کتاب اسناد لانه جاسوسی آمریکا

دهیم. قصد ما این است که خط مشی های مقتضی برای روبرو شدن با این وضعیت جدید فراهم کنیم و

آماده: اجرای رویه هایی با تغییرات وضعیت باشیم و همچنین راهی برای کمک به پیمانکاران آمریکایی

تهیه ببینیم. فکر می کنیم که بتوانیم به پیمانکاران کمک کنیم که سیستم (حفاظتی) برای خود بوجود آورند

و در نظر است که اطلاعات را در صورت مقتضی بودن با آنها در میان بگذاریم. تصور می کنیم که از طریق

این روش هم می توانیم از محدودیتها عدول نکنیم، و هم خدمت مفیدی انجام دهیم.

6 درخواست کمک به صورت مهارت و تخصص هایی که در بخش دفاعی امریکا در ایران نیست را

داریم. در عین حال که «دایره بازرسی ویژه» (از نیروی هوایی امریکا) در زمینه عملیات ضدتروریستی

بسیار تواناست، اما ارزیابی ما بر این است که آنها نه آموزش کافی و نه تجهیزات مناسب برای مقابله با

اغتشاشات غیرنظامی و انعکاس آنها در داخل جماعت امریکایی اینجا داشته باشند. «دایره بازرسی

ویژه» نقش خود را با شایستگی انجام داده و در وضعیت جدید نیز هم چنان انجام می دهد، لکن اعتقاد ما بر

این است که احتیاجاتی برای توانایی های اضافی زیر وجود دارد :

الف تخصص در تشخیص روندها و مفهوم بعضی از روندها که به هنگام وقوع اغتشاشات غیرنظامی

بر جماعت امریکایی اثر می گذارند.

ب تخصص و معلومات برای برقراری یک زیربنا و سازمان جهت بهبود وضعیت امریکایی ها.

ج توانایی برای طرح ریزی پیشاپیش و پیش بینی تغییرات در وضعیت

د تخصص در برقراری یک مرکز عملیات برای اتخاذ اقدام مقتضی و در جریان قراردادن پرسنل از

وضعیت جاری.

ه همچنین احتیاج به پرسنلی که معلومات و تجربه ای در برآورد تأثیرات حاصله بر جماعت

امریکایی داشته باشد، به شرح زیر، داریم ک

(1) تأثیر اقدامات انجام شده به وسیله گروه های ناراضی؛

(2) ارزیابی وضعیت شرایط روحی جماعت امریکایی؛

(3) نیازهای ایجاد شده برای این جماعت ؛

(4) برآورد هر نوع عملی که ممکن است ما انجام دهیم و اینکه این عملیات به وسیله جماعت

امریکایی چگونه تعبیر می شود.

7 وضعیت هنوز خطرناک نیست و قابل کنترل می باشد. گمان می کنیم موضوعات مورد بحث در این

نامه آغاز مناسبی باشد. درخواست 6 تا 8 نفر را داریم که دارای مهارت ها و تخصص های فهرست شده در

بند 6 باشند. این پرسنل را هر چه زودتر برای یک ماه بفرستید و اختیار تمدید مأموریت مورد لزوم آنها را

به ما بدهید.

امنیت کارمندان، میزان تهدیدات

سند شماره 73

تاریخ سند : 30 اکتبر 1978 8 آبان 1357

شماره سند : 10558

گزارشگر : استمپل

طبقه بندی : محرمانه

از : سفارت امریکا تهران

به : وزارت دفاع واشنگتن

موضوع : امنیت کارمندان، میزان تهدیدات

خلاصه : آخر هفته به آرامی سپری شد با وجود شایعات فعالیت بر علیه خارجی ها، سفارت معتقد

است تهدیدات تروریستی بر جای خود باقی است. افزایش تظاهرات در خیابانها همراه جو ضدخارجی

احتمال حوادثی در رابطه با آمریکاییها و سایر خارجی ها را افزایش داده است.

پایان خلاصه.

1 جریان شایعات بیانگر این است که آخر هفته گذشته به احتمال قوی، زمانی برای خشونت عمومی

و حوادث ضدخارجی بود. تلگرام از مرجع (B) پاسخی مبنی بر وقایع قبل از پایان هفته داد. آنچه در ذیل

می آید آخرین اخبار در مورد میزان تهدیدات است که مبنی بر وقایع 5 روز اخیر می باشد.

