هزینه82632384246591795868371لوازم یدکی تسلیحات3064973917471203168451لوازم یدکی تجهیزات و
وسایل متحرک72021016986338933828لوازم یدکی و ایجاد تغییر در
موشک62113275985391817971239150لوازم یدکی تجهیزات
مخابراتی1831309834681013531545مجموع لوازم یدکی و وسایل
ایجاد تغییر870656213392431439297123138092524376284021ساختمانی55715572تعمیرات و نوسازی28486045521938106166733
عملیات تدارکاتی12200110458580708195982
647188
آموزش7296894215796888203044
580993
دیگر خدمات35127311029443040117405792896266
مجموع خدمات پشتیبانی5470821331571313648015382177715394287752
24مجموع برای ایران416985110024985191001688343100590606010018085396
100
سازمان همکاریهای امنیتی دفاعی
طبقه بندی و تجزیه و تحلیل از روی درصد انواع اقلام و خدمات دفاعی
گزارش تحلیلی تسلیحاتی محموله فروشهای نظامی خارجی ایران
ترتیب توالی منطقه کشورسازمان اجرائی همه سازمانها
سال مالی 74درصدسال مالی 75درصدسال مالی 76درصدسال مالی 77درصدسال مالی
50تا77درصدهواپیمای جنگی192569276342
164906
6257541444093کشتی جنگ349627355711111خودروهای جنگی40375474304327515492239114تسلیحات8471307296612775326مهمات264766082117423199962470223موشک4217411003363905160289393086مجموع تسلیحات و مهمات30244159496282544499123190633140256595443دیگر انواع هواپیما24996726215296308148652874دیگر انواع کشتی4091000خودروهای پشتیبانی15848562887922515993تجهیزات مخابراتی1871721011660511538133316دیگر تجهیزات و وسایل9431169932453626343129605مجموع تجهیزات پشتیبانی30390611667613259324183552531693278915لوازم یدکی و ایجاد تغییر
برای هواپیما1139871231782841963345301011135لوازم یدکی کشتی و تسهیم
هزینه384649145122687626726لوازم یدکی تسلیحات6716655485661319052627لوازم یدکی تجهیزات و
وسایل متحرک788710799170212795لوازم یدکی و ایجاد تغییر در
موشک170461075375663218125128لوازم یدکی تجهیزات
مخابراتی153418981570120210980مجموع لوازم یدکی و وسایل
ایجاد تغییر12786525142738163640082542071819123939121ساختمانی3082621572تعمیرات و نوسازی128122713452194729039عملیات تدارکاتی11534247058076543390201941آموزش20960554587622168001275365دیگر خدمات1587676873234931423706782156مجموع خدمات پشتیبانی4965110157571173935242755704625128907421مجموع برای ایران150347100913267100146676710022393481006027208100
(ارقام سال مالی 1976 شامل سه ماهه انتقالی آخر 76 و اول 77 می باشد).
* ارقام کمتر از 500 دلار (به لحاظ روند کردن ارقام ممکن است در مجموع تفاوتی داشته باشد).
