کتاب اسناد لانه جاسوسی آمریکا

مشاور، ناصر یگانه گردید. بحث بین این دو به قدری داغ شد که به گفته رائین این دو نزدیک بود منفجر

شوند و هر دو از دفتر یگانه اخراج شدند. علیرغم هشدار یگانه به آنها جهت حل و فصل مسائلشان بین

خود، دو وزیر دعوای دیگری در روز چهارشنبه، 13 اوت باهم داشتند. ماجرا بلافاصله به شاه گزارش شد

و او دستور تحقیقات و اقدام فوری داد. به گفته رائین، این دستور حداقل اندکی شانس به هویدا داد تا

بخشی از تغییرات مورد علاقه اش، بخصوص اخراج خسروانی، رقیب و منتقد خود را تحقق بخشد.

نیک پی، هر چند مورد علاقه هویدا بود، به علت ماهیت شرکتش در درگیری و همچنین ناخرسندی

وسیعی که از کار وی به عنوان وزیر به وجود آمده بود، بایستی کنار می رفت. هر چند هنوز کاملاً روشن

نیست، ولی به نظر می رسد زاهدی، به علت نیاز به جایگزینی سریع در این شغل با مسائلی نظیر آن، به

وزارت کشور بیاید، faute de mieux. هنوز معلوم نیست که زاهدی سمت و موضع بالاتری از سابق به

دست آورده باشد.

نشانه دیگری حاکی از این که این تغییرات به طور ناگهانی صورت گرفت، در عصر روز 14 اوت، بعد از

اعلام تغییرات در اخبار ساعت 2 در رادیو در بعدازظهر همان روز، توسط سیروس غنی به من داده شد.

غنی با قاطعیت گفت که یگانه از انتصابش در ظهر 13 اوت اطلاعی نداشت و غنی فکر می کرد او فقط کمی

قبل از این که به شاه معرفی شود از آن مطلع شده بود (ساعت 15:10 صبح روز 14 اوت).

تذکر: جالب توجه است که محمد یگانه، براساس معرفی به شاه، در جراید این گونه توصیف شده است

که اولویت خاصی برای ساختن خانه های روستایی قائل است، که شامل چند سری پروژههایی با هدف

ایجاد «قطبهای توسعه کشاورزی» جدید در استانهای مختلف می باشد.

یگانه، محمد 3

محمد یگانه خیلی محرمانه

دکتر یگانه پس از سالهای متمادی کنار گذاشته شدن به فعالیت های اجتماعی بازگشت. من این تصور

را ندارم که بیماری وی را مجبور به استعفا از وزارت نموده باشد، بلکه بیشتر به این علت بود که وی قابلیت

اداری زیادی در گرداندن برنامه های مربوط به احداث مسکن برای کشور از خود نشان نداد. وی شخصا

بسیار ساده صحبت می کند، فرد قدرتمندی نبوده، اما در واقع ذهن بسیار روشنی دارد. اولین بار در ژانویه

1974 بود که به او گفتم ایالات متحده از این که می بیند ایران به علت وضعیت اسفبار موازنه

پرداخت هایش متعاقب افزایش بهای نفت، وامهای بیشتری از بانک بین الملل عمران و توسعه دریافت

می دارد ناخشنود خواهد شد، او بود که زنگ خطر نتایج حاصل از اعلان شاه مبنی بر خرید یک میلیارد

دلار یا در آن حدود از تجهیزات امنیتی از سازمانهای بین المللی را در سطح وزارتخانه ها تا دربار به طور

رسمی به صدا در آورد. باوجود این که به عنوان یک اقتصاددان، به صورت گسترده ای مورد احترام است،

او را به عنوان یک فرد نوآور و بدعتگذار نمی شناسند.

