کتاب اسناد لانه جاسوسی آمریکا

ماشین آلات و قطعات مربوطه 7/2

میوه خشک شده 3/1

گوشت و مواد گوشتی خوراکی 2/2

غیره 3/0

چرخهای غیرموتوریزه (شامل سه

چرخه) 9/1

غیره 5/7

6 بلغارستان

واردات از بلغارستان به میلیون دلار

صادرات به بلغارستان به میلیون دلار

کل واردات غیرنظامی 1/43

کل صادرات غیرنظامی 7/2

گوشت و مواد خوراکی گوشتی1/17

کالاهای بافته شده 8/1

گوسفند، بره و مرغ5/10

غیره 9/0

لبنیات 3/4

محصولات آهن و پولاد 2/4

ماشین آلات و قطعات مربوطه 2/2

غیره 8/4

7 لهستان

واردات از لهستان به میلیون دلار

صادرات به لهستان به میلیون دلار

کل واردات غیرنظامی 6/35

کل صادرات غیرنفتی4/9

لبنیات 9/8

پنبه خام4

ماشین آلات و قطعات مربوطه 8/5

روی و کرم 8/1

کودهای شیمیائی 7/4

جواهرآلات و قطعات مربوطه1/1

ماشین آلات و قطعات برقی 2/4

میوه خشک شده 9/0

محصولات آهن و پولاد 4/2

غیره 6/1

غیره 6/9

تجارت ایران با کشورهای کمونیستی در سه سال گذشته

1352 - 1354 به میلیون دلار آمریکا

وارداتصادرات135213531354135213531354 میلیون دلار درصد واردات میلیون دلار درصد واردات میلیون دلار درصد واردات میلیون دلار درصد واردات میلیون دلار درصد واردات میلیون دلار درصد وارداتشورویرومانیچکسلواکیمجارستانلهستانبلغارستانآلمان شرقیچینآلبانیکوباکره شمالیویتنام شمالیمغولستانمجموع تجارت ایران7/2146/478/220/210/152/97/00/251/0× 1/0 2/3560/37517/53/16/06/04/02/0...7/0 5/91003/2714/589/282/191/220/245/25/117×2/08/0×4/03/5451/66381/49/04/03/03/04/0...8/1 2/81003/1693/1672/441/356/351/432/97/611/01/06/02/01/06/5668/117764/14/14/03/03/04/01/05/0 8/41008/1829/135/114/132/106/13/27/7× 4/2434/7300/259/16/18/14/12/03/01/1 3/331002/2048/129/91/131/65/21/12/7× 2/0× 1/2576/7079/288/14/18/19/03/02/00/1 - -3/361003/2321/106/103/234/97/29/24/22× × 2/09/3135/7365/34/04/02/33/14/04/00/3 - -- -- -6/42100

توجه: واردات غیرنظامی بوده و صادرات غیرنفتی ولی گاز طبیعی به شوروی را دربر می گیرد.

منبع: آمار تجارت خارجی ایران، وزارت دارایی و ا مور اقتصادی

نرخ تبدیل: در سالهای 1352 و 1353 یک دلار (=دلار) آمریکا برابر است با 5/67 ریال و در سال 1354 برابر است با 68 ریال

×: کمتر از 50000 دلار

سند شماره (3)

خیلی محرمانه13 ژوئن 1977 23 خرداد 56

دکتر جان دی. استمپل کنسول آمریکا در اصفهان تعداد روسها در اصفهان

تعداد روسهای مشغول به کار در ذوب آهن که به وسیله دیک گزارش گردیده و به همراه یادداشتی از

تعداد افراد که ما قبلاً شنیده بودیم یا به ما گزارش شده بود، کیرن بران عادت داشت که رقم 1500 را به کار

ببرد. دبیر کنسول روسیه قبول نمود که این تعداد در حدود 1300 نفر می باشند. این ضریبی را تشکیل

می دهد که جمعاً شامل رقم 300 نفر مدیر در قسمت ذوب آهن و وابستگانشان، تعداد بین 13 تا 15 نفر

میران کنسولگری به اضافه وابستگان کارمندان بانک ایران و روس (فکر می کنم که فقط یا یا دو نفر) و آمار

مشاورانی که در طرح بررسی نیروگاه برق و بررسی ژئودتیک می شود. من هرگز آماری در مورد محل

آخری نشنیده ام ولی فکر می کنم که تعداد افراد این قسمت خیلی کم باشد.

