کتاب اسناد لانه جاسوسی آمریکا

برای جایگزین شدن اتوبوسهای قدیمی بین شهرهای بزرگ پاکستان بوده و حدود 100 میلیون روپیه نیز

برای هریک از کارخانه های کود فوجی و مؤسسه اتومبیل سازی پاکستان اختصاص یافته است. افزایش

پروژه های آب و برق 300 میلیون روپیه در رابطه با برق رسانی به 2000 دهکده و 123 میلیون روپیه نیز

در رابطه با پروژه های کنترل پیشرفت نمک و بازسازی زمینها اختصاص یافته است.

تظاهرات اسلامی در دانشگاه پیشاور

سند شماره (55)

پاسخ به: مسعود اکرم، مشاور اقتصادیخیلی محرمانه

به: داگلاس بی. آرچارد، مدیرتاریخ: 10 مرداد 1358 1 اوت 79

موضوع: تظاهرات اسلامی در دانشگاه پیشاور

تظاهرات سه روزه جمعیت طلبه های اسلامی Jamiati Tolaba از 30 تیر 1358 در محوطه دانشگاه

پیشاور به رهبری حزب شاخه استان مرزی شمال غربی برگزار گردید. اقدامات بسیاری انجام گرفت تا

نمایندگان تظاهرات، که از سرتاسر کشور از راه می رسیدند، در تظاهرات مزبور پذیرفته شوند. هریک از

کارکنان هوادار جمعیت طلاب دانشگاه پیشاور اقداماتی در زمینه تهیه وسایل حمل و نقل و غذاخوری و

محل سکونت به عمل آورده اند. مشکل بتوان تعداد شرکت کنندگان خارج از شهری را در تظاهرات برآورد

کرد. برآوردها از 500 تا 1000 نفر در نوسان است. نمایندگان مزبور یک هیئت نمایندگی بیست نفره از

عربستان سعودی را نیز در بر می گرفت. جمع حضار در بعضی از جلسات بالغ بر 3000 نفر بود.

بنا به گفته شبیر احمد دانشجوی پزشکی دانشگاه پیشاور، و ارشاد الحق بازرگان، که هردو از هواداران

جماعت اسلامی بوده و در تظاهرات شرکت کرده اند، هدف از تظاهرات تزریق روحیه اسلامی در جوانان

پاکستانی و آماده کردن نسل جوان برای اداره و بر عهده گرفتن یک جامعه اسلامی می باشد. به همین

منظور، علمای اسلامی آگاه و رهبران جماعت اسلامی در جلسات مختلف به سخنرانی پرداخته و

جلساتی نیز برای قرائت و تفسیر قرآن ترتیب داده شده بود. نمایشگاهی نیز از تاریخ انقلاب در ایران،

پاکستان و افغانستان برگزار شده بود.

در این تظاهرات پیام حسن نیت مولانا مودودی مؤسس جماعت اسلامی قرائت گردید که در آن

رستاخیز و برتری نهایی اسلام را پیش بینی کرده بود. تعدادی از رهبران برجسته جماعت اسلامی نیز در

تظاهرات سخنرانیهایی ایراد کردند. این رهبران عبارت بودند از پروفسور غفور، پروفسور خورشید، میان

طفیل محمد، قاضی حسین احمد و دیگران. از جمله رهبران برجسته دانشجویی می توان لیاقت بلوچ،

شبیر احمد، ارباب آفریدی، و ظفر جمال بلوچ را نام برد. عملاً تمام رهبران جماعت اسلامی در

سخنرانیهای خود به سه نکته اساسی پرداختند: (1) عظمت اسلام در حل مسائل امروز جهان بخصوص

پاکستان، (2) وضع اقتصاد ملی نابسامان پاکستان، و (3) جهاد و رستاخیز اسلامی.

به طور مثال، پروفسور خورشید گفت که اسلام تنها دینی است که همه چیز را تحت الشعاع قرار داده و

به انسان درس انقلابی زیستن را می دهد. وی گفت هر پاکستانی حدود ده هزار روپیه مقروض است. وی

سعی کرد مسئولیت تهیه بودجه جدید دولت فدرال را از دوش اتحاد ملی پاکستان بردارد. سرپرست

جماعت اسلامی افغانستان، پروفسور برهان الدین ربانی و سرپرست حزب اسلامی افغانستان، گلبدین

حکمتیار نیز در این تظاهرات سخنرانی کردند. ربانی از انقلاب اسلامی ایران تجلیل بسیار به عمل آورد.