2 حوادث واقعی در آخر هفته گذشته محدود بود به سنگ اندازی به اتوبوسهای هیئت مستشاری در

روز 28 اکتبر، هنگامی که پایگاه هوایی دوشان تپه را ترک می کردند (مرجع C، ذکر کرده)، و آتش زدن

اتوبوس انگلیسی در اصفهان و موضوعات جزیی دیگری که در مرجع «)» ذکر شده است. کم بودن

حوادث، نگرانی ها را در جمع خارجیان کاهش نداده است و دریافت تهدیدات کتبی متعدد در روزهای

اخیر، شامل بمب گذاری (که هیچ یک کشف نشد)، احساس عدم آسایش در میان خارجیان را کم نکرده

است.

3 با افزایش تعداد تظاهرات در خیابانها جو تاحدی در خلال هفته اخیر تغییر کرده است. در برخی

موارد اتوبوسهای مدرسه برای پرهیز از جمعیت تغییر مسیر داده اند، اما بسیاری از آمریکاییها و دیگران

تظاهرات خیابانی را در بسیاری از مناطق، بخصوص نزدیک مدارس ایرانی جایی که معلمان اعتصابات

دانش آموزی را از دبیرستان گرفته تا سالهای بالای ابتدایی، تشویق کرده اند، دیده اند، دردسر این

تظاهرات به مقدار قابل توجهی کم بوده است، حتی در مواردی که پلیس و ارتش وارد جریان شده اند.

(مرجع های Cو D را برای موارد اخیر، مطالعه کنید). به آمریکاییها اخطار شده که رفت وآمد خود را

محدود کنند و از محلهای تظاهرات علنی مردم دور باشند (سفارت به علت گفته های نادرستی که همه

آمریکاییها را مجبور به اقامت در خانه کرده است، در این مورد گزارشی نداده است.

4 ما معتقدیم تهدیدات تروریستی ذاتا تغییری نکرده اند، گزارش و یا شواهدی در دست نیست که

گروههای متخصص مثل مجاهدین و یا چریکها، علیه افراد خارجی فعال تر شده باشند. همزمانی وقایع

ماههای اخیر نشانگر این است که تهدیدات از طرف گروههایی که ماهیت واقعی آنها معلوم نیست افزایش

یافته که آنها احتمالاً افراد یا گروههای هوادار اسلام هستند، که آنها هم قدرت حمله به هدفهای داخلی را

دارند. در حالی که اغلب فعالیتهای این گروهها یا افراد علیه هدفهای محلی (داخلی) متمرکز شده، تعداد

کمی هم در واقع علیه آمریکاییها متمرکز شده است. به هر حال، تهدید از این سو به مراتب بیشتر قابل توجه

به نظر می رسد تا محدوده تروریسم که ما در گذشته با آن درگیر بودیم. (بمب گذاری اتوبوس انگلیسها در

اصفهان به عنوان مثال.) رشد تظاهرات و احساسات مردمی از عقاید ضدخارجی که قبلاً ساکت شده بود،

این احتمال را نشان می دهد که ممکن است حوادث بیشتری در رابطه با آمریکاییها و همچنان سایر ملتها،

رخ دهد.

دوستان فرانسوی، انگلیسی و ایتالیایی ما از همان حملات گاه و بیگاه کوچک علیه ملتهاشان گزارش

می دهند، که ما هم با آن مواجه بوده ایم و همچنین هم عقیده ایم که امکان بالقوه برای وقایع بیشتری،

افزایش یافته است. ظهور سرکشی ها، حالت ضدآمریکایی بیشتری گرفته، بیشتر به خاطر آنکه تعداد ما

بیشتر است و قابل رویت ترین گروه در اینجا هستیم.

تابحال این محدود به توهین های گاه و بیگاه و سنگ پراکنی ها، با تعداد محدودی، طرح آتش زدن

ماشینها یا بمب گذاری، بوده است. گزارش یا شاهدی نیست که عملیات و طرحهای جنگی خاصی علیه

آمریکا، طرح ریزی شده باشد تا به آمریکایی ها به خاطر آمریکایی بودنشان حمله کنند. بسیاری ایرانیان

جو را این گونه تشریح می کنند که این یکی از بزرگترین هیجانات عمومی است که برای مدتی بوجود آمده

است اما تا به حال به خاطر ترس آمیخته با نزاکت، عقب نگهداشته شده است.

