موضعگیری در قبال آمریکا
22 علیرغم کاهش ظاهری تشنجات بر سرافغانستان موضعگیری نسبت به ایالات متحده همچنان
گزنده است. مردم آمریکا همچنان از دوستی و همدردی اکثریت مردمی که ما با آنها صحبت کردیم،
برخوردارند. لیکن اقدامات اخیر کارتر رئیس جمهوری آمریکا برای اعمال یک حضور نیرومندتر در
اقیانوس هند و خاور نزدیک نتوانسته است این اعتقاد را تقویت کند، که ایالات متحده در رقابت با اتحاد
جماهیر شوروی زمینه را باخته است. مثلاً وزیر کشور که یک سرهنگ سابق و مسئول امنیت بلوچستان
است، ایالات متحده را به خاطر ناتوانی در پیش بینی تغییرات در افغانستان و ایران و عدم اقدام برای خنثی
کردن این تغییرات مورد انتقاد قرار داده است. او و دیگران از مخالفت آمریکا با توسعه تکنولوژی هسته ای
پاکستان که به طرز مبهمی آن را صلحجویانه می خواندند عصبانی هستند، و در همان حال از ما می پرسند
که چرا ما آمریکاییها نمی خواهیم که پاکستان بمب اتمی داشته باشد. عمرخان افریدی دبیر برنامه ریزی و
عمران در ایالت بلوچستان از بی ثباتی شبه قاره هند ناراحت است و از اینکه با وجود قرار گرفتن شوروی
در موضع تعرض، آمریکا از خود عدم قاطعیت نشان می دهد، ابراز نگرانی کرده است. بوگتی درباره
کوتاهی آمریکا در پشتیبانی از متحدین خود به ما درس می داد.
23 معذالک دریافتیم که بسیاری از انتقادها براساس سوء اطلاعات بوده است و هنگامی که
انتقادکنندگان در مقابل واقعیات قرار می گرفتند، آنها به اشتباهات خود اعتراف می کردند. مثلاً نقش
ایالات متحده در مذاکرات صلح خاورمیانه مورد رضایت کلی آنها بود و حتی این شرط که سازمان
آزادیبخش فلسطین باید اسرائیل را به رسمیت بشناسد، برای آنها خوشایند بود. در حالی که بعضیها تصور
می کردند که ایالات متحده باید از مجاهدین افغانستان علیه رژیم مستقر در کابل پشتیبانی کند، دیگران
معتقد بودند که خودداری از مداخله کار عاقلانه تری است. تنها پیشنهاد ویژه ای که ما درباره کمک آمریکا
دریافت کردیم، از برنده کرسی شورای ملی در پیشین بود. او مصراً تقاضا داشت که مساعدت اقتصادی
خود را متوجه عمران مناطق قبیله نشین کنیم، تا جذابیت حکومت افغانستان را در راه تشکیل پشتونستان
بزرگ تضعیف کند. این یک پیشنهاد متواضعانه از منبعی بود که تنها در فکر منافع و مصالح خود بود.
جلسه کنفرانس مطبوعاتی وزرای امور خارجه...
سند شماره (77)
تاریخ: 25 مهرماه 1358 17 اکتبر 79خیلی محرمانه
از: وزارت امور خارجه در واشنگتن دی.سی.به: سفارت آمریکا در امان - فوری
موضوع: جلسه کنفرانس مطبوعاتی وزرای امور خارجه 25 مهرماه
س. آیا در مورد تأخیر انتخابات و سرکوب احزاب، اتحادیه ها و مطبوعات سیاسی توسط رهبریت
پاکستان نظری دارید؟
ج. آمریکا در موارد مختلف اظهار داشته که ما امیدواریم که انتخابات دموکراتیک هرچه زودتر برگزار
شود و یک حکومت غیر نظامی بر این کشور حاکم گردد. به همین علت از اینکه ژنرال ضیاء انتخابات را
برای مدت نامعلومی به تعویق انداخته و فعالیتهای سیاسی را تحت کنترل نظامی درآورده نگران هستیم.