گفتگویی بین سفیر شوروی در ایران و نخست وزیر آموزگار در رابطه با پروژه های...

سند شماره (4)

تاریخ: 25 ژانویه 78طبقه بندی: سری هشدار اطلاعاتی غیر قابل رؤیت برای بیگانگان

کشور: ایران / شوروی

منبع : یکی از مقامات دولت ایران که قابلیت اعتماد به وی مشخص نیست و به یادداشتهای این جلسه

دسترسی داشته است.

موضوع: گفتگویی بین سفیر شوروی در ایران و نخست وزیر آموزگار

در رابطه با پروژه های پیشنهادی شوروی در ایران

1 اظهارنظر و خلاصه مطلب حوزه ای: در تاریخ 26 آبان 1356 سفیر شوروی در ایران، ولادیمیر

میخائیلویچ وینوگرادوف، با نخست وزیر ایران، جمشید آموزگار، پیرامون پروژه های پیشنهادی شوروی

در ایران به گفتگو پرداخت. مهمترین پروژه های مورد بحث عبارت بود از گسترش کارخانه ذوب آهن

اصفهان، احداث بندری جدید در ساحل دریای خزر، احداث یک خط انتقال نیروی قوی بین تهران و

تبریز، و احداث خط لوله نفتی بین اصفهان و کرمان. (پایان اظهارنظر و خلاصه مطلب حوزه ای)

2 در پاسخ به پرسشهای پیشین وینوگرادوف در رابطه با توانایی ایران نسبت به گسترش کارخانه

ذوب آهن اصفهان که توسط روسیه ساخته شده بود، نخست وزیر آموزگار گفت که مهمترین مشکل

موجود ایران در زمینه این پروژه، کمبود نیروی انسانی است. به منظور جریان این کمبود، کارگران لازم

برای این پروژه از ارتش ایران به کار گرفته می شوند. این روش در گذشته نیز ادامه داشته است.

3 آموزگار به وینوگرادوف اطلاع داد که وی به وزارت راه و ترابری دستور داده است که برای احداث

بندر جدید در ساحل دریای خزر با کمک شوروی منطقه مناسبی را انتخاب نماید. آموزگار گفت که ایران

مایل است در این بندر یک ترمینال راه آهن نیز احداث نماید و راههای ارتباطی مکفی نیز از بندر به این سو

ایجاد نماید. وی گفت محل بندر باید تا حد امکان نزدیک به یکی از بنادر شوروی در دریای خزر باشد و

تجهیزات بارگیری و دیگر مکانیزمهای پشتیبانی نیز باید مشابه تجهیزات موجود در بندر روسی باشد.

4 در پاسخ به پیشنهاد شوروی مبنی بر فروش موشکهای هواشناسی خاص به ایران برای جلوگیری

از بروز طوفان تگرگ در مناطق محصول خیز آموزگارگفت که وی به وزارت کشاورزی دستور داده است

که با سفارت شوروی برای خرید تعدادی از این موشکها تماس حاصل کند تا به مرحله آزمایش گذارده

شوند.

5 آموزگار گفت که پیشنهاد شوروی در مورد احداث یک خط انتقال نیروی برق از تبریز به تهران

پذیرفته شده و قرارداد مزبور به یک شرکت انگلیسی واگذار شده است. آموزگار خاطر نشان ساخت که

انگلیسیها قبلاً در مورد طرح این پروژه کار کرده اند و اعطای این قرارداد به شوروی موجب می شد که

ایران تعهدات خود نسبت به انگلیس را نادیده بگیرد.