18 مارس 1975 27/12/53 لهفلدت

یگانه، محمد 4

تاریخ: 30 مارس 1975 10/1/54 سرّی توزیع محدود

از: سفارت امریکا، تهران 2877 به: وزارت امورخارجه، واشنگتن، فوری

موضوع: مواضع کشور میزبان در قبال کنفرانس مصرف کننده / تولیدکننده

1 خلاصه: کارمند سفارت در 30 مارس به منظور مروری بر مواضع دولت ایران در رابطه با مواردی

که بایستی در کنفرانس مقدماتی و مذاکرات پس از آن مورد بحث قرار گیرند، با محمد یگانه مدیرکل بانک

مرکزی ایران و سرپرست هیئت اعزامی دولت ایران به کنفرانس مقدماتی 7 آوریل، ملاقات نمود. طبق

اظهارات یگانه، دولت ایران براساس اعلامیه رسمی اوپک، کنفرانس را به عنوان مذاکرات دو جانبه بین

کشورهای توسعه یافته و کشورهای کمتر توسعه یافته می داند، اما امیدوار است بتوان این موضوع را با

زیرکی از طریق روش های غیر مجادله آمیز مورد رسیدگی قرار دارد. مواضع ایران در مورد بسیاری از

مواد مذکور در دستور کار دوستانه می باشد. جالب ترین دیدگاه دولت ایران آن طور که یگانه اظهار می دارد

این است که در مذاکرات متعاقب کنفرانس بایستی با جدیت درباره حل مشکل تثبیت قیمت سایر مواد خام

«به صورتی که متضمن سود باشد»، مذاکره شود. به نظر می رسد دولت ایران در واقع دیدگاههای مشابه

الجزایریها را در این رابطه اتخاذ کرده اند. پایان خلاصه.

2 کارمند بخش نفت سفارت، براساس راهنمایی های تلگرام مرجع ب، صبح 30 مارس به منظور

بحث در مورد موضوعات مربوط به کنفرانس مقدماتی مصرف کننده تولیدکننده با یگانه، مدیرکل بانک

مرکزی ایران، ملاقات کرد. مطالب زیر براساس فرم درخواستی مذکور در پاراگراف 4 تلگرام مرجع ب

تهیه شده است:

الف موارد اجرائی: یگانه متذکر شد که دولت ایران تابع «مصوبه رسمی» اوپک که این کنفرانس را یک

کنفرانس دوجانبه بین کشورهای توسعه یافته و کمتر توسعه یافته اعلام کرده است، می باشد. وی

خاطرنشان کرد که هر تلاشی جهت هماهنگ کردن کشورهای مصرف کننده نفت از بین کشورهای توسعه

یافته و کمتر توسعه یافته، به منظور تحت فشار قراردادن اوپک، به هیچ وجه وسیله ای جهت حفظ جوّ

«همکاری و عدم مقابله» که لازمه موفقیت است، نخواهد بود. با این حال اظهار داشت که معتقد است به

منظور پرهیز از اظهارات اختلاف انگیز غیرضروری «ترتیبات بی طرفانه ای» مورد توافق قرار گیرد تا

نتایج کنفرانس را پیگیری نماید (وی به «کنفرانس بین المللی مشترک» به عنوان مثال اشاره کرد).

حاضرین: یگانه گفت دولت ایران در مورد ناظرین کنفرانس آتی انعطاف پذیر است. وی گفت «بعضی

از کشورها» در مورد افزایش تعداد کشورهای شرکت کننده تا سقف 17 کشور گفتگوهایی می کنند.

هنگامی که سؤال شد این پیشنهاد چه کشوری بود، وی پاسخ داد «تصور می کنم عربستان سعودی جزو

پیشنهاددهندگان بود.»

وی گفت از بین اعضای اوپک، الجزایر و عراق علاقه خاصی به شرکت در این کنفرانس دارند و ایران

نیز مایل است از آنها حمایت کند. وی تصور می کند که اگر قرار است سازمان بین المللی انرژی به عنوان

ناظر دعوت شود، اوپک نیز بخواهد با همان وضعیت در کنفرانس شرکت کرده و کشورهای کمتر توسعه

یافته نیز بخواهند سازمانهای دیگری مانند اونکتاد شامل این قضیه شوند. وی گفت ایران از این ایده که

مدعوین توسط سازمانهای محلی یا بین المللی دیگر نظیر کمیسیون اقتصادی در امور آسیا و خاور دور

(ECAFE)، کمیسیون اقتصادی در امور امریکای لاتین (ECLA)، گروه 77 و غیره تعیین شوند، حمایت

می کند. وی گفت در چنین مواردی، مدعوین به جای اینکه براثر انتخاب چند کشور کوچک بی اهمیت از

امتیازاتی برخوردار شوند، از اعتبار سازمانی متناسبی برخوردار خواهند بود. وی احساس می کند

کنفرانس با حضور 17 کشور و 3 سازمان بین المللی هنوز در حد قابل اداره می باشد، اما نبایستی اجازه داد

لیست (مدعوین م) بیش از آنچه که هست، افزایش یابد: «مسلما کنفرانسی متشکل از یک صد هیئت

نمایندگی کاری از پیش نخواهد برد.»

