کتاب اسناد لانه جاسوسی آمریکا

با ابراز احساسات فراوان تأکید می کرد که مسئله برادرزاده او، یک موضوع ویژه و خاص است. با توجه به اهمیت برقراری روابط مطلوب با فعالان جرگه مطبوعات، من موافقت کردم که موضوع را با کارمندان اداره کنسولی مطرح نمایم. شایان ذکر است که این ماجرا، گواه و مدرک خوبی برای تأیید اقدام نمایندگی در طراحی یک رویه و سازوکار سازماندهی شده جهت ارائه روادید به متقاضیان می باشد. در تمامی مدت گفتگوی من با آقای بهادران، هیچ مطلبی در مورد انجام مصاحبه، چه به صورت انفرادی و چه به دیگر روشها، مطرح نگردید. از طرفی، من در تمام مدت بحث، چندین بار تأکید کردم که در مباحث کنسولی هیچ تخصصی ندارم و پیشنهاد دادم که بنابراین بهتر است به موضوع نشر و روزنامه بپردازیم. موضوع ارائه روزانه «200 فقره ویزا»، با اولویت دانشجویان، تماماً ساخته و پرداخته ذهن آقای بهادران است.

نتیجه گیری:

منافع ایالات متحده آمریکا ایجاب می کند که ما در خصوص مشکلات و نگرانی های عمده نمایندگی با مطبوعات ایران گفتگو نماییم؛ چرا که در غیر این صورت عرصه برای داستان پردازی مخرب و زیان بار مهیا خواهد شد. اما باید این آمادگی را داشته باشیم که در مواردی که نتایج داستان در مجموع مفید باشد، با دروغهای مطرح شده کنار بیاییم. از سویی دیگر باید این آمادگی را نیز داشته باشیم که اظهاراتی مخرب، به صورت آگاهانه و یا ناآگاهانه، به سخنگوی نمایندگی نسبت داده شود.

* با توجه به این که ساختمان متعلق به سازمان سیا در جریان انقلاب، مورد تفتیش و جستجوی کامل قرار گرفت، بنده هیچ اطلاعی از آخرین وضعیت کیسه محتوی پیامهای ارسالی در سال جاری ندارم. بنابراین نمی دانیم که (پس از انقلاب) این پیام را با چه شماره ای ارسال نماییم.

** ما فرمی جدیدتر از فرمهای USIS-FM در اختیار نداریم که پیام را در داخل آن تایپ کنیم.

گزارش موضوعات

سند شماره 332

محرمانه21 سپتامبر 1979 30 شهریور 1358

از: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی 248243

به: سفارت آمریکا، تهران

موضوع: گزارش موضوعات

1- (محرمانه تمام متن)

2- در این موسم دلگیر پاییزی که بین فصل تنیس و اسکی است، مأمورین سفارت ممکن است مایل باشند به سه موضوع زیر که بیشتر مورد توجه آمریکاست بپردازند.

الف- جهاد سازندگی- دیروز هنگام نهار با مقامات وزارت امور خارجه، مأموران ایرانی سفارت اظهار داشتند که چنین اقدامی به عنوان یکی از برنامه های مثبت بعد از انقلاب عملاً در

آمریکا ناشناخته و بیگانه است. تحقیقی در مورد این موضوع همراه با بازدید پیشرفت امور فی النفسه می تواند جالب توجه بوده و ابراز علاقه ما نسبت به منافع انقلاب ممکن است در روابط آینده ما با دولت موقت مفید واقع گردد. آیا از این دست اخبار و برنامه های «جالب» باز هم چیزی دارید؟

ب- ماروین زونیس که اخیراً از دیدار دو هفتگی خود از ایران برگشته در یک جلسه توجیهی داخلی وزارتخانه ایران را به منزله «کامبوج کوچک» توصیف نمود. او به عنوان نمونه اوضاع فلاکت بار کشاورزی را یادآور شد که در دوران انقلاب آماده تحول پویایی شده بود.

اینک شرایط آشفته نامنظم است و اگر فعالیت کشاورزی در ماه آینده رو به کندی رود و میلیونها جوان (بیکار) به سمت شهرها روی آورند مشکلات شدیدی در عدم توازن مملکت به وجود خواهد آمد. به گمان ما به روستاها در جریان انقلاب نسبتاً صدمه ای نرسیده و تولید محصولات عموماً در سطح بالایی باقی مانده است. چنانچه ارزیابی و نظر کلی خود را ارائه دهید از شما متشکریم.