6 آموزگار به وینوگرادوف گفت که ایران نسبت به مناقصه شوروی در مورد احداث خط لوله نفتی بین

اصفهان و کرمان اعتراضی ندارد. وی توصیه کرد که روسها با شرکت ملی نفت ایران تماس گرفته و مستقیماً

با آنها مسائل مربوطه را در میان بگذارند. آموزگار یادآور شده که شرکت ملی نفت ایران در حال بررسی

چند پروژه است و در مورد هر یک از آنها چند پیشنهاد دریافت کرده است.

7 پروژه های دیگر مطروحه عبارت بودند از: مرتبط سازی نیروگاههای برق ایران و شوروی و انجام

مطالعات پیرامون احداث یک نیروگاه روسی در رابطه با مجتمع پولاد آریامهر در اصفهان که در پاراگراف

2 ذکر آن رفته است. در مورد هیچ یک از این پروژه ها جزئیات لازم مورد بحث قرار نگرفت.

سند شماره (5)

خیلی محرمانه 2 نوامبر 78 12 آبان 57

ایران در سال 1978 قرارداد خرید تسلیحاتی جدیدی را با شوروی امضاء نکرده است. فعالیتهای

عمده در سال 1978 شامل تحویل و آموزش مفاد دو قرارداد قبلی مربوطه به اواخر سال 1976 و ماه مه

1977 می باشد. تحویل 4 23 ZSU (تفنگ ضدهوایی خود کششی) کامل شده است و در حالی که تمام

تجهیزات مربوطه در اصفهان باقی مانده است تا آموزشهای لازم داده شود، همه یا قسمت اعظم نفربرهای

پی ام پی 1 تحویل داده شده است و در مورد موشکهای سام 7 و تفنگهای 130 میلیمتری نیز به همین

ترتیب است. در رابطه با دو فقره جنس آخر پروژه هایی در دست تهیه است تا موشک سام 7 و نیز مهمات

استرلاس و تفنگ 130 میلیمتری در محل تولید شود.

مسئله آموزش هنوز هم یک مشکل جدی است. دولت ایران پرسنل نظامی ایرانی را برای مدت

طولانی جهت دریافت آموزش به شوروی نخواهد فرستاد، گرچه گروههای کوچکی برای مدت کوتاهی

به این کشور رفته اند. چند گروه از تکنسینهای روسی در ایران هستند تا پرسنل را درباره تجهیزات جدیداً

خریداری شده آموزش دهند. لیکن مقامات ایرانی از کیفیت و کارایی این گونه آموزشها چندان خشنود

نمی باشند.گرین

روسها به دریافت گاز بیشتری از ایران علاقه نشان می دهند..

سند شماره (6)

تاریخ: 19 مهر 57 11 اکتبر 78 طبقه بندی: خیلی محرمانه

از: سفارت آمریکا در تهران به: وزارت امورخارجه واشنگتن دی. سی.

موضوع: روسها به دریافت گاز بیشتری از ایران علاقه نشان می دهند

1 در تاریخ 18 مهر، مدیر عامل شرکت ملی گاز ایران یعنی تقی مصدق (به دقت حفاظت شود) در

گفتگو با کارمند امور نفتی گفت که روسها اخیرا با وی تماس گرفته و اظهار داشته اند که مایلند پیرامون یک

خط ثالث صدور گاز که احداث خط لوله دوم آن به نام ایگات 2 (تا سال 1360 پایان نخواهد یافت)

مذاکراتی را آغاز نماید.

مصدق گفت که هدف از احداث این خط لوله ثالث تأمین گاز مصرفی داخلی شوروی است و از آن در

زمینه انعقاد و قراردادهای فروش چندجانبه گاز با کشورهای اروپایی بهره برداری خواهد شد. وی گفت

سوئد و چکسلواکی از جمله کشورهای مایل به مشارکت در این گونه قراردادهای سه جانبه هستند.