پاکستانیها نیز از این موضوع به خوبی آگاه هستند. ما این موضوع را به آنها گوشزد کرده ایم.
س. در کجا؟ در حین گفتگوهای دیروز؟
ج. بگذارید بگویم که این موضوع را فقط به آنها گوشزد کرده ایم. اضافه می کنم که کاردار ما در
پاکستان نیز نقطه نظرهای ما را به سمع دولت آن کشور رسانیده است.
س. آیا این موضوع بر تقاضاهای تسلیحاتی و یا دیگر تقاضاهای آن کشور نیز تأثیر خواهد بخشید؟
ج. خیر، همان طور که می دانید آمریکا هیچ گونه کمک جدید عمرانی در اختیار پاکستان قرار نداده
است، نمی خواهم پیرامون موارد مطروحه صحبت کنم، چون اصلاحیه سیمینگتون را از فروردین گذشته به
مرحله اجرا گذارده ایم. ما هنوز هم برای مردمان گرسنه مواد خوراکی ارسال می داریم. با کمال صراحت
می گویم که این کار را ادامه خواهیم داد.
در رابطه با کمکهای نظامی گمان نمی کنم که چیزی به پاکستان ارائه شود.
س. آیا این کار نوعی دخالت در امور داخلی یک کشور بیگانه به حساب نمی آید؟
ج. خیر. چون پاکستان نیز همواره با چند کشور دیگر اسنادی را امضاء کرده است، می توان گفت از
جمله مسئولیتهای ما اظهارنظر در این امور است.
س. در مورد این گفتگوها که گویا امروز به پایان خواهد رسید، آیا...
ج. درست است جیم این گفتگوها امروز بپایان می رسد.
س. دیروز به ما گفته شد که ملاحظات امنیتی پاکستان مورد بحث قرار گرفته است. آیا این ملاحظات
شامل درخواست کمک نظامی از آمریکا نیز بوده است؟
ج. اجازه دهید بگویم در رابطه با نتایج این ملاقاتها مطلب دیگری ندارم که بگویم و نمی خواهم مطالب
مندرج در گفتگوها را برای شما بازگو نمایم. شاید بعدها و یا در پایان این ملاقاتها در بعد از ظهر امروز این
کار را انجام دهم.
س. آیا تصمیم دولت پاکستان در رابطه با برقراری حکومت نظامی بر تصمیمات آمریکا در زمینه
ملاحظات امنیتی تأثیر خواهد بخشید؟
ج. نمی توانم در مورد مسئله ای که از وقوع آن اطمینان ندارم، اظهارنظر نمایم. یعنی تقاضای خاصی
مطرح نشده است؟ سؤال خوبی است، ولی بهتر است پس از پایان ملاقاتها مطرح گردد، تا بتوانیم به نتایجی
دست پیدا کنیم. در این مورد در حال حاضر نمی توانم مطلبی ارائه دهم.
س. آیا شما می خواهید بگویید که استدلال دولت پاکستان را در مورد ادامه حکومت نظامی و تعویق
انتخابات قبول ندارید؟
ج. خیر، نمی خواهم در مورد منطق نهفته در مسئله تعویق سخن بگویم، موضوع مشخص است.
س. آیا شواهدی در دست دارید که بر طبق آنها بتوان گفت کار نیروگاه هسته ای پاکستان اخیرا متوقف
شده است چون ما در مطبوعات این طور گفته ایم؟
ج. در این باره اطلاعی ندارم. خیر.
س. آیا چین به خاطر پاکستان و در مورد تقاضای کمک نظامی آن کشور میانجیگری کرده است؟
ج. در مورد گفتگوهای دیپلماتیکمان نمی توانم چیزی بگویم.
