کتاب اسناد لانه جاسوسی آمریکا

برابر این گونه فشارهای خارجی حتی اگر از طرف ابرقدرتها اعمال شود، ایستادگی کرد. تنها معدودی از

چهره های مردمی از این موقعیت در به رخ کشیدن «عهدشکنیهای» گذشته آمریکا در مورد پاکستان با

اشاره به سالهای 3/1962، 1965، و 1971 یعنی نمونه سالهایی که در آن آمریکا به انجام تعهدات دوستی

و اتحاد خود با پاکستان پایدار نبود، بهره برداری نکرده اند.

4 با مروری بر اظهارنظرها شاهد نگرانیهایی هستیم که مربوط است به رابطه بین «تهدید» مطرح شده

در مقاله برت و سیل گزارشهای ارسالی از واشنگتن، پیرامون طرح دولت آمریکا در مورد افزایش حضور

نظامی خود در این نقطه از جهان و تدارک یک نیروی ضربتی متحرک عظیم که بتواند به سرعت در این

منطقه درگیر شود. در همین زمینه تلاش ظریفی به کار رفته است تا تهدید برت با گزارش پیشین قرارداد

دولت آمریکا و بی نظیر، پیرامون تسلیحات هسته ای ربط داده شود و علاوه بر زنده نگهداشته شدن این

شایعه، حیثیت حزب خلق پاکستان نیز لکه دار شده و همین حزب مسئول فشارهای کنونی وارده از طرف

آمریکا شناخته شود.

5 (اسلام آباد 9210) نمونه ای از عکس العملهای گزارش شده در مطبوعات 23 مردادماه به شرح زیر

است:

در پاسخ به سؤال یکی از خبرنگاران در مورد مقاله نیویورک تایمز، تالپور وزیر دفاع تأیید کرده است

که پاکستان در برابر اعمال فشارهای خارجی مقاومت خواهد کرد و کاملاً آماده است از منافع حیاتی خود

دفاع نماید.

رئیس حزب ناسیونال دموکرات شرباز مزاری با یادآوری «نتایج خطرناک ناشی از این گونه

اقدامات احمقانه» گفته است: «روزهای دیپلماسی جبر تسلیحاتی به پایان رسیده است.» مزاری با اشاره

به «شوکی» که در نتیجه خواندن مقاله به او دست داده به طور مبهم به شکست و عدم موفقیت آمریکا در

خلیج خوکها و غیره اشاره کرد، و گفت که اقدامات آمریکا در این منطقه تنها به نفع «یهودیان» است و بس.

رهبر طریق (و دریابد پیشین پاکستان) مظفر حسن گفت: «حرکت گزارش شده بسیار تأسف بار و

اضطراب آور است... (و منجر به) به غیرقانونی بودن و توطئه های بین المللی می گردد.»

عکس العملهای منفی در رابطه با پیشنهاد ژنرال ضیاء مبنی بر...

سند شماره (59)

تاریخ: 24 مرداد 1358 15 اوت 79خیلی محرمانه

از: سفارت آمریکا در اسلام آبادبه: وزارت امور خارجه در واشنگتن دی. سی. - با اولویت

موضوع: عکس العملهای منفی در رابطه با پیشنهاد ژنرال ضیاء مبنی بر

انتخاب نمایندگان به نسبت جمعیت آشکار می گردد

1 (خیلی محرمانه) خلاصه: با به پایان رسیدن 23 مرداد یعنی آخرین مهلت تعیین شده توسط ژنرال

ضیاء در رابطه با برگزاری انتخابات نمایندگان به نسبت جمعیت هر منطقه (مرجع الف)، تقریباً تمام

سیاستمداران پاکستان به نحوی از انحاء با این نظریه وی مخالفت خود را نشان داده اند. علیرغم تلاش

حکومت نظامی در جهت اطمینان دادن به هیئت سیاسی از اینکه انتخاب نمایندگان به نسبت جمعیت

موجب به تأخیر افتادن انتخابات ملی و یا اصلاح قانون اساسی نخواهد شد، پیشنهاد ضیاء تنها براساس

