقتصادی در مورد شیراز دقیقاً مشابه راهنمای

گزارش نویسی اقتصادی برای اصفهان است که قبلاً آمده است).

راهنمای گزارش نویسی سیاسی و اقتصادی برای تبریز

سری غیرقابل رؤیت برای خارجیان

راهنمای گزارش نویسی سیاسی و اقتصادی برای تبریز

(برای مایک مترینکو تبریز)

سیاسی:

طی دو سال گذشته ما گزارشات خوبی از منطقه تبریز داشته ایم. خیلی خوب خواهد بود اگر بتوانید در

شش ماه آینده ساخت اساسی استان را ترسیم کنید و معلوم کنید چه کسی قوی است، چه کسی با وی

مخالف است (اگر هست) و فعالیتها و رهبران اصلی حزب (اگر باشند) چگونه است. این کار با یک، دو یا

سه نامه هوایی می تواند تمام شود. چگونگی انجام آن بیشتر با خودتان است. بی فایده نیست اگر مانند

دیوید مک گافی در سال گذشته، زمانی در بهار، نامه مربوط به وضع امنیتی را تجدید کنید. اگر لازم بود

می توانید گروههای مخالف را هم در آن بگنجانید، فعالیت تروریستی در تبریز را تخمین بزنید و میزان

کارآیی پلیس را به نظر آرید.

اگر شما فرصت تهیه یک خلاصه جامعتر درباره حضور نظامی ایران در ناحیه مرزی تبریز شوروی

داشته باشید، مطمئنم که همکاران در اداره وابسته دفاعی و بخش سیاسی نظامی آن را مفید خواهند

یافت. آن را ای شروع گزارشهای منطقه ای، به سراغ مسئله کردها می رویم. از آنجایی که گزارشات مربوط

به بخش کردنشین مورد توجه کشورها است، فعالیت تبریز در هفت سال گذشته عمدتاً صرف این امر شده

است. ما امیدواریم که شما بتوانید روابط جدیدی را برقرار و حفظ نمایید تا حداقل در هر نیمسال ما را از

عقاید کردها در مورد مسایلی از قبیل برادران عراقیشان، استعداد آنها برای حمایت از ناراضیان در عراق

و دیدشان را نسبت به آمریکا، مطلع سازید. از صحبتهایمان در تهران شما می دانید که در عراق کردهای

ناراضی فعال هستند. این همراه با بعضی فعالیتهای عراق در چند ماه اخیر، مسئله حقوق انسانی کردهای

عراقی را هم در آمریکا و هم در صحنه سازمان ملل متحد به صورت علنی مطرح ساخته است. هرگونه

شواهدی که شما در مورد نحوه رفتار خوب، بد و یا میانه آنها به دست آورید بسیار استقبال می شود. نحوه

رفتار خوب، بد و یا میانه آنها به دست آورید بسیار استقبال می شود.

از لحاظ علائق سیاسی فعلی، ما از شما می خواهیم که همچنان ناظر صحنه دانشگاهها باقی بمانید.

این شاید بیش از آنچه شما فکر می کنید برای ما مفید باشد. زیرا شما با ناحیه ای حساس سروکار دارید.

اینجا متناوباً اطلاعات غلط از اطلاعات بیشتر می شود و گزارشهای تهیه شده توسط شما و دیگر کنسولها

معیار اصلی قضاوت ما خواهند بود. مخصوصاً به هرگونه شواهدی دال بر جنب و جوش حزب رستاخیز

چه در کانالهای رسمی یا غیر رسمی علاقه مندیم. آموزگار و بعضی از افراد که در اینجا ما با او صحبت

کرده ایم ابراز داشته اند که نخست وزیر از حزب متوقع است در گرد آوردن منافع مشترک و راهنمایی تهران

در تخصیص منابع فعالیت وسیعتری داشته باشد.

در صحنه حکومت منطقه ای و محلی به طوری که ما کسب اطلاع کرده ایم شهردار تبریز بالاخره تهدید

به کناره گیری کرده که این یک بار هم برای او زیاده از حد بوده است، زیرا از او خواسته شد که استعفا بدهد.

اطلاعات بیشتر در این باره و در مورد تحولات شهری (شامل فرصتهای تجاری) مطلوب خواهند بود.

دوباره باید یادآور شد که تهیه گزارش درباره شهرداری و استانداری توسط شما، نمودار خوبی خواهد بود

تا ادعاهای موافقان و مخالفان سیاست عدم تمرکز امتحان شود.

