کتاب اسناد لانه جاسوسی آمریکا

خواسته هایشان، اخراج کارکنان خارجی را مطرح می کنند. حوادث جداگانه ای مبنی بر تهدیدات مستقیم علیه کارکنان اروپایی و آمریکایی مؤسسات مشخص صورت گرفته است. آخرین گزارش این است که در تاریخ 5 نوامبر مشاوران آمریکایی که با وزارت کار همکاری می کنند به زور از دفاتر کارشان اخراج شده اند.

8 مطالب فوق در 5 نوامبر قبل از استعفای دولت شریف امامی نوشته و تهیه شد. اهداف اولیه دولت نظامی جدید اعاده نظم و تأمین برگشت اعتصابیون به سر کارشان است. از نقطه نظر وخامت وضع کارگران مسئله اخیر یک آزمایش مهم و خطیر در مورد قدرت حل و توانائیهای مؤثر دولت جدید خواهد بود. سولیوان

دستورالعمل مسافرت به ایران

سند شماره 130

بدون طبقه بندی5 نوامبر 1978 14 آبان 1357

از: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی 282017

به: کلیه نمایندگیهای سیاسی و کنسولی

موضوع: دستورالعمل مسافرت به ایران

تا اطلاع ثانوی سفارت در تهران توصیه می کند که از مسافرت غیرضروری به مقصد تهران اجتناب شود. برخی پروازهای بین المللی همانند 5 نوامبر بر فراز تهران پرواز خواهند کرد.

ونس

گزارش وضعیت ایران، شماره 1 مورخ 5 نوامبر 1978

سند شماره 131

سرّی5 نوامبر 1978 14 آبان 1357

از: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی 282041

به: نمایندگیهای دیپلماتیک در اروپا، شرق نزدیک و جنوب آسیا، کاراکاس، توکیو، خارطوم، پرتوریا، مکزیکو، لاگوس.

موضوع: گزارش وضعیت ایران، شماره 1 مورخ 5 نوامبر 1978

1 اواخر امروز شاه به سفیر آمریکا سولیوان و سفیر انگلستان پارسونز اطلاع داد که دولت فعلی برکنار و به جای آن دولتی نظامی به ریاست ژنرال ازهاری رئیس فعلی ستاد مشترک ارتش به عنوان نخست وزیر جایگزین خواهد شد، نظامیان و سربازان در سرتاسر تهران در مقیاس وسیعی در حال جابجایی برای ایجاد نظم و قانون هستند.

2 امروز زد و خورد بین نیروهای امنیتی و تظاهرکنندگان ادامه یافت و این در حالی است که بدترین آشوب تهران در طی ده سال اخیر به دومین زد و خورد کشیده شد. جماعات زیادی در قسمتهای مختلف شهر گرد آمده بودند. گروههای آشوبگر در خیابانها در حین عبور به این سو و آن سو می رفتند و ماشینها، اتوبوسها، دفاتر هواپیمایی، بانکها، سینماها و دیگر

ساختمانها را به آتش می کشاندند. جمعیتها وارد محوطه سفارت انگلستان شدند ولی هیچ گونه خسارتی گزارش نشده است. حلقه ای از افراد پلیس از سفارت آمریکا حفاظت می کنند. تا ساعت 3 به وقت تهران هیچ گونه حادثه ای در ارتباط با آمریکاییان گزارش نشده است. شهر نسبتاً آرام بود ولی زد و خوردهای پراکنده ای رخ داد.

3 توصیه هایی در مورد به تعویق انداختن مسافرتهای غیرضروری به ایران داده شده و سفارت به شهروندان آمریکایی توصیه نموده است که در خانه بمانند.

4 اعتصاب در تأسیسات نفتی همچنان ادامه دارد. در چهارم نوامبر کل تولید نفت 85/1 میلیون بشکه در روز بود که نسبت به روز قبل کاهش یافته است. کارکنان دفتر مرکزی شرکت ملی نفت ایران در تهران نیز به اعتصاب پیوستند. دولت ایران محدودیتهایی برای خروج ارز از کشور وضع نموده است. ونس

ناآرامی شهری در تهران

سند شماره 132

بدون طبقه بندی

شماره گزارش: 68460512786 نوامبر 1978 15 آبان 1357

از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهرانبه: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی. سی.