دستور کار: یگانه اظهار داشت دولت ایران در مورد جزئیات این کار فکر نکرده است، ولی گفت

شخصا روشی را ترجیح می دهد که براساس آن، کنفرانس کمیته هایی را به منظور مطالعه موارد مشخصی

نظیر نفت و انرژی، کمک ها و سرمایه گذاری ها، سایر کالاها و مواد خام، نظامی پولی و غیره تعیین نماید.

کارمند قسمت نفت سفارت گفت ظاهرا روش یگانه مشابه روشی است که سازمان بین المللی انرژی دنبال

می کند. مبنی بر اینکه کمیته های مختلف گزارشات و توصیه های خود را برای بحث بیشتر و تأیید در

اختیار هیئت رئیسه قرار دهند. یگانه به علامت توافق ظاهری سری تکان داد، اما تأکید کرد که این فقط

نظرات شخصی او است.

محل ریاست و تاریخ: یگانه اظهار داشت دولت ایران در این موارد انعطاف پذیر است و زیاد به آن

اهمیت نمی دهد. او به ژنو و پاریس به عنوان محل های ممکن اشاره نمود، ولی به جز اینکه محل بایستی به

نحو معقولی «بی طرف» باشد، هیچ تأکید خاص دیگری نداشت. وی همچنین ترجیح می دهد که ریاست

کنفرانس به نحوی «بی طرف» باشد، ولی هیچ پیشنهادی مطرح نکرد. در مورد تاریخ احساس می کند که

اجلاس بعدی باید ظرف حدود یک ماه پس از کنفرانس مقدماتی برگزار گردد.

ب موارد مصرف کنندگان: همان طور که در پاراگراف 3 تلگرام مرجع الف ذکر شده است نامه یگانه

خطاب به سفیر امریکا، توافق دولت ایران با مواد دستور کار که توسط سازمان بین المللی انرژی تعیین شده

است را اعلام می دارد. یگانه به طور کلی بر تمایل دولت ایران به رعایت «همکاری نزدیک» به همه موارد

مذکور، تأکید نمود. او ابتکار ایران در بیان توصیه هایی در زمینه کمک های چند جانبه، که با عکس العمل

مثبتی از جانب کشورها مواجه نشد، یادآوری کرد. او اشاره نمود که ایران موافقتنامه های همکاری با

بسیاری از کشورها امضاء کرده است و گفت ایران علاقه خاصی به کمک در حل مشکلات مربوط به مواد

غذایی و کودهای شیمیایی دارد. وی گفت سرمایه گذاریها و سیاست های ایران در زمینه کمک های خود به

نیازهای کشور مربوط می شوند: به عنوان مثال، ایران مایل است در زمینه تولید گوشت در استرالیا

سرمایه گذاری نماید، زیرا ایران به تأمین گوشت بیشتری نیاز دارد. (جهت اطلاع شما، سفارت استرالیا به

ما گفت یک قرارداد مشترک 50 50 بین دولت ایران و دولت استرالیا قبلاً به امضا رسیده است. این پروژه

مستلزم 26 میلیون دلار سرمایه بوده و برای پرورش گوسفند و صدور به ایران است.) سرمایه گذاری ایران

در کروپ به علت تمایل به کسب تکنولوژی بود و سرمایه گذاری در شرکت پان آمریکن (که به عنوان یک

سرمایه تلف شده از آن یاد کرد) به منظور کمک به توسعه شرکت هواپیمایی ملی ایران صورت گرفت. او

گفت برای این منوال می خواهیم برای توسعه صنعت سنگ آهن و بوکسیت که مورد نیاز ایران است، به

هندوستان کمک کنیم. وی اشاره کرد همان طور که از خرید راکتورهای هسته ای و سرمایه گذاری در