س. شما در اطراف پاسخهای خود چهارچوبی قرار می دهید و می گویید که نمی توانید در مورد منطق
اقدام پاکستان حرفی بزنید. عکس العمل آمریکا نیز قطعا دارای پارامترهایی می باشد، بنابراین بگویید در
رابطه با آنچه در پاکستان رخ می دهد عکس العمل آمریکا چه بوده است؟
ج. پارامترهای مورد نظر همان چیزهایی است که گفته ام. باز هم تکرار می کنم، از زمان تصرف
حکومت پاکستان توسط نظامیان ما امیدوار بوده ایم، که در کشور حکومتی دموکراتیک به سرعت روی
کار آید. واضح است که تعویق تاریخ انتخابات و تحمیل مجدد حکومت نظامی و سرکوب احزاب سیاسی
برای ما کاملاً غیرمنتظره بوده است.
س. آیا معنی آن این است که بنا به اعتقاد دولت آمریکا اوضاع پاکستان منجر به پیدایش یک حکومت
دموکراتیک خواهد شد؟
ج. معنی آن این است که دولت آمریکا شدیداً نگران اعلام این مطلب است. معنی آن این است.
س. آیا می توانید بگویید که تأثیر این رویداد و عکس العمل شما بر مذاکرات جاری چگونه بوده است؟
ج. خیر. نمی خواهم در این مورد چیزی بگویم. مذاکرات هنوز ادامه دارد. قرار است امروز بعد از ظهر
نیز جلساتی تشکیل شود.
س. آیا جو موجود به نحوی تغییر کرده است؟
ج. من در مذاکرات شرکت نداشته ام ولی می توانم آن را برای شما توصیف کنم. مذاکرات کاملاً عمیق
بوده است.
س. آیا مذاکرات بیش از این به طول خواهد انجامید؟
ج. خیر.
س. امروز شنیدم که قرار بود مذاکرات امروز صبح خاتمه یابد.
ج. خیر. تا آنجایی که من می دانم برنامه شامل ملاقات با وزیر در بعد از ظهر امروز نیز بوده است.
س. شنیده ام که وزیر امور خارجه وارن کریستوفر و نیوسام امروز صبح ملاقاتی خارج از برنامه با
شاهی داشته اند.
ج. این ملاقات نیز در ادامه گفتگو با او بوده است.
س. ولی در برنامه وزیر خارجه ذکری از آن به میان نیامده.
ج. درست است، ولی بسیاری از مطالب در برنامه ذکر نمی شود. مذاکرات با او پیوسته ادامه داشته
است.
س. می دانیم که طبق گزارش علی بوتو، کیسینجر به وی گفته بود که اگر طرحهای هسته ای صلح آمیز را
رها کند، مقادیر زیادی تسلیحات مرسوم به وی خواهد فروخت. علی بوتو با این پیشنهاد توافق نکرد و
همه از پیامدهای آن نیز باخبر هستیم. چندی پیش از کمیته ویژه ژوارد سی. اسمیت گزارشی در مورد
نحوه برخورد با نیروگاههای هسته ای پاکستان دریافت نمودیم. یعنی آنها هم حاضر شده بودند، در همین
رابطه پیشنهاد مشابهی را مطرح سازند. البته این سؤال با گفتگوهای کنونی ارتباطی ندارد ولی می توانید
بگویید که این امر یکی از موارد گفتگو توسط کمیته ویژه بوده است؟ آیا در این مورد می توانید چیزی
بگویید؟
ج. من آن گزارش را تأیید یا تکذیب نمی کنم، چون هدف اظهارنظر پیرامون آن نیست.
س. چرا در رابطه با نیروی صحرای سینا تعللی پدید آمده؟ در آنجا چه می گذرد؟
ج. تعللی پدید آمده؟
س. ما فکر کردیم که اورون و ونس حدود یک هفته قبل می بایست ملاقات کرده باشند، ولی بولتن
برنامه های شما چیزی در این مورد نشان نمی دهد.
ج. فکر نمی کنم که در این مورد مشکلی وجود داشته باشد.
س. در مورد فروش سلاح به مراکش می توانید چیزی بگویید؟
ج. خیر.