همین دلایل و نه به خاطر محتوای نظریه، پذیرفته نشده است.(پایان خلاصه)

2 (طبقه بندی نشده) همان گونه که انتظار می رفت، پیشنهاد رئیس جمهور ضیاءالحق مبنی بر

برگزاری انتخابات آتی به سبک آلمانی، یعنی انتخاب نمایندگان به نسبت جمعیت موجب بروز تناقض

قابل ملاحظه ای شده است. تنها یکی از احزاب معروف پاکستان به نام جماعت اسلامی از نظریه رئیس

جمهور حمایت کرده است و حتی این حمایت نیز در نتیجه تصمیم اتحاد ملی پاکستان که جماعت اسلامی

عضو آن است لگدمال شد و سبب شد که این تصمیم پذیرفته نشود.

3 (طبقه بندی نشده) احزاب مخالف با این نظریه عبارتند از: اتحاد ملی پاکستان، یعنی ائتلافی که در

ابتدا برای مخالفت با نخست وزیر پیشین پدید آمده بود، حزب ناسیونال دموکرات شرباز مزاری، و

میرغوث بیزنجو و حزب ملی پاکستان، حزب دموکراتیک پاکستان، حزب طریق استقلال اصغرخان، و

طبق انتظار حزب خلق پاکستان نخست وزیر پیشین بوتو که تصمیم گرفته است، به درخواست کتبی رئیس

جمهور مبنی بر اظهارنظر پیرامون این نظریه پاسخ ندهد.

4 (خیلی محرمانه) اظهارنظر: مخالفت با نظریه انتخاب نمایندگان به نسبت جمعیت که از طرف رئیس

جمهور ضیاء مطرح شده، تمام محافل سیاسی پاکستان را از احزاب چپگرا، محافظه کار، و نیز احزاب ملی

و منطقه ای در بر می گیرد، تلاش دولت برای جلب حمایت عموم (مرجع ب) نیز با اعلام مطالبی چون

انتخابات ملی به تأخیر نخواهد افتاد و نیازی به اصلاح قانون اساسی نیست، و تغییرات لازم در مورد

حوزه های انتخاباتی نیز می تواند به سرعت انجام گیرد، با موفقیت چندانی روبرو نبوده است.

5 (خیلی محرمانه) اکثر احزاب نه به جهت صحت این پیشنهاد و یا تأثیر احتمالی آن بر امتیازات خود،

بلکه به علت نگرانی آنها از این امر که اجرای این نظریه ممکن است انتخابات را به تعویق اندازد با آن به

مخالفت پرداخته اند. ثانیاً، همه نگران از این هستند که دولت نظامی ممکن است قانون اساسی 1973 را

متحمل فرسایش بیشتری نماید. اظهارنظر مطبوعات نیز با وجود تحلیل متفکرانه و عمیق نقش نمایندگی

به نسبت جمعیت در نظام سیاسی پاکستان، تأثیر آن را بر برنامه انتخابات و مشروعیت آن مورد سؤال و

تردید قرار داده اند. رئیس جمهور ضیاء بار دیگر با موانع شدید و بار دیگر با هیئت سیاسی بسیار مرددی

روبرو شده است. در همین حال، مقدمات انتخابات آماده می گردد (مرجع ج)، و موانع موجود بر سر راه

فعالیتهای سیاسی به طور نسبی از میان برداشته خواهد شد و برنامه انتخابات حدود سه ماه دیگر آغاز

خواهد شد. (پایان اظهارنظر)

ضیاءالحق سپهبد اقبال را در غیاب خود به عنوان معاون خود برگزیده است

سند شماره (60)

تاریخ: 29 مرداد 1358 20 اوت 79سری

از: سفارت آمریکا در اسلام آبادبه: وزارت امور خارجه در واشنگتن دی. سی.

موضوع: ضیاءالحق سپهبد اقبال را در غیاب خود به عنوان معاون خود برگزیده است.