عنوان: ناآرامی شهری در تهران

16 خلاصه: (بدون طبقه بندی) ناآرامیهای مردم در تهران. ایران در خلال روز 5 نوامبر متشنج بود و به طور کلی تا ساعت منع عبور و مرور 2100 به وقت محلی ناآرامیها ادامه داشت. در مدت شب وضعیت عموماً با وجود تیراندازیهای پراکنده با سلاح سبک آرام بود. از ساعت 500 در پایان منع ساعات عبور و مرور شبانه در خیابانها تردد به طور معمول انجام شد. تانکها، کامیونها و نیروهای نظامی که شمار آنها زیاد به نظر می رسد وارد شهر شده اند تا ساعت 0800 به وقت محلی حادثه ای گزارش نشده است.

17 تا 21 حذف شده است.

22 جزییات: ساعات منع عبور و مرور 21000500 برای تهران به طور قابل توجهی آرام بود با چند شلیک پراکنده سلاح های سبک، کمی پس از ساعت 0500 به وقت محلی، ترافیک در خیابانهای اصلی به جریان افتاد. اولین ترددهای نظامی در حدود ساعت 0500 به وقت محلی مشاهده شد که عبارت بودند از تعداد کمی نفربر زرهی بی تی آر 060 در ساعت 0615 به وقت محلی یک رگبار گلوله که با سلاح سبک شلیک شده بود، شنیده شد. تخمین زده می شود که محل شلیک چندین چهارراه دورتر از سفارت باشد. در ساعت 0655 به وقت محلی تعداد زیادی تانک چیفتن (1520 فروند) و تعدادی خودروهای شناسایی اسکورپین (810 فروند) به صورت آرایش کاروان با کامیونهای 5/2 تنی که سربازان را حمل می کردند به طرف غرب خیابان تخت جمشید در حرکت بوده اند و از جلوی سفارت عبور نمودند. بعداً

کامیونها و جیپهای دیگری که حامل سربازان بودند در خیابان در نزدیکی سفارت دیده شدند. در حال حاضر پرسنل نظامی ایران برای نگهبانی از سفارت اضافه شده اند. هیچ حادثه ای تا ساعت 0800 به وقت محلی روز 6 نوامبر گزارش نشده است.

در ساعت 800 به وقت محلی تردد خودروهای شخصی تقریباً به حالت عادی درآمده است، با وجودی که تردد اتوبوسها محدود گزارش شده و ترافیک تاکسیها هم تقلیل یافته گزارش شده است، DATT و ALUSNA در حرکت از خانه شان در حوالی شمال شهر تا سفارت، حدود ساعت 0700 به وقت محلی خسارات فیزیکی کمی با حضور نظامی مختصری را در قسمتهای شمالی شهر مشاهده نموده اند. به هر حال، به تدریج که آنها به نواحی جنوب شهر رفتند تعداد زیادی ساختمانها (8 تا 10 طبقه مرتفع) سوخته بودند، بسیاری از آنها هنوز دود می کردند و در چندین مورد به تل خرابه ای تبدیل شده بودند. بانکها (داریوش، ملی، ایران و هلند) سینماها و مجتمع های مسکونی، پمپ بنزین ها هدفهای اصلی بودند. یک ساختمان مسکونی 10 طبقه که مرکز مهم فروش اتومبیل بی ام و بود، چند چهارراه دورتر از سفارت فروریخته است. تعداد زیادی اتومبیلهای نو منهدم شده بودند. خرده ریزها و آشغالها به خیابان ریخته شده بودند و در ساعات دیروقت شب 5 نوامبر هنوز در حال سوختن بودند و در ساعت 0700 روز 6 هنوز دود می کردند. تعداد زیادی کارگر، عمدتاً افغانستانی دیده می شوند که وسائل خود را بسته بندی کرده و روی پشت خود گذاشته بودند و از محلهای موقت زندگیشان (چادر و کلبه های نزدیک محل کارشان) به طرف جنوب در حرکت بودند.

