کتاب اسناد لانه جاسوسی آمریکا

کتاب سی و دوم

کردستان (2)

کردستان (2)

بسمه تعالی

اولین پرونده از اسناد سازمان سیا در این مجموعه مربوط به یکی از سران فراری ساواک می باشد که

مقارن با پیروزی انقلاب به آمریکا گریخت. این فرد پیش از انقلاب رئیس بخش کردستان ساواک بوده و

قبل از آن مشاغلی در دفتر سیاسی شاه تحت نظر تیمسار پاکروان؛ مأمور بازرسی در آستان قدس تحت

نظر ولیان؛ مأمور رابط ساواک با ملا مصطفی بارزانی؛ مأمور در قرارگاه ساواک در بغداد و ریاست یکی از

بخشهای اداره دوم ساواک؛ داشته است.

سیا برای جمع آوری اطلاعات راجع به کردستان در بهمن 57 درصدد می شود از پرکار اقدم در این

رابطه استفاده کند. لذا مقدمات اعزام او را به اروپا و خاورمیانه برای تماس با رابطهای کرد پیشینیش

تدارک می بیند. برای این کار لازم می شود، پرکار اقدم به دفترچه یادداشتی که نشانی رابطهای خود را در

آن نوشته و در تهران به جای گذارده است، دست یابد. از طرف دیگر برای خروج پرکار اقدم از آمریکا

پاسپورت قدیمی او می بایست تمدید شود. در این رابطه ادارات فنی سیا خود را برای جعل مهرهای

مربوط به پاسپورت وی آماده کرده بودند، ولی با مراجعه پرکار اقدم به سفارت ایران در واشنگتن و اعلام

اینکه می خواهد به ایران بازگشته و برای دولت موقت کار کند (احیاناً در پست متخصص امور کردها) بعد

از چندی پاسپورت خود را رسما تمدید می کند و لزوم دستکاری فنی سیا در پاسپورت منتفی می شود. در

این مرحله امکان استخدام شدن پرکار اقدم در دولت موقت بیشتر از امکان جاسوسی درباره امور کردها

توجه سیا را جلب می کند. در ضمن این جریانات سیا، جاسوسهای دیگری را در رابطه با گزارشگری از

وقایع کردستان فراهم می کند و عاقبت با بی جواب ماندن طرح استخدام در دولت موقت و اشکالاتی که

طرح مسافرت به اروپا و خاورمیانه به وجود آورده بود، کل طرح استفاده از پرکار اقدم در این زمینه ها

کنار گذارده می شود و تصمیم گرفته می شود در سایر زمینه های مربوط به ایران او را به کار بگیرند. نام رمز

پرکار اقدم، اس. دی. تراب / 1 می باشد.

پرکار اقدم بااسم رمز اس. دی. تراب

سند شماره (1)

سری 13 مرداد 58

از: بخش خارجه / سانفرانسیسکو 25118به: رئیس رونوشت برای تهران

هشدار: شامل منابع و شیوه های اطلاعاتی است. اس. دی. تراب

عطف به: رئیس..........

1 از بابت فعالیتی .............. که رودما .............. استارک پول و همردیفش پی ببوچپ، مأمورین

اعزام موقت از بخش اداره امور بیگانگان در اینجا داشته اند متشکریم. اس. دی. تراب / ا (ت / ا) اکنون

یک اجازه ورود مجدد ............... دارد که به او امکان خواهد داد برای اجرای مأموریتهایی که سیا به او

ابلاغ می کند کشور را ترک کرده و مجدداً وارد شود. کمکی که به نفع سایر اعضای خانواده ت / ا به عمل

آمد نیز باید قدری از نگرانیهای وی در مورد وضع آنها را تقلیل دهد و به وی امکان دهد که حالا توجه

خود را روی طرح عملیات متمرکز کند.

2 مأمور مربوطه ............... در تاریخ 11 مرداد در زمینه های پوشش، تهیه اسناد و مسیر مسافرت با

ت / ا به مذاکره پرداخت. یکی از چیزهایی هم که مطرح شد این بود که توقع ت / ا از سیا به عنوان

دستمزدش برای کاری که به نفع ما انجام می دهد احتمالاً چه می باشد.