5 فعالیت های بیشتر سیاسی در خیابانها احتمال درگیری شهروندان آمریکایی را در حوادث ناگوار یا

خطرناک افزایش داده است. این احتمال خطر فزاینده، شامل همه افراد هم خارجی و هم ایرانیان در خلال

جو متشنج فعلی می شود. کمیته مراقبت امنیتی جهت بحث پیرامون ارزیابی بالا در 22 و 25 اکتبر جلسه

داشت.

6 کمیته مراقبت امنیتی همچنین مسئله روحیه آمریکایی را که بیشتر متوجه مشکلات خودشان

هستند بررسی کرد. مأموران هیئت تلاش خصوصی کرده اند تا دریابند که اختلافات جزیی در محیط،

توسط ماموران اصلی هیئت و افراد، بیشتر درک شود. اظهارنظر خلاصه شده «جو ضدامریکایی افزایش

می یابد» پیچیدگی واقعیت را نادیده می گیرد که جو برای همه متشنج تر شده نه فقط امریکاییها. احتمالاً

شرایط نامعین باقی می ماند تا عوامل سیاسی داخلی، اعتصابیون، تظاهرکنندگان و غیره، به وضوح تغییر

کنند یا بهتر یا بدتر.

7 سفارت به یادداشت خلاصه اوضاع ادامه می دهد و هر تغییری در ارزیابی بالا را به وزارتخانه

گزارش می دهد.

سولیوان

چشم انداز تغییرات افکار عمومی ایرانیان

سند شماره 74

تاریخ : 31 اکتبر 1978 9 آبان 1357

طبقه بندی : محرمانه

شماره : 0621

از : سفارت امریکا در تهران

به : وزارت امور خارجه واشنگتن

موضوع : چشم انداز تغییرات افکار عمومی ایرانیان

خلاصه: حوادث ماه گذشت، بخصوص هفته پیش ناظر تغییر مواضع گروههای متعددی از مردم نسبت

به شاه و دولت است. این تغییرات در کوتاه مدت با اهمیت هستند، چون آنها پیش درآمد طرز تفکر و اعتقاد

در ایران درباره سیاست را تشکیل می دهند. مهمترین جریانات از این قبیل هستند.

الف سؤالات تجدیدشده ای درباره مؤثر بودن و مشروح بودن شاه، بخصوص از سوی گروههایی که

تاکنون لااقل به طور خاموشی نسبت به شاه و حکومت وفاداری نشان داده اند (و حتی پیش از آن).

ب رشد این عقیده در بخشهایی از جامعه که مستقیما در دولت دخالتی ندارند مبنی بر این که رژیم

شریف امامی بار سنگین تری را از گذشته بر دوش دارد تا بتواند با موفقیت نظم را مجددا برقرار کند و یا

زمینه انتقال به دولتی با انتخاب آزاد را فراهم کند.

ج درک متجددین طبقه متوسط مبنی بر اینکه نیروهای مذهبی و کمونیستها ظرفیت سازماندهی

بیشتری از آنچه خیلی ها تصور می کردند، دارند.

د احساس گسترش یابنده سریع مبنی بر اینکه حکومت کنونی نخواهد توانست با رهبران مذهبی

کنار بیاید و اینکه راه دیگری که در پیش است احتمالاً حکومت نظامی است که هر چه زودتر در پیش است

(این عقیده چه در میان حامیان و چه در میان مخالفان شاه شایع شده است). علیرغم تمایل ایرانیان به

دوره هایی از جنون و افسردگی سیاسی، تغییر در تصورات اساسی که تاکنون بر رفتار اغلب مردم حاکم

بوده، باعث انحطاط ثبات در افکار عمومی مردم ایران خواهد شد. عوامل مخالف و موافق شاه بر این

عقیده اند که شاه اگر قرار باشد حوادث را طبق اراده خود شکل دهد و مرکزیت سیاست ایران را احیا کند،

باید رهبری و تصمیم گیری بهتری نشان دهد. پایان خلاصه.

1 در ده روز اخیر مأمورین سفارت تغییرات اساسی در روحیه طبقات و افراد مختلف مشاهده کردند.

