کتاب اسناد لانه جاسوسی آمریکا

چ- بنادر نیروی دریایی (محرمانه غیر قابل رؤیت برای بیگانگان): دریادار علوی گفت بندر عباس پایگاه خوبی برای نیروی دریایی نیست و چا بهار می توانست پایگاه دریایی خوبی باشد. او گفت هزینه زیادی بابت تأسیسات چابهار پرداخته شده و حالا همه آن هزینه ها بی فایده خواهد بود. به اعتقاد وابسته دفاعی، دریادار علوی نمی خواست وارد جزییات مسئله چابهار شود، ولی می خواست وابسته دفاعی بداند که از توقف عملیات ساخت و ساز در آنجا چندان راضی نیست.

نظرات تهیه کننده گزارش: (محرمانه غیر قابل رؤیت برای بیگانگان) این دومین ملاقات با دریادار علوی نیز به همان اندازه ملاقات اول دوستانه بود. علوی گفت امیدوار است روابط حسنه درازمدتی با ایالات متحده برقرار شود. او به گونه ای رفتار می کند که گویی در نیروی دریایی همه کاره است، ولی مشکلاتی نیز دارد. علوی گفت هیچ کمیته ای در نیروی دریایی نیست. ولی منابع دیگر می گویند که این کمیته ها در نیروی دریایی نیز هستند، هرچند به اندازه کمیته های نیروی هوایی و نیروی زمینی قدرت ندارند. بر اساس گفتگوهایی که در این ملاقات انجام شد و به اعتقاد وابسته دفاعی، وضعیت نیروی دریایی سریعتر از نیروهای دیگر عادی خواهد شد. اگرچه نظم و انضباط در نیروی دریایی خوب است، [اما] هنوز نمی توان آن را یک نیروی نظامی کارآمد دانست.

ورود به تأسیسات آی- هاوک در دوشان تپه

سند شماره 155

بدون طبقه بندی23 ژوئن 1979- 2 تیر 1358

از: هیأت مستشاری نظامی آمریکا، تهران به: فرماندهی MIRCOM زرادخانه ردستون

موضوع: ورود به تأسیسات آی- هاوک در دوشان تپه

- در تاریخ 18 ژوئن، ناخدا سوم شیرر به همراه یکی از مأموران کمیته و 4 نفر افراد آی-هاوک نیروی هوایی ایران از دفاتر سابق آی- هاوک بازدید کرد. از دفاتر قبلی، فقط دو دفتر انتهای راهرو طبقه هم کف باقی مانده است. یکی از این دفاتر به نماینده نیروی هوایی آمریکا اختصاص یافته، و یکی دیگر هم انبار نشریات، وسایل اداری، فایل ها، کابینت ها و گاوصندوق ها شده است که همه آنها بدون هیچ نظم و ترتیبی روی هم ریخته شده اند. ناخدا سوم شیرر به کمک 4 نفر از افسران علاقمند آی-هاوک نیروی هوایی ایران در حال دور ریختن، مرتب کردن، و ساماندهی به این وسایل در یک مرکز موقت آی-هاوک در ساختمان نیروی هوایی هستند.

- چون معلوم نیست وسایل شخصی به چه کسی تعلق دارد، جدا کردن آنها کار بیهوده ای به نظر می رسد و ناخدا سوم شیرر آنها را به نحو مقتضی دور خواهد ریخت.

- به استثنای یک گاو صندوق، کلیه گاو صندوق ها و قفسه های فایل ها دست نخورده بود و با بقیه وسایل در یک دفتر قرار داشت. صندوق دست خورده در اولین دفتر سمت راست درب

ورودی ساختمان قرار دارد و اندازه آن تقریباً [؟] در3 اینچ در 3 اینچ است. خواهشمند است هر گونه اطلاعات موجود درباره محتویات و یا صاحب و رمز این گاو صندوق در دست دارید، برایمان ارسال نمایید. علاوه بر این، لطفاً اطلاع دهید آیا چیزهایی در این گاوصندوق ها هست که نباید در حضور یک مأمور کمیته باز شود.