س. یزدی وزیر خارجه ایران گفت که شرایط موجود در رابطه تسلیحاتی آمریکا غیر قابل قبول بوده و
تهدید کرده است که از نفت به عنوان یک سلاح استفاده خواهد شد، آیا در این مورد نظری دارید؟
ج. خیر. گزارشی دیده ام که براساس آن سفیر اشتراوس در اواخر ماه جاری به لندن خواهد رفت، تا با
نخست وزیر خلیل ملاقات نماید. هنوز معلوم نیست که اسرائیلیها نیز در این ملاقات حضور داشته باشند،
در حالی که گویا قرار است پیشرفت مذاکرات خودمختاری پس از شش ماه مورد بررسی قرار گیرد.
س. آیا در این مورد نظری دارید؟
ج. فقط می توانم بگویم که دلیلی برای مخالفت با آن نمی بینم.
س. آیا این ملاقات چندجانبه است؟ آیا اسرائیلی ها هم در آن شرکت خواهند نمود؟
ج. فکر می کنم بهتر باشد که بعدا در این مورد گفتگو کنیم.
س. آقای اشتراوس امروز صبح این موضوع را در برنامه کار خود قرار داده است؟
ج. اگر این طور است آن را به یاد خواهم سپرد ولی می گویم که سه طرف مورد نظر در هفته آتی ملاقات
خواهند کرد، آنها فقط به بررسی وضع موجود خواهند پرداخت. این ملاقات چندان مهم نیست و
نمی خواهند که پیرامون آن سر و صدایی برپا شود. به هرحال این مقدمات در لندن صورت خواهد گرفت
چون نخست وزیر خلیل قبلاً ترتیب ورود خود به این نقطه را داده بود.
س. شرکت کنندگان دیگر چه کسانی هستند؟
ج. شرکت کنندگان معمول در این سطوح.
س. منظور این است که از طرف اسرائیل دایان شرکت خواهد کرد؟
ج. بستگی دارد. این تداوم مذاکرات خودمختاری است بنابراین آقای بورگ حتما شرکت خواهد کرد.
س. آقای بورگ؟
ج. بلی دکتر بورگ.
س. بنا به گزارش رسیده از امان تالکوت سیلیه سفیر آمریکا در دمشق به مدت 45 دقیقه با یکی از
چهره های مهم ساف یعنی محمود عباس گفتگو داشته. می توانید این گزارش را تأیید کنید؟
ج. این ملاقات در چه زمانی صورت گرفته است؟
س. در حین سفر جسی جکسون به سوریه.
ج. چند هفته پیش؟
س. تقریباً حدود دو هفته پیش.
ج. او دریافت که چنین شخصی حضور دارد. او با آن شخص به مدت 45 دقیقه گفتگو نکرده است. این
موضوع از قبل طرح ریزی شده بود و یکی دو نشریه نیز پیرامون آن تبلیغاتی به راه انداختند. ولی گفتگویی
صورت نگرفت و تماس نیز جنبه رسمی نداشت. حتی قرار نبود که به طور غیر رسمی نیز صورت بگیرد.
س. متشکرم.ونس
تشدید قوانین منع عبور و مرور
سند شماره (78)
تاریخ: 26 مهر 1358 18 اکتبر 79خیلی محرمانه
از: سفارت آمریکا در اسلام آبادبه: وزارت امور خارجه در واشنگتن دی. سی. - فوری
موضوع: تشدید قوانین منع عبور و مرور
1 (خیلی محرمانه) خلاصه: با آغاز دومین روز اعلام مقررات منع عبور و مرور توسط دولت ژنرال
ضیاءالحق، شدت کنترل این قانون در پاکستان نیز بیشتر می شود. هیچ اقدام خشونت باری گزارش نشده،
و اوضاع نظم و قانون آرام است. بسیاری از اشخاص و چهره های سیاسی یا در اختفا یا در حال بازداشت
در محل سکونت یا در زندان به سر می برند. دفاتر اکثر احزاب ممنوعه سیاسی نیز مهر و موم شده است.