وی تلاش پاکستانیها را در وارد کردن نظام اسلامی در کشور مورد ستایش قرار داد. او بر اهمیت وقف

زندگی در راه دین و مذهب تأکید کرد و گفت این تلاشها همیشه مثمر ثمر واقع می گردد. ربانی به تشریح

بدرفتاریهایی که با علمای مذهبی و مؤمنین افغانی توسط دولت تره کی می شود پرداخت. حکمتیار سخنان

خود را به تشریح انقلاب اسلامی در افغانستان محدود نمود، و گفت که مردم افغانستان فداکاریهای

بسیاری به خرج می دهند تا دین خود را در برابر کمونیسم حفظ کنند. وی تلاش جمعیت طلاب اسلامی را

در راه خدا و اسلام ستود.

گنجدوست کاردار ایران، نمایشگاه مربوط به مبارزات انقلاب اسلامی در ایران، افغانستان و پاکستان

را افتتاح کرد. وی انقلاب اسلامی اخیر ایران را تشریح کرد و اسلام را تنها نظامی خواند که قادر است با

مشکلات امروز دست و پنجه نرم کند. وی گفت هیچ کس نمی تواند مانع از انقلاب و رستاخیز اسلامی

بشود.

یکی از اعضای برجسته دانشگاه پیشاور در گفتگو با من در مورد تظاهرات با انزجار گفت که این

تظاهرات محوطه دانشگاه را کثیف کرده است. وی گفت تعداد کمی از دانشجویان محلی در این تظاهرات

شرکت کرده اند. وی گفت اکثر حضار مرکب از افراد طبقه چهار (یعنی زارعین و دهقانها) و جوانان

روستاهای مجاور بوده اند که به خاطر دریافت غذای مجانی در تظاهرات شرکت کرده بودند. وی گفت

طرز برخورد کلی دانشجویان جماعت اسلامی شبه نظامی است. وی گفت این افراد در سیاستهای دانشگاه

پیشاور نقشی ندارند، چون دانشجویان حزب خلق پاکستان و پشتو مهمترین و نیرومندترین گروههای

دانشجویی اینجا هستند.

شایعه توافق با آمریکا جهت نجات بوتو و متوقف نمودن برنامه هسته ای

سند شماره (56)

تاریخ: 21 مرداد 1358 12 اوت 79خیلی محرمانه

از: سفارت آمریکا در اسلام آبادبه: وزارت امور خارجه در واشنگتن دی. سی. با اولویت

موضوع: (طبقه بندی نشده) شایعه توافق با آمریکا جهت نجات بوتو و متوقف نمودن برنامه هسته ای

1 (طبقه بندی نشده) تایمز پاکستان روزنامه تحت کنترل دولت در تاریخ 20 مرداد در سرمقاله خود

تحت عنوان «قرارداد بی نظیر با آمریکا» گزارش کرده است که بی نظیر بوتو، دختر نخست وزیر فقید «با

آمریکا به توافق رسیده است که در ازای حمایت آن کشور (در دنباله مبارزات اعتدالی پدرش) مانع از

ادامه پیشرفت توانایی کشورش در زمینه تسلیحات هسته ای گردد».

2 (طبقه بندی نشده) در این سرمقاله آمده است: «استراتژی اتخاذ شده به وسیله دوشیزه بی نظیر قرار

بود آمریکا و جهانیان را متقاعد سازد که پاکستان در نظر دارد یک بمب اتمی تولید کند، تا پس از به صدا

درآوردن این زنگ خطر، بتواند حمایت دولت آمریکا را بر طرفداری از بوتو جلب نماید.» این مقاله به

عنوان شاهدی بر این مدعا از نامه ای یاد می کند که بی نظیر به برادرش مرتضی پس از متهم شناخته شدن

پدرش و محکوم شدن وی به مرگ توسط دادگاه لاهور، نوشته بود.