1 (تمام متن سرّی است)

2 رئیس جمهور ضیاءالحق در حرکتی که باعث شگفت زدگی ناظران گردید، معاون خود در ستاد

ارتش یعنی سپهبد محمد اقبال را به عنوان معاون خود انتخاب کرد تا در مدتی که وی در تاریخ 2119

اوت در عربستان سعودی به سر می برد به رتق و فتق امور بپردازد.

3 علت این حرکت نیز ظاهرا عدم توانایی رئیس قوه قضائیه پاکستان، که از نظر قانون اساسی

جانشین منصوب رئیس جمهور است، به بازگشت به پاکستان می باشد. چون وی در حال حاضر در

انگلستان به سر می برد تا معالجات سرطانی همسرش به پایان برسد. چون سرپرست دیوان عالی قضایی

نیز یک فرد غیرمسلمان است، طبق قانون اساسی نمی تواند به عنوان رئیس جمهور خدمت کند. ضیاء به

سرعت قانون اساسی را اصلاح کرد تا او بتواند معاون خود را به سرعت انتخاب کند. طبق اصلاحیه 1978

ضیاء به عنوان رئیس حکومت نظامی اختیار دارد خود و یا فرد دیگری را پس از استعفای رئیس جمهور

وقت به عنوان رئیس جمهور اعلام نماید.

4 تعیین اقبال به عنوان معاون رئیس جمهور بسیاری را به این فکر انداخته است که در رده های بالا

احتمالاً تغییراتی به وجود خواهد آمد. اقبال یکی از دو یا سه ژنرال عالیرتبه ای است، که در اخراج ذوالفقار

علی بوتو با ضیاء در ژوئیه 1977 همکاری داشته و همه معتقدند که اگر رهبریت ارتش تصمیم به تعویض

ضیاء بگیرد، وی حتما به عنوان جانشین وی عمل خواهد کرد.

5 علاوه بر این شایع شده بود که احتمالاً یک «دولت ملی» به ریاست یک مقام نظامی عالیرتبه به غیر

از ضیاء منصوب خواهد شد تا در دوران انتخابات امور را در دست بگیرد. شایعات دیگری نیز ساخته شده

که حکایت از آن دارد که ضیاء می خواهد با توسل به همکاران خود در ارتش کشور را رها سازد، ولی در

عین حال آن را به دست یک رهبریت غیرنظامی نسپارد. بعضی خبرنگاران نیز گزارشهای تأیید نشده ای را

ذکر می کنند که طی آنها ضیاء املاکی را در ساکرامنتوی کالیفرنیا خریداری و قبل یا بعد از انتخابات به

همراه خانواده اش به آنجا خواهد گریخت.

6 البته همیشه در مورد رهبران پاکستان این گونه شایعات رواج می یابد، لیکن در این زمان و در حالی

که همسر و دختران ضیاء در آمریکا به سر می برند، انتصاب اقبال به سمت معاونت ریاست جمهوری این

شایعات را اعتبار و قوت بیشتری می بخشد.

7 از طرف دیگر، ما (با استفاده از منابع خود) توضیح رسمی رضایتبخشی را در مورد تعیین اقبال به

عنوان معاون رئیس جمهور و معاون رئیس حکومت نظامی دریافت کرده ایم. در سفرهای قبلی ضیاء به

خارج از کشور، وی همیشه رئیس دیوان قضائی را به عنوان جانشین ریاست جمهور و مهمترین عضو

شورای نظامی را به عنوان معاون خود در حکومت نظامی برمی گزید. به عنوان معاونت ستاد ارتش، اقبال

عالیرتبه ترین مقام نظامی پاکستان است و با وجود غیبت رئیس دیوان قضایی وی مناسبترین شخص برای

احراز معاونت ریاست جمهور و معاونت حکومت نظامی می باشد.

8 سفر ضیاء به عربستان سعودی نیز گویا بسیار مهم است و نمی تواند به تعویق افتد علاوه بر انجام

فرایض عمره، وی گویا می خواهد با کمک پولهای عربستان سعودی مشکلات اقتصادی کنونی پاکستان را

از بین ببرد. سعودیها هنوز 200 میلیون دلاری را که قرار بود به عنوان زکات به پاکستان بدهند، تأمین

نکرده اند. وی اگر می توانست سفر خود را به تعویق اندازد حتما این کار را می کرد و تمام اختیارات را به

فردی که می تواند آنان را تحت کنترل داشته باشد نمی داد. لیکن هنگامی که لازم باشد برای یک مدت 10

روزه به هاوانا برود، باید تصمیم دیگری را اتخاذ نماید.