ج- مدیریت: زونیس همچنین گفت در نتیجه خروج مدیران ماهر و متخصص و تکنوکراتها از ایران، این کشور با هرج و مرج اقتصادی مواجه می باشد.

معهذا از گزارشات سفارت متوجه شدیم که سرمایه گذاریهایی نظیر کارخانه جنرال موتورز که در زمان رژیم گذشته بدان توجهی نمی شد می تواند شروع به سودآوری نماید. ما خواهان ارزیابی سفارت درباره صلاحیت نیروهای مدیریت جدید هستیم. و اینکه واقعاً تا چه اندازه خروج نیروهای متخصص از کشور جدی است. ونس

آغاز سال تحصیلی در ایران

سند شماره 333

محرمانه25 سپتامبر 79 3 مهر 1358

از: سفارت آمریکا، تهران 10348به: وزارت امور خارجه، واشنگتن

مرجع: الف تهران 10140؛ ب تهران 10114

موضوع: آغاز سال تحصیلی در ایران

1- (محرمانه تمام متن)

2- نخستین سال تحصیلی بعد از انقلاب با گشایش مدارس در سراسر ایران در تاریخ 23 سپتامبر آغاز شد و حدود 10 میلیون دانش آموز در روز اول به کلاسهای خود رفتند. مشکلاتی که دانش آموزان با آنها مواجه هستند با مشکلات سالهای قبل چندان فرقی ندارد. کمبود کتاب در سال جاری در نتیجه تغییرات کلی در بیشتر متون همچنان وجود دارد و راهبندانهای وسائل نقلیه در نتیجه هجوم دانش آموزان به مدارس خود، خیابانها را بند آورده است.

3- آیت الله خمینی از فرصت آغاز سال تحصیلی استفاده کرده و به نمایندگان دانشگاه علیه «شیاطین (بیگانه) که می خواهند همه چیز را که ما داریم ببرند» هشدار داد. آیت الله خمینی که

دانشگاهها را مرکز اعصاب کشور نامید، مدعی شد که «بیگانگان نمی خواهند که ما این مراکز دانش را داشته باشیم و حتی مدارس علوم الهی را». معذالک به نظر می رسد که نطق خمینی بیشتر ندایی باشد برای اعاده ارزشهای سنتی و اسلامی و ایرانی در سیستم آموزش و پرورش ایران تا این که فی نفسه حمله ای علیه غرب به شمار رود. آیت الله خمینی ضمن تأکید بر لزوم قطع روابط با غرب و با تکیه بر آن گفت که وابستگی فرهنگی به ابرقدرتها منجر به وابستگی در سایر زمینه های فعالیت می شود. تا زمانی که ملل مستضعف استقلال فرهنگی و فکری به دست نیاورند استقلال در هیچ زمینه دیگری نمی تواند وجود داشته باشد.

4- روز 23 سپتامبر بازرگان، نخست وزیر، به وزارت آموزش و پرورش دستور داد تا مدارس خصوصی را ملی کند. (مرجع الف) با وجود این مدارس خصوصی توسط هیأت امنایی مرکب از نمایندگان والدین و وزارت آموزش و پرورش و صاحبان این مدارس اداره خواهد شد.

5- مراسم شروع سال تحصیلی دانشگاه در روز 23 سپتامبر انجام شد ولیکن اعلام گردید که ثبت نامها تا تاریخ 29 سپتامبر انجام نخواهد شد و کلاسها قرار است که عملاً در تاریخ 7 اکتبر تشکیل شود. شاید یکی از دلایل شروع دیرتر فعالیت دانشگاه این باشد که اعلام اسامی پذیرفته شدگان داوطلب ورود به دانشگاه تأخیر شده بود. (تعداد دانشجویانی که هر سال پذیرفته می شوند بر اساس ظرفیت دانشگاهها می باشد).