3 (طبقه بندی نشده) این مقاله می گوید دولت آمریکا باید دیوانه باشد که به این قرارداد تن در دهد،

چون نخست وزیر بوتو به طرز غیرقابل بخششی به آن«حمله ور» شده بود و آن را متهم به طرح توطئه های

شیطانی... برای سرنگونی خود کرده بود... و گفته بود تنها زمانی دولت آمریکا می تواند پیروز بشود که

دلیل قاطعی ارائه کند. تمایل خانواده بوتو به چشم پوشی از قرارداد مجتمع غنی سازی هسته ای فرانسوی

برای به دست آوردن یک نفع دیگر پدید آمده است.

4 (طبقه بندی نشده) این مقاله در ادامه می نویسد، این طرح نتوانست بوتو را نجات دهد، لیکن «قطعا

تبلیغات غربی» را علیه پاکستان پیرامون مسئله اتمی تجهیز کرده است نویسندگان این مقاله تقاضای

آمریکا را برای جلوگیری از اعدام بوتو و توطئه سکوت بوتو را در مورد فشارهای آمریکا علیه تلاش

پاکستان برای دستیابی به تکنولوژی هسته ای، شواهدی دیگر بر این مدعا می خوانند.

5 (طبقه بندی نشده) این مقاله در پایان رابطه آمریکا را با خانواده سوموزا در نیکاراگوئه نمونه ای از

تمایل آمریکا به انعقاد قرارداد با یک خانواده متنفذ می نامد.

6 (طبقه بندی نشده) سفارت راهنمایی مطبوعاتی زیر را برای تمام واحدهای خود ارسال می دارد تا

در صورت مورد پرسش واقع شدن در این زمینه از آن استفاده نمایند. ما نمی توانیم در مورد ماهیت

وجودی این نامه بین بی نظیر بوتو و برادرش طبق ادعای مقاله 11 اوت تایمز پاکستان اظهارنظر کنیم، ولی

آنچه که می توانیم بگوییم این است که در مورد این گونه برقراری ارتباط با دولت امریکا هیچ گونه اطلاعی

نداریم و با قاطعیت می توانیم بگوییم که بین دولت آمریکا و هیچ یک از اعضای خانواده بوتو چنین توافقی

پدید نیامده است.

7 (خیلی محرمانه) اظهارنظر: این مقاله ضربه سنگین و تندی است که ابتدا علیه خانواده بوتو و ثانیاً

علیه آمریکا به کار رفته است. از نظر ما، این یک تلاش ناپخته از طرف حکومت نظامی پاکستان است تا

حیثیت بی نظیر و مادرش (سرپرست حزب خلق پاکستان که در روز چهاردهم از حالت عزاداری خارج

خواهد شد) را با استفاده از بن بست هسته ای حاصله با آمریکا لکه دار نماید. البته این کار به تلاش بسیاری

نیازمند است و شکاف موجود در نقل وقایع و منطق مقاله تأثیر آن را کاهش می دهد. از زمان پیدایش و

انتشار این مقاله روزنامه های دیگر در مورد آن کنجکاوی به خرج نداده اند و حتی روزنامه راستگرای

اردوزبان نوای وقت نیز اعلام داشته است که پس از استماع توضیحات بی نظیر در این مورد اظهارنظر

خواهد کرد.

8 (خیلی محرمانه) با این وصف این مقاله حاکی از تلاش شدید علیه بوتو در زمانی بود که دیوان عالی

قضایی پژوهش حکم دادگاه لاهور را مورد بررسی قرار می داد. این امور تنها حاکی از آن است که

حکومت نظامی سعی دارد با شدت بسیار علیه حزب خلق پاکستان و به خصوص زنان بوتو یا خانواده اش

در هفته های اخیر اقداماتی به عمل آورد، تا انتخابات مانع از بازگشت حزب خلق پاکستان به قدرت گردد.

هومل

انتخابات 1979: آیا حزب خلق پاکستان در انتخابات شرکت خواهد کرد

سند شماره (57)

تاریخ: 22 مرداد 1358 13 اوت 79خیلی محرمانه

از: سفارت آمریکا در اسلام آبادبه: وزارت امور خارجه در واشنگتن دی. سی.

موضوع: (خیلی محرمانه) انتخابات 1979: آیا حزب خلق پاکستان در انتخابات شرکت خواهد کرد؟

1 (تمام متن خیلی محرمانه است).

