کتاب اسناد لانه جاسوسی آمریکا

بگذارد.

5 به یزدی گفتم که برای خنثی نمودن تظاهرات احتمالی خشونت آمیز مردم علیه کارمندان سفارت،

مایلیم وسائل ایمنی را افزایش دهیم و اگر بتوانند پلیس بیشتری در اختیار ما بگذارند، متشکر خواهیم

شد. وی گفت که فورا تماس گرفته تقاضای افزایش مأمورین حفاظتی را خواهد نمود ولی خاطرنشان

ساخت که کانال ارتباطی در این باره وزارت امور خارجه ( رئیس پروتکل) خواهد بود.

لینگن

شایعه انتقال اسلحه

سند شماره (84)

تاریخ: 22 اکتبر 1979 30 مهر 1358سری

از: سفارت آمریکا تهرانبه: وزارت امور خارجه

موضوع: شایعه انتقال اسلحه

1 (تمامی متن سری است)

2 در جریان ملاقات با یزدی وزیر امور خارجه در روز 22 اکتبر کاردار پرسید که آیا شایعات مربوط

به اینکه تجهیزات نظامی ساخت آمریکا از سوی ایران به سوریه انتقال داده شده، صحت دارد یا خیر

؟یزدی هر نوع انتقالی از این نوع را تکذیب کرد و گفت که چنین انتقالهایی نیز در نظر گرفته نشده است.

لینگن

مبادله اطلاعات

سند شماره (85)

تاریخ: 23 اکتبر 1979 1 آبان 1358سری بدون توزیع

از: سفارت آمریکا تهرانبه:وزارت امور خارجه واشنگتن

موضوع: مبادله اطلاعات

1 تمام متن سری است.

2 در جریان بحث درباره مناسبات ایران و آمریکا، کاردار و مأمور وزارت امور خارجه که از ایران

دیدار کردند، تدابیری که ما اخیرا اتخاذ کرده ایم را مورد بحث قرار دادند و از یزدی وزیر امور خارجه

خواستار پیشنهادهای مشخصی برای کمک به دولت موقت ایران برای کارایی بیشتر این تدابیر و ترتیب

مناسبات دوجانبه شده اند. یزدی پاسخ داد که ما ظاهرا آگاهیم که دستگاههای امنیتی ایران دیگر وجود

ندارند، بنابراین دولت موقت ایران درباره عملیات خرابکاری در خوزستان و کردستان فاقد اطلاعات

است. چه کسی تحریک کننده این حملات است؟ ایرانیان مظنون هستند که اسرائیل و عراق چنین نقشی را

دارند. یزدی می دانست که حکومت آمریکا اطلاعات بیشتری دارد و «همه چیز»درباره تحولات در

منطقه را «می داند». دولت موقت ایران امیدوار است که ما در این اطلاعات با آنها سهیم شویم.

3 ما پاسخ دادیم که ایران یقینا در ظرفیتهای اطلاعاتی ما غلو کرده است ولی ما خوشوقت خواهیم

بود که ارزیابیهای خود را با ایران مبادله کنیم؛ اگر دولت موقت ایران اطلاعاتی دارد که به نیازهای ما کمک

کند بسیار سودمند خواهد بود. ما هیچ گونه اطلاعی که حاکی از آن باشد که اسرائیل در آشوبهای ایران

دست دارد، نداریم.

4 اظهار نظر: یزدی درباره مبادله اطلاعات اهمیت بزرگی قائل بود و این خود منعکس کننده ناامنی

این رژیم است. این تنها ابتکاری بود که او درباره کمک از ما تقاضا کرد، به غیر از پاکسازی گذشته یعنی

موضوع تنخواه گردان.لینگن

ملاقات با یزدی

سند شماره (86)

تاریخ: 24 اکتبر 1979 2 آبان 1358خیلی محرمانه

از: سفارت آمریکا تهرانبه:وزارت امور خارجه واشنگتن دی. سی

موضوع: ملاقات با یزدی

1 (تمامی متن خیلی محرمانه)

2 کاردار و پرشت مدیر میز ایران در وزارت امور خارجه که از ایران دیدار می کند، ملاقاتی یک ساعته

با یزدی وزیر امور خارجه در تاریخ 22 اکتبر داشت. تلگرامهای جداگانه ای بعضی از موضوعات ویژه

مورد بحث را در بردارند. مبادله با یزدی بسیار ماهیت کاری و دوستانه داشت و یزدی اندکی در مواضع

خود نسبت به فرآیند بنای روابط جدید در مقایسه با مذاکرات قبلی در هفته های اخیر صمیمانه تر بود.