امتحانات (کنکور) در ماه ژوئیه برگزار شد و 54691 نفر در آن شرکت داشتند. کمتر از 40 هزار نفر از آنهایی که در این امتحانات شرکت داشتند به دانشکده ها و دانشگاهها در سراسر ایران راه خواهند یافت. در صورتی که دولت موقت ایران طرحهای مبهمی را برای پذیرفتن حدود 200 هزار نفر از کاندیداهای سرخورده در یک برنامه بازسازی روستاها اعلام کرده است، به نظر می رسد که این تصمیم به سختی می تواند جوابگوی آن چیزی باشد که آنها بدان امید بسته بودند. بدون شک بیشتر این دانش آموزان که نمی توانند وارد دانشگاههای ایران بشوند به هزاران نفر دیگری که اکنون در بخش کنسولی سفارت آمریکا جهت دریافت روادید به این کشور انتظار می کشند، افزوده می شوند.

لینگن

تغییرات در کابینه ایران

سند شماره 334

محرمانه29 سپتامبر 1979 7 مهر 1358

از: سفارت آمریکا، تهران 10468به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی

موضوع: تغییرات در کابینه ایران

1- (محرمانه تمام متن)

2- در 28 سپتامبر بازرگان نخست وزیر خبر تغییرات در کابینه را اعلام کرد از جمله

برکناری حسن نزیه مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران و جایگزینی علی اکبر معین فر رئیس سازمان برنامه و بودجه به جای او. معین فر قرار است وزیر وزارت جدیدالتأسیس نفت شود. بنا به گزارش مطبوعات وزارت نفت، شرکت ملی نفت ایران، شرکت ملی پتروشیمی ایران و شرکت ملی گاز به علاوه معاونت نفت وزارت امور اقتصاد و دارایی را تحت پوشش خواهد گرفت.

3- نزیه دچار مشکل جدی است. بدون تردید او طبق دستورات خمینی و توسط بازرگان از سمت مدیرعاملی شرکت ملی نفت ایران برکنار شده و علی قدوسی دادستان کل دستور داده تا نزیه برای پاسخ به «شکایات مختلف» علیه او به دادستانی مراجعه کند. خمینی طی اظهاراتی در شب جمعه گفت نزیه یک فرد عادی است و ارزش اظهارنظر را ندارد. اگر او مرتکب خیانتی شده باید محاکمه و مجازات شود و اگر بی گناه شناخته شود باید آزاد شود.

4- بازرگان در یک حرکت مهم دیگر مصطفی چمران معاونت نخست وزیر در امور انقلاب و رئیس ساواما، سازمان جایگزین ساواک را به سمت وزارت دفاع منصوب کرد. چمران 48 ساله یک مهندس تحصیلکرده آمریکا و یک انقلابی پرسابقه است. او به عنوان یک فرد غیرنظامی اخیراً به واسطه نقش هماهنگ کننده اش در جنگ کردستان اسم و رسمی برای خود به هم زد.

گفته می شود چمران به عنوان معاون نخست وزیر نقش اصلی را در تشکیل و عملیات نیروهای گارد انقلابی (پاسداران) داشته است.

در عین حال ما مطمئن نیستیم او چه میزان از مسئولیتهای سابق خود را در موقعیت فعلی اش انجام خواهد داد. اگر نفوذ او در پاسداران تداوم یابد کنترل کلیه نیروهای مسلح و هم نیروهای انقلابی و نیروهای منظم (یعنی پاسداران، ارتش، نیروی دریایی و هوایی و ژاندارمری) به دست او خواهد افتاد. چمران به عنوان تازه واردی به نظر می رسد که از اعتماد خمینی برخوردار است. موقعیت فعلی او بایستی او را در زمره قوی ترین رهبران ایران درآورده باشد.

5- ذیلاً لیست تغییرات در کابینه آمده است:

(الف)- علی اکبر معین فر از ریاست سازمان برنامه و بودجه به پست وزارت نفت.

(ب)- مصطفی چمران از معاونت نخست وزیر در امور انقلاب به وزارت دفاع.

(ج)- داریوش فروهر از تصدی وزارت کار به سمت وزیر مشاور منصوب شد که ظاهراً نوعی وزیر سیار و «حلال مشکلات» یا (نماینده- م) دولت در استانها می باشد.

(د)- علی سپهبدی به سرپرستی وزارت کار.