9 به نظر ما مسئله انتصاب جانشین تنها یک مسئله موقتی است و موضوع دیگری نمی تواند باشد.

سند شماره (61)

تاریخ: 30 مرداد 1358 21 اوت 79خیلی محرمانه

از: سفارت آمریکا در اسلام آباد

به: وزارت امور خارجه در واشنگتن دی. سی.

موضوع: مطبوعات «قرارداد اتمی» بی نظیر بوتو را منتشر می کنند

1 (طبقه بندی نشده) مطبوعات بین المللی پاکستان در تاریخ 29 مرداد نسخه ای از سندی را که (به

NEA/ PAB ارسال شده) گویا نامه بی نظیر بوتو با تاریخ 26 مارس 1978 به برادرش می باشد، منتشر

کرده اند. وی در این نامه به برادرش پیشنهاد کرده است که برای جلب حمایت آمریکا به خاطر پدرشان

قدرت اتمی پاکستان را به معامله بگذارد (مرجع الف).

بخشی از این نامه در صفحه اول روزنامه دولتی تایمز پاکستان مورخ 29 مرداد نیز به چاپ رسیده

است. بیگم نصرت بوتو مادر بی نظیر بوتو قبلاً ماهیت وجودی این نامه را تکذیب کرده بود و از مطبوعات

بین المللی پاکستان خواسته بود که اگر آن را در اختیار دارند منتشر سازند (مرجع ب).

2 (طبقه بندی نشده) مهمترین بخش این نامه حاکی از آن است که بی نظیر از مرتضی بوتو خواسته

است، که با تلاشهای خود در زمینه روابط عمومی و دیپلماتیک سعی کند موجبات حمایت از نخست وزیر

پیشین ذوالفقار علی بوتو را فراهم آورد. در این نامه بی نظیر اظهار داشته است که می ترسد که دیوان عالی

قضایی نیز بر تصمیم دولت مبنی بر اعدام بوتو صحه بگذارد. بی نظیر در ادامه می نویسد که چون به قوه

قضائیه اعتماد ندارد، فشارهای بین المللی و به خصوص آمریکا را علیه رئیس جمهور ضیاء تنها عامل

نجات بوتو می پندارد.

3 (طبقه بندی نشده) در این پیام طولانی بخشهایی از نامه که قبلاً در (مرجع الف) مطرح شده در

مطبوعات دولتی نیز منتشر گشته و مدعی هستند که بی نظیر با آمریکا به توافق رسیده است. خطوط

«اصلی» تنها عبارت از چهار یا پنج جمله در نامه دوازده صفحه یی می باشد.

4 (خیلی محرمانه) اظهارنظر: در نامه بی نظیر به هیچ وجه یادی از مسئله اتمی نشده است. معذالک از

«سیاست بوتو به هنگام نخست وزیریش» سخن به میان آمده است... که «بر ضد آمریکا نبود

لیکن آمریکایی ها فکر می کردند که بر ضد آنهاست». البته، بوتو در سال 1971 و قبل از پیدایش موضوع

تسلیحات اتمی نخست وزیر شده بود. به نظر ما محتوای مطلب این است که حزب خلق پاکستان براساس

آنچه منتشر شده حاضر است در قبال جلب حمایت آمریکا مسئله تسلیحات هسته ای را کنار بگذارد.

5 دولت به اهداف تبلیغاتی خود دست یافته است. چون بیگم نصرت بوتو وجود این نامه و رابطه با

آمریکا را قبلاً تکذیب کرده بود. نمی توان گفت که نسخه منتشره در مطبوعات بین المللی پاکستان معتبر

است، لیکن ظاهرا نامه ای واقعی است و دست خط آن نیز شناخته شده است. بنابراین زنان بوتو در دامی

گرفتار آمده اند که می تواند در تبلیغات ضد حزب خلق پاکستان توسط دولت مورد بهره برداری بیشتر قرار

گیرد.