شرکت اورودیف (Eurodif) مشخص است، ایران به سرمایه گذاری در زمینه منابع انرژی جایگزین علاقه

دارد. وی گفت ایران همچنین در پی امکانات سرمایه گذاری در زمینه انرژی جایگزین خارجی بوده و به

صورت خاصی به مشارکت در توسعه انرژی خورشیدی علاقه مند می باشد. وی گفت: مواضع ایران در

قبال موضوعاتی نظیر وضع نفت و انرژی جهانی، امنیت منابع تأمین، بازار و قیمت، همان طور که بارها

اعلام شده عبارت است از: نفت یک منبع رو به پایان است و بایستی حفظ شود، لذا قیمت آن بایستی در

«سطح مناسبی» نگهداشته شود. ایران در این رابطه از صمیم قلب از اقدامات اخیر مصرف کنندگان در

جهت ذخیره سازی نفت و حمایت از توسعه منابع جایگزین پشتیبانی می کند. یگانه گفت: ایران همچنان از

ایده قیمت گذاری نفت حمایت می کند، «همان طور که تمامی اعضای اوپک نیز بدون استثناء این کار را

می کنند».

ایران معتقد است اوپک بایستی نفت را فقط در حد «نیاز» مصرف کنندگان برای آنها تضمین نماید نه

بیشتر، ایران هر دو ایده تحت نفوذ در آوردن تولید توسط تولیدکنندگان (مانند توقیف کشتی ها در بنادر) یا

توسط شرکت های نفتی که ممکن است باتوجه به شرایط اخیر در ابوظبی تلاش نمایند قیمت ها را کاهش

داده یا به وحدت اوپک صدمه بزنند را رد می کند. از دیدگاه ایران عرضه و تقاضای نفت باید متوازن باشد،

به صورتی که هیچ کمبودی برای مصرف کنندگان ایجاد نشود، اما نفت اضافی نیز فشاری جهت کاهش

قیمت به وجود نیاورد. کارمند نفتی سفارت در رابطه با سرمایه گذاریهای اقتصادی، مسافرت کیسی،

رئیس بانک صادرات و واردات، را یادآوری کرد و گفت بانک صادرات به دولت ایران خاطرنشان کرده

است که چندین پروژه کاملاً بررسی شده و اقتصادی را در دست دارد که سرمایه ای برای تأمین مالی آن

وجود ندارد.

یگانه گفت همکاری بین اوپک و بانک صادرات و واردات یا بین اوپک و بانک بین المللی عمران و

توسعه در تأمین مالی چنین پروژه هایی بهترین نوع همکاری می باشد، ولی خاطرنشان ساخت که بیشترین

منافع را کشورهایی با مازاد درآمد زیاد بخصوص عربستان سعودی و کویت خواهند برد. او گفت: نفوذ

دولت امریکا در عربستان سعودی بسیار مهم است و توصیه نمود که ما باید تلاش نماییم تا آنها به این نوع

از همکاریهای بین المللی بیشتر علاقمند شوند. وی از دولت عربستان به عنوان «بیش از حد خودگرا که

فقط به منافع اعراب در مرحله اول و سپس در رابطه با مسلمین توجه دارد»، یاد کرد.

ج یگانه گفت گرچه اختلاف نظرهایی در دولت ایران وجود دارد، ولی دولت قویا احساس می کند مسئله

سایر مواد خام بایستی به طور جدی در کنفرانس بعدی مورد توجه قرار گیرد. نظر وی این است که

کنفرانس بایستی بدنبال یافتن راههایی برای تثبیت بهای کالاها در حدود «سطحی که متضمن سود باشد»

برآید. وی اظهار داشت هدف این خواهد بود تا به جای تثبیت قیمت در سطح معینی، راههایی جهت

کاهش تورم کوتاه مدت در بهای مواد خام به دست آید. وی اشاره کرد که هم اکنون همکار مصری وی (از

ایران م) بازدید می کند و اظهار داشت مصریها نگران هستند، زیرا بهای پنبه اخیرا 50 درصد کاهش

داشته است. یگانه گفت: چنین کشورهای فقیری نمی توانند در این شرایط برنامه ریزی کنند. کارمند نفتی

سفارت متذکر شد که بسیار بعید به نظر می رسد که دولت امریکا بتواند تأیید کنگره در مورد هر نوع

توافقنامه بین المللی که شامل عبارتی مبنی بر «تثبیت» بهای تعداد بسیاری از کالاها باشد را کسب نماید.