- به منظور تسهیل در بسته بندی و بازیافت اموال دولت آمریکا، لطفاً اطلاعات مربوط به صاحبان ماشین های تایپ و سایر وسایل اداری را برایمان ارسال کنید.

گاست

صندوق امانی خریدهای نظامی خارجی ایران

سند شماره 156

محرمانه27 ژوئن 1979- 6 تیر 1358

از: هیأت مستشاری نظامی، تهران به: وزارت دفاع آمریکا، واشنگتن دی.سی

موضوع: صندوق امانی خریدهای نظامی خارجی ایران

1- (محرمانه) در جریان ملاقاتی که سرهنگ دیویس در تاریخ 24 ژوئن 1979 با سرهنگ کامکار، معاون وزارت دفاع ملی ایران داشت سرهنگ کامکار اظهار کرد به دلیل فقدان اطلاعات تفصیلی درباره وضعیت دقیق صندوق امانی نمی تواند پرداخت فوری صورتحساب هزینه های ماه مارس را برای مقامات مافوق خود توجیه کند. سرهنگ کامکار یک بار دیگر اقدامات یکجانبه ایالات متحده را که به اعتقاد وی بدون اطلاع کافی دولت ایران صورت گرفته است، زیر سئوال برد. دولت ایران هنوز شدیداً به تعلیق ارسال قطعات یدکی از سوی دولت ایالات متحده حساسیت نشان می دهد. سئوالی که از سوی مقامات مافوق سرهنگ کامکار مطرح شده این است که: «چرا دولت آمریکا قطعات یدکی را (به دلیل کافی نبودن موجودی صندوق امانی) نگاه داشته در حالی که دارد بابت کشتی هایی که قرارداد آنها را لغو کردیم، از صندوق برداشت می کند؟» سرهنگ کامکار خواهان اطلاعات مفصل درباره وضعیت فعلی صندوق امانی (چنانکه در یادداشت تفاهم آمده است) و گزارش های دوره ای تقریباً 10 روزه، شد تا بتواند مقامات را متقاعد به پرداخت هزینه ها کند. اظهارات کامکار کاملاً روشن ساخت که وزارت دفاع ملی ایران قصد ندارد بدون در دست داشتن حقایق مستند و قابل فهم صورتحساب هزینه های رژیم قبل را بپردازد.

2- (بدون طبقه بندی) بر اساس آنچه در بالا گفته شد، معتقدیم که بهترین راهکار موجود ارایه بیشترین اطلاعات در سریعترین زمان ممکن است. گزارش توجیهی صندوق امانی گام اول و خوبی بود ولی گویا این تلاش برای متقاعد کردن مقامات دولت ایران به پرداخت هزینه ها کافی نبوده است. به رغم اصرار هیأت مستشاری، نمایندگان وزارت دفاع ملی ایران هنوز احساس نمی کنند که سفرشان به واشنگتن در این زمان مناسبتی داشته باشد. بنابراین، سفر هیأت ایرانی به واشنگتن ظاهراً گزینه ای نیست که بتوان مد نظر قرار داد.

3- (بدون طبقه بندی) ما همچنان سعی خواهیم کرد تا مفهوم صندوق امانی کل و حقایق مرتبط با مسئولیت مالی خاتمه قراردادها را توضیح دهیم. اگرچه گاه نمی توان فهمید چرا آنها ظاهراً برخی مسایل را نمی پذیرند و یا نمی فهمند، از اینکه گفتگوها ادامه دارد دلگرم هستیم.

4- (بدون طبقه بندی) چنانچه بتوانید فرمت پیام ها را به نحوی مورد تجدید نظر قرار دهید که بتوان آمار و ارقام جداول ذیربط مندرج در گزارش سرهنگ پتی را که در هفته (شروع روز 21 ماه) می ارایه شد، به روز کرد، کمک بسیار بزرگی خواهد بود. در این صورت می توانیم تقریباً هر ده روز یکبار گزارش به روز شده ای به ایرانی ها ارایه دهیم. شاید اولین گزارش را بتوان هفته آینده آماده کرد.