ناآرامیهای شهری در ایران

سند شماره 133

بدون طبقه بندی

شماره گزارش: 68460513786 نوامبر 1978 15 آبان 1357

از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهرانبه: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی.سی

عنوان: ناآرامیهای شهری در ایران

16 خلاصه: گزارش حاوی مطالبی در مورد ایران می باشد.

17 تا 21 حذف شده است.

22 جزییات: (بدون طبقه بندی): مستشاری نیروی دریایی آمریکا و آرما در ساعت 1000 به وقت محلی روز 6 نوامبر در مناطق پایین شهر تهران پیاده گشت زدند. موارد زیر مشاهده گردید: تقاطع خیابان روزولت و تخت جمشید 12 الی 14نفر نظامی با دو خودرو و یک جیپ روسی و یک کامیون 5/2 تن آمریکایی دیده شدند. افراد به تفنگ ژ 3 مسلح بودند و یک مسلسل در پشت جیپ مستقر شده بود. آنها شهروندان ایرانی را متوقف می کردند و در یک مورد شخصی را مورد بررسی قرار دادند. ترافیک منطقه سبک تر از حد معمول بود.

نیروهای دیگری در نزدیکی سفارت ایالات متحده مشاهده نشدند. بقایای خسارات ناشی

از خشونتهای روز قبل به کندی از خیابانها پاکسازی شده اند. افسر گزارشگر عملیات ساختمانی معمولی را در یک ساختمان نوساز نزدیک سفارت مشاهده نمود. بعضی از مغازه ها باز بودند، نانواییها نان می فروختند. تقریباً تجمع زیادی در قسمت ویزای تحصیلی گزارش شده است، حدود 150 نفر دانشجو برای اخذ ویزا اقدام نموده اند. در خلال تظاهراتی که دیروز انجام شد اتومبیل هایی دیده شدند با چراغ روشن حرکت می کردند، گفته شده که این به معنی علاقه مندی رانندگان به این حرکت بوده است. امروز در مدت قدم زدن، افسر گزارشگر تعدادی اتومبیل مشاهده نمود که چراغشان روشن بود. افسر گزارشگر مشاهده نمود پشت دیوار خیابان به انگلیسی نوشته شده است «مرگ بر شاه ایران» مقداری کاغذهای دست نویس مشاهده شد که همین پیام را به فارسی نوشته بودند. افسر گزارشگر به وسیله تلفن مطلع گردید که سفر برنامه ریزی شده وابسته سفارت به اصفهان لغو شده است.

اوضاع ایران

سند شماره 134

خیلی محرمانه6 نوامبر 1978 15 آبان 1357

از: سفارت آمریکا، تهران 10797به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی.

موضوع: اوضاع ایران

1 هنگامی که اعلامیه دولت نظامی در ساعت 8 روز 6 نوامبر برخلاف پیش بینی من از طریق رادیو تلویزیون ملی ایران پخش نشد من به رئیس دفتر شاه اصلان افشار تلفن کردم تا دریابم که چه اشکالی پیش آمده است.

2 افشار گفت که شاه در آن لحظه یعنی ساعت 830 مشغول ضبط ویدئویی بیانیه خود بوده و این اعلامیه در ظرف یک ساعت از طریق رادیو پخش خواهد شد ولی تلویزیون بعداً یعنی عصر آن روز آن را پخش خواهد نمود.