آنچه در زیر می آید جمع بندی و تحلیل اولیه بعضی از تغییرات است که لزوما در مفاهیم اساسی سیاست و

حکومت در ایران تأثیر خواهد گذاشت. در حالی که این مفاهیم بدون شک در کوتاه مدت اثر خود را

خواهد داشت، شاید اهمیت بیشتر آنها حاکی از تغییر در طرز تفکر درباره سیاست باشد که در درازمدت

شکل سیاسی کشور را تغییر خواهد داد.

2 مهمترین این مفاهیم عبارت است از بدبینی توسعه یافته و تقریبا همگانی در میان عملاً همه گروهها

در بخش نوین جامعه درباره آینده کشور و حکومت. خودداری علنی آیت اللّه خمینی از سازش با دولت

ایران و انعکاس نظریات آیت اللّه شریعتمداری (تهران 10499) در مورد امکان خاتمه دادن سریع ناآرامی و

بحران سیاسی در آینده ای بسیار نزدیک. حامیان شاه در طبقات بالا از جمله بعضی از (مأمورین عالیرتبه)

تجار. به انضمام تعداد قابل ملاحظه ای از افراد میانه رو در دانشگاه ها، اعتقاد دارند که «پایان»بازی

سیاسی کنونی احتمالاً حکومت نظامیان خواهد بود. افراد فکور ایرانی با یکدیگر هم عقیده هستند که شاه

رهبری مؤثری اعمال نکرده است. وی حتی از فرصت آشکار برای مخاطب قرار دادن مردم از تلویزیون و

بحث در مورد مسایل با آنان استفاده نکرده است. او ظاهرا هنوز هم تصور می کند که مردم برای

توضیحات جدی بلوغ کافی ندارند، به موازات آن از سوی تعداد زیادی که از شاه به نحو پیگیری به عنوان

بهترین امید برای آینده یاد می کنند، یک نوع تمایل برای پرسش این مطلب که آیا شاه باید بماند بوجود

آمده است. آنها نمی خواهند به شاه صدمه ای بزنند ولی درباره متوقف کردن دور تظاهرات در اوضاع و

احوال کنونی امیدی ندارند، بعضی از آنها حتی شانسی برای سلطنت ولیعهد نمی بینند و برای اولین بار

درباره «موضوع فکر نکردنی» مشغول تفکرند.

3 عنصر اساسی در این الگو، این درک وسیع از سوی گروههای مذکور در فوق است به اضافه

کارمندان دولت و حتی بعضی از نظامیان، مبنی بر این که حکومت شریف امامی به دنبال حوادث کشیده

می شود.

مسئولین وزارتی در سطح بالا متوجه شده اند که چگونه جمعیتهای انبوهی به داخل وزارتخانه ها

هجوم برده و اوضاع وزارتخانه ها را در چهار یا پنج روز اخیر برهم زده و فعالیت وزارتخانه ها را متوقف

کرده اند.

به نظر می رسد بر سیاسیون میانه رو که در حال حاضر گروههای متمایل به مرکز را تشکیل می دهند (که

«لااقل تا رسیدن انتخابات» از نخست وزیر پشتیبانی می کنند) گرفته تا هواخواهان جبهه ملی که خواست

حکومت بیطرف را پیش کشیده اند این عقیده حکمفرما است که تغییر حکومت باید حادث شود.

حتی سیاستمداران نزدیک به صحنه از روی بی میلی به طور خصوصی نتیجه می گیرند که احتمالاً

روزهای حکومت های اشخاص دست چین شده شاه، برای ابد سپری شده است.

عدم توانایی دولت در استقرار مجدد نظم عمومی، بیش از هرگونه اعلامیه ای درباره لیبرالیسم سیاسی،

ایران نوین را به یک دولتی که همه در آن دخالت دارند تبدیل کرده است. (اظهارنظر: مشکل این برداشت

آن است که عده زیادی از مردم به ویژه آنهایی که سابقا از امور سیاسی بیگانه یا فرصت طلب بوده اند و

همچنین اشخاصی که وابسته به دستگاه هستند، از قبیل کارمندان دولت، اقدام سیاسی مؤثر را در حال

حاضر در اعتصابها و تظاهرات می بینند و نه در مشارکت منظم در انتخابات مأمورین دولتی).