2 مصدق گفت که شرکت ملی گاز ایران به احداث یک خط لوله دیگر جهت صدور گاز به شوروی

علاقه مند نیست و اظهار داشت که این موضوع به مقامات شوروی اطلاع داده شده است. عدم علاقه

مصدق به این پروژه نشانگر سیاست دولت ایران است که طی آن در سال قبل اعلام کرده بود که ایران

خواستار پیگیری پروژه های صدور گاز ایران نیست و همین سیاست منعکس سازنده منافع اقتصادی

ناچیزی است که از این راه نصیب ایران می شود و علاوه بر این نشانگر فزونی نیاز مصرف داخلی بخصوص

در زمینه تزریق گاز به حوزه های نفتی خوزستان می باشد.سولیوان

سند شماره (7)

شوروی: خط لوله گاز طبیعیمرجع کمکی

تحقیق مربوط به این رساله در 15 فوریه 1979 به پایان رسید

مؤلفین این رساله کنت کسل و فیلیپ هیرتس از دفتر تحقیقات اقتصادی بخش شوروی اروپای شرقی

می باشند. با هماهنگی دفاتر تجزیه و تحلیل تصویری و تحلیل سیاسی انجام گرفته است. نقطه نظرها و

انتقادها را به آقای کسل، شماره تلفن 7107 351 ارسال دارید.

مقدمه

این رساله مکمل گزارشی است که قبلاً درباره شبکه خطوط لوله گاز شوروی در سال 1963 (سیا / 3

36 PRERشوروی: نقشه حمل و نقل گاز طبیعی شوروی، مارس 1963) منتشر گردیده است. این رساله

یک مرجع کمکی است و به همین دلیل شرح مختصری درباره خطوط لوله گاز شوروی و مشکلات آن را

در بر دارد. در صورتی که مایل به دریافت اطلاعات بیشتر در مورد صنعت گاز شوروی و آینده و

مشکلات آن هستید به: توسعه صنعت گاز شوروی، ژوئیه 1978، سیا / 10393 78 RRERشوروی،

مراجعه نمایید.

نقشه ای که در ضمیمه وجود دارد و هسته اصلی این گزارش را تشکیل می دهد، همه خطوط لوله گازی

در حال عملکرد و در حال ساختمان شوروی را نشان می دهد. جدولی نیز که در گزارش آمده است در

مورد خطوط لوله گاز شوروی (جدول 1) محدود است (الف) به خطوط لوله 40 اینچی و (ب) خطوطی که

بین 20 تا 40 اینچ قطر دارند و بخشی از سیستم خطوط لوله را تشکیل می دهند. تا سال 1980 قسمت

اعظم خطوط لوله گازی شوروی مرکب از لوله های به قطر 40 اینچ یا بیشتر خواهد بود. (جدول کاملتری

نیز در مورد خطوط لوله گازی شوروی وجود دارد که در مرجع بالا آمده است.) (سری غیر قابل رؤیت

برای بیگانگان)

ضمیمه الف ظرفیت خطوط لوله را تشریح می نماید. ضمیمه ب به بحث پیرامون روشها و منابع مورد

استفاده در تهیه این گزارش و محدودیتهایشان می پردازد. (طبقه بندی نشده)

شوروی

خطوط لوله گاز طبیعی (طبقه بندی نشده)

شبکه خط لوله گاز شوروی رشد سریعی داشته است و از 5000 کیلومتر در سال 1955 به 120000

کیلومتر در سال 1978 افزایش یافته است. این شبکه که از نظر وسعت معادل یک چهارم شبکه خط لوله

آمریکاست، یکی از بزرگترین کارهای ساختمانی به شمار می رود. قسمت اعظم این شبکه در شرایط

جوی مشابه آلاسکا و شبه جزیره عربی ایجاد گردیده است. شرایط سخت فیزیکی و محیطی بیابانهای

آسیای مرکزی و مناطق غرب سیبری (به جدول نگاه کنید) فقدان وسائل و راههای حمل و نقل از

مشخصات جوی این مناطق است و علیرغم تحریم ورود لوله های قطور به این کشور توسط غرب،

شوروی توانست بر محدودیتهای عظیم تکنولوژی فائق آید (به جدول 2 نگاه کنید)