کتاب شصت و دوم
دخالتهای آمریکا در ایران
دخالتهای
آمریکا در ایران
«... در زمان این (شاه جنایتکار) چقدر از ذخایر این مملکت برای
خرید یک ابزارهای جنگی که خود ایرانیها نمی توانند استعمالش کنند،
چقدر ذخایر ما، بودجه این مملکت صرف شد برای خریدن اینها،
چیزهایی که به درد ما نمی خورد و برای پایگاه درست کردن برای
آمریکا بود. نفت ما را، ثروت ما را دادند، در مقابلش به ما چه دادند؟ به
ما این معنا را دادند که پایگاه برای آمریکا درست کردند. عوض پول
نفتی که از ما گرفتند، نفت را از ما گرفتند عوضش یک اسلحه هایی،
یک چیزهایی دادند که ما خودمان نتوانیم استعمال کنیم و محتاج به
کارشناس و مستشار باشیم و امثال ذلک و به درد خود آنها بخورد،
پایگاه، خود آنها درست کنند در این مملکت، از پول ما برای خودشان
پایگاه درست کنند. وارد کردن چیزهای مترقی آنها این طوری است،
برای خودشان است. شما تصور نکنید که اینها برای ما و برای صلاح ما
یک قدم بردارند. هر که این را تصور بکند، که اینها بخواهند ممالک
شرق یک قدم رو به ترقی برود، این جاهل است. ممالک شرق باید
فکر خودشان باشند، نسیان کنند غرب را و خودشان مشغول بشوند به
اصلاح خودشان. اگر ما می توانستیم که بلکی منقطع بشویم از اینها،
اجازه می داد این مسائل که بکلی منقطع بشویم از اینها، به صلاحمان
بود خیال نکنید که روابط ما با آمریکا و روابط ما با شوروی و روابط ما
با اینها یک چیزی است که برای ما یک صلاحی دارد. این مثل رابطه
بره با گرگ است. رابطه بره با گرگ، رابطه صلاحمندی برای بره نیست.
اینها می خواهند از ما بدوشند. اینها نمی خواهند به ما چیزی بدهند».
امام خمینی 4/8/58
یازدهمین جلد از مجموعه اسناد «دخالتهای آمریکا در ایران» یعنی کتاب حاضر، یک گزارش
بازرسی داخلی وزارت خارجه آمریکاست که به ارزیابی خط مشی و کارایی مدیریت در این وزارت و
بخشهای تابعه آن می پردازد و نیازهای اطلاعاتی حسابرسی، امور مالی و مدیریت و غیره را تأمین و به
طور کلی یک ارزیابی همه جانبه در مورد مدیریت و به طور خاص یک ارزیابی در مورد سفارت آمریکا،
مدیریت امور کشوری و کلیه قسمتهای وابسته به سفارت آمریکا در تهران ارائه می دهد.
این گزارش در آغاز به بررسی ایران و منافع آن برای آمریکا می پردازد و بیان می دارد که: «ایران برای
یک آینده قابل پیش بینی، حائز اهمیت بسیار برای آمریکا خواهد بود. موقعیت استراتژیک، منابع نفت و
گاز و نفوذ سیاسی آن بر دیگر کشورهای منطقه، به صورت لاینفک، به این معنی است که عمران و بهبود
وضع ایران بر بعضی از منافع خاص آمریکا و هم پیمانان ما در پیمان ناتو تأثیری مستقیم دارد». سپس در
باب مسائل مذکور به صورت مجزا توضیح می دهد: «... ایران مهمترین عرضه کننده نفت ژاپن و اروپای
غربی است و مهمترین عنصر موجود در اوپک در زمینه تعیین قیمت نفت است. علاوه بر این، این کشور در
پیشبرد عمران صلح آمیز کشورهای حوزه خلیج فارس و محدود ساختن نفوذ شوروی در این منطقه
بحرانی نقش منطقه ای بسیار مهمی را ایفا می کند. بالاخره ایران محل استقرار بعضی از تجهیزات اطلاعاتی
بسیار منحصر به فرد آمریکایی است که تکثیر یا تغییر مکان آنها امری بسیار دشوار است».
روابط بین ایران و آمریکا در خلال 30 سال همکاری دو جانبه و روابط بین رؤسای جمهور پیشین
آمریکا و شاه و روابط کارتر با شاه به عنوان روابطی که بسیار سازنده و صمیمانه بوده، مورد بحث قرار
گرفته است. مشکلات بین دو کشور در زمینه حقوق بشر، فروش تسلیحات، تسلیحات هسته ای و
سیاستهای مربوطه به عنوان مقدمه ای بر گسترش بحث میان دولتمردان آمریکا برای یافتن بهترین راه
برخورد با شاه و سپس روش مورد کاربرد که فشار بی سروصدا از طریق رئیس جمهور، وزیر امور خارجه
و سفیر می باشد مطرح گردیده است.