4 مفهوم دیگری که به عنوان یک واقعیت ناخوشایند غافلگیرکننده ای برای حکومت و مخالفان

غیرمذهبی و نوآوران از هر نوع پیدا شده است، درک این موضوع است که رهبران مذهبی و به ویژه

پشتیبان های سابق حزب توده سازمان دهندگان بهتری از هر کس دیگری که تصور می رفت هستند. عملاً

همه دانشگاهیان در این عقیده موافقت دارند که هیئت های عمده دانشجویان دانشگاههای ایران به نسبت

هفتاد و سی بین دانشجویان وابسته به سازمانهای اسلامی و سازمانهای کمونیستی به ترتیب قطبی

می شوند. سازمانهای زیرزمینی توده ظرف هفته گذشته عملاً در همه دانشگاهها (از جمله در مدرسه عالی

دماوند برای دختران که توسط آمریکایی ها تأسیس شده و تا قبل از سال جاری هرگز تظاهراتی نداشته

است) علنی شده و خواستار اصلاحات دانشگاهی و استقلال کامل از حکومت ایران شده است. عده ای از

منابع دانشگاهی ما ابراز عقیده کرده اند که گروه میانه در محوطه های دانشگاه از میان رفته است و

دانشجویان به یکی از دو قطب کشانیده می شوند و هیچ کدام از این دو قطب نمی خواهد تحت رهبری

حکومت کنونی مسایلش حل شود. این امر به طور واضحی بسیاری را افسرده کرده است و در موارد

متعددی عکس العمل های درونی علیه آنچه که به عقیده آنها سیاست غیرعادلانه حقوق بشری آمریکا

است که ایران را به اوضاع کنونی وارد کرده است، بوجود آورده است. بعضی دیگر ایالات متحده آمریکا را

خائن به مردم ایران تلقی کرده و معتقدند که ایالات متحده نتوانسته است مبارزه برای حقوق بشر را به ایران

بکشاند و بدین ترتیب کشور را به وضع نابسامان کنونی کشانده است. به طور روشنی می توان گفت که یکی

از قربانیان ناآرامی های کنونی در ایران عبارت بوده است از تجزیه و تحلیل عینی و مبرا از بار عاطفی به

وسیله گروهی از استادان که ممکن بود بتواند رهبری تثبیت کننده تحت اوضاع و احوال دیگری فراهم کند.

5 اگر مردم درک کنند که رهبری مذهبی قادر است مردم را برخلاف اراده حکومت در خیابانها

نگهدارد، راه دیگری که در مقابل آن قرار گرفته از طرف مردم همانا راه دولت نظامی است. مخالفان ترجیح

می دهند که شاه برود ولی سوءظن دارند از اینکه این امر داوطلبانه صورت بگیرد. پشتیبانان شاه نخستین

نیاز ایران از نظم اجتماعی می دانند، هر دو اکنون به اجتناب ناپذیر بودن دولت نظامی با احتمال قاطع اینکه

چنین حکومتی یک سیاست خشنی را دنبال خواهد کرد و لیبرالیسم سیاسی داخلی را به پایان خواهد

رساند و فعالیتهای بیشتر تروریستی سازمان یافته را برخواهد انگیخت معتقد شده اند. سلطنت طلبان این

دولت نظامی را یک ضرورت قابل تأسف برای حفظ ساخت اجتماعی و اقتصادی مدرن تلقی می کنند، در

حالی که مخالفان آن را به عنوان یک فاجعه برای کشور و یک فاشیسم واپسگرا تلقی می کنند که راه را

برای تروریسم خواهد گشود.

6 بسیاری از کارمندان دولت و بخش صنایع به ویژه بانکداران و برنامه ریزان اقتصادی موج کنونی

اعتصابها را به عنوان یک عامل اختناق تدریجی کشور تلقی می کند که «راه رهایی» ندارد. بسیاری از آنها

به طور خصوصی می گویند سیاست شریف امامی در اجازه دادن به انبوه جمعیتها برای ابراز احساسات

خود به مرحله ای رسیده است که امیدواری به موفقیت را، به برهم زدن اقتصاد و بافت اجتماعی تبدیل

کرده است. تولید نفت کاهش یافته، کارخانه ها عاطل و باطل مانده و طرحهای زیربنایی مانند مجتمع

قندوشکر خوزستان پس از یک ماه و اندی سهل انگاری به خرابه تبدیل خواهد شد. بسیاری احساس

می کنند (و اکنون حاضرند با دوستان خود در آن باره بحث کنند) که یک نوع دگرگونی اساسی ضروری

است. این عده در حالی که شاید هنوز حاضر به خواست یک حکومت یا رژیم جدید نیستند، به تجزیه و

تحلیل مخالفان که 6 ماه قبل به صورت سخنان پوچ و بی معنی جلوه گر می شد گوش فرا می دهند.

