کتاب اسناد لانه جاسوسی آمریکا

مشابه با رفتاری که نسبت به دیگر کمک دهندگان اعمال می شود برخوردار نشود و اگر حکومت

افغانستان از روش غیرمتعهد اصیل خود منحرف شود، یا دست به سیاستهایی بزند که اسباب زحمت و

مشکلاتی برای پاکستان و ایران فراهم کند، اوضاع باید از طرف آمریکا مورد بررسی و تجدید نظر قرار

گیرد.

و: پاکستان، ایران و عربستان سعودی از نفوذ فزاینده شوروی در افغانستان نگرانند، ولی معتقدند که

کشورهای غربی باید به حضور خود در آنجا ادامه دهند و اینکه کشورهای منطقه باید از هر گونه اقدام

تحریک آمیز که ممکن است افغانستان را به اتکای بیشتر به شوروی سوق دهد اجتناب کنند. هندیها نظریه

حاکی از آسودگی بیشتری دارند، هر چند آنها درباره نفوذ فزاینده شوروی در کابل و امکان ثباتی بیشتر در

مرز افغانستان و پاکستان آنقدرها هم راضی نیستند.

2 الف: پاکستان مکالمات با مقامات پاکستانی حاکی از آن بود که آنها معتقدند که اتحاد شوروی

اکنون افغانستان را در کنترل خود دارد و آنها در نتیجه این وضع خود را در معرض (نفوذ شوروی م)

احساس می کنند. پاکستانیها نیز نسبت به هند عمیقا سوءظن دارند و نسبت به ایران روش توام با قید

احتیاط دارند. آنها به تدریج اعتماد خود را نسبت به غرب و سنتو از دست می دهند. با توجه به این عوامل

پاکستانیها در فرایند تجدید نظر در سیاستهای خود، از جمله چشم انداز سازش با اتحاد شوروی و کسب

یک وضع ناظر در نهضت عدم تعهد، قرار گرفته اند. آنها گفتند که در شرف مطالعه راههایی از قبیل ترک

سنتو برای کاهش فشار اتحاد شوروی می باشند، ولی ژنرال ضیاءالحق به نیوسام اطلاع داد که پاکستان

دست به اقدام بدون مطالعه و فوری نخواهد زد.

ب: درباره مسئله عمل آوردن مواد هسته ای، پاکستانیها برای انصراف از اندیشه کارخانه عمل آوردن

مجدد، علیرغم اصرار ما درباره اینکه با توجه به اوضاع و احوال تغییر یافته افغانستان موقع پاکستان

دگرگون خواهد شد و اینکه در صورتی که مسئله عمل آوردن مجدد سوخت هسته ای حل شود، ما

می توانیم به اجرای برنامه های مساعدتهای اقتصادی قبلی با حکومت ضیاء ادامه دهیم اظهار بی میلی

کردند. حکومت ضیاء احساس نمی کند که به اندازه کافی نیروی سیاسی داشته باشد تا در تصمیم اولیه بوتو

برای به دست آوردن ظرفیت عمل آوردن سوخت هسته ای تغییری دهد.

3 عربستان سعودی و دو یمن: مقامات عربستان سعودی بر سر کودتای اخیر در عدن اظهار نگرانی

کرده اند، زیرا آنها معتقدند که این کودتا نشانه دیگری از کوشش شوروی برای محاصره شبه جزیره نفت

خیز عربستان با رژیمهای خصمانه نسبت به حکومتهای میانه رو است.

آنها بر سر آنچه که معتقدند به ویژه اظهار نگرانی کرده اند، سرازیر شدن سربازان بیگانه به داخل

جمهوری دمکراتیک خلق یمن به دنبال این کودتا است و ما از حکومت عربستان سعودی درباره نقش آن

در اجتماع جامعه عرب در تاریخ دوم ژوئیه که منتهی به محکوم شدن نقش جمهوری دمکراتیک خلق یمن

در قتل رئیس جمهوری یمن شمالی و منزوی شدن بیشتر سیاسی و اقتصادی رژیم عدن شد تمجید کردیم.

ما همچنین با حکومت عربستان سعودی برای تسریع تحویل تجهیزات نظامی به یمن شمالی که قبلاً به

تصویب ایالات متحده رسیده کار می کنیم و قصد نداریم در مرحله فعلی به فتح با بهای جمهوری

دمکراتیک خلق یمن در علاقه به بهبود مناسبات با ایالات متحده پاسخ مثبت دهیم.