2 خلاصه: بیگم نصرت بوتو، بیوه نخست وزیر پیشین بوتو، در سی و دومین سال بزرگداشت استقلال

پاکستان، در تاریخ 14 اوت 1979 (22 مرداد 1358) عزاداری خود را پایان خواهد بخشید. نصرت که در

طول مدت عزاداری خود به عنوان رئیس حزب خلق پاکستان که مؤسس آن شوهر فقیدش بود، برگزیده

شد و با این گوشه گیری خود ادعای را در مورد «جانشینی خانوادگی» تقویت نمود و در همان حال از

جناح بندیهای موجود در مورد آینده، برنامه و رهبریت ثانی حزب اجتناب ورزید.

3 طبق شواهد موجود تلاش جهت تقویت ادعای جانشینی خانوادگی با موفقیت روبرو شده است. با

وجود گذشت چهار ماه از مرگ نخست وزیر پیشین، هنوز هم در رابطه با رهبریت و نام او موجی از

احساسات و عواطف برانگیخته می شود. اصطلاح «پدیده بوتو» تحت عنوان شهادتی آمیخته با

صوفیگری، اندوه و بازیهای سیاسی، به خصوص در منطقه روستایی سند واقعیت یافته است. با برگزاری

جلسات متعدد، زنان بوتو، یعنی بی نظیر دخترش در جبهه مقدم و مادرش نصرت در پشت صحنه نقش

مهمی در متحد ساختن حزب در دوران هیجان زدگی و یأس و نومیدی پس از محاکمه بوتو بازی کرده اند.

آنها در هدایت حزب در ماههای خطیری که در پیش است و در برابر فشارهای وارده از طرف حکومت

نظامی و دیگر احزاب (تلگرام سپتامبر) و تفرقه های حقیقی درون حزبی و نیاز حزب به رهبریتی نیرومند و

انجام دادن کار سازمانی، وظیفه بسیار دشواری را بر عهده دارند. لیکن در این مرحله همه و حتی حکومت

نظامی نیز حزب خلق پاکستان را حزبی توسری خور به حساب آورده و همین امر می تواند حزب خلق

پاکستان را به صورت پیشگام ترین حزب در زمانی درآورد، که انتخابات پاکستان برگزار خواهد شد.

(پایان خلاصه)

4 حزب خلق پاکستان امروزی: این حزب در حالی که بیگم نصرت بوتو در 14 اوت رهبری آن را

فعالانه به عهده خواهد گرفت، می داند که محبوبیتش رو به افزایش است و با وجود امیدواری که به

انتخابات ماه نوامبر دارد با دو مسئله بسیار مهم روبرو می باشد:

اولاً، «پدیده بوتو» که ظاهرا سبب همبستگی و وحدت حزب شده، ممکن است زودگذر و موقتی

باشد. قبل از ماه آوریل، گمان نمی رفت که خانواده بوتو بتواند عناصر مختلف حزبی را متشکل نماید.

محبوبیت و هواداری توأم با گوشه گیری خانم بوتو ظاهرا سبب شده است که زنان بوتو رهبریت حزب را

در دست بگیرند. لیکن هنوز نتایج قطعی آشکار نشده است. آینده نشان خواهد داد که کنترل رهبر حزب

یعنی بیگم بوتو تا چه حد قادر است نظام درهم شکسته حزبی را همبسته نگهدارد. تا به حال ظاهرا

بی نظیر، توانسته است به طرز مؤثری از حیثیت مادرش جهت به دست گرفتن رهبریت حزب بهره برداری

کند، معذالک گزارشهای موجود حاکی از آن است که بین رادیکالها و «محافظه کاران» در داخل حزب

تفرقه ایجاد شده است. کارگران حزبی «وفادار» نیز که در زمان زندانی شدن بوتو به مقاومت در برابر

حکومت نظامی پرداخته بودند بسیار نیرومند بوده، و با «زمین داران فئودال فرصت طلب» که در این اواخر

به حزب خلق پاکستان بوتو پیوسته اند، مخالفت می ورزند. ولی فئودالها در کمیته مرکزی حزب نمایندگان

خود را جای داده اند.