دادگاههای نظامی ویژه تشکیل شده و متهمین بار دیگر در ملأعام تنبیه و تأدیب می گردند. رئیس جمهور
ضیاء شخصاً چند سفیر (و نیز کاردار) را در روز 17 اکتبر در مورد سخنرانی خود در روز 16 اکتبر و دلایل
موجود برای این تصمیم گیری خود توجیه کرده است. (پایان خلاصه)
2 (طبقه بندی نشده) روز اول تشدید قانون منع عبور و مرور شاهد چند نمونه از طرز برخورد رژیم
ضیاء با احزاب، سیاستمداران و مطبوعات بود:
حکومتهای ایالتی اعلام کرده اند که طبق قانون منع عبور و مرور (12) 50 نفر در ایالت سند و 40 نفر
در ایالت شمال غربی مرز به خاطر فعالیتهای مضر برای برقراری نظم عمومی بازداشت شده اند. رهبر
حزب خلق پاکستان یعنی جی. ام. جاتویی نیز از این جمله است. آمار رسمی مربوط به پنجاب و
بلوچستان منتشر نشده است، لیکن گمان می کنیم که حدود دستگیرشدگان این دو ایالت 200 نفر شامل
رهبران و کارگران از جمله تیکاخان یکی از دبیران حزب خلق پاکستان باشد، که هنگام پیاده شدن از
هواپیمای پاکستان در راولپندی دستگیر گردیده است.
حکومت ایالت پنجاب در مورد دستگیری میان طفیل، مفتی محمود و نواب زاده نصراللّه خان رهبران
جماعت و اتحاد ملی پاکستان توضیحاتی داده است، گویا همه آنها آزاد شده اند و گزارشات مطبوعاتی
مربوط به دستگیری آنها تکذیب شده است.
پاکستان با تصحیح کلمه «ممنوع» نشان داده است که استفاده از این کلمه در تاریخ 17 اکتبر در مورد
اقدامات حکومت نظامی علیه احزاب سیاسی نتیجه ترجمه نادرست از زبان اردو به زبان انگلیسی بوده
است. این روزنامه می نویسد احزاب «منحل» شده اند. شواهد دیگر دال بر این مسئله کلمه «مرده یا متوفی»
است که در مطبوعات در برابر هر حزب به کار رفته است.
دو روزنامه کویته ممنوع اعلام شده است.
3 (طبقه بندی نشده) حکومت نظامی سعی کرده است وسایل کنترل نظم عمومی خود را شدیدتر
نماید.
امریه هایی منتشر شده تا مردم سلاحهای غیر قانونی و غیر مجاز خود را به مقامات حکومت نظامی
تحویل دهند، کیفر عدم همکاری بسیار شدید است، و به تیمهای تجسسی اجازه داده شده است که
سلاحهای این گونه ای را بیابند.
مقامات حکومت نظامی ایالت پنجاب و بلوچستان نیز با صدور بیانیه های تند (در صفحات اول
تایمز پاکستان) اعلام داشته اند که احتکار، گرانفروشی، رباخواری و دیگر جنایات دارای مجازاتهای
بسیار شدیدی خواهند بود.
در راولپندی دادگاههای بسیاری ایجاد شده که به سرعت متهمین را محاکمه و به مجازات
می رسانند. گزارشهایی نیز در مورد این دادگاههای نظامی رسیده که شخصی را پس از متهم شدن در همان
نقطه و در انظار عموم شلاق می زنند.