«ونس»

یک بازدید کننده سطح بالای روسی از کابل دیدن کرد

سند شماره (7)

از: سفارت آمریکا مسکوبه تاریخ: 14 اوت 7923/5/58

به: سفارت آمریکا کابل

طبقه بندی: خیلی محرمانه

موضوع: به قرار اطلاع، یک بازدید کننده سطح بالای

روسی از کابل دیدن کرد

1 (متن کاملاً محرمانه)

2 در طول بحث بر مسئله افغانستان با پروفسور، یوری گنکوسکی از موسسه خاور شناسی (گزارش

تلگرامی سپتامبر)، مقام سفارت درباره شایعه ملاقات یک عضو حزب کمونیست شوروی که در اکتبر

گذشته از کابل دیدن کرده است، سؤال کرد، گنکوسکی خندید و جواب داد: «من می توانم به شما اطمینان

دهم که از تاریخ آوریل 1978 انقلاب افغانستان تاکنون هیچ عضو حزب کمونیست شوروی از این کشور

دیدن نکرده است.»

گاریسون

ماهیت مخالفان رژیم در افغانستان

سند شماره (8)

از: سفارت آمریکا کابلتاریخ: 16 اوت 79

به: وزارت امور خارجه واشنگتن دی سی

طبقه بندی: خیلی محرمانه

شماره: 6251

موضوع: (استفاده اداری محدود)

ماهیت مخالفان رژیم در افغانستان

1 تمام متن محرمانه است.

2 خلاصه مخالفت فزاینده نسبت به رژیم خلقی افغانستان به رهبری نور محمد ترکی رئیس جمهور

و حفیظ اللّه امین نخست وزیر از سوی عناصر نامتجانس که انگیزه های آنها تظلمات متفاوت است، نشان

داده می شود. عناصر تشکیل دهنده اولیه برانگیزنده گروههای مختلف مخالفان که برای یک دگرگونی

شدید در این رژیم انقلابی مبارزه می کنند عبارت است از ترس نسبت به سرکوبی اسلام و احساس نفرت

نسبت به آنچه آنها فروخته شدن روح ملی افغانستان به مسکو درک می کنند.

رهبری مشترک ترکی و امین امکان کمی برای مانور دادن دارد و راه حلهای چندانی هم که راه را برای

احتمال معکوس کردن روند جاری باز گذارند، در اختیار ندارد، غیر از آنکه فقط پاسخگوی مقداری از

تقاضاها برای چنین دگرگونی شدیدی است، بنابراین تشدید عملیات ضد شورش همراه با کوشش

بزرگتری از جانب شوروی برای نجات خود انقلاب افغانستان نه برای این دستگاه رهبری ویژه، در افق

نمایان است. علیرغم موفقیتهایی که تاکنون به دست آمده، مخالفان رژیم همچنان پراکنده و غیر متشکل

هستند و به طور عمده فاقد رهبری.

3 موانع بزرگی در پیش پای کوشش عصیانگران برای سرنگون کردن یک رژیم مصمم و بی امان و به

خوبی مسلح شده قرار دارد و هدفهای مخالفان به طور کلی فاقد شکل مشخص است و مبهم می باشد. با

وجود این «پیروزی مخالفان» (که به هیچ وجه تأمین نشده است) ممکن است برای علاقه بشر دوستانه و

عمرانی و سیاسی ایالات متحده در این کشور و در این منطقه خوش یمن باشد. سقوط یک رژیم رادیکال

دست چپی و مورد حمایت شوروی به حق می تواند انعکاسهای مثبتی برای ایالات متحده در سراسر جهان

سوم، از طریق نشان دادن اینکه نظر حریفان ما درباره روند «گریز ناپذیر» تاریخ لزوما «دقیق نیست، داشته

باشد. همچنین علیرغم قلت اطلاعات ویژه، رژیمی که به رهبری مخالفان رژیم کنونی بر سر کار آید

می تواند به حق به بازگشت حضور ایالات متحده در زمینه عمرانی در این منطقه کمک کند و برعکس،

رژیمی که بر شالوده تعالیم برخواسته از بنیاد گرایی اسلامی استوار باشد، احتمالاً برای اصلاحات