ثانیاً، حزب با مسئله چگونه فعال کردن خود برای انتخابات بدون درگیری مستقیم با حکومت نظامی

که می تواند منجر به ممنوعیت حزب و بر باد رفتن حیثیت رهبریت حزب گردد روبه روست. ظاهرا

فرماندهی کل حزب خلق پاکستان تصمیم گرفته است تا فرا رسیدن انتخابات حرکات دقیقی را انجام دهد

که شالوده آن را «فئودالها» پی ریزی کرده اند و این کار احتمالاً تا ماه سپتامبر ادامه خواهد یافت تا

محدودیتهای موجود بر سر راه حزب از میان برداشته شود. زنان بوتو و رهبران رده های بالای حزبی میل

ندارند روزهای ناراحت کننده قبل از اعدام بوتو را که در آن، حکومت نظامی چندین بار با برکنار کردن

صدها تن از رهبران حزب به طور موقت موجبات فلج موقت حزبی را پدید آورده بود به دست فراموشی

بسپارند. به منظور ممانعت از برخورد و فراموش نکردن محبوبیت حزب، باید از طرف بی نظیر و مادرش

اقدامات متوازن کننده دقیق لیکن ممکن، در چند ماه آتی صورت پذیرد، ولی این گونه محافظه کاری به

هیچ وجه با روحیه تندروها و خود بی نظیر سازگار نیست.

5 ماههای آتی: با نزدیک شدن ماه نوامبر، باید تصمیمات مهم سازمانی و تاکتیکی اتخاذ گردد. پس از

23 مرداد معلوم خواهد شد که با وجود عناصر ایدئولوژیکی ناامید حزب و به خصوص در صورتی که

رهبریت بیگم بوتو مورد سؤال قرار گیرد، آیا باز هم بیگم بوتو و بی نظیر خواهند توانست حزب را متحد

نگهدارند یا خیر؟ تمایل به درگیریهای کوچک در مورد استراتژیهای داخل سازمانی و یا مبارزاتی در

صورت بی نصیب ماندن ائتلاف قدیمی ملاکین روستایی و شهری می تواند منجر به تضعیف حزب گردد.

فرصت طلبی در سیاستهای پاکستان به ترتیبی است که اگر زنان بوتو محبوبیت را از دست ندهند، احتمالاً

خواهند توانست تا بعد از انتخابات وحدت حزب را حفظ کند.

زمین داران، که نفعشان در این است که همیشه با برندگان باشند، به بی نظیر و مادرش احتیاج دارند

چون فقط آنها قادرند طرفداران بوتو را به پای صندوقهای رأی بکشانند. زنان بوتو نیز به ائتلاف قدیمی

احتیاج دارند تا نظام حزبی سالم بماند، تا حداقل بتوانند محبوبیت خود را حفظ کرده و توازن

ایدئولوژیکی درون حزبی را حفظ نمایند.

6 بی نظیر و مادرش نیز باید سعی کنند عنصر چپگرایی درون حزب را به اعتدال بکشند. ولی هنوز

معلوم نیست که آیا حزب خلق پاکستان (آن طور که شایع شده است) نظریات چپگرایانه ای را اقتباس

کرده است یا خیر؟ با این وصف، ندای «همکاری با همفکران حزبی» ظاهرا در مورد راستگرایان حزبی به

کار نرفته است و بخش اعظم مذاکرات با چپگرایان حزب صورت گرفته است.

«تندروها» از برخورد فعالانه تر با حکومت نظامی حمایت کرده و خواستار آنند که تا دیر نشده

چپگرایان نیز با آنها متحد شوند. لیکن میانه روها به خاطر ترس از اقدامات تلافی جویانه دولت و

نارضایتی خود از چپگرایان در برابر این خواست مقاومت نشان می دهند. اگر بی نظیر به پنجاب سفر کند

همه چیز روشن خواهد شد. گزارش مطبوعات حاکی از آن است که این سفر صورت خواهد گرفت، لیکن

سرکنسولگری کراچی از طریق رابطهای خود دریافته است که سفر بی نظیر به این استان احتمالاً صورت

نخواهد گرفت. چون وی نمی خواهد بهانه ای برای حکومت نظامی به وجود آورد تا یا سبب به تعویق

افتادن انتخابات یا توقیف شدن بی نظیر گردد.