3 پرشت از دیدگاه واشنگتن بعضی از تشویشهای ایالات متحده را بر سر روشهای اخیر دولت موقت

ایران درباره فعالیتهای ایالات متحده و مواضع ایالات متحده نسبت به ایران ابراز داشت. باید صراحتا

گفت که ما از دامنه سوءظن نسبت به انگیزه های ما در ایران و موضع گیری ما نسبت به انقلاب

شگفت زده ایم. پرشت تأکید کرد که نظر گاه ما کاملاً متفاوت است. این اندیشه که ما نسبت به انقلاب روش

خصمانه داریم با سیاست کنونی ما نسبت به ایران و علائق ما در این کشور 180 درجه متفاوت است.

علاقه ما به ایران این است که ایران مستقل و از لحاظ تمامیت ارضی دست نخورده باقی بماند. یک

حکومت با ثبات فزاینده داشته باشد و بتواند با مشکلاتی که بروز می نماید مقابله کند. او گفت ما

آرزومندیم که دولت موقت ایران در کوششهای خود موفق باشد زیرا به همان اندازه که دولت موقت ایران

نسبت به ثبات پیشرفت حاصل کند، منافع ما در ایران پیش می رود. پرشت خاطرنشان ساخت که باید

صراحتا گفت که ما راه با دوام دیگری را نسبت به دولت کنونی نمی بینیم و بنابراین به هیچ وجه علاقه

نداریم و هیچ گونه نفعی نداریم که جز کمک به هر ترتیب به موفقیت آن کار دیگری انجام دهیم.

4 در همین زمینه ایالات متحده در پی همکاری با دولت موقت ایران در حل مشکلات ویژه به نسبت

بروز آنهاست. ما معتقدیم که چه در زمینه قراردادهای بازرگانی و چه در زمینه تأمین تجهیزات نظامی

پیشرفتهایی در شرف حصول است. درباره مسئله اخیر پرشت، نامه ای از ژنرال گریوز به یزدی داد که در

آن تأیید شده است که در زمینه کاهش هزینه مربوط به پایان قرارداد لوازم یدکی برای اف 16 پیشرفت

حاصل شده است و ما به زودی نامه دیگری از ژنرال گریوز خواهیم فرستاد که طی آن فلسفه موضعی که ما

درباره قیمت گذاری ناوشکنهای اسپروونس گرفته ایم تشریح شده است. همچنان که قبلاً اعلام داشته

بودیم ما حاضریم با نمایندگان دولت موقت ایران از وزارت دفاع ملی و وزارت امور خارجه در یک گروه

کاری در دور یک میز نشسته و درباره این مسائل و مسائل دیگر ناشی از اداره تنخواه گردان گفتگو کنیم. به

سرهنگ کامکار آمادگی ما را برای اقدام در هر طریقی که دولت موقت ایران پیشنهاد می کند ابراز

داشته ایم. سرهنگ اسکات همچنین اخیرا فهرست تفصیلی پرونده های مختومه فروشهای نظامی خارجی

را برای وزارت دفاع ملی تهیه کرده است. این اطلاعات اخیرا در اواسط سپتامبر به عنوان جزئی از بررسی

کلی پرونده های مختومه و معلق فروشهای نظامی خارجی فراهم شده است ولی اکنون اطلاعاتی در یک

پیشنهاد کلی جداگانه برای کمک به درک و تفاهم دولت موقت ایران بروز کرده است. ما همچنین چندی

قبل فهرستی از لوازم یدکی با توجه به اقلام و رشته نیرو که برای انتقال به خط لوله آماده است فراهم کردیم.

ما همچنین امیدوار بودیم که یک کمیته مشترک آمریکا و ایران درباره تأسیسات نظامی تعطیل شده

آمریکایی تشکیل شود( ما بعدا اطلاع یافتیم که یزدی ریاست جلسه این کمیته را در 28 اکتبر به عهده

خواهد داشت).