اجتماعی و اقتصادی چندان اولویتی قائل نخواهد شد (مثلاً بیانیه حزب اسلامی افغانستان خواستار

تحمیل مجدد» پرده (مقصود حجاب است م) و محکوم کردن زنان به یک زندگی منزوی است) و شاید

انتقام جوییهای وسیع ناگزیر علیه خلقیها فعل و انفعالات منفی از نظر حقوق بشر داشته باشد، هر قدر هم

قصاص علیه بعضی از مقامات خلقی موجه به نظر برسد. معذالک منافع وسیع تر ما با توجه به پیوندهای

نزدیک جمهوری دمکراتیک افغانستان با مسکو، در معرض قمار قرار گرفته و به احتمال قوی با برکناری

رژیم ترکی و امین خدمتی به این منافع انجام خواهد گرفت.

پایان خلاصه

4 مقدمه: از زمان برقراری جمهوری دمکراتیک افغانستان در شانزده ماه قبل دستگاه رهبری و افراد

عادی حزب دمکراتیک خلق افغانستان که عنصر کلیدی کشور را تشکیل می دهد و ریشه های اصلی آن

در یک گروه کوچکی از نظامیان و جزئی از اندیشمندان و جوانان شهر نشین جا گرفته اند، می کوشند تا

مناسبات «سنتی» سیاسی و اجتماعی این کشور را به شکل شدید و ناگهانی تغییر دهند. با توجه به فقر و

عقب ماندگی افغانستان هدفهای این رژیم انقلابی به خودی خود شاید از پشتیبانی اغلب محافل علاقه مند

به بهبود وضع مردم افغانستان برخوردار باشد. معذالک یک سلسله اشتباهات سیاسی و سیاست سرکوبی

خشن و بعضی از مفاهیمی که به عقیده و اصرار رژیم سوء تعبیر شده است، باعث به وجود آمدن و

تشدیدیک نهضت مخالفان گردیده است که عملیات آن ظرفیت حکومت افغانستان را برای کنترل کشور

در خارج از مراکز بزرگ جمعیتی کاهش داده است، هر چند که رژیم هنوز هم می تواند به سرعت و با

قدرت در نزدیکی قلب سیاسی کشور با این نهضتها به مبارزه برخیزد (همچنان که روز پنجم اوت این

موضوع نشان داده شد)، با وجود این مخالفت با رژیم علیرغم پراکنده بودن و فاقد رهبر بودنش، تقریبا در

همه جا گسترش یافته و ظاهرا تظلمات عمیقی که باعث به میدان آمدن هزاران شورشی، با به خطر

انداختن همه چیز خود در کوشش برای سرنگون کردن رژیمی که مدعی است که تنها غم و غصه آن رفاه

توده های افغانستان است، تشدید می شود.

5 عناصر اصلی معادله مخالفت: مخالفت با رژیم جمهوری دمکراتیک افغانستان یک شورش

هماهنگ و یکدست نیست، زیرا تعدادی از عناصر نامتجانس، به دلایل مختلف برای به وجود آوردن

دگرگونی شدیدی در این رژیم مبارزه می کنند، گروههای شورشی که اکنون عملاً سرگرم نبرد علیه ارتش

افغانستان هستند، نیروی انسانی خود را از روستاها و قبائل به دست می آورند که این عناصر در هر جا از

80 تا 90 درصد جمعیت افغانستان را تشکیل می دهند. این بخشهای به طور کلی بیسواد جامعه افغانستان،

حریفان سنتی هر حکومت مرکزی در کابل هستند، هر چند بیشتر آنها اگر به حال خود گذارده شوند شم و

احساس سیاسی ندارند. معذالک بعضی از دهکده ها به دلایل مختلفی (مثلاً اقتصادی) از جمهوری

دمکراتیک افغانستان بدون شک پشتیبانی می کنند، زیرا جمعیت روستایی همچنین منبع نیروی انسانی

حکومت برای تشکیل صفوف سربازان خود می باشد و بدین ترتیب مقاومت در برابر رژیم افغانستان هر

چند گسترش یافته است، هنوز کاملاً در مقابل توانایی رژیم برای رفع نیازهای خود از لحاظ سربازان

ساده قرار نگرفته است، هر چند در واقع مشکلاتی پیش آمده است.

6 تعدادی از عناصری که چندان پایگاهی ندارند نیز به کوششهای مخالفان کمک می کنند.