7 انتخابات و بعد از آن: در پاکستان هم در مورد انتخابات پیش بینیهایی می کنند، لیکن همه در یک

چیز مشترکند و آن این است که انتخابات چه به نحو حاضر اجرا شود و چه به صورت انتخاب نمایندگان به

نسبت جمعیت باشد، حزب خلق پاکستان اکثریت کرسیهای پارلمانی را به خود اختصاص خواهد داد. اگر

آنها پیروز شوند و او از رهبریت حزب برکنار نشود و یا فاقد شرایط لازم برای آن شناخته نشود، بیگم بوتو

نخست وزیر جدید پاکستان خواهد بود. لیکن اگر بیگم بوتو فاقد شرایط لازم اعلام شود و بی نظیر وارد

معرکه شود، مسئله سن وی مانعی برای نخست وزیر شدنش نخواهد بود، لیکن جوانی و بی تجربگی وی

می تواند شانس وی را کاهش دهد.

8 گذشته از اینکه در صورت پیروزی حزب خلق پاکستان چه کسی نخست وزیر خواهد شد، موانع

دیگری نیز وجود دارد. یکی از منابع نزدیک به بی نظیر، به سرکنسولگری کراچی گفته است که این حزب

انتقامجویی را پیشه نخواهد کرد. بی نظیر نیز به نیوزویک گفته بود: «ژنرالها نباید از چیزی بترسند.» این

شاخه زیتون ضعیف می تواند علامتی باشد برای برگزاری مذاکرات صلح جویانه با ارتش در جهت انتقال

قدرت. حزب خلق پاکستان به هیچ وجه با ضیاء وارد مذاکره نخواهد شد، بنابراین باید ترتیب دیگری

برای این کار داد. (واقعیت جالب توجه این است که تیمسار تیکاخان که یکی از هواداران برجسته حزب

خلق پاکستان بود، زمانی فرمانده چهره های مهم حکومت نظامی چون تیمسار چیشتی و جیلانی بوده

است.)

9 یک مشکل جدی تر و درازمدت تر توانایی حزب خلق پاکستان در حکومت بر ملتی است که با

مشکلات دیرین اقتصادی، اجتماعی و سیاسی دست به گریبان بوده است. آنها انتظارات بسیاری دارند و

این انتظارات را نمی توان به سهولت برآورده ساخت. انتخابهای سختی که باید صورت گیرد تا بحرانهای

اقتصادی کنترل شود به یک رهبری سرسخت نیازداشته، و می تواند موجبات تفرقه ایدئولوژیکی حزبی را

فراهم آورد. بسیاری از ناظران معتقدند که حزب خلق پاکستان به صورت کنونی قادر نیست تا پس از

انتخابات دوام بیاورد. ولی این گونه نظریه ها بسیار ضعیف هستند. واضح است که هدف اصلی حزب خلق

پاکستان به دست گرفتن قدرت است. مسئله چگونگی و توانایی آن در حکومت پس از انتخابات معلوم

خواهد شد؛ ولی به نظر ما حزب خلق پاکستان در موضعی است که خود می تواند این سؤال را مطرح نماید.

10 مراجع الف تا 3 نشانگر تلاش مهم کنسولگری هایمان در لاهور و کراچی در تهیه این گزارش

می باشد.

عکس العمل مربوط به مقاله نیویورک تایمز در مورد مسئله تسلیحات هسته ای...

سند شماره (58)

تاریخ: 23 مرداد 1358 14 اوت 79خیلی محرمانه

از: سفارت آمریکا در اسلام آبادبه: وزارت امور خارجه در واشنگتن دی. سی. - فوری

موضوع: عکس العمل مربوط به مقاله نیویورک تایمز در

مورد مسئله تسلیحات هسته ای وخیم ترمی گردد

1 تمام متن خیلی محرمانه است.

2 جشنهای استقلال ملی طبیعتاً موقعیتهای مناسبی برای ابراز احساسات شدید ناسیونالیستی

می باشد و مقاله ریچارد برت در نیویورک تایمز پیرامون مسئله تسلیحات هسته ای که بر خطر اقدام

یکجانبه نظامی آمریکا علیه تأسیسات غنی سازی پاکستان تأکید نموده بود نیز، محتوای اصلی سخنرانی

30 ثانیه ای متحد کننده و به موقع بزرگداشت استقلال را در بر می گرفت.

3 نشریه رسمی تایمز پاکستان تکذیب مختصر سخنگوی وزارت امور خارجه را مبنی بر اینکه هیچ

گونه «اقدام مخفیانه ای» طرح ریزی نشده است، در یکی از مربعهای کوچک صفحه اول منعکس نمود.