5- (بدون طبقه بندی) در طول ملاقاتِ سرهنگ کامکار با سرهنگ دیویس، معاون وزیر دفاع ملی ایران نامه ای به سرهنگ دیویس تسلیم کرد که متن آن در زیر آمده است. کامکار در تماس تلفنی خود با رئیس هیأت مستشاری نظامی که پیش از ملاقات انجام شده بود، گفت دولت ایالات متحده باید نامه مزبور را تلاش صادقانه ایران برای یافتن پاسخ به مسایل و نشانه ای از تمایل ارتش ایران به تدام روابط بداند. سئوالاتی که در این نامه مطرح شده ما را امیدوار ساخته است که ارتش ایران هم اینک حداقل در حال یافتن خود و تلاش برای ایجاد مبناهایی است. نامه سرهنگ کامکار به شرح زیر است. خواهشمند است پاسخ سئوالات را برایمان ارسال نمایید.

سرلشگر گاست

نماینده وزارت دفاع ایالات متحده

موضوع: هزینه های خریدهای نظامی خارجی

مرجع شما:

صورتحساب های هزینه به مبلغ کل 95/266549431 دلار که در تاریخ 22 ماه می 1979 به این وزارتخانه تسلیم شده است. مایلیم به اطلاع تان برسانیم که صورتحساب های فوق برای بررسی و اقدام به نیروی های ذیربط تسلیم شده اند. مبلغ خالص هزینه هایی که به این وزارتخانه مربوط می شود در حدود 223 میلیون دلار است.

بررسی مقدماتی این صورتحساب ها نشان داد که برخی نکات نیاز به توضیح دارد:

1- برنامه اف-16 قراردادهای STA-STY:

اطلاعات ارایه شده از سوی وزارت دفاع آمریکا در گزارش مورخ 22 می 1979 نشان می داد که کل برداشت های مورد نیاز برای این برنامه در حدود 4/102 میلیون دلار خواهد بود، در حالی که کل مبالغ مورد نیاز در صورتحساب شماره 79-03-NS مبلغ 7/158 میلیون دلار ذکر شده است. لطفاً درباره این اختلاف توضیح دهید.

2- قراردادهای TAFT برای سال مالی 1979:

کل برنامه ارزشی بالغ بر 8/114 میلیون دلار دارد و کل مبلغ مورد نیاز در صورتحساب شماره 79-03-NK مبلغ 6/99 میلیون دلار ذکر شده است. نظر به اینکه نیروهای TAFT پیش از فوریه 1979 ایران را ترک کردند، به نظر می رسد که مبلغ مورد نیاز قدری بیشتر از واقع در صورتحساب قید شده است.

3- قراردادهای پشتیبانی هلیکوپترها و سایر قراردادها با پیمانکار (قراردادهای خریدهای نظامی خارجی VZZ, WAK, WAL, WAG و غیره): مبالغ مورد نیاز (ستون 12 فرم DD 645) بابت خدمات ارایه شده، لوازم تحویل شده، هزینه های جابجایی، و غیره باید به تفکیک ذکر شود.

4- مبالغی که ظاهراً مازاد بر نیاز بوده از صندوق دارایی XFT به قراردادهای دیگر انتقال یافته است، مثلاً در تاریخ 29 دسامبر 1979 مبلغی برابر با 5/41 میلیون دلار به قرارداد ABS (موشک های فونیکس) انتقال یافته که کل مبالغ پرداختی را به 7/177 میلیون دلار افزایش داده است.

نظر به اینکه بخشی از موشک های موضوع این قرارداد تحویل ایران نخواهد شد، انتقال مبلغ 5/41 میلیون دلار هیچ توجیهی ندارد.