3 این پایگاه ............... می کند و ت / ا هم به طور کلی با این اقدام موافقت دارد که ت / ا به محض

تدارک اسنادش برای مدت دو یا سه هفته یک مسافرت اکتشافی به اروپا انجام دهد. با این قصد که مجدداً

با هرکس از آشنایان پیشین کرد که می تواند پیدا کند تماس بگیرد و از طریق آنها ردی از محل سایرین به

دست آورد. وی همچنین هر مقدار اطلاعات که به دستش برسد درباره فعالیتها و طرحهای دسته های

مختلف کرد ............... خواهد کرد.

به ت / ا باید طرح تماس احتمالی با قرارگاههای محل داده شود. ت / ا ............... طرح در لندن،

پاریس و آلمان توقف خواهد داشت. ت / ا.......................... ............... خواهد کرد غیر از افرادی که در

تلگرامهای بخش خارجه / سانفرانسیسکو 24307 و بخش خارجه / سانفرانسیسکو 24235 نامشان

ذکر شده در لندن برادر رهبر حزب دمکرات کردستان ابراهیم احمد را پیدا کند. ت / ا اکنون سعی دارد از

طریق دخترش محل فعلی علی قاضی را مشخص کند. اگر چنانچه تصور می شود او در آلمان باشد، وی

یک منبع اصلی خبر درباره سایر شخصیتهای کرد خواهد بود ............... دفترچه های آدرس و

پرونده های قدیم ت / ا همچنان در آپارتمان دخترش در تهران می باشد و دخترش به سختی می تواند آنها

را کشف رمز کند ............... پیشنهاد شد که اگر بشود به بهانه ای دخترش به بخش کنسولی سفارتخانه

احضار گردد. او می تواند .............. ت / ا را به یک مأمور قرارگاه بدهد تا به اینجا ارسال شود. تصمیم

درباره این امکان را به ستاد واگذار می کنیم. در غیر این صورت ت / ا مجبور خواهد بود که از دفترچه

راهنمای تلفن محلی استفاده کند و یا به محلهایی که کردها اغلب پرسه می زنند رفت و آمد کند. او این

شیوه را در سفر سال 1354 خود به اروپا که برای دفتر اطلاعات شاه بود به کار گرفت. به ت / ا راهنمایی

شده که .............. از تلفن استفاده کرده و پیش از مسافرت سعی کند محل هدفهای خود را مشخص نماید.

4 ت / ا معتقد است که داستان پوشش مسافرتش به اروپا باید چندین لایه داشته باشد تا به اقتضای

شرایط از هرکدام آنها استفاده شود ............... ترین لایه داستان مسافرت برای بررسی ............... دختر

یا همسرش خواهد بود. دومین لایه، این داستان را در برخواهد داشت که او با نمایندگان دولت بازرگان در

واشنگتن در تماس بوده و آنها او را به یک تلاش برای برقراری گفتگو با سران حزب دمکرات در خارج

فرا خوانده اند. مقصد این مأموریت اطلاع از شرایط ............... برای صلح با دولت مرکزی است

............... حساس است زیرا بازرگان حاضر به امتیاز دادن هست، اما در حال حاضر مسئله با خمینی و

سرسختیها .............. × (سومین م) ............... 0 داستان این است که پس از اظهار دومین داستان، ت / ا

......... خود را بررسی می کند و پیشنهاد می کند نوعی فعالیت خصوصی بین آن دو انجام دهد تا

............... از نقش ت / 1 به عنوان فرستاده ویژه به چنگ آورد، یعنی خودشان .............. بسازند و شاید

کمک از بازرگان اخذ کند .............. و ت / ا به مأمورین مربوطه این داستان را در کنار داستان قبلی

پیشنهاد کرد که او در مکزیکو ............... بوده و از افراد دور و بر شاه قول کمک گرفته به شرط آنکه

............... کردها کنار یکدیگر قرار گرفته تا از بازگشت ولیعهد حداقل (اگر نه شاه م) حمایت کنند.