4 (خیلی محرمانه) سرکنسولگری کراچی گزارش داده است که عکس العمل عمومی نسبت به
اقدامات شدید اخیر در 17 اکتبر بجای شورش توأم با نوعی بی تفاوتی و رضا بوده است. رؤسای بخشهای
تجاری از اولویتهای جدید اقتصادی رئیس جمهور تمجید کرده و تایمز پاکستان نیز اظهارنظرات موافق
رئیس اتاق بازرگانی و صنایع را در 17 اکتبر به چاپ رسانیده بود. لیکن در رابطه با سیاستمداران آزاده، یا
آنها با مطبوعات سخن نمی گویند و یا مطبوعات از انتشار مطالب سیاسی امتناع می ورزند. سرکنسولگری
کراچی گزارش داد که رابط های وی از به تعویق افتادن انتخابات چندان متعجب نشده اندلیکن ممنوعیت
فعالیتهای سیاسی آنها را شگفت زده کرده است. طبق گزارش پیشاور شبانگاه در محوطه دانشگاه
پوسترهای ضد رژیم چسبانده شده است و در شب 17 اکتبر نیز در خوابگاه دانشجویان شعارهای ضد
دولتی بگوش می رسید.
5 (محرمانه) سرکنسولگری لاهور گزارش داد که امروز کارها به نحو عادی از سر گرفته شد و دیروز
نیز آرام بود. در گفتگوهای محرمانه «نسبت به بازیهای آشکار ضیاء با روند سیاسی و اینکه حکومت
نظامی در درازمدت به جای آرام نمودن سبب تشدید تشنجهای سیاسی خواهد شد، با عصبانیت سخن
گفته می شود». گزارش کنسولگری در ادامه اظهار می دارد: «مردم از افزایش قیمتها، فساد اداری و وقوع
جنایتهای خشونت بار در مورد انتخابات نگران بوده، و همه ترس از آن دارند که اگر حکومت نظامی ضیاء
نتواند این مشکلات اقتصادی و اجتماعی را از میان بردارد، درست مانند سالهای 1960 که حکومت
نظامی ایوب خان شورش و حتی جنگهای داخلی را پدید آورده بود، در این زمان نیز وقوع یک انفجار
سیاسی اجتناب ناپذیر خواهد بود.»
6 (خیلی محرمانه) علاوه بر کاردار کینگ، رئیس جمهور شخصاً سفرای شوروی، چین، هند و
انگلستان، کانادا، ژاپن، عربستان سعودی، و فرانسه را در رابطه با تصمیمات خود توجیه نمود. همه کسانی
که ما با آنها صحبت کرده ایم ژنرال ضیاء را مردی شکست خورده توصیف می کنند. یکی از سفرا بعدها به
مشاور سیاسی گفت که ضیاء به طور محرمانه به وی گفته است که جماعت اسلامی قبل از سخنرانی از وی
خواسته بود که بدون در نظر گرفتن اقدامات و تدارکات عمومی این جماعت، انتخابات را لغو نماید.
7 (طبقه بندی نشده) عکس العمل مطبوعات نسبت به سخنرانی و اقدامات اجرایی طبق پیش بینی
محتاطانه بوده است. روزنامه های اردوزبان نوای وقت و جنگ که هردوی آنها غیر دولتی و دارای تیراژ
انتشاراتی وسیع می باشند، با اشاره به اینکه اقدامات ضیاء غیر منتظره بوده اند از ایراد انتقادات خودداری
می ورزند، لیکن هردوی آنها در کمال استغاثه خواستار اینند که مدت برقراری مقررات منع عبور و مرور تا
حد امکان کوتاهتر بشود. روزنامه دولتی تایمز پاکستان نیز در سرمقاله خود (که متن آن به طور جداگانه
برای وزارتخانه و دیگران ارسال شده است)به عذرخواهی در قبال اقدامات دولت و به خصوص ضیاء
پرداخته و از استقامت و تلاشهای مصرانه وی در جهت برگزاری انتخابات قبل از اتخاذ «تصمیم
اجتناب ناپذیرش» قدردانی می کند. این سرمقاله پس از این تعظیم و تکریمها یادآور می شود که ممنوعیت
احزاب و غیره در این زمینه کافی نیست، و این امر تنها یک «صلح و آرامش موقتی» را پدید می آورد که
«پاکستان آن را بارها تجربه کرده» لیکن پس از آن «طوفان» آغاز می شود. این روزنامه از دولت و مردم
مصرانه می خواهد که با تلاش یکدیگر «برای پدید آوردن سیاستی مناسب با نبوغ ملی از این فرصت
موجود استفاده کنند»، که قبلاً نیز این روزنامه همین فرمول بندی را به کار برده است.