سفر معارفه/ مشاوره در مورد استفان آر. گرومان

سند شماره (62)

تاریخ: 30 مرداد 1358 21 اوت 79خیلی محرمانه

از: سفارت آمریکا در اسلام آبادبه: وزارت امور خارجه در واشنگتن دی. سی. با- اولویت

موضوع: سفر معارفه/ مشاوره در مورد استفان آر. گرومان

1 تمام متن خیلی محرمانه است.

2 ما از سفر گرومان به پاکستان به گرمی استقبال کرده و امیدواریم که انشاءاللّه بتواند برنامه ای ارائه

کند که نیازهای مطروحه در نامه جورج گریفیث در تاریخ 18 ژوئیه خطاب به هاگرتی مشاور سیاسی

برآورده گردد. مقام کنترل سفر گرومان افسر سرویس خارجی دیوولش خواهد بود.

3 سفارت با گرومان در راولپندی ملاقات و وی را یاری خواهد داد و وسایل راحتی و آسایش وی در

آپارتمانهای موقتی محوطه سفارت فراهم آمده است. امیدواریم گرومان دعوت ما را در مورد اقامت

آپارتمان هاگرتی در 4 سپتامبر بپذیرد؛ این کار سبب خواهد شد وی بتواند با بسیاری از شخصیتهای

دیپلماتیک، دولتی و سیاسی راولپندی/ اسلام آباد ملاقات نماید. آقا مرتضی پویا، سرپرست نشریه

مسلمان احتمالاً با گرومان ملاقات خواهد کرد. ما در وزارت خارجه ملاقاتها و قرارهای دیگری نیز

تدارک می بینیم.

4 سرکنسول آمریکا در لاهور نیز برای روز ششم سپتامبر برای ملاقات رهبران شیعه با لوئیس

دوپری و دیگران وقت تعیین می کند، در حالی که سرکنسول فولر، ایزنبراون DPO، و مشاور سیاسی در این

مدت در اینجا نخواهند بود. ایزنبراون روز ششم به اینجا خواهد آمد و صبح روز بعد با گرومان ملاقات

خواهد کرد. راننده سرکنسول نیز با وی ملاقات خواهد کرد و وی را یاری خواهد داد. علاوه بر این وی را

در مورد برنامه گرومان در لاهور توجیه خواهیم کرد. در مورد تهیه وسایل آسایش وی در هتل نیز

اقداماتی در دست انجام است.

5 با وجود اینکه کنسول آرچارد در تاریخ 97 سپتامبر در پیشاور نخواهد بود، ولی فکر می کنم

بروس فلاتین معاون ریاست نمایندگیمان در کابل در پیشاور در روز هشتم در محل اقامت آرچارد به سر

خواهد برد. آرچارد امیدوار است که گرومان از محل اقامت وی استفاده کند. اگر برنامه به هم نخورد،

گفتگو با فلاتین امکان پذیر خواهد بود.

مشاور سیاسی کنسولگری برنامه ملاقاتهای محلی را تهیه می کند. کنسول نیز گرومان را در فرودگاه

ملاقات خواهد کرد.

6 سرکنسولگری آمریکا در کراچی نیز ساعت 9 صبح را برای ملاقات آقای گرومان و سرکنسول،

آقای آر. ا. آخوند، وزیر مشاور در برنامه ریزی و عمران در ساعت 1 بعد از ظهر و با آقای م. جی. م اختر

سرپرست عمران صنعتی پاکستان در ساعت 1 بعدازظهر دوشنبه 10 سپتامبر تعیین کرده است. علاوه بر

این آنها در نظر دارند ترتیب ملاقات وی را با منور علی خان عضو کمیته انتخاباتی سند، علامه طالب

جوربی و رهبران سیاسی برجسته بلوچ چون بیزنجو، مزاری، و منگال بدهند. در این مدت DPOبریمز،

گرومان را همراهی خواهد کرد. بریمز نیز از گرومان خواسته است تا به محل اقامت وی بیاید. وی گرومان

را در فرودگاه ملاقات خواهد کرد.