3 ارتشبد ازهاری که به عنوان نخست وزیر جدید معرفی خواهد شد درخواست نموده که با ژنرال گست که دفترش در همان ساختمان است ملاقات نماید. من به ژنرال گست گفته ام که به ازهاری در رابطه با حمایت دولت ایالات متحده اطمینان دهد و بگوید که به هر ترتیب که برای وی مناسب باشد من برای ملاقات با او آماده خواهم بود. گست پس از ملاقات خود با وی به من گزارش خواهد داد. سولیوان

ادامه گزارش سیاسی امنیتی، 6 نوامبر

سند شماره 135

خیلی محرمانه6 نوامبر 1978 15 آبان 1357

از: سفارت آمریکا، تهران 10832به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی.سی.

موضوع: ادامه گزارش سیاسی امنیتی، 6 نوامبر

1 کنسولگری اصفهان، خشونتهای پراکنده ای را به دنبال اعلام دولت نظامی جدید در

هنگام ظهر، گزارش می دهد. امروز صبح، به دنبال پخش اعلامیه های دانشجویان مبنی بر دعوت به قیام مسلحانه در صورت برقراری دولت نظامی، حکومت نظامی نیروهای خود را به شدت تقویت نموده است. ده دقیقه از اعلان رسمی نگذشته بود که تظاهرات به درگیری خشونت آمیز گروههای کوچک با سربازان منجر گشت. حداقل در چهار محل تیراندازی گزارش شد. از جمله نزدیک کنسولگری، جمعیت ساختمان اداره شرکت هواپیمائی «گرومن» را سنگ باران کردند، شیشه ها را شکستند و به سرعت پراکنده گشتند. جمعیت زیادی در محوطه دانشگاه گرد هم آمده و به طوری که گزارش می شود، منتظر عکس العمل خمینی نسبت به حکومت نظامی هستند.

با در نظر گرفتن حمله به اداره «گرومن» کنسولگری اصفهان همان توصیه ای را که دیروز در تهران انتشار یافت (ولی امروز آن را عوض کرد) جهت آگاهی اتباع آمریکایی منتشر ساخته است: از شهروندان آمریکایی خواسته می شود که به خانه های خود رفته و تا اطلاع ثانوی از سوی کنسولگری در آنجا بمانند.

2 کنسولگری تبریز تظاهرات وسیعی را در اطراف کنسولگری گزارش می دهد. ظاهراً نیروهای امنیتی به طور مؤثر قادر به کنترل تظاهرات نیستند.

3 به نظر می رسد که اغتشاش در خیابان شاهرضا و محوطه دانشگاه تهران اوج می گیرد.

سولیوان

گزارش وضعیت ایران، شماره 2 6 نوامبر 1978

سند شماره 136(1)

سرّی6 نوامبر 1978 15 آبان 1357

از: وزارت امور خارجه، واشنگتن 282065

به: تمام پستهای دیپلماتیک آمریکا در اروپا (فوری) و خاور نزدیک و آسیای جنوبی، کاراکاس، توکیو، خارطوم، پرتوریا، مکزیکو، لاگوس (در توکیو به وزیر شلزینگر برسد)

موضوع: گزارش وضعیت ایران، شماره 2 6 نوامبر 1978

1 بعد از استعفای دیروز شریف امامی نخست وزیر، بامداد امروز شاه ارتشبد ازهاری را به عنوان رئیس یک دولت نظامی معرفی کرد.

در یک سخنرانی آشتی جویانه، شاه گفت که او یک «دولت مراقب» برای جلوگیری از هرج و مرج و بی نظمی را، زمانی تشکیل داد که دیگر هیچ شانسی برای یک ائتلاف وجود نداشت. او قول داد «اشتباهات گذشته، اعمال غیرقانونی و ظلمها و فسادها» را جبران کند. او متعهد شد که به زودی یک دولت ملی را بر سر کار بیاورد تا آزادیهای اساسی را برقرار ساخته، یک انتخابات عمومی انجام دهد. تصمیم شاه بعد از دو روز آشوب در تهران و اعلام مخالفت

1- کتاب دوم، ص 18

دیروز جبهه ملی مبنی بر اینکه به علت مخالفت با «رژیم سلطنتی غیرقانونی» به آیت الله خمینی پیوسته است، اتخاذ شد.