خطوط لوله متعدد از نیمه غربی شوروی گذشته، مناطق غنی گازی غرب سیبری و آسیای مرکزی را به

مصرف کنندگان اصلی در بخش اروپایی شوروی و اروپای شرقی و غربی متصل می نماید. (به نقشه نگاه

کنید.) (طبقه بندی نشده)

روسها در سالهای 1970 شروع به ایجاد خطوط لوله بسیار قطور کردند و شوروی اولین کشوری

است که از لوله های 56 اینچی به مقدار زیاد استفاده کرده است. (به جدول شماره 3 نگاه کنید) با وجود

اینکه شوروی مهمترین تولید کننده لوله های پولادین قطور در جهان است، لیکن در رابطه با همین لوله ها

به آلمان غربی، ژاپن، ایتالیا و دیگران متکی است تا بتواند نقصان خود در تولید داخلی را جبران نماید.

جنس لوله ها و تکنولوژی کمپرسورها از آن چنان کیفیت نامرغوب برخوردار است که در گسترش

خطوط لوله های عظیم مانع ایجاد کرده و ظرفیت را به حدّ نهایی نمی رساند و هزینه حمل و نقل گاز را نیز

شدیداً بالا می برد. اصولاً لوله های قطوری که به وسیله شوروی تولید می شود احتمالاً به علت نقصهای

تکنولوژی برای کار در فشارهای جوی 55 ساخته شده است در حالی که همین لوله های مشابه که توسط

غرب تولید می شود قادر است فشار جوی 75 درجه و یا بیشتر را نیز تحمل نماید. عملکرد لوله ها در 75

درجه جوی به جای 55 درجه جوی باعث می شود که ظرفیت کلی حمل و نقل توسط لوله ها نیز بالا برود.

(محرمانه)

گذشته از محدودیتهایی که درباره تولید لوله دارد، شوروی قادر نیست کمپرسور کافی تولید نماید تا

بتواند عملکرد لوله ها را که از نظر اقتصادی به صرفه است تأمین نماید و اکثر لوله ها با 50 تا 70 درصد

ظرفیت به کار مشغول است. علاوه بر این کار ساختن کمپرسور در دهمین برنامه 5 ساله (80 1976)

دچار نوعی توقف گردیده است. در دو سال گذشته کمتر از 70 درصد کمپرسورهای مورد نیاز نصب شده

است. مهمترین عامل وقفه این است که شوروی فاقد ظرفیت تولید و نصب داخلی بوده و علاوه بر این در

زمینه ارز معتبر برای خریداری نمودن این کمپرسورها از غرب نیز با کمبود روبروست. در خط لوله

اورنبرگ (تصویر 4) و خط لوله یورنگری چلیابینسک از کمپرسورهای وارداتی استفاده خواهد گردید

(سری / غیر قابل رؤیت برای بیگانگان).

جدول 1

شوروی : خطوط لوله اصلی گاز طبیعی

مسیر خطوط طول(کیلومتر)قطر(اینچ)تعدادخطوطظرفیت (میلیارد مترمعکبدر سال)ملاحظاتسیستم غرب سیبرییورنگوی مدوژیه نادیم پونگا وکتیل تورژوک ایواتسویچی مسکو550056/48231980سیستم «نورترین لایتس» از طریق

حوزه های کومی و غرب سیبری گاز

در اختیار مسکو، لنینگراد و اروپا

قرار می دهد. یورنگری مدوژیه نادیم پونگا نیژنایا تورا پرم کازان گورکی مسکو260056/482317701410

سیستم «یورنگوی سنتر» گاز را از

تویمان جنوبی به اورالز و مسکو

انتقال می دهد. یورنگوی وینگاپور چلیابینسک1600561710سیستم «یورنگوی چلیابینسک» گاز

تویمان را به اورالز جنوبی منتقل می کند.