خویشاوندان آنهایی که برکنار شده یا از سایر لحاظ در معرض تعقیب و آزار این رژیم قرار گرفته، بدون

شک در جستجوی انتقام هستند، چنانچه سنت در این جامعه اشباع شده از احساس انتقام حکومت

می کند، هر اندازه که این دستگاه رهبری بیشتر برای تعقیب سیاستهای گذشته خودش دوام بیاورد بر تعداد

این گروه ویژه افزوده خواهد شد.

دسته چپیهای سرخورده و منزوی شده (که بیشتر آنها از حزب پرچم و همچنین بعضی از حزب

خلقیهای وامانده هستند) نیز در پی دگرگونی هستند و احساس آنها کمتر از دیگران نیست، زیرا آنها

معتقدند که رهبری گروه ترکی و امین به روح اصیل انقلاب خیانت کرده و حسن نیت اولیه ای که با پیش

آمدن یک حکومت اصلاح طلب در شانزده ماه قبل نشان داده شد، از میان رفته است.

عناصر سرخورده نظامی که در نظر آنها این کشتار و زد و خورد پایانی ندارد، یک بخش بالقوه انتقاد

کننده از مخالفان را تشکیل خواهند داد، به ویژه اگر فرار از خدمت نظام و پیوستن به صفوف مخالفان

افزایش یابد و یا اگر شورشهایی مانند شورش پنج اوت باز هم اتفاق بیفتد. گروههای مخالفان که ستاد آنها

در پیشاور (پاکستان) است، عبارتند از ناراضیان «دستگاه حاکمه» سابق که به طور کلی با تحقیر بر خلقیها

نگاه می کنند، زیرا بیشتر آنها از لحاظ شجره شناسی به طبقات برگزیده افغانستان تعلق ندارند. معذالک این

«جبهه های آزادی بخش» به خودی خود جمهوری دمکراتیک افغانستان را به مبارزه نمی طلبند و جبهه

آزادیبخش ملی افغانستان و سایر جبهه ها اگر بخواهند نقش مهمی در آینده ایفا کنند، شاید ناگزیر باشند

اختلافات درونی خود را حل کنند و یک شالوده ای را بر اساس حسن نیت برای اجرای عملیات شورشی

در نزدیک قلب سیاسی کشور برقرار کنند. گروههایی که هدفهای دائمی ندارند نیز مزاحمتهایی برای

حکومت افغانستان ایجاد می کنند و در عین حال راهزنها و سایر عناصر جنایتکار عملیات خود را در

امتداد شاهراه های عمده کشور افزایش می دهند و بدین ترتیب به درهم ریختگی نظم و قانون در خارج از

شهرها کمک بیشتری می کنند.

7 گروههای عمده ای که در داخل افغانستان سرگرم عملیات می باشند و مناطق عمده عملیات

موفقیت آمیز مخالفان از این قرارند: ایالات شرقی نورستان (که در آن نورستانیها فقط علاقه مند بودند که

مانع دسترسی رژیم به موطن پر از زمینهای ناهموار خود شوند، ولی اکنون ممکن است با جنگ در دره پنج

شیر که به کابل بیشتر نزدیک است وابستگی پیدا کنند)، ایالت پکتیا در جنوب شرقی پایتخت (که نهضت

مخالفت آنها ممکن است بیش از همه به آوارگان در پاکستان و همچنین به گروههای «رسمی» مربوط

باشد، به ویژه گروه گلب الدین حکمت یار سیداحمد گیلانی که محل آنها در پیشاور است، و در آنجا

کوششهایشان ممکن است به شهرهای گردیز و غزنی برسد.)

ستون فقرات مرکزی هلالی شکل کشور (که جمعیت شیعه هزاره آن که در پائین ترین درجه نردبان

اقتصادی و اجتماعی افغانستان قرار دارد، شاید برای آن می جنگند که از سرکوبیها گذشته که به دست

حکومت مرکزی تحت سلطه پشتوها دیده است، انتقام گیری کند). منطقه اطراف شهر هرات (که در آنجا

نشانه هایی در دست است که «نفوذ» یا «تجربیات» ایرانیان ممکن است به شورشیان فارسی و پشتو کمک

بکند) و مناطق کشاورزی ترکمن نشین و ازبک نشین هندوکش (هر چند در این مناطق ارتش کمتر حضور