5 پاسخ یزدی به همه این مراتب روی هم رفته مثبت بود. او موافقت کرد که در زمینه داد و ستد

پیشرفتهایی حاصل شده است. او گفت از اظهارات پرشت درباره روش دولت آمریکا نسبت به مناسبات با

ایران قدردانی می کند. دولت موقت ایران نیز به نوبه خود مایل است مناسبات حسنه و سازنده ای با ایالات

متحده داشته باشد ولی ابتدا لازم است مسائل مربوط به مناسبات قدیمی حل و فصل شود تا مناسبات

جدید بر یک شالوده سالمی آغاز شود. پرشت اظهار نظر کرد که پیشرفتهایی حاصل شده و این امیدواری

هست که هست که ساختن مناسبات جدید نیازمند به حل وفصل همه مسائل معوقه در تمامیت آن نباشد.

6 پرشت خاطرنشان ساخت که اگر درک عمومی دقیقتری در ایالات متحده از تحولات جاری در

ایران حاصل شود. مأموریت متقابل ما تسهیل خواهد شد و اوضاعی که از همه روزنامه نگاران آمریکایی

خواسته شود که ایران را ترک کنند به این موضوع کمک نخواهد کرد.او از اینکه کوششهای یزدی در

نیویورک با روزنامه نگاران آمریکایی نتیجه ای داده است یا خیر، اظهار بی اطلاعی کرد. یزدی درباره نتایج

فوری کوششهای خود مطلبی نگفت ولی خشم خود را نسبت به خبرگزاری آسوشیتدپرس به مناسبت یک

گزارش اخیر ابراز داشت. این گزارش که وسیعا پخش شده بود، حاکی از آن بود که تولید نفت ایران به

اندکی بالاتر از یک میلیون بشکه در روز کاهش یافته است. این از آن نوع گزارشهایی بود که ایرانیان را

درباره توطئه اساسی علیه ایران در مطبوعات ایالات متحده مظنون می ساخت. پرشت و کاردار به یزدی

یادآور شدند که مطبوعات در ایالات متحده و جاهای دیگر یک نهاد ناقصی است ولی با توجه به همه

عوامل به نفع ایران نیست که به اوضاعی کمک کند که هیچ روزنامه نگار آمریکایی درباره تحولات جاری

در ایران و به ویژه درباره جنبه های مثبت انقلاب از قبیل جهاد سازندگی گزارش نکند.

7 تبادل نظر نسبتا وسیعی درباره اوضاع در کردستان چیز تازه ای در برنداشت. سوءظنهای واقعی یا

خیالی یزدی درباره فعالیتهای اسرائیلی کاملاً مشهود بود. او گزارشهایی از قبیل گزارشی که طی آن سه

سفیر سابق آمریکا مسئله کردستان را نادیده گرفته اند بی اساس خواند. معذالک او در این نظر اصرار داشت

که ایالات متحده با توجه تواناییهای اطلاعاتی که او یقین دارد ایالات متحده از آن برخوردار است،

بایستی از دست داشتن بیگانگان در مسئله کردستان آگاه باشد و اگر در چنین اطلاعاتی ایالات متحده با

ایران سهیم شود بسیار به موضوع کمک خواهد کرد. (تلگراف جداگانه) یزدی گفت هدف اساسی در

کردستان یافتن یک راه حل صلح آمیز است و ارتش برای حل این مشکل یک ابزار مناسب نیست و نه یک

ابزار دائمی. ایران اکنون دارای نیروهای نظامی یا امنیتی مؤثر نیست و قبل از اینکه یک چنین نیروی

مؤثری مجددا برقرار شود، پیمودن راه طولانی لازم است.

8 پرشت گفت ما امیدواریم بتوانیم با تعداد بیشتری از ایرانیانی که موقعیت کلیدی دارند ملاقات کنیم

و از جمله نام بهشتی را به عنوان کسی که ما می خواستیم ملاقات کنیم ذکر کرد. یزدی پس از اندکی تردید

از معاون خود تقاضا کرد تا این ملاقات را به علاوه دیداری با آیت اللّه منتظری (که اندیشه خود یزدی بود) و

حضور در نماز جمعه و ملاقات با فروهر ترتیب دهد. به یزدی همچنین یادآوری شد که تقاضای وابسته

مطبوعاتی برای دیدار با قطب زاده همچنان به قوت خود باقی است.لینگن

پیام به مناسبت عید قربان

سند شماره (87)

تاریخ: 27 اکتبر 79 5 آبان 58محرمانه

از:وزارت امور خارجه واشنگتنبه: سفارت آمریکا تهران

موضوع: پیام به مناسبت عید قربان

1 خواهشمند است پیام ذیل را از سوی ونس، وزیر امور خارجه آمریکا، به یزدی وزیر امور خارجه

ایران در موقع مقتضی تسلیم کنید.