این خط لوله با ظرفیت کامل عمل نخواهد

کرد مگر کمپرسورهای بیشتری تولید

شود. برنامه های کنونی خواستار ایجاد دو

لوله دیگر و انتقال گاز به کوبیشف و فراتر

از آن است. نیشنوارتوسک پارابلتومسک کمورف نووکوزنتسک110048،401350این خط لوله گاز را از حوزه های نفتی

ساموتلور به کوزباس منتقل می سازد. و به

علت تکمیل نشدن ساختمان این خط لوله

و خسارت وارده بر آن با ظرفیت کامل

عمل نمی کند.سولنینسکویه مسایاخانوریلسک30040،282390شمالیترین خط لوله جهان است. در

زمستانها به این خط لوله خسارت زیادی

وارد می شود که آخرین آنها در فوریه

1979 روی داد. به علت سرمای زیاد

لوله ها و شیرهای مربوطه ترک می خورند

و با دمای شدید نیز لوله ها را جابجا

می کنند. سیستمهای آسیایمرکزی بخارا چلیابینسک اسوردلوسک نیژنایاتورا230048،402850سیستم «آسیای مرکزی اورالز»بخارا مسکو2400402850«سیستم آسیای مرکزی» شماره 1و

شماره 2اوکارم بنیف اوستروگوژسک255048،281480140«سیستم آسیای مرکزی» شماره 3شاتلیک خیوا اوستروگوژسک26005611060«سیستم آسیای مرکزی» شماره 4بخارا تاشکند آلماآتا 135040،32،203153050

سیستم اورالز اورنبرگ السکاندروفگی نووپسکف کرمنچاک اوژگورود2750561990«خط لوله یورنبگ» کار خود ار با

محدودیت در سال 1979 آغاز و در

سالهای 1980 به حد نهائی ظرفیت

خواهد رسید. این خط لوله که با همکاری

CEMA ساخته شده است گاز را از

مناطق اورالز به مرز چکسلواکی جهت

صدور به اروپای شرقی و غربی

می رساند.

مسیر خط لوله طول(کیلومتر)قطر(اینچ)تعدادخطوطظرفیت (میلیارد مترمعکب در

سال)

ملاحظات

اورنبرگ نووپسکف120056،481710350این خط لوله به سیستم جنوب قفقاز

متصل می شود.(به پایین مراجعه کنید)اورنبرگ دومباروفسکی 400481530خطوط لوله آسیای مرکزی اورالز را به

خطوط اورنبگ متصل می سازد. اورنبرگ زینسک500401300اورنبرگ کوبیشف 400401300سیستمهای اوکراینداشاوا دولینااوژگورود20056،3221240خطوط «براتسو» (برادری) گاز شوروی را

به اروپای شرقی منتقل می سازد. یک خط

لوله سوم دیگری نیز در حال ساخته شدن

است. داشاوا لوف ایواتسویچی وینیوس ریگا137532،201250شلبینکا دنیپرو پتروسک نیکولایف ایزومائیل گالاتی(رومانی)90040،282420خط لوله صادرات گاز به رومانی و

بلغارستان است و به ادسا نیز خدمت

می کند. داشاوا کیف بریانسک مسکو130028،20114050دولینا کیف 550402570شبلیکا کیف50040،2813710والدی پسکف ریگا60040،281280140سیسمتهای مرکزیکراسنودارو استاوروپولمسکو 125740،32،28451770سیستم «مرکز جنوب قفقاز»ساراتوف گئرگیچروپووتس120032،202102سرپوخوف لنینگراد 85040،282420امتداد سیستم «مرکز جنوب قفقاز» لنینگراد ویبورگ ایماترا(فنلاند)180561710خط صادراتی به فنلاندسیستم ترانس قفقازاهواز(ایران) آستارا (شوروی) کازی ماگومد1200401420خط لوله «گاز ایران » که یک خط لوله

وارداتی است سالانه مقدار 353 میلیارد

متر معکب گاز در اختیار منظقه ترانس

قفقاز قرار می دهد IGAT-1 خط لوله

دیگری IGAT-IIدر دست ساختمان

است و تا سال 1984 حدود 600 میلیارد

متر مکعب گاز را اختیار شوروی قرار

دهد.