............... مأمور مربوطه نظر موافقی با این داستان دوم ندارد، زیرا:

(1) بازگشت پهلوی تحت هر شرایطی غیر محتمل به نظر می رسد.

(2) کردها و سران .............. حزب دمکرات تصور می کنند که در گذشته ............... آنها را تنها

واگذاشته و احتمالاً نمی خواهند آن تجربه را تکرار کنند.

ت / ا می داند که ............... شاه پول دارد و قابل تصور است که او حاضر باشد مقداری از آن پول را

برای ایذای آنهایی که او را بیرون انداختند خرج کند. (شایعه اینکه یک نیروی کرد طرفدار شاه تحت نظر

تیمسار پالیزبان در عراق تشکیل می شود رواجش قدری ............... می باشد).

5 در مورد تهیه مدارک برای مسافرت به اروپا، ت / ا معتقد است که بهترین چاره ممکن (که ضمناً

داستان پوششی فرستاده ویژه بازرگان را هم تقویت می کند) پاسپورت ایرانی با نام حقیقی است؛ چون

کسانی که با آنها تماس خواهد گرفت وی را با نام حقیقی می شناسند و او می خواهد که آنها بدانند وی در

آنجاست، به نظر وی بهترین کار همین است. توجه داشته باشید که ت / ا یک پاسپورت عادی ایرانی که از

تاریخش گذشته با نام حقیقی خود در آن دارد که اگر نمونه جدید (مهرها) در دسترس نیست شاید لازم

باشد قدری تاریخش تجدید شود. به نظر مأمور مربوطه ت / ا می تواند حتی از جواز ورود مجدد

آمریکایی خود که نام حقیقی وی در آن است و شکل پاسپورت را دارد و برای ثبت (مهرها و نوشته های)

ویزا جا دارد، استفاده کند، به شرط آنکه ت / ا احتیاجش نشود به کسانی که تماس می گیرد توضیح دهد

چرا نتوانسته یک پاسپورت ایرانی از دولت فعلی ایران (که ادعا کرده با دادن مأموریت حساس پوششی به

وی اطمینان نموده اند) بگیرد.

6 ت / ا به مأمور مربوطه گفت که بیش از هزینه های مسافرت و عملیات دستمزد دیگر نمی خواهد و

توقع ندارد. ولی در یک فرصت آینده (و هرچه زودتر بهتر) می خواهد امکان بیابد وجوهات ریالی خود را

که نزد خانواده اش در ایران است به دلار تبدیل کرده و در حساب بانکی خود در آمریکا واریز نماید. ت / ا

اظهار داشت که درخواستش برای انتقال (وجوهات) اکنون برای مبلغی حدود 10000 دلار و بعداً تا

000/50 دلار می باشد. مأمور مربوطه به ت / ا گفت که در حال حاضر ریالهای زیادی ما را اشباع

کرده اند. بهترین کار این است که وی مسافرت تحقیقی خود را انجام دهد و قدری نتیجه ببار آورد و بعد این

مطلب را به صورت یک تقاضای رسمی اظهار دارد. (اگر استارک پول در اداره مهاجرت و تابعیت به نفع

ت/ ا چند معجزه کوچک صورت نداده بود، مأمور مربوطه فکر می کند که ت / ا در تقاضای تبدیل ارزی

خود حتی جسورتر می بود. مأمور مربوطه تصور می کند که پیشنهاد ت / ا مبنی بر اینکه دخترش مدارک

شخصی او را به کنسولگری تهران بیاورد، ممکن است قدری هم برای برقراری یک کانال تبدیل ریال به

دلار حساب شده باشد.)

7 از ستاد تقاضا داریم در مورد فوق نظر خود را ابراز دارد. ملاقات بعدی با ت / ا در 22 مرداد یا

همان حدود خواهد بود.