دارد و زدوخوردها به مقیاسهای زد و خوردهای در امتداد مرز پاکستان و افغانستان نیست). شواهد

درباره هماهنگی این کوششها بسیار کم است و لااقل تاکنون این عملیات موفق آمیز به ابتکار ساکنان

محلی که به دفاع از سرزمین زاد و بومی خود می پرداختند، انجام گرفته است. اگر عصیانگران عملیات

بزرگی را در خارج از این مناطق انفرادی به راه بیندازند (همان طوری که اکنون در مورد نورستان صدق

می کند)، مشکلات رژیم به طور آشکارا ممکن است دشوارتر شود.

8 تظلمات اساسی مخالفان ظاهرا برای توجیه زد و خورد دراز مدت کافی به نظر می رسد. دو مفهوم

بر این «گلایه ها» که انگیزه عناصر مخالف است و عصیانگری کلی این کشور را به مقیاسهای بزرگتری از

سایر ملاحظات تحریک می کند عبارتند از:

اول این مفهوم همگانی که دستگاه رهبری جمهوری دمکراتیک افغانستان از «خدا نشناسهای

کمونیست» تشکیل شده و اینکه گروه ترکی و امین روح ملی افغانستان و آینده آن را به مسکو فروخته

است. ترس از سرکوبی نهایی حقوق مذهبی آنها به نمونه آسیای مرکزی شوروی (لازم به یادآوری است

که بسیاری از مسلمانان از این مناطق در قرن بیستم برای حفظ تمامیت مذهبی خود به افغانستان

گریختند) و نفرت سنتی افغانیها نسبت به همسایه شمالی نیرومند (و بنابراین تهدید کننده)، هنگامی که با

سلاحهای مدرن و اراده برای انتقام یکجا شود مشکل بزرگی پیش خواهد آورد. اینها احساسات و

عواطفی هستند که کمتر احتمال می رود به سرعت کاهش یابد و بنابراین از میان بردن آنها به کمک زور

فوق العاده دشوار است.

9 در عوض برنامه های عمده اصلاحی رژیم (کاهش بیسوادی، اصلاحات ارضی، برطرف کردن

شیربها و ممنوع کردن رباخواری) باعث مخالفتهای پراکنده ای شد ولی عصیانگری مداوم با خصومت با

این برنامه ها ارتباطی ندارد، هر چند هم این برنامه ها از محبوبیت عمومی برخوردار نباشد. آنچه که روشن

است این است که برای اینکه حتی افغانها بر علیه سلاحهای جدید یک حکومت مصمّم و بی امان اسلحه به

دست بگیرند، عواطف بسیار عمیقی لازم است و چنین عواطفی در واقع در صحنه سیاسی کنونی

افغانستان حکمفرماست.

10 برای اینکه رژیم بتواند روند کنونی را معکوس کند راههای اختیاری معدودی در دسترس

می باشد. دستگاه رهبری جمهوری دمکراتیک افغانستان ظاهرا راههای اختیاری سیاسی بسیار

محدودی دارد که اگر اتخاذ شود بتواند فرصتهایی برای معکوس کردن جریان کنونی داشته باشد. حکومت

عده ای از برنامه های خود را (به ویژه اصلاحات ارضی را) «با موفقیت انجام یافته» اعلام داشته است، ولی

این اقدام اثر ملموس ناچیزی بر سطح زد و خوردها داشته است و این تحولی است که این استدلال را که

اصلاحات رژیم علل ریشه ای رشد نیروهای مخالف نبوده است، تقویت می کند.

11 دستگاه رهبری برای سروکار داشتن با مسئله مذهبی یک مبارزه، روابط عمومی دامنه داری را به