(ه )- عزت الله سحابی به وزیر مشاوری برنامه و بودجه.

(و)- حسین بنی اسدی از معاونت نخست وزیر در امور هماهنگی به وزیر مشاوری در امور اجرایی.

(ز)- حسن حبیبی جایگزین علی شریعتی[شریعتمداری] به عنوان وزیر علوم و آموزش عالی.

(ح)- یدالله سحابی معاونت نخست وزیر به سمت وزارت جدیدالتأسیس دستورالعملها و تحقیق (ظاهراً به منظور سازماندهی مطالعات سطح بالا و تحقیق). لینگن

مشکلات دوجانبه

سند شماره 335

محرمانه30 سپتامبر 1979 8 مهر 1358

از: سفارت آمریکا، تهران 10501به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی

مرجع: تهران 10466

موضوع: مشکلات دوجانبه

1- (محرمانه تمام متن)

2- اطلاعات زیر، با سئوال از انجمن ایران و آمریکا در شیراز توسط آژانس ارتباطات بین المللی به دست آمده است.

3- مذاکرات میان انجمن ایران و آمریکا و مقامات محلی شیراز به خوبی پیش می رود انجمن ایران و آمریکا به تازگی توانسته به موجودی خود در بانک که در فوریه گذشته مسدود شده بود دست یابد.

استاندار شیراز فعالانه سرگرم مذاکراتی برای خارج کردن پاسدارها از ساختمان متعلق به انجمن ایران و آمریکا است. مذاکرات بر محور سازمان ایرانی انجمن ایران و آمریکا که به طور قانونی تشکیل شده استوار بوده است.

4- مداخله دولت آمریکا در این مقطع زمانی ممکن است ادعای مربوط به نهاد اساساً ایرانی انجمن ایران و آمریکا را تحت الشعاع قرار دهد. انجمن ایران و آمریکا طی ارسال نامه ای به وزارت فرهنگ بر ادعای مالکیت و جبران خسارات تأکید ورزیده است.

5- همچنان که در تلگرام مرجع اشاره شد، سفارت به وزارت خارجه پیشنهاد می کند موضوع مزبور را با ایرانی ها در این مقطع تکرار نکرده و مطرح ننماید.

لینگن

عکس العمل نسبت به ملاقات صباغیان و کاردار

سند شماره 336

محرمانه1 اکتبر 1979 9 مهر 1358

از: سفارت آمریکا، تهران 10560به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی فوری

مرجع: الف تهران 10511

موضوع: عکس العمل نسبت به ملاقات صباغیان و کاردار

1- تمام روزنامه های 9 مهرماه حاوی گزارشات مهمی در مورد ملاقات کاردار با وزیر کشور صباغیان بودند. تحت عناوینی چون «کاردار آمریکا اعدامهای اخیر را مورد انتقاد قرار

می دهد»، این روزنامه ها به شرح ذیل از صباغیان نقل قول کرده اند: «کاردار آمریکا گفت که آمریکا استقلال و تمامیت ملی ایران را محترم می شمارد.

وی اعدامهای اخیر را که پس از انتشار عفو عمومی امام صورت گرفته مورد انتقاد قرار داد، که مهم ترین موارد عبارت بودند از اعدام سه تن از سناتورها آن هم بنا به دلایل سنی، من پاسخ دادم که رأی دادگاههای انقلاب با واقعیت تطابق دارد. علاوه بر این، از آنجا که ما قوانین اسلامی را مترقی تر از حقوق بشر می دانیم، دلیلی ندارد که به تذکارهای حقوق بشر وقعی نهیم.»

2- روزنامه فارسی زبان جمهوری اسلامی 9 مهرماه با طباطبایی معاون نخست وزیر مصاحبه کرده و از وی خواسته است که در مورد نکات مطروحه توسط کاردار اظهارنظر نماید. طباطبایی گفت، «در حالیکه دولت ما نیز در امور مربوط به دادگاههای انقلابی مداخله نمی کند، از نظر من نکات مطروحه توسط کاردار در مورد اقدامات این دادگاهها نوعی مداخله بی ربط در امور داخلی ما به حساب می آید. دادگاههای اسلامی سازمانهای مربوط به خود را داشته و بر طبق قوانین اسلام عمل می نمایند. هیچ یک از مقامات حق مداخله در امور آنان را ندارند.»