8 پرونده: 328995 201 تا تاریخ 13 مرداد 1378 در بایگانی ضبط شود. تماماً سری.

توضیح سیستم انتشار پیامها: پیرو تلگرام رئیس 491412 برای تهران رونوشت شد.سری

سند شماره (2)

سری 18 مرداد 58 اعضاء

از: رئیس 491418به: با حق تقدم به بخش خارجه / سانفرانسیسکو رونوشت برای تهران

هشدار: شامل منابع و شیوه های اطلاعاتی است. سی. یو. گوراس. دی. تراب اس. جی. سویرل(1)

عطف به: بخش خارجه / سانفرانسیسکو 25118 (برای تهران مخابره می شود)(2)

1 این قضیه به خوبی پیشرفت می کند و تصور می کنیم که ما به موازات مسافرت اکتشافی اس. دی

تراب / ا (ت / ا) به اروپا مطابق پیشنهاد مطروحه در پاراگراف 3 جلو می رویم.

2 الف. صلاح بودن مسافرت ت / ا به صورت T/N مورد تأیید است. درباره تهیه اسناد به اطلاع

می رساند که دیرتک (مدیریت فنی) می تواند برای پاسپورت توریستی ت / ا علامت مهر تمدید اعتبار

سفارت ایران در واشنگتن دی. سی. مورخ 5 فروردین ............... تهیه کند. مهر تمدید اعتبار معمولاً برای

یک سال معتبر است. با این وجود توجه داشته باشید که در اسفندماه سفارت (ایران در) واشنگتن هنوز از

مهر شاهنشاهی استفاده می کرد که اشاره ای به اسلام یا انقلاب ندارد. پیشنهاد می شود که این را به ت / ا

تذکر دهید هرچند که پیش بینی نمی کنیم مسئله ای پیش بیاید. اگر ت / ا با استفاده از این علامت موافق

است تقاضا می شود پاسپورت او را هرچه زودتر به ستاد ارسال دارید.

ب. جواز ورود دوباره به آمریکا به مدت یک سال اعتبار دارد و ورود و خروج ت / ا را به آمریکا

محدود (نمی کند). با این وصف، ما فکر می کنیم که بهتر است از نقطه نظر عملیاتی ت / ا برای مسافرت به

اروپا و خاورمیانه از پاسپورت ایرانی استفاده کند تا پوشش جعلی خود را تا به آخر کار داشته باشد.

خواهشمند است به ت / ا به طور مؤکد گفته شود که از اجازه ورود به آمریکا به عنوان ذخیره و فقط در

موارد اضطراری موارد اضطراری و یا به هنگام ورود مجدد ...... باید استفاده نماید.

3 پاراگراف 3 سئوال مربوط به کتابچه آدرس و پرونده های .............. ت / ا را برای پیدا کردن

رابطهای کرد وی به میان آورده است.

به نظر ما هم بهتر است به منظور صرفه جویی در وقت اینها را به دست بیاوریم و مطمئن شویم که کار کتابچه

فهرست و خاطرات ت / ا تمام می شود.

1- علامت اس. جی. سویرل در ارتباط با گزارشهایی است که به آزمایشات دروغ سنجی مربوط می شوند. 2- تلگرام مرجع این سند ٬ سند شماره ( 1) می باشد.

معهذا فکر می کنیم که اگر دختر ت / ا سعی کند با اسناد به سفارت آمریکا در تهران وارد شود مخاطره

این کار جنبه تسهیل کار را تحت الشعاع قرار می دهد؛ چون سفارت همچنان به وسیله مجاهدین حراست

می شود و هرکس که بخواهد وارد محوطه سفارت بشود مورد تفحص و تفتیش قرار خواهد گرفت. به

شرط توافق قرارگاه تهران ما پیشنهاد می کنیم که ............... (ملاقاتی م) بین یکی از اعضای قرارگاه و

دختر ت / ا دور از سفارت به عمل آید تا مطالب گرفته شود و ارسال گردد. در زمینه طرح ریزی (برای این

کار) پیشنهاد می کنیم که از ت / ا خواسته شود که محل مناسبی را برای مبادله و این که چطور و در چه

زمانی او می تواند با دخترش طبق دستور تماس گرفته و دستورالعمل به او بدهد انتخاب نماید.