لیکن بخش باقیمانده روزنامه مملو از سخنان تند و پرخاشگرانه چهره های برجسته پاکستانی در ارتباط

با «تهدید» مطرح شده در مقاله روزنامه نیویورک تایمز می باشد. عامل متحدکننده این است که باید در

برابر این گونه فشارهای خارجی حتی اگر از طرف ابرقدرتها اعمال شود، ایستادگی کرد. تنها معدودی از

چهره های مردمی از این موقعیت در به رخ کشیدن «عهدشکنیهای» گذشته آمریکا در مورد پاکستان با

اشاره به سالهای 3/1962، 1965، و 1971 یعنی نمونه سالهایی که در آن آمریکا به انجام تعهدات دوستی

و اتحاد خود با پاکستان پایدار نبود، بهره برداری نکرده اند.

4 با مروری بر اظهارنظرها شاهد نگرانیهایی هستیم که مربوط است به رابطه بین «تهدید» مطرح شده

در مقاله برت و سیل گزارشهای ارسالی از واشنگتن، پیرامون طرح دولت آمریکا در مورد افزایش حضور

نظامی خود در این نقطه از جهان و تدارک یک نیروی ضربتی متحرک عظیم که بتواند به سرعت در این

منطقه درگیر شود. در همین زمینه تلاش ظریفی به کار رفته است تا تهدید برت با گزارش پیشین قرارداد

دولت آمریکا و بی نظیر، پیرامون تسلیحات هسته ای ربط داده شود و علاوه بر زنده نگهداشته شدن این

شایعه، حیثیت حزب خلق پاکستان نیز لکه دار شده و همین حزب مسئول فشارهای کنونی وارده از طرف

آمریکا شناخته شود.

5 (اسلام آباد 9210) نمونه ای از عکس العملهای گزارش شده در مطبوعات 23 مردادماه به شرح زیر

است:

در پاسخ به سؤال یکی از خبرنگاران در مورد مقاله نیویورک تایمز، تالپور وزیر دفاع تأیید کرده است

که پاکستان در برابر اعمال فشارهای خارجی مقاومت خواهد کرد و کاملاً آماده است از منافع حیاتی خود

دفاع نماید.

رئیس حزب ناسیونال دموکرات شرباز مزاری با یادآوری «نتایج خطرناک ناشی از این گونه

اقدامات احمقانه» گفته است: «روزهای دیپلماسی جبر تسلیحاتی به پایان رسیده است.» مزاری با اشاره

به «شوکی» که در نتیجه خواندن مقاله به او دست داده به طور مبهم به شکست و عدم موفقیت آمریکا در

خلیج خوکها و غیره اشاره کرد، و گفت که اقدامات آمریکا در این منطقه تنها به نفع «یهودیان» است و بس.

رهبر طریق (و دریابد پیشین پاکستان) مظفر حسن گفت: «حرکت گزارش شده بسیار تأسف بار و

اضطراب آور است... (و منجر به) به غیرقانونی بودن و توطئه های بین المللی می گردد.»

عکس العملهای منفی در رابطه با پیشنهاد ژنرال ضیاء مبنی بر...

سند شماره (59)

تاریخ: 24 مرداد 1358 15 اوت 79خیلی محرمانه

از: سفارت آمریکا در اسلام آبادبه: وزارت امور خارجه در واشنگتن دی. سی. - با اولویت

موضوع: عکس العملهای منفی در رابطه با پیشنهاد ژنرال ضیاء مبنی بر

انتخاب نمایندگان به نسبت جمعیت آشکار می گردد

1 (خیلی محرمانه) خلاصه: با به پایان رسیدن 23 مرداد یعنی آخرین مهلت تعیین شده توسط ژنرال

ضیاء در رابطه با برگزاری انتخابات نمایندگان به نسبت جمعیت هر منطقه (مرجع الف)، تقریباً تمام

سیاستمداران پاکستان به نحوی از انحاء با این نظریه وی مخالفت خود را نشان داده اند. علیرغم تلاش

حکومت نظامی در جهت اطمینان دادن به هیئت سیاسی از اینکه انتخاب نمایندگان به نسبت جمعیت

موجب به تأخیر افتادن انتخابات ملی و یا اصلاح قانون اساسی نخواهد شد، پیشنهاد ضیاء تنها براساس

همین دلایل و نه به خاطر محتوای نظریه، پذیرفته نشده است.(پایان خلاصه)