7 آنهایی که صحنه های ایران را از نزدیک دنبال می کنند و به ماهیت جنونی و افسردگی آمیز افکار

سیاسی ایران عادت دارند ممکن است این گونه خصوصیات را که در بالا توصیف شده است نسبت به هم به

مردمی که به لفاظی های دمکراتیک و مسایل مربوط به مشارکت مردم عادت نداشته و معیارهایی برای آن

بسازند. معذالک تغییرات در روشها عمیق تر از آن است تا در مورد سوال قرار دادن این فرضیه اساسی در

15 سال گذشته که شاه رهبری خشن و بلامنازع است که در عمل رهبر کشور محسوب می شود. احساس

اینکه نیروهای سیاسی به بن بست رسیده اند یک نوع سرخوردگی بوجود آورده که ممکن است بالمآل

زیانبارتر به ثبات افکار عمومی ایران باشد. تا واقعیت صرف ناآرامی های کنونی.

8 بخش قطعا بزرگی از ایرانیان از هر طبقه و حتی مخالفان شاه ظاهرا در انتظار آن هستند که شاه

کاری انجام دهد. عادت انتظار برای این که آنهایی که در مافوق قرار گرفته اند اقدام کنند عادتی است که

ریشه کن کردن آن سخت است. بعضی از ناظران دقیق ایران متوجه شده اند که چهره های متعلق به دستگاه

حاکمه ظاهرا در انتظار آنند که شاه به گروهی یا گروههایی «اشاره کند» که از جانب او در صحنه سیاسی

اقدام کنند. اثر این روش «انتظار برای انجام کاری» این است که میلیونها حزب جدیدالاحداث فاقد

هرگونه قدرت اثری می باشند. تقریبا هر کس و به ویژه اکثریت زیادی از آنهایی که ممکن است جزیی از

میانه روهای دست راستی باشند، به یک دستگاه رهبری چشم دوخته اند که امید بیشتر آن از جانب تاج و

تخت سلطنتی است. حتی مخالفان احساس می کنند که آنها باید چیزی داشته باشند که با آن مخالفت کنند

و این چیز همانا شاه و سیاستهای او است و نه حکومت. چه به دلایل نمادی و چه به علل عملی

سهل انگاری شاه در اقدام قاطعانه (طبق معیار ایرانی) و یا اینکه وی در پرده تلویزیون ظاهر شده و ملت

خود را مخاطب قرار دهد، مردم را به پرسشهای بیشتری واداشته است و این امر باعث شده است که در

میان تقریبا همه بخش های افکار عمومی یک نوع روش ناامنی بوجود آمده است.

9 حتی اگر هم به زودی نظم بدون حرکتی برای دولت نظامی اعاده شود، بیشتر ایرانیان احساس

می کنند که شاه برای حفظ بقای خود باید کار بهتری انجام دهد. برای نخستین بار در 20 سال گذشته افکار

عمومی در قهوه خانه ها به چاره های دیگر می اندیشند فقدان عمل مستقیم تاکنون از سوی آنهایی که با شاه

مخالفت نمی کنند و از سوی آنهایی که به طورکلی با شاه مخالفت می کنند، منعکس کننده یک فرضیه است

که از قدیم الایام باقیمانده و آن این است که راه قابل دوام دیگری جز شاه وجود ندارد. به همین دلیل حتی

اغلب مخالفان تاکنون حاضر شده اند با وجود شاه زندگی کنند و آن را به عنوان یک شری که کوچکتر از

شر بزرگتری است تلقی می کنند، معذالک این فرضیه نیز اکنون در معرض منازعه فزاینده قرار می گیرد.

سولیوان

فهرست اعلام