کتاب اسناد لانه جاسوسی آمریکا

شماره 377

محرمانه4 نوامبر 1979 13 آبان 1358

سفارت آمریکا، تهران 12065

مرجع: وزارت امور خارجه 281949

موضوع: ریسک سیاسی برنامه بیمه سرمایه گذاری

1- (محرمانه تمام متن)

2- خلاصه و نتیجه گیری: سفارت فرصت را مغتنم شمرده و دیدگاههایش را در این مرحله اولیه عنوان می کند. ما سرمایه گذاری جدید از سوی شرکتهای آمریکایی را یک عامل مهم در بنای روابطمان با ایران می دانیم. دو پیشنهاد مطرح شده در تلگرام مرجع الف فقط از نوع صنایع سطح پایین ساخته شده و قطعاً مفید است که بایستی پیش درآمد سرمایه گذاری جدید باشد. ما امیدوار هستیم این شرکتها در این مورد که توسط شرکت بیمه، بیمه خواهند شد یا خیر، اقدام کنند.

3- در عین حال ما از سوی دولت آمریکا و نیز شرکتها در خصوص سودمندی به کار بردن این سرمایه گذاریها در رابطه با دولت موقت ایران در موقعیت فعلی، دچار شبهه هستیم. به علاوه قبل از افزایش اعتبار بیمه ما باید در مقایسه با زمان فعلی احساس بهتری نسبت به دیدگاه دولت موقت ایران درباره سرمایه گذاری خارجی و بویژه جبران خسارت در صورت ملی کردن داشته باشیم.

4- بنابراین پیشنهاد ما این است که برنامه محدودی در این زمان از سر گرفته نشود مگر اینکه شرایط روشن گردد. پایان خلاصه و نتیجه گیری.

5- مشکلات برنامه ای. با توجه به تلگرام مرج الف پاراگراف 2 بهترین اطلاعات ما این است که مرکز قبلی برای جذب سرمایه گذاری خصوصی تعطیل می باشد، و حتی به تلفن ها پاسخ نمی دهد. به طور جداگانه کوشش می کنیم تا از شرایط فعلی آن بیشتر مطلع شویم.

6- حتی اگر کسی را برای صحبت کردن پیدا کنیم، نمی دانیم ارزش هر پروژه ای که توسط مرکز داده می شود چقدر خواهد بود. تا آنجا که می دانیم دولت موقت ایران توافقات تضمین سرمایه گذاری سالهای 1957 و 1970 را که به وضوح پاسخگوی اختیارات سیاست رژیم گذشته بود، تقبیح نکرده است. اینکه آنها هرگونه اهمیت موجود در این سیاست و بی اطمینانی های نهادی در ایران امروز را حفظ خواهند کرد، مسئله دیگری است. ما منطقاً مطمئن هستیم که هیچ مستخدم کشوری به خودی خود این پروژه ها و (به همراه آن از سرگیری برنامه های بیمه) را تصویب نخواهد کرد. حتی اگر یک وزیر تصویب کند هیچ تضمینی وجود ندارد که تا چه هنگامی در مصدر کار قرار خواهد داشت. در دولتهای باثبات و عادی تر تغییر یک وزیر مستلزم تغییر سیاست یا لطمه دیدن اعتبار مصوبات دولتی در خصوص یک سرمایه گذاری مشخص نیست. نمی توانیم بگوییم این مطلب در مورد دولت موقت ایران

مصداق دارد.

7- مشکلات سیاست. ما در صورتی نسبت به مصوبه یک وزیر اطمینان خواهیم داشت که اطمینان حاصل کنیم این موضوع منعکس کننده سیاست مشخص دولت موقت ایران درباره سرمایه گذاری خارجی است. در حال حاضر سیاستی تعیین نشده است. تعدادی از مقامات رسمی که به لحاظ نفوذ از سطوح مختلف هستند، به شما خواهند گفت که آماده از سرگیری سرمایه گذاری خارجی هستند. آخوندهای معینی مطلب مشابهی خواهند گفت. در عین حال نهادهای مذهبی عمیقاًَ تقسیم شده اند. خصومت خود خمینی نسبت به نفوذ غرب بویژه آمریکا یا اینکه سرمایه گذاری خارجی مشخص ترین سمبل در این باره است، نیازی به توضیح ندارد.

8- در این اوضاع و احوال به نظر می رسد تردید و دودلی حکمفرما می شود. به عنوان مثال گفته می شود بنی صدر اقتصاددان اسلامی قرار است نقش بسیار بانفوذی را در دولت قانون اساسی به عهده گیرد، در تلگرام ب به ما گفته شده که او از سرمایه گذاری خارجی حمایت می کند مشروط بر آنکه به سود ایران باشد و نه به نفع شرکتهای چند ملیتی. بنی صدر اظهارات خود را تشریح نکرد. برای مثال آیا او از پرداخت پول ناشی از سود به سرمایه گذاران خارجی جلوگیری خواهد کرد؟ با فرض اینکه او وزیر مسئول شود، تأیید پروژه را او صادر خواهد کرد و بنابراین متوجه خواهد بود که دولت آمریکا یک منافع پایدار و مداوم در سرمایه گذاری ها داشته و مسئول حفاظت از آن است؟