480 PL منع صدور از طرف پاکستان
سند شماره (79)
تاریخ: 29 مهرماه 1358 21 اکتبر 79خیلی محرمانه
از: سفارت آمریکا در تهرانبه: وزارت امور خارجه در واشنگتن دی. سی. - فوری
موضوع: 480 PL منع صدور از طرف پاکستان
1 (تمام متن خیلی محرمانه است)
2 با کمال امتنان میل داریم از نقطه نظرات سفارت در اسلام آباد در مورد تصمیم ایران مبنی بر خرید
بذر گندم از منابع بازرگانی به جای خرید از دریافت کنندگان 480 PL مطلع شویم. با این وصف قبل از رد
تقاضای پاکستان برای ابطال صدور، لازم است جنبه هایی از اوضاع و شرایط موجود مورد بررسی قرار
گیرد.
3 بنا به دلایل سیاسی دولت کنونی ایران ترجیح می دهد طوری عمل کند، که نشانگر کاهش وابستگی
ایران به غرب و بخصوص به آمریکا باشد. با این حال، رژیم جدید این امر را وظیفه دشواری می یابد، و فکر
می کند که ما عواملی را به وجود می آوریم تا تلاشهای آنها به نتیجه نرسد.
4 در همین رابطه دولت ایران میل دارد بذر گندم خود را از پاکستان خریداری کند. با تأیید این فروش
ما با اهداف انقلاب همدردی کرده ایم، حال آنکه ما را متهم به این می کنند که تمام وقت حرف زده ایم و عمل
نکرده ایم. با این کار در واقع چیزی را از دست نداده ایم.
5 با رد کردن و نپذیرفتن این فروش ما بهانه ای برای آنهائی که دائماً ادعا می کنند ما در ادعای خود
جهت همکاری با رژیم جدید صادق نیستیم فراهم کرده ایم. دولت کنونی ایران بالاخره خواهد فهمید که
گرچه منبع فروشنده آمریکا نبوده است، لیکن عامل ممانعت کننده از فروش ما بوده ایم. هیچ کس قبول
نخواهد کرد که علت آن این بوده است که پاکستان بذر گندم را با شرایط غیر بازرگانی خریداری می کند و
نباید آن را بار دیگر به فروش برساند.لینگن
ضیاء تصمیم دارد پس از به رفراندوم گذاشتن حکومت اسلامی...
سند شماره (80)
تاریخ: 29 مهر 1358 21 اکتبر 79خیلی محرمانه
از: سفارت آمریکا در اسلام آبادبه: سفارت امور خارجه در واشنگتن دی. سی.
موضوع: روزنامه نگار می گوید ضیاء تصمیم دارد پس از به رفراندوم گذاشتن
حکومت اسلامی یک حکومت ملی را تشکیل دهد.
1 (خیلی محرمانه) م. الف. منصوری، خبرنگار روزنامه «سپیده دم» اسلام آباد که از جمله مطلع ترین
و معتبرترین روزنامه نگاران شهر است... در تاریخ 27 مهر به شرمن مقام سفارت گفت که رئیس جمهور
ضیاءالحق در نظر دارد در اوائل سال جدید در پاکستان یک «حکومت ملی» به وجود آورد. منصوری
گفت روش دستیابی به این هدف این است که طی یک انتخابات مقدماتی از رأی دهندگان پاکستان
خواسته خواهد شد، که یا به حکومت اسلامی و یا به یک حکومت غیراسلامی رأی دهند. منصوری این
انتخابات را «انتخاباتی با نتیجه از پیش معلوم» توصیف کرد و گفت همین طور که آمریکاییها نمی توانند از
شیرینی کیک سیب چشم پوشی کنند، پاکستانیها نیز قادر نیستند علیه اسلام رأی بدهند.