«آقای وزیر عزیز خوشوقتم از اینکه به مناسبت عید قربان بهترین آرزوهای خود را برای شما ابراز

دارم. امیدوارم که شما در کوششهای خود از جانب مردم کشور خود موفق باشید. من در انتظار آنم که بر

اساس تبادل نظرهای اخیر در نیویورک روابط فیمابین مستحکمتر گردد و بهبود بیشتری حاصل گردد. با

تقدیم احترامات سایروس ونس»

2 وزارت امور خارجه آمریکا قصد ندارد که این متن را منتشر کنند ولی ایرادی ندارد اگر دولت موقت

ایران چنین قصدی داشته باشد.ونس

سفر هیئت نمایندگی دولت موقت ایران به الجزایر

سند شماره (88)

تاریخ: 29 اکتبر 79 7 آبان 57خیلی محرمانه

از: سفارت آمریکا تهرانبه:وزارت امور خارجه واشنگتن

از کاردار به معاون وزیر خارجه نیوسام

موضوع: هیئت نمایندگی دولت موقت ایران به الجزایر

1 (تمام متن خیلی محرمانه)

2 از تلگراف سپتامبر ما در حال گزارش کردن حضور دولت موقت ایران در جشنهای اول نوامبر با

حضور نخست وزیر بازرگان، وزیر امور خارجه یزدی و ظاهرا وزیر دفاع چمران هستیم.

3 ما در «مجموعه بیسیمها» (توضیح مترجم: مجله ای ماهیانه بوده است شامل بیسیمها و تلگرافات

که توسط سفارت منتشر می شده و در اختیار خبرنگاران و خبرگزاریها قرار می گرفته است) مشاهده کردیم

که شما و برژینسکی و افراد دیگری از طرف آمریکا در این جشنها شرکت خواهید کرد. من فکر می کنم اگر

یک نفر یا بیشتر از شما فرصت گفتگو با اعضای هیئت نمایندگی دولت موقت ایران و مخصوصا بازرگان را

پیدا کند خیلی مفید خواهد بود. من این تصادف را امروز به بازرگان در یک مجمع اجتماعی پیشنهاد کردم

و او به نظر می رسید که با روی باز با این فکر برخورد کرد. از نقطه نظر من تماس بهتر با این گروه نتایج بهتر

خواهد داشت.لینگن

جشن سالگرد بیست و پنجمین سال انقلاب الجزایر

سند شماره (89)

تاریخ: 30 اکتبر 1979 8 آبان 58سری

از: سفارت آمریکا الجزیرهبه: وزارت خارجه واشنگتن

موضوع: جشن سالگرد بیست و پنجمین سال انقلاب الجزایر

1 تمام متن سری است.

2 بسته به زمان ملاقات احتمالی بین دکتر برژینسکی و بن جدید (شاذلی ) رئیس جمهوری یا بن

یحیی، وزیر امور خارجه الجزایر، موارد زیر تماسهای احتمالی برای گفتگوهای اساسی بین دکتر

برژینسکی و اعضای برجسته دیگر هیئتهای نمایندگی که در جشن حضور خواهند داشت، می باشد.

الف: اسپانیا: سفیر اسپانیا در الجزایر به طور ویژه تقاضای ملاقات بین دکتر برژینسکی و پرلورکا،

وزیر ریاست جمهوری دولت اسپانیا (دبیرکل دولت) و اگیوری بن گوآ، مدیر کل وزارت خارجه برای

آفریقا و خاورمیانه را نمود.

ب: فرانسه: سفیر فرانسه در الجزایر در زمینه علاقه احتمالی کودی دولوس دبیر کل برای ملاقات با

دکتر برژینسکی یا دیگر مقامات بازدید کننده مناسب آمریکایی تحقیق می کند.

ج: لیبی: اگر قذافی رئیس جمهوری لیبی در مراسم حضور یابد، در خصوص این پیشنهاد که او با دکتر

برژینسکی ملاقات نماید، سفیر لیبی در الجزایر تمایل محتاطانه ای نشان داد.