یگانه یادآور شد که دولت آمریکا بیش از سایرین در زمینه مداخله در بازار بسیاری از کالاها به منظور

تثبیت بهای آنها، تجربه اندوخته است. وی به سیاست کشاورزی امریکا در طول اکثر سالهای قرن حاضر

اشاره کرد و گفت یکی از اهداف و اثرات حمایت از قیمت ها «برقراری تعادل در درآمدهای مناطق شهری

و روستایی» بوده است. وی تصور می کند بحث تثبیت بهای مواد خام، احتمالاً از طریق همان روشها

(حمایت از قیمت ها، ذخیره سازی و غیره...) به دنبال همان اهداف است. یگانه در عین حال پذیرفت که

مواد خام به صورت یک مشکل درآمده است و دولت ایران نمی خواهد مذاکرات بعدی به بهانه مجادله در

مورد این موضوع، منحل گردد.

با این حال وی حدس می زند که کشورهای کمتر توسعه یافته قطعا خواهان بحث در مورد مواد خام

خواهند بود، برداشت کارمند نفتی سفارت این بود که یگانه احساس می کند استفاده از «کمیته مطالعاتی»

فوق الذکر، احتمالاً بن بست موجود در مورد مواد خام را برطرف خواهد نمود. یگانه گفت به هر حال این

موضوع مورد علاقه کشورهای کمتر توسعه یافته است و یک کنفرانس متعادل و مناسب بایستی به آن

بپردازد و بایستی به علائق طرفین رسیدگی گردد. یگانه بار دیگر علیه هر تلاشی جهت تشکیل جبهه متحد

کشورهای کمتر توسعه یافته و کشورهای توسعه یافته به منظور تحت فشار قرار دادن اوپک، هشدار داد.

وی گفت این کار اقدام ناشایستی است و به روحیه مورد نیاز برای همکاری صدمه می زند.

یگانه با تکرار مجدد حمایت ایران از تعیین شاخص قیمت نفت اظهار داش امکان «تعیین «شاخص به

صورت تدریجی» در خود اوپک مطرح شده، اما به صورت رسمی مورد پذیرش قرار نگرفته است. در

مورد «حالت مقابله ای»، یگانه با تأکید بسیار اظهار داشت که بیانات اخیر فورد، رئیس جمهور و کیسینجر

وزیر امورخارجه (در مورد احتمال اقدام نظامی)، احساس ناخوشایند شدید و صدمات جدی برای جو

همکاری، ایجاد کرده است. با این حال با لحنی نگران اضافه کرد که در مورد ایران چنین نیست، بلکه «در

بین اعراب» است. وی گفت، برعکس وی در اجلاس اخیر اوپک و در تماس با سایر رابطین ایران حداکثر

تلاش خود را برای آرام کردن و تسکین اعراب به کار برده است تا اطمینان دهد که بیانیه جدی نبوده و

جای نگرانی ندارد.

د انتظارات و استراتژی عمومی: یگانه اظهار امیدواری کرد که اگر مذاکرات آتی موفقیت آمیز باشند،

ممکن است به انجام ملاقات های جداگانه با کشورهای شرکت کننده مبادرت ورزند. به نظر می رسید که

وی «موفقیت» را به صورت نوعی «اعلامیه مشترک» یا «توافق اصولی» در مورد مسائلی نظیر امنیت

تدارکات، مدیریت عدم موازنه های مالی بین المللی و غیره می داند، اما در مورد این که مذاکرات به یک

موافقتنامه رسمی بین المللی یا توافق در مورد معاهده ای بینجامد، اظهار تردید کرد.