2 (طبقه بندی نشده) همان گونه که انتظار می رفت، پیشنهاد رئیس جمهور ضیاءالحق مبنی بر

برگزاری انتخابات آتی به سبک آلمانی، یعنی انتخاب نمایندگان به نسبت جمعیت موجب بروز تناقض

قابل ملاحظه ای شده است. تنها یکی از احزاب معروف پاکستان به نام جماعت اسلامی از نظریه رئیس

جمهور حمایت کرده است و حتی این حمایت نیز در نتیجه تصمیم اتحاد ملی پاکستان که جماعت اسلامی

عضو آن است لگدمال شد و سبب شد که این تصمیم پذیرفته نشود.

3 (طبقه بندی نشده) احزاب مخالف با این نظریه عبارتند از: اتحاد ملی پاکستان، یعنی ائتلافی که در

ابتدا برای مخالفت با نخست وزیر پیشین پدید آمده بود، حزب ناسیونال دموکرات شرباز مزاری، و

میرغوث بیزنجو و حزب ملی پاکستان، حزب دموکراتیک پاکستان، حزب طریق استقلال اصغرخان، و

طبق انتظار حزب خلق پاکستان نخست وزیر پیشین بوتو که تصمیم گرفته است، به درخواست کتبی رئیس

جمهور مبنی بر اظهارنظر پیرامون این نظریه پاسخ ندهد.

4 (خیلی محرمانه) اظهارنظر: مخالفت با نظریه انتخاب نمایندگان به نسبت جمعیت که از طرف رئیس

جمهور ضیاء مطرح شده، تمام محافل سیاسی پاکستان را از احزاب چپگرا، محافظه کار، و نیز احزاب ملی

و منطقه ای در بر می گیرد، تلاش دولت برای جلب حمایت عموم (مرجع ب) نیز با اعلام مطالبی چون

انتخابات ملی به تأخیر نخواهد افتاد و نیازی به اصلاح قانون اساسی نیست، و تغییرات لازم در مورد

حوزه های انتخاباتی نیز می تواند به سرعت انجام گیرد، با موفقیت چندانی روبرو نبوده است.

5 (خیلی محرمانه) اکثر احزاب نه به جهت صحت این پیشنهاد و یا تأثیر احتمالی آن بر امتیازات خود،

بلکه به علت نگرانی آنها از این امر که اجرای این نظریه ممکن است انتخابات را به تعویق اندازد با آن به

مخالفت پرداخته اند. ثانیاً، همه نگران از این هستند که دولت نظامی ممکن است قانون اساسی 1973 را

متحمل فرسایش بیشتری نماید. اظهارنظر مطبوعات نیز با وجود تحلیل متفکرانه و عمیق نقش نمایندگی

به نسبت جمعیت در نظام سیاسی پاکستان، تأثیر آن را بر برنامه انتخابات و مشروعیت آن مورد سؤال و

تردید قرار داده اند. رئیس جمهور ضیاء بار دیگر با موانع شدید و بار دیگر با هیئت سیاسی بسیار مرددی

روبرو شده است. در همین حال، مقدمات انتخابات آماده می گردد (مرجع ج)، و موانع موجود بر سر راه

فعالیتهای سیاسی به طور نسبی از میان برداشته خواهد شد و برنامه انتخابات حدود سه ماه دیگر آغاز

خواهد شد. (پایان اظهارنظر)

ضیاءالحق سپهبد اقبال را در غیاب خود به عنوان معاون خود برگزیده است

سند شماره (60)

تاریخ: 29 مرداد 1358 20 اوت 79سری

از: سفارت آمریکا در اسلام آبادبه: وزارت امور خارجه در واشنگتن دی. سی.

موضوع: ضیاءالحق سپهبد اقبال را در غیاب خود به عنوان معاون خود برگزیده است.

1 (تمام متن سرّی است)

2 رئیس جمهور ضیاءالحق در حرکتی که باعث شگفت زدگی ناظران گردید، معاون خود در ستاد

ارتش یعنی سپهبد محمد اقبال را به عنوان معاون خود انتخاب کرد تا در مدتی که وی در تاریخ 2119

اوت در عربستان سعودی به سر می برد به رتق و فتق امور بپردازد.

3 علت این حرکت نیز ظاهرا عدم توانایی رئیس قوه قضائیه پاکستان، که از نظر قانون اساسی