د: ایران: کاردار ایران در الجزایر امروز مرا از ارسال پیام به تهران جهت مشخص نمودن علاقه احتمالی

بازرگان، نخست وزیر یا دیگر اعضای هیئت نمایندگی دولت ایران در ملاقات با دکتر برژینسکی یا دیگر

مقامات بازدیدکننده مناسب آمریکایی، مطلع نمود.

3 مطالب بالا منعکس کننده علاقه روشن تمام آنهایی که نسبت به سیاست خارجی فعلی در الجزیره

(مقامات دولت الجزایر، دیپلماتها، مطبوعات) توجه دارند، در این حقیقت می باشد که دولت ایالات متحده

یک هیئت نمایندگی پرقدرت اعزام داشته که دارای خصوصیت ریاست آن به وسیله دکتر برژینسکی

می باشد. زمانی که دکتر برژینسکی و دیگران به الجزایر بیایند فرصتها برای برقراری تماسهای عالی

مطمئنا فراوان خواهند شد. هیئت نمایندگی و دیگران بایستی توجه داشته باشند که تمام ناظران محلی

دکتر برژینسکی را به عنوان طرفدار بزرگ سیاست تهیه تسلیحات برای مراکش در دولت ایالات متحده

می دانند.

اطلاعات بیوگرافیک کمال خرازی

سند شماره (90)

تاریخ: 31 اکتبر 1979 9 آبان 58خیلی محرمانه

از: سفارت آمریکا تهرانبه: وزارت امور خارجه واشنگتن

موضوع: اطلاعات بیوگرافیک

کمال خرازی معاون وزارت امور خارجه در امور سیاسی ظاهرا 30 تا 40 ساله به نظر می رسد. او با

یک ریش انقلابی (شاید اسلامی) جلوه گر می شود ولی از لحاظهای دیگر و از لحاظ لباس سختگیر است.

کمال خرازی اگر جدی نباشد نمی توان گفت کاره ای باشد. خرازی به هیچ وجه به نظر نمی رسد شخصی

خوش مشرب یا تیز طبع باشد. خرازی در رشته اداره امور تربیتی در آمریکا تحصیل کرده است. او ابتدا در

دانشگاه کالیفرنیای جنوبی مدت یک سال و بعدا در دانشگاه هوستون تحصیل کرده و درجه دکترا از آن

اخذ کرده است. هنگامی که او در آنجا بود از قرار معلوم با ابراهیم یزدی وزیر امور خارجه که او نیز سالها

در تگزاس بود ارتباط پیدا کرد. او در سال 1976 به ایران بازگشت. خرازی به نظر نمی رسد که نسبت به

ایالات متحده نظر بدی داشته باشد، هر چند مشکل بتوان درباره احساسات واقعی او با سپری از

خویشتنداری قضاوت کرد. در جریان ملاقاتی با کاردار در 30 اکتبر او در اظهار قدردانی از کوششهای

کاردار برای تسهیل فرایند عادی شدن مناسبات دوجانبه آمریکا و ایران صمیمی به نظر می رسید ولی در

همان زمان نیز او هیچ گونه نشانه ای بروز نداد که این احساس مبتنی بر عوامل عاطفی است. خرازی در

همین مکالمه خاطرنشان ساخت که او متأهل است. او به خوبی انگلیسی صحبت می کند هر چند انگلیسی

او دارای لهجه بوده و گاه گاهی از لحاظ دستوری اشتباهاتی دارد.

دیدار با پارسا کیا

سند شماره (91)

31 اکتبر 79 9 آبان 58

خیلی محرمانه

2 در جریان دیدار مأمور سیاسی از پارساکیا، کفیل اداره پنجم وزارت امور خارجه در تاریخ 31

اکتبر درباره مسائلی دیگر پارساکیا مسئله حضور شاه را در ایالات متحده به میان آورد. و با اظهارات پر از

عواطف به طور غیر رسمی و خصوصی (برای مدت 15 دقیقه) با مأمور سفارت برای توضیح این مطلب به

حکومت آمریکا که چرا شاه باید آمریکا را ترک کند صحبت کرد. پارساکیا نکات زیر را مورد توجه قرار

داد.