5- چنانکه چندین بار تذکر داده ایم، در نتیجه انتقال نامناسب وجوه از صندوق دارایی XFT، کل مبالغ پرداخت شده برای این قراردادها بیشتر از ارزش قرارداد بوده است. برخی نمونه های آن جهت اطلاع ذکر می گردد:

قراردادارزشپرداخت

VHU00/23869300/448987

CSF00/83377400/5536052

TZE00/0000؟100/19293

6- در تاریخ 8 سپتامبر 1978، به هیأت مستشاری اطلاع داده شده که از اجرای قرارداد WFA خودداری کند. در تاریخ 29 دسامبر 1978 مبلغ 00/8044[؟]6 دلار از صندوق دارایی XFT به این قرارداد انتقال یافته است.

7- برآورد مبالغ مالی مورد نیاز در ستون 11 فرم DD 645 شامل هزینه های خاتمه قرارداد برای برنامه های لغو شده ی خریدهای نظامی خارجی از سوی دولت ایران. توجه شما را به مفاد یادداشت تفاهم مورخ 3 فوریه 1979 جلب می کنیم که در آن مشخصاً ذکر شده است که مدارک مربوط به این نوع هزینه ها باید به منظور بررسی و تصویب در اختیار دولت ایران قرار گیرد. بنابراین پیشنهاد می کنیم هزینه های خاتمه قرارداد از ستون 11 شود و مدارک مربوط به هزینه خاتمه هر یک از قراردادها به منظور بررسی و تصویب به این وزارتخانه تسلیم گردد.

رسید اطلاعات ثبتی فهرست شده در نامه مورخ 26 مارس 1979 شما (که رونوشت آن به

پیوست ارسال می گردد) که هنوز در اختیار ما قرار نگرفته است و پاسخ به نکاتی که در بالا ذکر شد می تواند حل مشکل صندوق امانی را تسریع نماید.

معاون وزارت دفاع در امور تسلیحات

شرایط خرید تجهیزات نظامی، ملزومات و خدمات آموزشی از آمریکا...

سند شماره 157

برنامه خریدهای نظامی خارجی ایران1 ژوییه 1979 – 10 تیر 1358

[موضوع]: شرایط خرید تجهیزات نظامی، ملزومات و خدمات آموزشی از آمریکا

1- کشورها می توانند از دو طریق تجهیزات نظامی، ملزومات و خدمات آموزشی از ایالات متحده خریداری کنند.

الف- خریدهای تجاری. طبق آن دولت خارجی مستقیماً با یک شرکت تجاری آمریکایی قرارداد می بندد، مثلاً برای خرید هواپیماهای 747 و 707 که قابلیت حمل سلاح های مهلک را ندارند. در این مورد، شرکت تجاری آمریکایی باید از دولت آمریکا مجوز صادرات کسب کند.

- تنظیم قرارداد، شرایط آن و نحوه پرداخت بین دولت خارجی و شرکت آمریکایی توافق و اجرا می شود.

ب- شیوه دوم برنامه خریدهای نظامی خارجی است.

- چنانچه تجهیزات و قطعات مورد تقاضا در فهرست کنترل تسلیحاتی دولت ایالات متحده قرارداشته و شامل اکثر قطعات یدکی و تجهیزات پشتیبانی باشد، کشور خارجی باید از طریق برنامه خریدهای نظامی خارجی اقدام کند.

- این شیوه در حکم توافق یک دولت با دولت دیگر برای خرید و فروش است، و نتیجه آن نیز عقد قرارداد بین یک دولت با دولت دیگر خواهد بود.

2- رویه های مربوط به قراردادهای برنامه خریدهای نظامی خارجی

الف- کشور خریدار، نیازهایش را مشخص می کند.

ب- کشور خریدار، قصد خود را برای خرید ملزومات از طریق نامه به دولت ایالات متحده اطلاع می دهد. شرح کلی ملزومات و همچنین درخواست ارایه پیشنهاد فروش از دولت ایالات متحده در این هدف نامه ذکر می شود.

پ- دولت ایالات متحده موافقت اصولی خود را برای فروش ملزومات اعلام می کند.