7 به محض ورود برنامه به طور مفصل در اختیار وی قرار داده خواهد شد.

اجلاس غیرمتعهدها در هاوانا مسئله صهیونیسم و نژادپرستی...

سند شماره (63)

تاریخ: 31 مرداد 1358 22 اوت 79خیلی محرمانه

از: سفارت آمریکا در اسلام آبادبه: وزارت امور خارجه در واشنگتن دی. سی.

موضوع: اجلاس غیرمتعهدها در هاوانا مسئله صهیونیسم و نژادپرستی

1 تمام متن خیلی محرمانه است.

2 در ملاقات با وزیر خارجه دولت پاکستان شهنواز در تاریخ 31 مردادماه، من با وی در مورد لحن

پیش نویس کوبا در رابطه با صهیونیسم و نژادپرستی گفتگو کردم. من نکات مطروحه در تلگرام مرجع را

ارائه نموده و توضیح دادم که در گفتگوهای پیشین خود با وزیر مشاور ثاقب در مورد پیش نویس کوباییها

(تلگرام مرجع ب) این نگرانیها را یادآور شده بودم.

3 شهنواز با کلی گرایی گفت که نمایندگان دولت پاکستان پیش نویس کوباییها را به دقت مطالعه کرده و

از نقایص آن در بسیاری موارد آگاه هستند. وی گفت «هر کاری از ما برآید انجام خواهیم داد»، «البته

زمانی که بحث و تبادل نظر پیرامون پیش نویس آغاز گردد». وی گفت مسئله صهیونیسم و نژادپرستی در

رابطه با پاکستان از حساسیت خاصی برخوردار است چون این کشور نمی خواهد که در سیاستهایش که در

کنفرانسهای اسلامی مطرح شده تناقضی دیده شود. وی به جزییات بیشتری نپرداخت.

4 با ناراحتی گفتم که سفیر یوگسلاوی در حال حاضر در اینجا نیست وگرنه او می توانست در مورد

غیرمتعهدها به طور کلی و در مورد پیش نویس کوباییها بالاخص، مطالبی را مطرح نماید. شهنواز عمیقاً با

نگرانیهای من موافق است، لیکن می گوید که کاردار یوگسلاوی تنها منعکس سازنده نقطه نظرات دولت

یوگسلاوی می باشد.

5 موضوع جدید: برنامه مسافرت ضیاء به جنبش غیرمتعهدها: آخرین خبری که از وزارت خارجه به

دست آورده ایم، حاکی از آن است که ضیاءالحق در ساعت 30/16 دقیقه بعد از ظهر یکم سپتامبر به وسیله

هواپیمای مخصوص وارد نیویورک خواهد شد. او از نیویورک احتمالاً برای دیدن همسر و فرزندانش در

ساعت 10 به تنهایی به واشنگتن خواهد رفت و پس از آن با یک پرواز مستقیم در دوم سپتامبر در ساعت

10 صبح به تنهایی به هاوانا خواهد رفت. برنامه های او برای بعد از اجلاس هاوانا فاش نشده است.

سند شماره (64)

سری غیرقابل رؤیت برای بیگانگان غیرقابل رؤیت برای پیمانکاران و مشاوران پیمانکار

2 شهریور 58 24 اوت 79پخش و اقتباس خبر تحت نظر تهیه کننده

(طبقه بندی نشده) دورنمای کوتاه مدت پاکستان

خلاصه

(سری) شانس رئیس جمهور ضیاءالحق در به پایان رسانیدن سال جاری به عنوان رهبر پاکستان توأم

با تردید است.

او تاریخ 26 آبان ماه را به منظور برگزاری انتخابات اعلام کرده است، ولی جای تعجب نخواهد بود اگر

آن را به تأخیر و یا تعویق بیندازد. البته با این کار وی در معرض خطر قرار خواهد گرفت، چون حکومت

نظامی محبوبیت چندانی ندارد و او با ناآرامیهای فزاینده ای روبه رو خواهد گردید.