630، 642، 650، 653، 654، 656، 657، 658،

659، 663، 665، 670، 671، 675، 677، 678،

686

آمل، 50، 383

آموزگار، پرویز / 330

آموزگار، جمشید / 25، 27، 108، 198، 200،

201، 207، 209، 211، 217، 219، 221، 224،

228، 230، 233، 296، 306، 331، 386، 400

آموزگار، سیروس / 331، 386

آناتولی / 730

آنارشیستهای سوئد (PELO) / 140

آنکارا / 340، 583، 614، 672، 682، 685،

722، 728، 730، 747، 748، 752، 753، 755،

756، 778، 779، 784، 785، 792، 803

آهی، شهریار / 250، 251

آیت اللهی / 392، 444

آیروفلوت (شرکت هواپیمایی شوروی) / 627

آیزنهاور / 36

ابردورفر / 124

ابورزک (سناتور) / 428

ابوشریف / 813

اتاوا / 608، 631، 678

اتحادیه انبار چای سازمان برنامه / 160

اتحادیه بین المجالس / 14

اتحادیه پرستاران / 160

اتحادیه تلگرافچی های تهران / 160

اتحادیه سوزنبانان و کارمندان راه آهن / 160

اتحادیه سوسیالیست / 4، 9، 10، 21

اتحادیه کارگران انحصار دخانیات / 160

اتحادیه کارگران بهداری بخش بهداشت / 160

اتحادیه کارگران تنباکو / 65

اتحادیه کارگران چاپخانه ها / 160

اتحادیه کارگران خشک شویی و رنگریزی تهران /

160

اتحادیه کارگران ساختمان / 160

اتحادیه کارگران سیلوی تهران / 160

اتحادیه کارگران سینماها / 160

اتحادیه کارگران کارخانه چیت سازی / 160

اتحادیه کارگران کارخانه شماره 5 ونک / 160

اتحادیه کارمندان دولت / 160

اتحادیه کوهنوردان / 160

اتحادیه مستقل خیاطها / 160

اتحادیه مستقل لوله کشها / 160

اتحادیه معلمان / 261، 285، 319

اتحادیه معلمین / 318، 332، 406، 407

اتحادیه مکانیکها / 160

اتحادیه نانواهای تهران / 160

اتحادیه نقاشها / 160

اتحادیه های کارگری اسرائیل (هیستاروت) /

698

اتحادیه هنرپیشگان / 160

اترتون / 503

اتریش / 770، 795

اتفاق، حاج محمد تقی / 268، 269

اتیوپی / 533، 534، 697

اجویت، بولنت / 747، 756، 784

احرار، احمد / 278

احسان اللّه خان / 154

احمد، ابراهیم / 736

احمدی (احتمالاً) / 24

احمدی، اکبر / 84

اخوان المسلمین / 542، 570، 645

اخوی (ژنرال) / 256، 335

اداره اطلاعات دفاعی واشنگتن / 811

اداره وابسته دفاعی ایالات متحده (تهران) / 785،

789، 811

اراک / 373

ارانی، تقی (دکتر) / 155

اربیل / 744

اردلان، علی / 238

اردن / 698، 760

ارفرانس (شرکت هواپیمایی فرانسه) / 371،

382، 395

ارلانگر، استیو / 273

ارمنستان / 753، 779

اروپا / 71، 139، 144، 168، 192، 222، 292،

459، 535، 720، 722، 754، 796

اروپای شرقی / 168، 544، 551، 572، 655،

660، 687

اروپای غربی / 718، 734

ارومیه (رضائیه سابق) / 723، 758، 776، 789،

790، 800

ازبکستان / 611

ازهاری، غلامرضا (تیمسار) / 267، 268، 273،

274، 279، 281 / 288، 296، 298، 300، 306،

319، 320، 321، 358، 400

اسپانیا / 139

اسپایزر / 615، 673

اسپهبدی / 408

اسپیرز / 684

استادیوم امجدیه / 390

استافر، استفانی. س / 179

استالین، ژوزف / 169، 501، 652، 654

استانبول / 730

استان بیتلیس / 756

استان حکاری / 749

استان خراسان / 730

استان سیستان و بلوچستان / 730

استان غزنی / 680

استان فارس / 231

استان فراه / 707

استان کابل / 680

استان کرکوک / 737

استان ننگرهار / 680

استان نیمروز / 680

استمپل، جان دی. / 95، 100، 101، 102، 105،

108، 109، 110، 113، 116، 117، 118، 119،

120، 121، 122، 123، 124، 126، 128، 129،

147، 164، 200، 202، 203، 207، 210، 225،

231، 232، 235، 240، 242، 243، 245، 250،