- چنانچه دولت ایالات متحده موافقت اصولی خود را برای فروش ملزومات اعلام کند، نمایندگان دو دولت باید کل نیازمندی ها را مورد بررسی و توافق قرار دهند، مثلاً میزان قطعات یدکی و آموزش های مورد نیاز برای متخصصین.

ت- دولت ایالات متحده نامه پیشنهاد خود را تنظیم می کند. چنانچه تجهیزات مورد

درخواست شامل سلاح های مهلک و بیشتر از سقف دلاری مشخص شده باشد، نامه پیشنهاد و فروش باید در کنگره آمریکا به تصویب برسد.

ث- ایالات متحده نامه پیشنهاد خود را که شامل قیمت، موجود بودن اقلام و سایر شرایط است برای کشور خریدار ارسال می کند. کشور خریدار می تواند درخواست کند برخی مفاد نامه اصلاح و یا شفاف تر شود.

ج- چنانچه کشور خریدار نامه پیشنهاد را قبول و آن را امضا نماید، سند فوق به منزله نامه قبول و موافقت دولت با دولت و قرارداد محسوب خواهد شد.

3- تعهدات اصلی هر یک از کشورها

الف- دولت ایالات متحده

- تحویل تجهیزات، قطعات یدکی و ارایه آموزش ها طبق جدول زمانی توافق شده

- کیفیت اقلام تحویل شده باید به اندازه و یا بالاتر از استانداردهای برنامه های ایالات متحده باشد.

- برنامه را با همان کیفیتی مدیریت کند که برنامه های نظامی آمریکا را مدیریت می کند.

- مراحل اجرای قرارداد را انجام بدهد.

ب- کشور خریدار

- در زمان مقتضی تأسیسات و نفرات مورد نظر را برای آموزش مهیا سازد.

- پرداخت ها را به موقع انجام دهد.

- هیچیک از تجهیزات، ملزومات و یا اطلاعات آموزشی را بدون تصویب دولت ایالات متحده به کشور ثالث انتقال ندهد.

4- شرایط مالی قرارداد

الف- کشور خریدار به موجب نامه پیشنهاد و قبول متعهد می شود که مبالغی به صورت پیش پرداخت به دولت ایالات متحده بپردازد. دولت ایالات متحده از این مبالغ برای پرداخت به تولیدکنندگان و فروشندگان استفاده می کند. پرداخت ها برای پیشرفت کار و تحویل محصولات نهایی صورت می گیرد.

ب- قانون ایالات متحده، پرداخت از محل بودجه تخصیصی به دولت را، برای هیچ بخشی از خریدهای هیچ کشوری در هیچ زمانی مجاز نمی داند.

پ- در قانون، هیچ سود یا زیانی برای دولت ایالات متحده پیش بینی نشده است.

5- نحوه پرداخت

الف- نامه پیشنهاد و قبول شامل یک جدول زمانی برای پرداخت خواهد بود.

این جدول زمانی دو بخش دارد:

- پیش پرداخت اولیه

- پرداخت های تقریبی ماهیانه

ب- پیش پرداخت اولیه

- پرداخت جهت پوشش هزینه های شروع کار

- پرداخت جهت پیشرفت اولیه کار به پیمانکاران آمریکایی

- پرداخت جزیی برای پوشش مسئولیت مالی خاتمه قرارداد (که در همین سند توضیح داده خواهد شد.)

پ- بخش اولِ پرداخت های سه ماهه نیز باید از پیش پرداخت شود تا دولت ایالات متحده پول کافی برای پرداخت به تولید کنندگان و فروشندگان را داشته باشد.

- پیش بینی پرداخت های تقریبی سه ماهه از سوی کشور خریدار به منظور بودجه بندی و برنامه ریزی استفاده خواهد شد.

پرداخت های نهایی که بر اساس صورتحساب های هزینه تهیه شده از سوی ایالات متحده به کشور خریدار تسلیم می گردد.