کاراداگ یروان وتبلیسی 77040،282420خط سومی نیز در دست احداث می باشد. 1 سیستمهای خطوط اصلی شامل: الف) خطوط با حداقل 40 اینچ قطر و ب) خطوطی با قطر بین 2040 اینچ که قسمتهای

خط لوله اصلی هستند. می باشد.

2 برای تبدیل به میلیمتر، همان طور که در نقشه نشان داده شده، به جدول 2 صفحه 7 مراجعه کنید.

3 تحویل گاز ایران به اتحاد شوروی از طریق این خط لوله در طول نوامبر 1978 تا آوریل 1979 قطع گردید.

این جدول دارای طبقه بندی سری غیر قابل رؤیت برای بیگانگان می باشد.

ضمیمه الف

نکات تشریحی

ظرفیت یک سیستم خط لوله به سه چیز بستگی دارد که عبارتند از: قطر خط لوله، فشاری که بر آن

وارد می شود، و تعداد لوله ها در یک مسیر خاص پیشرفتهایی که در تکنولوژی خط لوله در چند دهه

گذشته به وجود آمده، شامل استفاده از لوله های بسیار قطور، پولاد بسیار مقاوم (که فشار بیشتری را

تحمل کرده و ظرفیت کاری را بالا می برد) و استفاده از کمپرسورهای توربینی عظیم که در بعضی از آنها

موتورهای جت تطبیق یافته به کار گرفته می شود، می باشد. (طبقه بندی نشده.)

قطر

در روی نقشه در صورت اطلاع قطر لوله نیز نشان داده شده است در مورد چند خط لوله هم مسیر،

اندازه خطوط لوله نیز با استفاده از ویرگول نشان داده شده است. در صورتی که اطلاعات دقیق نباشد و یا

گزارشها ضد و نقیض باشد چند رقم که به وسیله خط تیره جدا شده است، به عنوان نشانگر قطر تقریبی

آمده است بنابراین «40، 32» نشانگر دو خط لوله است که یکی از آنها 32 اینچ و دیگری 40 اینچ قطر دارد

در حالی که «40 32» نشانگر قطر احتمال یک لوله است که در مورد قطر دقیق آن اطلاعی در دست

نیست. لوله ای که 32، 40، 48 و 56 اینچ قطر داشته باشد به لوله هایی گفته می شود که حدود 820، 1020،

1220 و 1420 میلیمتر قطر داشته باشد. (طبقه بندی نشده)

ایستگاههای کمپرسور

در صورتی که اطلاعات در مورد موقعیت کمپرسور وجود داشته باشد، در روی نقشه نیز محل آن

نشان داده شده است. در مورد ایستگاههای کمپرسور خطوط لوله ای که اخیرا تکمیل شده و یا تبلیغات

بیشتری درباره آنها شده، مانند خط لوله اورنبرگ، اطلاعات بیشتری موجود است.

ظرفیت کلی

ظرفیت کلی نتیجه اندازه لوله و فشار وارده بر آن است. فشار وارده نیز نتیجه کیفیت لوله و اندازه

وفضای مربوط به ایستگاه کمپرسور است. برآوردهای تقریبی را در مورد خطوط لوله گاز شوروی که با

قطرهای مختلف لوله ای ساخته شده اند می توان در جدول دو مشاهده نمود. ارزش ظرفیت، مغایر است و

بسته به میزان فشار وارده بر لوله هاست. (طبقه بندی نشده)

ظرفیت هر سیستم

ظرفیت هر سیستم عبارت است از مجموع ظرفیت کلی هر خط لوله در بین دو مقصد خاص. در

بسیاری از موارد به علت بالا بودن تقاضا در رابطه با ظرفیت حمل ونقل هر لوله، معمولاً چند لوله بموازات

یکدیگر کار گذاشته شده است. تنها خطوطی در نقشه نشان داده شده است که در دست ساختمان باشد و