9- جنون انقلابی. هر چند متفاوت، حیطه طرز تلقی ها نسبت به سرمایه گذاری خارجی خصوصی، مفهوم منافع یک دولت مشروع سرمایه گذار در یک سرمایه گذاری معین عمیقاً متناقض با روحیات انقلابی است. توجه به ائتلاف شیطانی در بین دولت «استعمارگر» آمریکا، شاه «خائن» و نوکران مشترک آنها، سرمایه گذاران خصوصی، بانکداران و پیمانکاران آمریکایی خود را بویژه در مذاکرات توافقات پیمان کاری نشان می دهد. هویت بیدار شده در افکار انقلابی نسبت به شاه با دولت آمریکا، نتیجه مسافرت پزشکی (شاه به آمریکا) باید به این سوءظن ها حیات تازه ای ببخشد.

10- خوشبختانه به مرور زمان جنون انقلابی وی از بین خواهد رفت. در این میان آیا به طور کلی این به نفع آینده سرمایه گذاری خارجی آمریکا و به ویژه این دو سرمایه گذاری است که دولت آمریکا بدانها توجه رسمی کند؟ با همه منافعی که بیمه OPIC برای این سرمایه گذاریها دربر دارد، ما تردید داریم سیاست تسلیم در این شرایط برای تأمین منافع آنها بهتر باشد.

11- مشکلات جبران خسارت. از نظر خود آمریکا سئوال کلیدی در تصمیم گیری در خصوص افزایش یا عدم افزایش بیمه OPIC در برابر جبران کم، ناکافی یا غیرمؤثر در صورت ملی کردن احتمالی در آینده مسئله کیفیت جبران است که عملاً توسط دولت موقت ایران مطرح خواهد شد. در حالیکه گزارشات متفاوت هستند، تاکنون تجربیات تعدادی از پیمانکاران سابق (آمریکن بل اینترنشنال و غیره و غیره) امیدوار کننده نبوده است. از منابع ایرانی

دریافته ایم که بی. اف. گودریچ از توافقنامه خویش راضی است. در عین حال در مذاکره با سرمایه گذاران مشترک نفت شواهدی به دست آمده (مرجع) که دولت موقت ایران مخالف استفاده از تخصیص های خام به عنوان طعمه ای برای کم کردن ادعاهای جبران خسارت نیست. حداقل ما باید به جبران خسارتی که در آخرالامر به بانک بزرگ یو. اس. و شرکتهای بیمه قبل از تصمیم گیری برای افزایش نرخ بیمه در ایران پرداخت گردید جداً توجه کنیم.

- توصیه کلی. با فرض مواردی از قبیل شواهد امیدوارکننده در خصوص جبران خسارت از طرف دولت موقت ایران، خاتمه جنون فعلی، و یک آغاز نهادی در سیاست تا حدی که توافقات سرمایه گذاری و مصوبات منعکس کننده سیاست معین باشند، و در چنین زمانی ما باید به حفظ برنامه های OPIC در ایران توجهی مطلوب نشان دهیم.

13- توصیه ویژه. ما متوجه هستیم که سرمایه گذاران آمریکایی می توانند پروژه هایی را با OPIC ثبت کنند که حق آنها را برای بیمه حفظ می کند بدون آنکه عملاً آن را فعال کند. در چنین مواردی هیچ دستورالعملی در رابطه با دولت موقت ایران لازم نیست. در این حالت ما با توجه به این دو سرمایه گذاری در آینده نزدیک همان مطلب را پیشنهاد می کنیم.

لینگن

تظاهرکنندگان در داخل محوطه سفارت

سند شماره 378

محرمانه4 نوامبر 1979 13 آبان 1358

از: سفارت آمریکا، تهرانبه: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی

موضوع: تظاهرکنندگان در داخل محوطه سفارت

افسر امنیتی منطقه ای با فردی که ظاهراً رهبر نیرویی است که به سفارت حمله کرده در حال مذاکره و گفتگو می باشد. به نظر می رسد که مهم ترین تقاضای آنها این باشد که بتوانند سفارت را بصورت سمبلیک در اشغال خود داشته باشند. رهبر نیروی اشغالگر اظهار داشت که آنها نمی خواهند به کارمندان دولت آسیب برسانند. تظاهرکنندگان نیز پلاکاردی حمل می کنند که بر روی آن جمله «ما نمی خواهیم به شما آسیب برسانیم... ما می خواهیم در اینجا دست به تحصن بزنیم» نوشته شده است. لینگن

تسخیر لانه جاسوسی

سند شماره 379

بدون طبقه بندی4 نوامبر 1979 13آبان 1358

از: سفارت آمریکا، تهران 11540

به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی خبر کوتاه و فوری

[موضوع: تسخیر لانه جاسوسی ]

در ساعت11:10 گروهی از تظاهرات کنندگان به محوطه سفارت وارد شده و سپس به طبقه

همکف ساختمان وارد شدند. تمامی کارمندان نمایندگی در طبقات فوقانی ساختمان قرار دارند. در طبقه همکف، سربازان نیروی دریایی با استفاده از گاز اشک آور در حال متفرق کردن تظاهرات کنندگان هستند. لینگن