252، 253، 260، 261، 273، 283، 289، 312،

316، 324، 334، 345، 352، 365، 366، 372،

378، 395، 410، 415، 428، 430، 440، 450،

455

استور، آی.آر. / 152

استون، پل / 171، 546، 548

استیوتسن، جون اچ. / 65

استیونسون (سناتور) / 259

حافظ اسد / 749

اسدی (دکتر) / 449

اسرائیل / 12، 196، 242، 258، 305، 322،

362، 388، 698، 721، 722، 723، 724، 745،

757، 760، 810

اسعد / 792

اسفندیار (دکتر) / 763، 764

اسقاوی / 283

اسکات، ویلیام (سناتور) / 503

اسکندری، ایرج (دکتر) / 155، 156، 166، 167،

168، 169، 170

اسکندری، سلیمان میرزا (محسن) / 155

اسکودرو، پرت / 32، 93، 327، 342، 353،

375

اسلام آباد / 499، 522، 524، 535، 541، 542،

559، 568، 572، 593، 599، 616، 629، 632،

634، 647، 654، 656، 659، 660، 672، 679،

687، 688، 691، 693، 696، 700، 701، 703،

705، 706، 707

اسلام قلعه (جاده مشهد به هرات) / 505

اسلام، محمد (سرهنگ دوم) / 506، 509، 539،

595، 598، 649، 651، 674، 705

اسلامی نیا، هدایت / 207، 208، 209، 210،

211، 212، 213، 218، 219، 220، 221، 225،

226، 227، 240، 333، 365، 366، 367، 368،

430، 431

اسلو / 472

اسماتی، رای / 512

اسماعیل (رئیس جمهور یمن جنوبی) / 534

اسنور، 437

اشراقی، شهاب الدین / 58، 407، 452

اشرفی، جهانگیر / 84

اصفهان / 29، 30، 56، 64، 65، 68، 108، 114،

125، 139، 141، 144، 163، 184، 202، 229،

230، 231، 244، 265، 276، 279، 299، 311،

312، 322، 342، 345، 346، 376، 377، 385،

388، 410، 411، 467

اصفهانی / 269

اطریش / 220، 326

اعتصام / 433

اعتمادزاده، محمد / 373

اعتمادی، نوراحمد / 491، 548، 672، 673،

682، 683، 687، 692، 706

افراسیابی انوشیروان (دکتر) / 358

افشائی، عزت / 718

افشارطوس (ژنرال) / 90، 94، 313

افضل، میان محمد (سرتیپ) / 700

افغانستان / 154، 171، 172، 174، 238، 359،

360، 361، 468، 483، 484، 485، 486، 487،

488، 489، 490، 491، 492، 493، 494، 495،

496، 497، 498، 499، 501، 502، 503، 504،

505، 506، 507، 508، 509، 510، 512، 513،

514، 515، 516، 517، 518، 520، 521، 522،

523، 524، 525، 526، 527، 528، 529، 530،

531، 532، 533، 534، 535، 536، 537، 538،

539، 540، 541، 542، 543، 544، 545، 546،

547، 548، 549، 550، 551، 552، 553، 554،

555، 556، 557، 558، 559، 560، 561، 562،

563، 564، 565، 566، 567، 568، 569، 570،

571، 572، 573، 574، 575، 576، 577، 578،

579، 580، 581، 582، 583، 584، 585، 586،

587، 588، 589، 590، 591، 592، 593، 594،

595، 596، 597، 598، 599، 600، 601، 605،

606، 607، 608، 609، 610، 611، 612، 613،

614، 615، 616، 617، 618، 619، 620، 621،

622، 623، 624، 625، 626، 627، 628، 629،

630، 631، 632، 633، 634، 636، 637، 638،

639، 640، 641، 642، 643، 644، 645، 646،

647، 648، 649، 652، 653، 654، 657، 658،

659، 660، 661، 662، 663، 664، 665، 666،

667، 668، 669، 670، 671، 672، 673، 674،

675، 676، 678، 679، 680، 681، 682، 683،

684، 685، 686، 687، 688، 689، 690، 691،

692، 693، 694، 696، 697، 698، 699، 700،

701، 702، 703، 704، 705، 706، 707، 708

اقبال، خسرو / 238، 244، 245، 305، 339،

368

اقبال، محمد / 506

اقبال، منصور / 351

اقبال، منوچهر / 16، 81، 85، 238، 239، 244،

245، 305، 306، 341

اقیانوس آرام / 610، 701، 703

اقیانوس هند / 483، 486، 495، 633

اکبری، محمدعلی / 84

اکرم، مسعود / 626

اکسوس / 658