3 یگانه گفت هیئت اعزامی ایران به کنفرانس مقدماتی شامل خودش دکتر رشیدی، که مشاور

آموزگار، نماینده دولت ایران در اوپک است، حسن ایزدی، رئیس اداره بازاریابی بین المللی شرکت نفت،

دکتر ح. الف. موحد، وکیل و هماهنگ کننده موافقت نامه های بین المللی شرکت نفت، آقای قره داغی پور،

متخصص بانک مرکزی در زمینه سازمان های بین المللی و تحرکات بین المللی در سرمایه گذاری ها و یک

نماینده از وزارت خارجه که احتمالاً از سفارت ایران در پاریس خواهد آمد، می باشد. هلمز

یگانه، محمد 5

تاریخ: 3 آوریل 1975 14/1/54 سرّی توزیع محدود

از: سفارت آمریکا، تهران 2997 به: وزارت امورخارجه، واشنگتن، فوری

مراجع: الف) وزارت خارجه 73868، ب) وزارت خارجه 73748، ج) تهران 2877، د) تهران 2847

موضوع: کنفرانس مقدماتی تولیدکنندگان و مصرف کنندگان

1 انتظار می رود شاه در 3 آوریل از جزیره کیش به تهران بازگردد و یگانه بعدازظهر سوم آوریل به

پاریس عزیمت نماید تا در گردهمایی مقدماتی اوپک و هیئت های نمایندگی کشورهای کمتر توسعه یافته

که در 4 آوریل آغاز می شود، شرکت جوید. بنابراین امکان ندارد تا قبل از عزیمت یگانه، موضع را (مرجع

الف) با شاه در میان بگذاریم.

2 کاردار، یگانه را صبح سوم آوریل ملاقات نمود و نامه ای در رابطه با تلگرام مرجع ب و یادداشت

کوچکی براساس تلگرام مرجع الف به وی داد. یگانه پس از اینکه هر دو نامه را با دقت مطالعه کرد، گفت به

نظر می رسد دولت ایران و دولت آمریکا در تمام موارد به استثنای دستور کار کنفرانس با یکدیگر توافق

دارند. وی در رابطه با نوع کنفرانسی که انتظار می رود، تشکیل شود، اظهار داشت که بحث در مورد مواد

خام از مسائل اساسی می باشد. یگانه بر توافق با دیدگاههای دولت امریکا مبنی براینکه نباید اجازه داد این

مشکل کنفرانس را دچار اختلال کند، تأکید کرده و به طور مشخص تری پیشنهاد خود را (مرجع ج) تکرار

نمود و گفت در عین حالی که «مواد خام» بایستی مطرح شود، شاید بتوان با پروراندن آن به همراه

موضوعاتی نظیر اصلاحات پولی (مرجع ج) در کمیته های مطالعاتی مانع از رکود کار کنفرانس شد. یگانه

با مرور سایر موارد کلاً با هدف دولت امریکا مبنی بر پرهیز از قطبی شدن کنفرانس موافقت داشت، اما

اظهار نمود که تحولات سال گذشته شاهد گرایشات شدیدی در جهت «دو قطبی» شدن بوده است اقدامات

سازمان بین المللی انرژی در این جهت بود که بسیاری در فکر مواجهه تولیدکنندگان و مصرف کنندگان

باشند و سایر نیروها در پی ایده کنفرانس کشورهای توسعه یافته برآیند. یگانه با دیدگاه دولت امریکا در

مورد ریاست کنفرانس موافق بود، ولی گفت در عین حالی که بهتر است بحث در مورد ریاست در کنفرانس

مقدماتی صورت گیرد، اما تصمیم گیری نهایی در این باره را بایستی به عهده کنفرانس رسمی بزرگتر

گذاشت (وی گفت بالاخره باید مسئله ای برای آنها باقی گذاشت که در مورد آن تصمیم بگیرند).

3 در مورد سؤال مطرح شده در پاراگراف 1 ه از تلگرام مرجع ب، لطفا برای آگاهی از تمایل شاه در

زمینه گنجاندن بحث مواد خام به تلگرامهای تهران 2216 و 2016 مراجعه کنید. دیدگاههای مشابهی نیز

توسط آموزگار به رابینسون، معاون وزیر، گفته شده است. مشخص است که دولت ایران تا حدی بین تمایل

به اینکه کنفرانس به نتیجه ای برسد و تمایل به حفظ موضع سیاسی مناسب گیر کرده است. هدف یگانه

آن طور که اظهار داشت عبارت است از تلاش برای کمک در ایجاد مصالحه ای که تضمین کننده هر دو

هدف باشد.