چون محتوای اساسی سیاسی کتاب در سه قسمت با عناوین «نگرشی کلی»، «خط مشی» و
«مدیریت» درج شده، بخشهایی از مطالب مندرج به نقل از اسناد می آید:
«روابطمان با ایران به خوبی هدایت و اداره می شوند ... سفیر کنترل کامل هیئت نمایندگی خویش در
تهران را در دست دارد. تماسهای سفارت را گسترش داده تا در بر گیرنده گروه بزرگتری از ایرانیها از جمله
کسانی که مخالف شاه هستند، باشد ... منابع پرسنلی کافی است و کیفیت پرسنل خوب است ...».
«... در زمینه حمایت آمریکا از دولت ایران محدودیتهای سیاسی و روانی خاصی پدید آمده که در
گذشته به میزان و شدت کنونی سابقه نداشته است. این محدودیتها بر حقوق بشر، فروش تسلیحاتی و
سیاستهایمان در زمینه عدم تکثیر هسته ای متمرکز است که هر یک از آنها مشکلاتی را در زمینه روابط با
دولت ایران ایجاد کرده است ... اعمال فشار آرام، لیکن مداوم سفیر سبب پیدایش اعتدال قابل توجهی در
زمینه حقوق بشر و برنامه اعطای آزادیهای سیاسی شاه شده ... در عین حال که فروشهای نظامی
آمریکایی و آموزش مرتبط با آن سنگین است، ولی فروشها دقیقا تحت نظارت است تا مانع از خدشه دار
شدن روابط یا کاهش توان نظامی ایران گردد ... یک قرارداد همکاری هسته ای دو جانبه بین ایران و
آمریکا در ژوئیه 1978 / تیر 1357 در تهران منعقد گردید ...»
«... تمایل شاه به دریافت تجهیزات پیشرفته تر دو سؤال را مطرح می نماید که یکی نیازهای واقعی
نظامی و دیگری تأثیرات تمایل او به خرید برخی تجهیزات مخرب و گرانقیمت بر اقتصاد ایران می باشد ...
مهمترین وظیفه دیپلماسی آمریکا تزریق واقعگرایی و تعادل به جنبه فروش تسلیحاتی روابطمان با ایران
است ... یکی دیگر از مسائلمان به میزان حضور آمریکا که اکنون معادل 40000 نفر برآورد شده، مربوط
است. بخش اعظم این آمریکاییها به خاطر فعالیتهای نظامی در ایران حضور دارند ...».
«... مسئله ای که باید مورد توجه قرار گیرد مسئله دانشجویان ایرانی است. ظاهرا حدود بیش از 60000
دانشجوی ایرانی در آمریکا مشغول به تحصیل بوده و شمار آنها هر سال رو به افزایش است ... دانشجویان
ایران منبع مهمی برای گسترش این روابط و کمک مهمی در عمران در جهت مورد نظر ما به شمار می آیند
...».
«روابط ما با ایران بیشتر بر شخص شاه متمرکز است زیرا روند تصمیم گیریها در این کشور از تخت
طاوس سرچشمه می گیرد ... سفیر قادر است به طور مداوم و با سهولت با شاه تماس برقرار سازد. دو تن
دیگر از مقامات با او ملاقات می نمایند ... هیئت نمایندگی به طور کلی با تمام سطوح دولت ایران ارتباط
خوبی برقرار ساخته و بین افسران هیئت مستشاری نظامی آمریکا و همتایان ایرانی آنها نیز رابطه صمیمانه
ایجاد شده است ...».
ادامه این گزارش در 26 یادداشت جداگانه به بررسی واحدهای مختلف مرتبط با ایران و واحدهای
مستقر در سفارت آمریکا در تهران یا بخشهای تابعه آن در تهران و دیگر شهرها می پردازد.