4 طبق پاراگراف 4 ما هم موافقیم که از پوشش بازگشت پهلوی باید اجتناب شود، سایر «پوسته ها»

که وسیله خود ت / ا درست شده عملی تر است ............... (تصور می کنیم که ............... ت / ا می تواند از

خودش مواظبت کند، ولی خواهشمند است به او تأکید نمایید که از یک داستان پوششی ............... موجه

استفاده کند چون برای سفرهای بعدی وی به عراق و سایر جاها اهمیت ویژه ای خواهد داشت.

5 از موضع پایگاه در مورد تعویض ریال که قولی را به عهده نگرفتید بسیار متشکر هستیم و خواهش

می کنیم که این موضع را تا حداکثر مدت ممکن و حداقل تا وقتی که ت / ا از طرف ما به یک مسافرت برود

حفظ کنید. ت / ا (و خانواده اش) از موضوع تابعیت سود زیادی برده اند و این خود باید (حداقل در زمان

حاضر) انگیزه ای برای ت / ا در مورد دستمزد به حساب آید. بخصوص با شایعاتی که فعلاً درباره تغییر

پول رایج و از دور خارج کردن پول (فعلی م) در ایران وجود دارد و به نظر ما احتیاط حکم می کند که قبل

از اینکه به مبادله ارزی خصوصاً به میزان مورد نظرت / ا بپردازیم، حداقل چند ماه صبر کنیم.

6 طرح قبلی در این مورد شامل ترتیب دادن شرکت ت /ا برای تست دروغ سنجی بود. لطفاً این را هم

در برنامه کنونی جای داده و تاریخی را که ت / ا برای این آزمایش حاضر خواهد بود به علاوه تاریخ

جایگزین را اطلاع دهید.

7 برای تهران: الف. برای اطلاع شما اس. دی. تراب / ا (هویت) عامل بخش خارجی سانفرانسیسکو

است که سرهنگ پیشین ساواک و رئیس بخش فعالیتهای کردی بوده است. (همین اس. دی. تراب / ا بود

که واسطه معرفی اس. دی. ترمال به پایگاه گردید. ت / ا در کالیفرنیا زندگی می کند (وی اخیراً موقعیت و

مجوز مخصوص بیگانه دائم الاقامه کسب کرده است) و در حال حاضر در وضعیتی است که می تواند به

منظور اجرای پیشنهادی که در بهمن 57 نموده بود که از طرف سیا جهت تماس مجدد با دوستان و آشنایان

کرد، عزیمت نموده، گزارشاتی در مورد حزب دمکرات کردستان به طور کلی و فعالیتهای اکراد تهیه کند.

خود ت / ا نیز کرد است و با فرزندان بارزانی تماسهای دیرینه ای داشته است. بخش خارجی

سانفرانسیسکو، ت / ا را در مورد رابطهای کردش وسیعاً تخلیه اطلاعاتی کرده و نیز در مورد پیشنهاد وی

مبنی بر بازگشت به ایران برای به دست آوردن شغل رابط دولت موقت با کردها مذاکره نموده است. ت / ا

سعی کرد دریابد استقبال از چنان درخواستی در تهران تا چه اندازه بود لیکن با عدم اظهار هرگونه پیشنهاد

قابل اطمینان (همراه با شواهدی دال بر اینکه برای او بازگشت به ایران صلاح نیست) طرح «مسافر سیار»

برای او در نظر گرفته شد. ب. این طرح محورش این است که ت / ا با پاسپورت T/Nتوریستی ایرانی خود

که از مهلتش گذشته (توسط مدیریت فنی تا تاریخ مناسبی تمدید شده) به دنبال شبکه آشنایان کرد خود در

گذشته به اروپا و خاورمیانه به استثنای ایران مسافرت کند. این طرح ریزی تا اصلاحی که اخیراً در وضع

وی به عمل آمد و اکنون می تواند با داشتن اجازه ورود مجدد از آمریکا خارج یا به آن داخل شود با یک

بن بست روبرو بود. با حل یک مشکل عمده، ما اکنون منتظر هستیم تا در این پرونده تسریع حاصل شود و

سفر اکتشافی ت / ا هرچه زودتر در صورت عملی بودن آغاز گردد.