2 (خیلی محرمانه) منصور گفت پس از پایان رفراندم، رئیس جمهور ضیاء خواهد توانست ادعا کند
که برای تشکیل یک دولت، رأی اکثریت را در اختیار دارد. پس از آن رهبران سیاسی و نظامی را گرد هم
خواهد آورد تا «حکومت ملی» مورد نظر خود را تشکیل دهد.
3 (خیلی محرمانه) منصوری اظهار داشت که ضیاء از قبل توافق رهبریت نظامی را برای این اقدام
خود جلب کرده است و برای جلب حمایت ژنرالهای عالیرتبه در خصوص لغو انتخابات عمومی 24 مهر به
آنها «باج» داده است. ولی ژنرالها مصرانه از وی خواسته اند (و توافق خود ضیاء را نیز به دست آورده اند)
که از اعضای حکومت ملی بخواهد که روابط خود را با ارتش مستحکم نمایند. منصوری گفت این توافق
خود ضیاء را که باید از مقام خود به عنوان ریاست ستاد ارتش کناره گیری کند، نیز در بر می گیرد. طبق
گزارش ضیاء نیز موافقت کرده است، مشروط بر اینکه فرمانده ستاد ارتش را خود منصوب نماید، که البته
الزاما نباید از نظر رتبه نظامی پایین تر ازاو باشد. منصوری گفت ضیاء می خواهد ریاست ستاد ارتش را به
بهترین دوست خود، یعنی سپهبد رحیم الدین که در حال حاضر استاندار بلوچستان و فرماندار لشکر دوم
در کویته است (و پدر همسر فرزند ضیاء نیز می باشد) واگذار نماید.
4 (خیلی محرمانه) منصوری گفت نشانه ای مربوط به برنامه رفراندوم در ملاقات ضیاء با سردبیران
پاکستان در تاریخ 26/27 مهرماه آشکار گشته است. او پیشنهادات مربوط به این مسئله را از طریق منابع
نزدیک به حکومت نظامی کسب کرده و می گوید که جزئیات برنامه حکومت ملی نیز از طریق همان منبع
فاش شده است.
5 (طبقه بندی نشده) روزنامه «سپیده دم» در تاریخ 28 مهرماه در مورد ملاقات ضیاء با سردبیران
گزارش داده است. در آن از برنامه رفراندوم در متن بیانات ضیاء که گفته است «او از مردم رأی خواهد
گرفت» تا اقدامات لازم جهت حراست از نظام جدید 24 مهر ماهش فراهم آید، سخن به میان آورده است.
6 (خیلی محرمانه) اظهارنظر: منصوری گفت که بقیه مقاله را چاپ خواهد کرد، چون قوانین سانسور
و افزایش شلاق زدنهای مردم در سرتاسر کشور بسیار حساس شده است. (تا آنجا که می دانیم تا به حال
هیچ یک از روزنامه نگاران شلاق نخورده اند. معذالک مطبوعات صبح امروز گزارش کردند که سه مأمور
امنیت به خاطر دریافت رشوه در ملأ عام شلاق خورده اند.)
7 (خیلی محرمانه) اطلاعات ارائه شده توسط منصوری در مورد تشکیل حکومتی ملی از نوع جدید،
با اطلاعات دریافتی مان از منابع دیگر مطابقت دارد (مرجع ب). ضیاء و دیگران علاقه زیادی به این نوع
حکومت غیر حزبی نشان داده اند و در گذشته نیز او حکومتی مانند حکومت اداره کننده انگلستان، در طول
جنگ جهانی دوم را در نظر داشته است. تلاش وی برای تشکیل یک حکومت ملی در مذاکرات درازمدت
با احزاب در سال 1357 با موفقیت روبرو نشد.
8 (خیلی محرمانه) ضیاء به سهولت نخواهد توانست از ریاست ستاد ارتش کناره گیری نماید. ارتش
واقعی ترین حامی و مهمترین پایگاه قدرت وی به حساب می آید. او همیشه سعی خواهد کرد در مقام