4 هیئت اعزامی ایالات متحده می تواند از طریق آقای پرویز ذوالعین در سفارت ایران در پاریس با

یگانه تماس بگیرند. یگانه باتوجه به تجربیاتش به عنوان نمایندگی ایران در بانک بین المللی عمران و

توسعه و سایر نهادهای بین المللی، احتمالاً به عنوان رئیس هیئت نمایندگی دولت ایران انتخاب خواهد

شد. در دولت ایران نیز در سطح پایین تر از وزیر برای چنین کنفرانس هایی خلاء سازمانی وجود دارد:

شرکت ملی نفت ایران در زمینه این گونه دیپلماسی ها هیچ تجربه ای ندارد، تنها از نفت سر در می آورد، اما

در زمینه کمک ها، عمران، امور مالی، مواد خام و غیره اطلاعات اندکی دارد. بانک مرکزی که در تمامی این

زمینه ها منجمله نفت تا حدی ذینفع است از نظر ما در این رابطه یک انتخاب منطقی می باشد. خود یگانه

انگلیسی را بسیار خوب می داند و همسرش یک امریکائی (از اهالی نیویورک) است. وی تا حدی خجالتی

و گوشه گیر ولی شخص مصممی است. او با ملایمت صحبت می کند. و باهوش و خوش برخورد است. او به

اصول و نکات خاص اهمیت می دهد و از کلی بافی بیزار و رویگردان است. تنها یک راه عملی برای نزدیک

شدن به وی وجود دارد: توسل به روحیه صادقانه و دوستی متقابل. ما فکر می کنیم هیئت اعزامی ایالات

متحده یگانه را فرد قابل قبولی برای کار کردن بیابد. هلمز

یگانه، محمد 6

محمد یگانه رئیس بانک مرکزی خیلی محرمانه

عنوان خطاب: آقای یگانه

محمد یگانه، 52 ساله، در 12 اوت 1973 رئیس کل بانک مرکزی ایران شد. وی یکی از برجسته ترین

اقتصاددانان ایران است و به عنوان یک تکنوکرات شایسته است مشهور می باشد او طرفدار آمریکا است و

با مقامات ایالات متحده رفتاری دوستانه و مددکارانه داشته است.

یگانه دارای مدرک لیسانس حقوق و اقتصاد از دانشگاه تهران و فوق لیسانس و دکترا از دانشگاه کلمبیا

است. از سال 1949 تا 1964 وی کارمند دبیرخانه سازمان ملل متحد بود و در مورد توسعه اقتصادی

کشورهای خاورمیانه کار می کرد (در طول سال 59 1958، وی در تونس مشغول تنظیم یک طرح ده

ساله بود). از 1964 تا 1969 وی معاون وزیر دارایی در امر تحقیقات و برنامه ریزی شد و همزمان با آن

به عنوان مدیرعامل مرکز تحقیقات توسعه صنعتی و تجاری خدمت می کرد. از 1969 تا 1970، که

ناراحتی جسمی او را وادار به استعفا کرد، وزیر آبادانی و مسکن بود. از ژوئن 1970 تا ژوئن 1971، یگانه

به عنوان مشاور مخصوص اقتصادی نخست وزیر امیرعباس هویدا، خدمت نمود. در ژوئن 1971، وی

جایگزین مدیر بانک بین المللی عمران و توسعه شد. او عضو و معاون رئیس، بر هیئت های اعزامی ایران در

اجلاس های کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل (UNCTAD)، سازمان توسعه صنعتی سازمان ملل

(UNIDO) و کمیسیون اقتصادی آسیا و خاورمیانه (سازمان ملل) (ECAFE) ریاست داشته است. در

سپتامبر 1974، در اجلاس بانک بین المللی پول در واشنگتن و در ژوئن 1975 در کنفرانس وزرای اوپک

در لیبرویل شرکت نمود.