(سری) تشنج مابین استانها تلاش ضیاء را در پدید آوردن توافق ملی در مورد نوع حکومت مورد نیاز

پاکستان خنثی خواهد نمود. تا پایان سال 1358 در اوضاع آشفته پاکستان بهبودی پدید نخواهد آمد. از

طرف دیگر، ضیاء نیز راههای بسیاری در پیش رو ندارد، و ارتش نیز حداقل تا زمانی که اوضاع کشور

آرام باشد از وی پیروی خواهد کرد.

(خیلی محرمانه) در جبهه اقتصادی، پاکستان با چند مشکل روبه روست. میزان کسری موازنه

پرداخت، سبب شده است که پاکستان به دوباره برنامه ریزی وامهای خود روی آورد.

(خیلی محرمانه) مسائل خارجی نیز مشکلاتی را در برابر ضیاء به وجود آورده است. او مایل است از

آمریکا به عنوان یک وزنه علیه شوروی استفاده کند، لیکن تصمیم وی مبنی بر تکمیل مجتمع غنی سازی

اتمی، روابط اسلام آباد و واشنگتن را دچار تیرگی ساخته است. برنامه اتمی کنونی پاکستان ممکن است

سرانجام سبب وخامت روابط بهبود یافته آن با هند شود، در حالی که در تاریخ اخیر این روابط به بهترین

نحوی برقرار شده است. بالاخره، رابطه پاکستان باافغانستان نیز توأم با آشفتگی و تشنج بسیار خواهد

گردید.

مشکلات سیاسی ضیاء

(خیلی محرمانه) فقدان رهبریتی قاطع بر مردم پاکستان تأثیری عمیقاً منفی به جای گذاشته است.

گرچه ضیاء چندان مورد تنفر نیست و حکومت نظامی وی نیز چندان سخت نمی باشد، ولی معمولاً وی را

فردی می شناسند که قادر نیست خود و یا کشورش را از معضلات جاری برهاند. در میان طبقات بالا و

متوسط فرار سرمایه و مغزها رایج است که برای آینده سیاسی و ثبات اقتصادی پاکستان چندان خوشایند

نخواهد بود.

(طبقه بندی نشده) مهمترین مخالفت سیاسی علیه ضیاء از جانب حزب خلق پاکستان نخست وزیر

اسبق بوتو، که در ماههای گذشته ثابت کرده که قادر است سازمان یافته ترین حزب سیاسی تاریخ پاکستان

را به تحرک درآورد، اعمال می گردد. رهبران حزبی با وجود ضربه ای که در نتیجه اعدام بوتو به آنها وارد

شده مطمئن هستند، که در صورت برگزاری انتخابات منصفانه در پاکستان به پیروزی خواهند رسید.

(خیلی محرمانه) بنا به گزارشها، استراتژی آنها در رسیدن به این هدف اجتناب از جنجال و برخورد با

حکومت نظامی و ارائه دادخواستهای خود به ملت می باشد. در همان حال که حزب در رابطه با رهبریت

خود دچار مشکلاتی شده، ولی همسر بوتو اعلام کرده است که رهبری آن را به عهده خواهد گرفت. او

ممکن است بتواند وحدت مورد نیاز حزبی را برای رقابت در انتخابات فراهم آورد، لیکن رهبریتش بیشتر

جنبه سمبلیک خواهد داشت.

(طبقه بندی نشده) ضیاء از طرف بعضی از حامیان گذشته خود نیز با مخالفت روبه رو شده است.

ائتلاف نه چندان نیرومند احزابی که منجر به سرنگونی بوتو در سال 1356 گردید، حمایت خود را از

حکومت نظامی جانشین وی اعلام کرد. لیکن، این احزاب در منازعه خود با ضیاء پیرامون مسائل مختلف

دچار تفرقه گردیدند، که درست یک ماه پس از اعدام بوتو، منجر به خروج کامل همکاران سیاسی غیر

نظامی از حکومت ضیاء گردید. در حال حاضر آنها به حزب خلق پاکستان پیوسته و با مخالفت با حکومت

نظامی خواستار برگزاری انتخابات شده اند.