3- همین روزنامه حاوی مقاله ای شدیداً ضدآمریکایی تحت عنوان «آنچه آمریکاییها باید بدانند» است.

4- اخبار رادیوی فارسی زبان در ساعت 2 بعد از ظهر به وقت محلی مصاحبه ای با صباغیان را پخش کرد که در آن وی در مورد این ملاقات اظهارنظر کرده است. در بیانات خود، صباغیان بر دو نکته تأکید داشت:

- (الف) ملاقات وی (صباغیان) با کاردار با توافق وزارت امور خارجه صورت گرفته بود، چون این وزارتخانه معتقد بود که وزارت کشور مناسب ترین مکان برای بحث پیرامون مسایل داخلی است.

- (ب) موضوع اعدام تنها یکی از مسایل مورد بحث بود. کاردار در مقدمه بیانات خود پیرامون اعدامها اعتراف نمود که «این مسئله به هیچ وجه مربوط به من نیست، اما...» و در تمام مطالب خود جنبه سئوال را حفظ کرده بود. (به تلگرام سفارت در مورد این گفتگو رجوع گردد.)

5- به دنبال مصاحبه صباغیان، رادیو ایران یک اظهارنظر انتقادآمیز را پخش کرد که بسیاری از مطالب مطروحه در جمهوری اسلامی را دربر داشت. رادیو ایران در تفسیر خود از وزیر کشور سئوال می کند که چرا به این هجویات گوش داده و چرا آن را برای گزارشگران بازگو می کند. رادیو ایران در ادامه از صباغیان سئوال می کند که چرا و باید اقدامات ایران را برای کاردار توجیه کند.

6- نظریه در تلگرام جداگانه ارسال خواهد گردید.

لینگن

درگیری با شورشیان در مناطق مرزی

سند شماره 337

از: دفتر خبرگزاری FBIS ، لندن 2330 3 اکتبر 1979 11 مهر 1358

به: مقر فرماندهی نیروی هوایی آمریکا، اروپا

سفارت آمریکا، تهران فوراً در اختیار بخش تحقیق قرار گیرد

موضوع: درگیری با شورشیان در مناطق مرزی

متن گزارش: شب گذشته مناطق مرزی «اورامانات» در ناحیه «ازگله» مورد حمله شورشیان قرار گرفت. این شورشیان با هجوم به این منطقه، با استفاده از تجهیزاتی همچون نارنجک، آر.پی.جی 7 و دیگر تسلیحات سنگین، ایستگاههای ژاندارمری «ازگله»، «بابیسی»، «شیخ صالح» و «دیدگان» را مورد حمله قرار دادند.

بر اساس گزارشات واصله، تا ساعت 11 صبح امروز، یک دانش آموز، پنج افسر بدون درجه ژاندارمری مجروح و یکی از مهاجمین کشته شده است. در همین گزارش آمده است که در جریان این درگیریها ساختمان وزارت آموزش و ساختمان وزارت بهداشت در منطقه «ازگله» متحمل آسیب و صدمه شده است. علاوه بر این گفته می شود که درگیریهایی نیز در منطقه «نوسود» و ایستگاههای ژاندارمری آن به وقوع پیوسته است لیکن جزییات این درگیری اخبار و اطلاعاتی در دست نیست. فرمانده ژاندارمری کرمانشاهان در مصاحبه ای اعلام کرده است که گزارشات واصله مؤید بروز درگیری در برخی مناطق مرزی است؛ نیروهای ژاندارمری و ارتش انقلاب اسلامی آماده پاسخ و مقابله با هرگونه تحرک و حمله شورشیان و یاغیان در تمامی نقاط مرزی کشور هستند.

اصابت گلوله آر.پی.جی. 7 به ساختمانهای شهر نقده

سند شماره 338

از: دفتر خبرگزاری FBIS ، لندن 50573 اکتبر 1979 11 مهر 1358

به: مقر فرماندهی نیروی هوایی آمریکا، اروپا

سفارت آمریکا در تهران فوراً در اختیار بخش تحقیق قرار گیرد

موضوع: اصابت گلوله آر.پی.جی. 7 به ساختمانهای شهر نقده

متن گزارش: بر اساس گزارش واحد مرکزی خبر ارومیه در ساعت 2 بامداد امروز برخی ساختمانهای شهر نقده مورد حمله نارنجک و گلوله قرار گرفتند. در نتیجه شلیک گلوله های آر.پی جی. 7 تعداد هشت دستگاه ساختمان در این شهر تخریب شد.