- صورتحساب های هزینه حاوی اطلاعات زیر خواهد بود:

- مبلغ کل قرارداد

- پرداخت هایی که تا آن تاریخ صورت گرفته است

- پرداخت بابت اقلام تحویل شده و پیشرفت کار

- پرداخت هایی که باید صورت بگیرد

ت- دولت ایالات متحده برای هر کشور خریدار یک صندوق امانی تأسیس می کند. دولت آمریکا سپس وجوه پرداختی از سوی خریدار را به این صندوق واریز می کند تا بتواند از محل آن برای پیمانکاران (تولید کنندگان، تأمین کنندگان و فروشندگان) چک صادر کند. در حال حاضر، صورتحساب های هزینه شامل این اطلاعات می شود.

6- قراردادهای خریدهای نظامی خارجی

الف- هر یک از نامه های پیشنهاد و قبول در حکم یک قرارداد خرید نظامی خارجی محسوب شده و با عبارت خاصی شناخته می شود.

ب- برخی از این قراردادها از حیث ارزش دلاری بسیار بزرگ و برخی دیگر کوچک هستند، مثل قرارداد برای تحویل مطالب آموزشی.

پ- برخی برنامه ها نظیر برنامه خرید اف-14 معمولاً شامل چندین نامه پیشنهاد و قبول است، مثلاً:

- برای هواپیما

- برای قطعات یدکی

- برای آموزش

7- مفهوم صندوق امانی

الف- دولت ایالات متحده برای هر کشور یک صندوق امانی تأسیس می کند.

ب- حساب صندوق امانی از سوی مرکز حسابداری وزارت دفاع در دنور، کلرادو، افتتاح و مدیریت می شود.

پ- هر یک از قراردادهای برنامه خریدهای نظامی خارجی مستقل از قراردادهای دیگر محسوب می شود.

- پرداخت های خریدار و استرداد مازاد مبالغ از سوی دولت ایالات متحده به طور جداگانه در قبال هر قرارداد صورت می گیرد.

ت- تحت شرایط عادی می توان وجوه صندوق را از قراردادی به قرارداد دیگر منتقل کرد.

- هر دو کشور باید انتقال وجوه از یک قرارداد به قرارداد دیگر را مورد موافقت قرار دهند، مثلاً قرارداد الف دارای مازاد بودجه و قرارداد ب دارای کسری بودجه است و برای تسویه حساب به مازاد بودجه الف نیاز دارد.

- این رویه، در صورت لزوم، تسویه متقابل نام دارد.

ث- در شرایط عادی، چنانچه وجوه کافی برای تسویه حساب های یک قرارداد خاص وجود نداشته باشد (هیچ پولی در صندوق امانی برای آن قرارداد نباشد) کار متوقف شده و آن برنامه خاص خاتمه خواهد یافت.

8- مسئولیت مالی ناشی از خاتمه قرارداد

الف- دولت ایالات متحده، چه برای قراردادهای خودش و چه برای یک دولت دیگر، موظف است و باید وجوهی در اختیار داشته باشد تا در صورت خاتمه قرارداد از سوی دولت خریدار، بابت هزینه خاتمه قرارداد به پیمانکار بپردازد.

ب- اقلامی نظیر هزینه لوازمی که تولید آنها به زمان زیادی نیاز دارد که پیمانکار تعهد و به کار گرفته است.

- نیروی کاری که غیرمولد شده و حقوق یا پاداش خاتمه خدمت نیروی کار

- از دست رفتن کار، اموال، استهلاک تجهیزات و تأسیسات، هزینه های بالاسری و از دست رفتن سود در نتیجه خاتمه قرارداد.

پ- طبق قوانین ایالات متحده، دولت آمریکا حق ندارد هیچگونه پرداختی از بابت مسئولیت مالی دولت های دیگر در چارچوب برنامه خریدهای نظامی خارجی انجام دهد.

ت- پرداخت هایی که از سوی کشور خریدار به دولت ایالات متحده صورت می گیرد مسئولیت مالی خاتمه قرارداد را به وسیله موارد زیر شامل می شود:

- پرداخت های اولیه به صندوق امانی