(طبقه بندی نشده) جناح گرایی و فقدان رهبریت قاطع گروههای سیاسی پاکستان را دچار فاجعه

ساخته است. یکی از سازمانهای پیشین مخالف نیرومند، یعنی حزب ناسیونال دموکراتیک دارای پایگاه

قبیله ای اخیرا بر سر تضاد موجود پیرامون شخصیتها و میزان اختیارات ایالتی مورد نظر به تجزیه دچار

گردید.

مسئله انتخابات

(خیلی محرمانه) هنوز معلوم نیست که ضیاء انتخابات را برگزار نماید. تا اواخر 22 ژوئیه، وی می گفت

که انتخابات در ماه نوامبر برگزار خواهد شد. لیکن وی مایل است که اکثریت کرسیها نصیب احزاب مرکزی

و راستگرا شود، تا بتوانند یک حکومت مؤتلفه را تشکیل دهند، که نیروی نظامی بسیار قدرتمندی نیز به

عنوان ناظر نظم لازم را برقرار سازد. لیکن پیروز شدن حزب خلق پاکستان آزادی فردی ضیاء را به خطر

خواهد انداخت و سیاستهایی را تقویت خواهد کرد که به نظر وی در گذشته موجب ورشکستگی اخلاقی و

اقتصادی کشور شده بود.

(خیلی محرمانه) پس از جرح و تعدیل انتخابات که مخالفت را به ضعف خواهد کشید، ضیاء ممکن

است به برگزاری انتخابات بپردازد. وی اعلام کرده است که نه تنها قدرت را به دولت منتخب خواهد داد،

بلکه از ریاست ستاد ارتش و فعالیتهای عمومی نیز کناره گیری خواهد کرد. ولی گمان نمی رود که او خود را

به طور کامل از زندگی عمومی کنار بکشد.

(خیلی محرمانه) علیرغم اظهار اطمینانهای وی مبنی بر برگزار شدن انتخابات، بعید نیست که ضیاء به

خاطر ترس از تقویت ناگهانی جناح مخالف عقیده اش را تغییر دهد. و بنا به دلایل دیگر از قبیل ناآرامیهای

قبل از انتخابات، و یا حتی بنا به اعتقاد دیگران، برای ماندن در موقعیت کنونی می تواند انتخابات را لغو

نماید.

(سرّی) در صورتی که ضیاء به وعده خود مبنی بربرگزاری انتخابات عمل نکند، باید انتظار بروز

ناآرامیهای فزاینده عمومی را داشت. حزب خلق احتمالاً رهبری جناح مخالف را برای سرنگون ساختن

وی به دست خواهد گرفت. او از داخل ارتش نیز تحت فشار است. چند تن از ژنرالهای وی احساس

می کنند که حکومت نظامی بیش از حد درگیر اداره کشور شده است و اگر انتخابات را به زودی برگزار

نکند، ممکن است او را وادار به کناره گیری نمایند. ولی احتمالاً ضیاء خواهد توانست در برابر این فشارها

مقاومت به خرج دهد؛ البته در صورتی که به طور هم زمان با ناآرامیهای شدید داخلی روبه رو نباشد.

(خیلی محرمانه) مشکلات اقتصادی

دورنمای تأسف بار اقتصادی پاکستان منعکس کننده فقدان رهبریتی نیرومند است. با وجود اینکه

بی اعتمادیهای سیاسی مانع از سرمایه گذاریهای بخش خصوصی می شود، ولی تولید صنعتی از رکود

دوران بوتو بیرون آمده است. عملکرد کشاورزی نیز مختلط است. تولید گندم بیسابقه بوده و سطح تولید

برنج نیز دائماً رو به افزایش بوده است. از طرف دیگر، پنبه هم که از نظر نساجی داخلی و هم از نظر

صادرات نقشی حیاتی دارد، با رکود تولیدی بیسابقه ای روبه رو شده است. رشد کلی تولید ناخالص داخلی

در سالهای 58 1357 حدود 6 تا 7 درصد در طول دو سال متوالی بود، در حالی که میزان رشد آن در سال