فهرست اعلام

آ.ا

آبادان/ 113, 117, 124, 139, 143, 162, 165, 166, 188, 200, 203, 291, 293, 296, 298, 302, 313, 324, 365, 396, 479, 487, 502, 522, 554, 562, 563, 688, 689, 710

آباده/ 703, 704

آتابای/ 275

آتشین، علی اکبر (سروان)/ 325

آتن/ 18, 48, 354, 484

آذربایجان شرقی/ 115, 256, 258, 568, 638, 725, 727, 730

آذربایجان غربی/ 318, 326, 336, 339, 449, 456, 506, 537, 562, 588, 594, 606, 638, 694

آذربایجان/ 223, 246, 325, 327, 364, 563, 609

آذربرزین، شاهپور (سپهبد)/ 121, 129

آذرشهر/ 180

آذری قمی، احمد (آیت الله)/ 574, 636, 639, 645

آذریون، حمید/ 55, 134

آرام، نیلی/125, 372

آرژانتین/ 618

آریانپور (دریادار)/ 146

آزموده، اسکندر/ 256

آزمون، منوچهر/ 286

آژانس خبری سازمان آزادیبخش فلسطین (الوفا)/ 394

آژانس خبری فرانسه/ 648

آستارا/ 188, 411

آسیا/ 177, 292

آشوری، جاوید (سرتیپ)/ 400

آغاجاری/ 116

آفریقا/ 478

آفریقای جنوبی/ 147, 160, 315, 329

آقاحسینی (گروهبان)/ 203

آقاخان تپه وری، یعقوب/ 123

آقا زاده/ 649, 650

آق قلعه (روستا)/ 579

آلبانی/ 110

آلپو (سوریه)/ 552, 553

آل شبیر خاقانی، محمدطاهر (آیت الله)/ 233, 324, 393, 439, 463, 494, 507, 545, 558, 565, 566, 574, 576, 586, 587, 688

آلمان غربی/ 79, 84, 110, 174, 175, 262, 442, 577, 694

آلمان/ 61, 62, 63, 64, 101, 102, 110, 171, 202, 272, 343, 467, 478

آلووی/ 622, 623

آمریکای لاتین/ 292

آمریکا/ در اکثر صفحات

آمل/ 574

آموزش و پرورش/ 695

آموزگار یگانه، سیروس/ 258, 642

آموزگار، جمشید/ 87, 476

آنجلمان (ستوان فرمانده)/ 626

آهنی کمانگر، اسدالله/ 400

آهنی، خان جان/ 458

آیزنهاور/ 583

ابراهیم، یوسف/ 584, 585, 594, 595, 596, 597, 602, 616

ابراهیمی، احمد/ 370

ابقتی، علی نصیر سعید/ 245

ابن یوسف حدائق (آیت الله)/ 474

ابوالفضل (ستوان دوم ارتش)/ 633

ابوجعفر/ 204

ابوشریف (عباس آقازمانی)/ 640, 688

اتحاد جماهیر روسیه شوروی شوروی

اتریش/ 478

اجویت، بُلنت/ 97

احمد شاه/ 281

احمدآباد/ 165, 173

احمدزاده، طاهر/ 180

احمدی، سیداحمد/ 686

اختراعی، مصطفی (سرلشکر)/ 342

اخوان ملایری، ناصر/ 180

اداره ضداطلاعات نیروی هوایی شاهنشاهی ایران/ 296

اداره مهاجرت بریتانیا/ 189

ادریسی/ 42

ادیب، کمال/ 283

ارتش شاهنشاهی ایران/ 372

ارداقی، خسرو/ 115

اردبیل/ 259, 260, 298, 314

اردکان/ 698

اردلان، اسماعیل/ 219

اردلان، ساسان/ 601, 602, 603, 604

اردلان، علی/ 115

اروپا/ 49, 51, 61, 67, 101, 104, 125, 179, 235, 289, 292, 442, 596, 616

اروپای شرقی/ 94, 343, 351, 467, 511

اروپای غربی/ 580

ارومیه (رضاییه)/ 318, 319, 326, 327, 506, 510, 517, 563, 587, 588, 594, 683, 686

اروندرود/ 464, 562

ازگله (منطقه)/ 683

ازهاری، غلامرضا/ 17, 88, 275, 297, 364, 370

اسپانیا/ 343

اسپهبدی، عبدالعلی/ 695

اسپهرام، ابراهیم (سرلشکر)/ 400, 401

اسپیرز/ 97

استادیوم آریامهر (آزادی)/ 226

استادیوم امجدیه/ 732

استان فارس/ 104, 137, 266, 286, 370, 376, 433, 436, 438, 469, 508, 510, 511

استرالیا/ 135

استمپل، جان. دی/ 25, 34, 147, 149, 169, 359

استود، جیمی. ال./ 44

استوسل/ 102, 604

استون (ژنرال)/ 154

اسد، حافظ/ 481, 487