یادداشت اول مربوط به مدیریت بخش کشوری (ایران) است. این اداره با سه افسر و دو منشی فعالیت
می کرد. افسر اول مدیر امور کشوری، افسر دوم مسئول نظارت بر مسائل اقتصادی نظامی و حقوق بشر
بوده و افسر سوم مسائل اقتصادی را زیر نظر داشته و پشتیبانی لازم را از کمیسیون مشترک آمریکا و ایران
به عمل می آورد. این اداره همیشه سفارت را در جریان امور مربوط به برنامه های مهم دستگاه اداری قرار
می داد. از جمله وظایف این اداره می توان از طرحی یاد کرد که نحوه برخورد با مسائل بسیار غامض و
عاطفی حقوق بشر را مشخص می کرد، تا اصطکاک بین دفاتر موجود در وزارت خارجه را کاهش دهد و
همچنین تعیین برنامه مشخصی در رابطه با برنامه پیشنهادی فروش نظامی به صورتی دقیق تا مانع از
فروشهای عمده که سبب منحرف ساختن و تحریک جناح مخالف می گردید، بشود.
دومین یادداشت مدیریت پست دیپلماتیک یا مدیریت هیئت نمایندگی آمریکا در تهران را مورد بحث
قرار می دهد. این هیئت با 1400 آمریکایی (1200 نفر در هیئت مستشاری نظامی کار می کردند) و 850
کارمند محلی، تشکیلات وسیعی را به وجود آورده بودند. در این واحد 102 کارمند آمریکایی و 165
کارمند در بخش وزارت خارجه به علاوه نمایندگانی از وزارتخانه های بازرگانی، کشاورزی، دادگستری،
خزانه داری، دفاع و سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا(سیا) مشغول به کار بوده اند. این هیئت دارای
نمایندگیهایی در تبریز، اصفهان و شیراز نیز بوده و بخش اجرایی سفارت تحت نظر سفیر، معاون، مشاور
ستادی و یک مقام سیار قرار داشته است. وظایف و مشکلات این هیئت در گزارش آمده است.
گزارشگری سیاسی برای پوشش و تجزیه و تحلیل مسایل مهم مورد علاقه آمریکا در ایران،
دانشجویان ایرانی، فعالیت احزاب سیاسی، زنان، حقوق بشر، سیاستهای خارجی ایران، مقامات ایرانی و
رویدادهای داخلی وظایف محوله بخش سیاسی سفارت آمریکا در تهران بوده که با سه افسر و دو منشی
مشغول به کار بوده و در یادداشت شماره 3 مورد بحث واقع شده است. ماهیت قدرت سیاسی در ایران و
مشکلات گزارشگری سیاسی در این کشور، از جمله مسائل مطروحه در این قسمت می باشد.
امور بخش اقتصادی / بازرگانی شامل 8 پرسنل آمریکایی و 9 پرسنل محلی و تحت سرپرستی یک
افسر سرویس خارجه فعالیت می کرده است. وظایف این واحد مطالب مندرج در یادداشت شماره 4 را
تشکیل می دهد. انتشار اطلاعات مربوط به بازار و تهیه مقدمات برای 350 شرکت آمریکایی و دفتر بانکی
آمریکایی در ایران و سیل بازرگانانی که به این کشور سفر می کردند از جمله وظایف بخش مهم اقتصادی
بازرگانی سفارت بوده است. گزارشگری در زمینه امور نفتی و اقتصادی از وظایف واحد اقتصادی؛ تأمین
اطلاعات مورد نیاز برای منافع بازرگانی آمریکایی و تحقیق در امر بازار از وظایف واحد بازرگانی؛ و
هماهنگی فعالیتها و بهبود در وضعیت انتقال کمک فنی و تکنولوژیکی به ایران از وظایف کمیسیون
مشترک بوده است.