3 او و انتظام به سختی می کوشند از بروز یک بحران در مناسبات با آمریکا اجتناب کنند ولی این امر

تقریبا غیر ممکن است. آنها نمی خواستند که دولت موقت ایران یک یادداشت رسمی درباره شاه بفرستد

وسعی می کردند که اثر این وضع را تا اندازه ممکن کاهش دهند ولی فشارهایی که از خارج بر وزارت امور

خارجه وارد می شود بسیار نیرومند است.

4 رهبران دولت موقت ایران ( یعنی بازرگان و یزدی) عاجزند و تصمیم درباره اینکه به چه ترتیب در

ادامه حضور شاه در آمریکا باید اقدام کرد از طرف آنها اتخاذ نخواهد شد. وزارت امور خارجه خواهد

توانست زیان وارده به مناسبات ایران و آمریکا را ترمیم کند، در صورتی که شاه بلافاصله پس از اینکه از

بیمارستان مرخص شد آمریکا را ترک کند. در غیر این صورت بحران روی خواهد داد. پارساکیا درباره

آنکه چگونه تصمیمات درباره مسائل دیگر سیاست خارجی از قبیل مناسبات با مصر از سوی خمینی

اتخاذ می شود توضیح داد و اعلام کرد، ولی مستقیما خاطرنشان ساخت که ادامه حضور شاه در آمریکا

ممکن است منجر به قطع مناسبات میان ایران و آمریکا شود.

5 پارساکیا گفت که رهبران دولت موقت ایران آماده اند بپذیرند که شاه در مکزیکو باشد ولی اقامت

شاه در آمریکا چیز دیگری است. دولت موقت ایران اعتقاد دارد که شاه از اقامت خود در آمریکا برای

ادامه کوششهای براندازی علیه حکومت موقت ایران بهره برداری خواهد کرد، همان طوری که خمینی در

پاریس رفتار مشابهی را داشت. پارساکیا خاطرنشان ساخت که 200 هزار ایرانی در آمریکا زندگی

می کنند و اینکه شاه پولهای نامحدودی در اختیار خود دارد. (او رقمی را ذکر کرد که اکنون به طور کلی

متداول شده است و آن 20 میلیارد دلار است). پارساکیا خاطرنشان ساخت که ایران یک کارخانه

شایعه سازی درزدار است ولی رهبران دولت موقت ایران هرگز شایعات درباره اینکه شاه مبتلا به سرطان

است را دریافت نکرده بودند و به همین دلیل آنها درباره بیماری شاه بسیار ظنین هستند. آنها همچنین

درک نمی کنند که چرا شاه باید در آمریکا معالجه شود.

6 پارساکیا گفت که رهبران حکومت موقت ایران، که مقصود او به طور ساده خمینی و اطرافیان او

هستند، اهل سیاست نیستند و درک فرآیندهای دیپلماتیک را ندارند و آنها درباره نتایج آینده ای که ممکن

است از هرکس تصمیمی ناشی شود فکر نمی کنند. پارساکیا گفت که آنها ( یعنی رهبران در قم) با دقت

فراوان مراقب این موضوع هستند که آیا به شاه اجازه داده می شود که در آمریکا بماند یا خیر و اگر به او

چنین اجازه ای داده شود آنها بلافاصله اقدام خواهند کرد (او مشخص نکرد که چگونه ولی مقصود قطع

روابط بین دو کشور بود).

7 در جریان مکالمه، پارساکیا همچنین به مصاحبه سناتور جکسون در تلویزیون در برنامه ملاقات با

مطبوعات اشاره کرد و گفت که این مصاحبه سطوح بالای وزارت امور خارجه را مانند یک بمب تکان داده

است. (شماره 1446 وزارت امور خارجه آمریکا) یزدی بلافاصله خواستار متن کامل این مصاحبه شد تا

معلوم شود که اشارات جکسون به چه مطالبی بوده است.یزدی جکسون را به عنوان یک رهبر بسیار

نیرومند آمریکایی تلقی می کند و هنوز یقین حاصل نکرده است که اشارات جکسون را باید یک نوع پیام از

سوی حکومت آمریکا تلقی کرد. مأمور سفارت به پارساکیا اطمینان داد که چنین مقصودی در میان نبوده

است.

کتاب سی و پنجم

حکام جزیره العرب، بازیچه های شیطان بزرگ