یگانه فردی باهوش، سخت کار و با قدرت فکری قوی است. هویدا او را فعال و پویا توصیف نموده

است. وی به خوبی انگلیسی و فرانسه صحبت می کند و بیش از ده کتاب در زمینه اقتصاد نوشته است. وی

با یک امریکائی ازدواج نموده و دارای سه پسر است. 9 اکتبر 1975 17/7/54

یگانه، محمد 7

خیلی محرمانه

محمد یگانه، وزیر مشاور در امور اقتصادی در بسیاری از کنفرانس ها و اجلاس های بین المللی،

منجمله سازمان کشورهای صادرکننده نفت اوپک، کنفرانس همکاریهای اقتصادی بین المللی (CIEC)،

بانک بین المللی پول (IMF)، بانک جهانی و سازمان ملل متحد، به عنوان نماینده ایران شرکت نموده است.

او در مورد همکاریهای اقتصادی بین المللی مستقیما به شاه گزارش می دهد و به نظر می رسد اختیارات

گسترده ای در مذاکرات به وی داده شده باشد. او روش میانه روانه ای را در پیش گرفته است، در مواقع

ضروری از در صلح در می آید و در غیر این صورت بی تعارف و صریح است. یگانه به آرامی صحبت

می کند، مهربان است و حالت تقریبا مردد وی تحت الشعاع هوش زیاد و درک دقیق او از مسائل قرار دارد.

یگانه که از نظر آموزشی یک اقتصاددان و بانکدار است، به عنوان مدیرکل بانک مرکزی، وزیر آبادانی و

مسکن و به عنوان معاون وزیر در وزارت دارایی، قبل از انتصاب به مقام وزیر مشاور در اکتبر 1975،

خدمت کرده است. یگانه همیشه با مقامات سفارت صمیمی و خوش برخورد و رفتاری مددکارانه داشته

است.

یگانه در 1923 در زنجان متولد شد و از دانشگاه تهران در رشته حقوق و اقتصاد فارغ التحصیل شد،

سپس به دانشگاه کلمبیا و بعد از آن به دانشگاه کالیفرنیای جنوبی رفت. او از سال 1946 تا 1964 در

ایالات متحده زندگی کرد و به عنوان کارمند در دبیرخانه سازمان ملل از 1949 تا 1964 خدمت نمود. او

با یک آمریکائی ازدواج نموده است و سه پسر دارد که دوتای آنها در ایالات متحده متولد شده اند.

آوریل 1977 فروردین 1356

یگانه، محمد 8

محمد یگانه وزیر مشاور (از اکتبر 1975)

عنوان خطاب: آقای وزیر

محمد یگانه، یکی از برجسته ترین اقتصاددانان ایرانی و رفع کننده مشکلات شاه در زمینه امور

اقتصادی مالی است، در حال حاضر، او بیشترین وقت خود را صرف موضوعات مربوط به کنفرانس

همکاری های بین المللی اقتصادی (CIEC) می کند. یگانه طرفدار آمریکا است و با مقامات آمریکائی

رفتاری دوستانه و مددکارانه داشته است. می توان روی او در زمینه کار سودمندانه با نمایندگان ایالات

متحده در تلاش هایشان برای خنثی کردن کوشش های دولت های تندرو (مثلاً الجزایر) جهت ایجاد

مشکل در کنفرانس، حساب کرد. او هرگز حتی یک میلی متر از دستوراتی که شاه به وی می دهد پس و

پیش نخواهد رفت، هر چند اگر دستور در همان لحظه داده شده باشد، و او یکی از حامیان قوی آن مواردی

از کنفرانس CIEC خواهد بود که به خواسته قبلی شاه نزدیک باشند.

یگانه به عنوان یک تکنوکرات شایسته، شهرت محرزی دارد. او دارای مدرک لیسانس حقوق و اقتصاد

از دانشگاه تهران و فوق لیسانس و دکترای اقتصاد از دانشگاه کلمبیا است. او به عنوان معاون رئیس

هیئت های اعزامی ایران در اجلاس های کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل، سازمان توسعه صنعتی

سازمان ملل، کمیسیون اقتصادی آسیا و خاور دور، بانک بین المللی پول و بانک بین المللی عمران و

توسعه، اوپک و کنفرانس همکاریهای بین المللی اقتصادی ریاست داشته یا خدمت کرده است. در اوایل

خدمتش یگانه در دبیرخانه سازمان ملل متحد (64 1946) کار کرده سپس معاون وزیر دارایی در امر

تحقیقات و برنامه ریزی، وزیر آبادانی و مسکن و مشاور مخصوص اقتصادی نخست وزیر (71 1970)