صدور روادیدهای دانشجویی، مهاجرتی، امور مربوط به اتباع آمریکایی از وظایف واحد امور
کنسولی بوده که با 10 افسر آمریکایی 6 کارمند آمریکایی و 17 کارمند محلی مشغول به کار بوده است و
در یادداشت شماره 5 مورد بحث قرار گرفته و به مشکلات و مسایل این واحد پرداخته شده است.
یادداشت شماره 6 در هشت قسمت فعالیتهای واحد امور اداری سفارت را تحت عناوین عملیات
کارگزینی، بودجه و مالی، ارتباطات و بایگانی، خدمات عمومی، پزشکی، املاک سفارت و امنیت مورد
تجزیه و تحلیل قرار می دهد. این واحد با 24 کارمند آمریکایی، 145 کارمند محلی، 14 نفر گارد امنیتی و
حدود 150 کارمند پیمانی خدمات مربوطه را به هیئت دیپلماتیک ارائه می نموده است. وظایف و
مشکلات هر قسمت در یادداشت مربوطه مطرح شده است.
حضور 10000 آمریکایی تحت پوشش حوزه مأموریت کنسولگری اصفهان، تبدیل اصفهان به یک
شهر مرکزی در رابطه با مجتمع صنعتی نظامی، یک مرکز مهم آموزشی و پرورشی و زادگاه بسیاری از
عناصر محافظه کار مذهبی و متنفذ از نظر سیاسی از عوامل توجیه وجود کنسولگری آمریکا در اصفهان
بوده است. این کنسولگری با دو آمریکایی سه کارمند محلی، یک دستیار کنسولی، سه گارد امنیتی و یک
تعمیر کار پیمانی اداره می شده است. یادداشت شماره 8 الف به تشریح وظایف اداری، کنسولی و مدیریتی
این واحد می پردازد.
یادداشتهای شماره 8 ب و 8 ج نیز توجیه وجودی کنسولگریهای شیراز و تبریز را مورد بحث قرار
داده اند و وظایف و عملکرد هر کدام را به نقد و بررسی کشیده اند: «تحت پوشش بودن 4000 آمریکایی،
در بر گرفتن تمام منطقه جنوب ایران و مراکز و بنادر تولید نفت، وجود ارتباطات مقامات کنسولگری با
رابطهای خوب در شیراز و جنوب و گزارشگریهای سیاسی بسیار عالی» به عنوان دلایل وجودی
کنسولگری شیراز و «ارزش واحد تبریز در رابطه با منافع آمریکا، گزارشات عالی کنسولگری در مورد
رویدادهای مهم این منطقه، عوامل مربوط به حیثیت و وجهه در روابط بین ایران و آمریکا، موقعیت منطقه
از نظر تاریخی، حضور کنسولگریهای ترکیه و شوروی و حضور 2000 آمریکایی در این منطقه» نیز به
عنوان دلایل توجیه وجودی کنسولگری تبریز در نظر بوده اند. مسائل مربوط به وظایف و عملکرد
کنسولگریهای فوق نیز به همراه یادداشت آمده است.
دفتر وابسته دفاعی با 8 کارمند آمریکایی و 5 کارمند محلی تحت پوشش وزارت دفاع آمریکا و زیر
نظر یک سرلشکر نیروی هوایی که نماینده وزارت دفاع نیز بوده، فعالیت می نموده است. این واحد مسائل
مربوط به هیئت نمایندگی نظامی در ایران و مستشاری نظامی شامل 918 پرسنل نظامی و 274 پرسنل غیر
نظامی را حل و فصل می کرده است. رئیس هیئت مستشاری نظامی بر فعالیت 7000 پرسنل پیمانی آمریکا
و بر فروشهای نظامی خارجی (6 میلیارد دلار در سال 1977 / 1356 و 3 میلیارد دلار در 1978 /
1357) و بر کار چند تیم کمک فنی حوزه ای نظارت داشته است. بررسی این فعالیتها مطالب مندرج در