این گلوله ها که از فاصله نسبتاً دور شلیک شد به چند ساختمان مسکونی و مخزن ذخیره آب شهر و نیز مقر مرکزی فرماندهی ژاندارمری شهر نقده اصابت کرد و ساختمانهای مسکونی و اموال عمومی شهر را دچار تخریب نمود. این شلیکها که حدود یک ساعت به طول انجامید، جراحتی به بار نیاورد.

هالند

مجموعه اخبار سیاسی هفته

سند شماره 339

محرمانه4 اکتبر 1979 12 مهر 1358

از: سفارت آمریکا، تهران 10697

به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی با اولویت

موضوع: مجموعه اخبار سیاسی هفته

1- (محرمانه تمام متن)

2- خلاصه: در دو هفته گذشته موجی از تظاهرات و اعتراض فزاینده توسط بیکاران ایران را فراگرفته است و ماهیت جدی این مخالفتها ممکن است دلیل اصلی تحریم تظاهرات و گردهمایی های غیرمجاز باشد. اقدامات تروریستی و خرابکارانه همچنان ادامه دارد و خوزستان و کردستان مناطق اصلی بروز این ناآرامیها هستند. شهر مشهد اخیراً شاهد «ترور بود که قربانیان هر دو از روحانیون بوده اند. به نظر می رسد که در سیستان و بلوچستان مشکلات امنیتی بین اهالی قبایل و نیروهای دولتی توسط رهبران قبایل و استاندار محل حل و فصل شده باشد. در شهرهای سرتاسر ایران تلاش می شود تا کمیته های نامنظم را تحت کنترل درآورند. پایان خلاصه.

3- صحنه سیاسی ایران در طول هفته گذشته شاهد تغییرات عمده ای در کابینه، ادامه کار مجلس خبرگان در مورد قانون اساسی جدید، انتقادات از شرکت ملی نفت ایران که از قم سرچشمه می گیرد بوده است. این انتقادات از حسن نزیه منجر به خروج وی از شرکت نفت و ناپدید شدن او شده است و بر اساس شایعات حدس زده می شود به پاریس رفته باشد.

4- بنا به اظهارات طباطبایی معاون نخست وزیر دولت تمامی تظاهرات و راهپیمایی ها، گردهمایی های غیرمجاز را ممنوع کرده و هشدار داده است که با آنهایی که بر چنین اعتراضاتی اسرار ورزند برخورد شدید خواهد شد. این ممنوعیت احتمالاً نتیجه رشد شکایتها و تظاهرات طبقه بیکار در سرتاسر کشور می باشد.

یکی از گویاترین نشانه های وخامت این شکل حجم جمعیتی بود که در نزدیکی دفاتر ایران ایر در تهران در روز 23 سپتامبر تجمع کرده بودند. آژانس خبری پارس ادعا می کند که «هزاران نفر» موجب بروز راه بندانهای بزرگی شدند و لازم بود برای پراکندن آنها از ماشینهای پلیس و هلی کوپتر استفاده گردد. این جمعیت در اطراف ساختمان ایران ایر جمع شده بودند تا برای آگهی پذیرش 20 مهماندار هواپیما که توسط ایران ایر در روزنامه ها آگهی کرده بود درخواست شغل نمایند. در بابل یکی از شهرهای ساحل دریایی خزر 300 معلم که اخیراً فارغ التحصیل شده بودند به منظور درخواست شغل در اداره آموزش و پرورش شهر تحصن کردند و حادثه مشابهی نیز در ساری از شهرهای نزدیک آن بروز نمود. در نوشهر و لنگرود 1200 نفر از دیپلمه های دبیرستانی به منظور جلب توجه به بیکاری خود تظاهرات کردند. در شهربابک در نزدیکی کرمان نیز 200 نفر به همین منظور تظاهرات کردند. در سیاهکل نیز 150