ب. با نظر به پاراگراف 3 تلگرام مرجع و پاراگراف 3 بالا خواهشمند است، اظهارنظر نمایید که مطالب

ت / ا را از چه طریقی می توان به بهترین وجه وسیله قرارگاه اخذ نمود تا به بخش خارجی سانفرانسیسکو

فرستاده شود. تصور می کنیم که قرارگاه هم موافقت دارد که مخاطره ورود دختر ت / ا به محوطه سفارت

زائد و بی فایده است. یک پیشنهاد ما برای راه حل این است که جیگامیان(1)با دخترت / ا تماس بگیرد و

جهت ردوبدل نمودن مطالب ترتیب یک ملاقات بی خطر را بدهد. بخش خارجی سانفرانسیسکو از ت / ا

خواهد خواست تا دستورات لازم را برای ............... قرارگاه فراهم آورد و به دخترش بگوید گوش به

زنگ یک تلفن از طرف «یک دوست آمریکایی» باشد.

ت. از هرگونه اظهارنظر و توصیه قرارگاه درباره این قضیه که احساس می کنیم با توجه به دسترسی

منحصر به فرد ت / ا به رهبران اکراد از امکانات و استعداد عملیاتی قابل توجهی برخوردار است متشکر

خواهیم شد.

8 پرونده: 328995 201 تا تاریخ 17 مرداد 58 در بایگانی ضبط شود. تماما سری

سری

سند شماره (3)

از: بخش خارجه / سانفرانسیسکو 25174 (به کفالت مدنسکی)سری 35 مرداد 58 اعضاء

به: با حق تقدم به رئیس رونوشت با حق تقدم برای تهران

هشدار: شامل منابع و شیوه های اطلاعاتی است. اس. دی. تراب اس. جی. سویرل

عطف به: الف: رئیس 476512، ب: بخش خارجه / سانفرانسیسکو 25118 ج: رئیس 491418 د:

تهران 53880

1 اس دی تراب / ا (ت / ا) در 24 مرداد 58 به مأمور مربوطه خبر داد که در دیدار همانروزش از

کنسولگری ایران، غفاری معاون کنسول بوی گفت که از تهران به او مجوز داده شده بود که یک پاسپورت

جدید عادی به ت / ا بدهد. پاسپورت در 30 مرداد برای تحویل آماده خواهد بود. غفاری درباره پیام

وزارت خارجه برای تصویب صدور پاسپورت توضیحی نداد و اهمیت رویداد در رابطه با وضع ت / ا در

قبال دولت موقت هنوز روشن نیست. به هر صورت این تحویل، لزوم دستکاری پاسپورت قدیمی لغو شده

را برای استفاده در مسافرت خارجی مذکور در تلگرامهای مرجع برطرف می سازد.

2 راههای رساندن یادداشتهای ت / ا از دخترش به مأمور قرارگاه تهران با ت / ا مورد بحث قرار

گرفت. طرح ذیل که به قرارگاه تهران امکان می دهد تعیین تاریخ و محل ملاقات را در دست داشته باشد

پیشنهاد می شود: ت / ا به دخترش تلفن خواهد کرد و مطمئن می شود که او مدارک مورد علاقه را شناخته و

در دست دارد. در تلفن دوم و جداگانه ای ت / ا به او اطلاع می دهد که منتظر تماسی از یک مأمور سفارت

درباره ملاقات پیرامون مسئله ویزا باشد. در همان موقع، ت / ا به او خواهد گفت که «کاغذهایی را که در

1- جیگامیان نام رمز یکی از اعضای سیا در قرارگاه تهران به نام جون والش بوده است.