فعالیتهای مقامات شوروی در ناحیه شما بسیار مورد علاقه است. ما پیشنهاد می کنیم که در هنگام انجام

مقررات گزارش نویسی یک یادداشت ملاقات در هر مورد تماس به RSOفرستاده شود. اهمیت خاص به

توصیف جزء به جزء عقاید و رفتار شورویهایی که ملاقات می کنید، قائل شوید. چنین گزارش نویسی

باعث کمک بسیار در تشخیص مقامات شوروی که احتمالاً بتوانند اطلاعات جاسوسی چشمگیری فراهم

کنند، خواهد بود.

سیاسی نظامی:

(توضیح مترجم: این قسمت مانند قسمت سیاسی نظامی برای شهرهای اصفهان و شیراز است، از

تکرار آن صرف نظر می شود).

اقتصادی:

بازدید و گزارش از پالایشگاه جدید سودمند خواهد بود. مذاکره قبلی با ریچارد بش مسلماً

راهنماییهای مخصوصی را به دست خواهد داد.

در صورت امکان، تجدید سالانه بخش صنعتی بسیار ذیقیمت است. مانند هر بازدید صنعتی دیگر،

عناوینی که باید در نظر گرفته شوند عبارتند از:

(توضیح مترجم: باقی بخش اقتصادی این راهنما برای تبریز مشابه بخش اقتصادی راهنمای

ش نویسی در مورد شیراز و اصفهان است و از تکرار آن صرف نظر می شود).

ملاها، فساد، ساواک

سند شماره (11)

استفاده محدود اداری12 فوریه 1978 23/11/1356

سفارت آمریکا تهران

یادداشت مذاکرات

موضوع: ملاها، فساد، ساواک

در طول چند سال اخیر پرویز رائین برای سفارت کاملاً شناخته شده است. او تا اندازه محدودی فکر

خود را بازگو می کند و من احساس می کنم که او آدم مطلعی در امور شهر است. به طور کلی گزارشگر مورد

اعتمادی به نظر می رسد. او موفقیتهایی در رژیم فعلی به دست آورده، اما نقطه نظرهای او می رساند که

تغییر بعضی چیزها لازم است. من چنین دریافته ام که او گاه گاهی هم با شاه ملاقات می کند.

ملاها

رائین عموماً ملاها را گروهی غیر قابل اعتماد، توطئه گر و کاملاً خودخواه می داند. رائین معتقد است که

بسیاری از آنها قلباً هرگز شاه را به خاطر کوتاه کردن دست آنها از قدرت سیاسی و اقتصادی در دهه

1960 نخواهند بخشید و بدون شک اگر فرصت بیابند برای دولت و کشور دردسرهایی تولید خواهند کرد.

رائین احساس می کند که ملاها در حال به انفجار کشیدن حرکتهای جاری کشور هستند که این خود از

پی آمدهای آزادیهای سیاسی برای مردم می باشد. اما در حقیقت آنها می خواهند ایران را به قرن 15

برگردانند و در این مسیر اموال از دست رفته خود را احیاء کنند. عدم اعتماد ملاها ظاهراً از حادثه خونین

میدان سپه در اوائل سال 1960 ریشه می گیرد. بر طبق نظر او ملاها تظاهراتی بر ضد شاه ترتیب داده و

گروهی از دانش آموزان مدارس را سازمان داده تا خود را بر ضد پلیس پیش اندازند. وقتی که پلیس به آنها

دستور داد که بایستند، ملاها آنها را تحریک به پیشروی کردند. بالاخره پلیس به دلیل دستوری که اگر

تظاهرکنندگان عقب گرد نکردند، بر روی آنها آتش بگشایند، تیراندازی کردند و تعدادی از دانش آموزان

مدارس کشته شدند. رائین این استراتژی را کاملاً قابل سرزنش می داند.

رائین از مصاحبه اخیری که توسط سه تن از خبرنگاران خارجی با آیت اللّه خمینی به عنوان مردی

آزادیخواه و بزرگ به عمل آمد، ناراحت بود و می گفت او چنین مردی نیست.

فساد

رائین می گوید فساد در ایران بسیار گسترده است و تنها راه کم کردن آن «عمل از بالا» است. به نظر

رائین مجرمان اصلی ژنرالها و خانواده سلطنتی می باشند. این دو گروه زمینهای بسیاری در نزدیکی دریای

خزر را تقریباً مجانی به خود اختصاص داده اند و پس از تقسیم کردن، آنها را با قیمت گزاف فروخته اند. این

هردو گروه پولهای زیادی از دولت گرفته تا جاده هایی منتهی به املاک خود بسازند. این ساختمانها به نفع

هیچ کس نیست جز صاحبان آنها.

ساواک

رائین می گوید البته درست است که زندانیان در ایران شکنجه می شوند و تمام ایران این را می دانند، اما