2 طبق گزارش سفارت ما، امروز اوضاع تهران بهتر بود. با وجودی که دولت نظامی مکرراً اعلام نمود که محدودیتهای قوانین نظامی شدیداً اعمال می شود و به شرکت کنندگان در تظاهرات تیراندازی خواهد شد، لیکن مردم در سراسر بخشهای تهران برای سومین روز متوالی مجتمع شدند و تیراندازی تانک و آتش مسلسل (البته بیشتر هوائی) در بخش جنوبی شهر گزارش شده است، آتش سوزیهای دیروز فروکش کرده و شاید چند آتش سوزی جدید روی داده باشد.

سفیر سولیوان گزارش می دهد که سیل نظامیان آن طور که او انتظار داشت ظاهر نشد، اگرچه واحدهای زرهی جلب نظر می کنند. وقتی که شاه با سولیوان تماس گرفت تا تشکیل دولت نظامی را به اطلاع او برساند، سولیوان به او گفت که تجمعات مجدداً در حال شکل گیری بودند و معدود سربازان حاضر منفعل به نظر می رسیدند. شاه قول داد که دوباره ارتش را بسیج کند. بر اساس گزارش آسوشیتدپرس، تظاهرکنندگان دوباره وارد سفارت انگلیس شدند.

3 اعتصاب کارکنان مخابرات، باعث قطع ارتباطات تلفنی و تلکس به جهان خارج شده و ارتباطات هیأت مستشاری نظامی ما را تحت تأثیر قرار داده است. ارتباطات سفارت عادی است و تماس با تهران و پستهای کنسولی به حداقل تقلیل پیدا کرده است.

4 هیچ گزارشی مبنی بر زخمی شدن آمریکاییان وجود ندارد. به اتباع آمریکا اطلاع داده شده که فردا ممکن است آنها با رعایت اقدامات احتیاطی لازم به سر کار خود بازگردند.

ونس

گزارش وضعیت ایران شماره 3، 6 نوامبر 1978

سند شماره 137

سرّی6 نوامبر 1978 15 آبان 1357

از: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی 282570

به: سفارتخانه های آمریکا در شرق نزدیک، جنوب آسیا، کاراکاس، توکیو، پرتوریا، مکزیکو، لاگوس

موضوع: گزارش وضعیت ایران شماره 3، 6 نوامبر 1978

1 در 24 ساعت گذشته وضعیت امنیتی به میزان قابل توجهی در تهران بهبود یافته است با وجود این، حوادث پراکنده در جنوب تهران و در اطراف دانشگاه تهران اتفاق می افتند. سربازان و مأموران امنیتی با قدرت در خیابانها به گشت زنی مشغولند. فرمانداری حکومت نظامی یک اعلامیه با لحنی خشن انتشار داده و اخطار نموده اگر خاطیان از دستورات مقامات اطاعت ننمایند به طرفشان تیراندازی خواهد شد. کنسولگریهای تبریز و اصفهان دیروز هیچ اغتشاش

خاصی را گزارش ننمودند. هر چند که شیراز شاهد تظاهرات وسیعی همراه با تیراندازی سربازان بود.

2 دولت جدید ازهاری امروز کابینه موقتش را معرفی نمود. وزرایی که از کابینه قبلی منتقل شده اند عبارتند از: قاسم لو (امور خارجه)، عظیمی (جنگ)، معتمدی (پست و تلگراف و تلفن)، امین (صنایع و معادن) و قر ه باغی. مناصب دیگر توسط معاونین نظامی ارشد و کارمندان دولتی سرپرستی می شوند. پست وزارت دارایی و امور اقتصادی علاوه بر وزارت کشور به قره باغی داده شده است.

3 به نظر می رسد اعتصاب در بخش نفت در حال تشدید باشد. کارگران قسمت توزیع هم از کار دست کشیدند و باعث کمبود بنزین در تهران گردیدند. در گام اولیه، تولید برای 6 نوامبر نشان دهنده کاهش بیشتر است و فقط 4/1 میلیون بشکه تولید شد. در این بین وضعیت کلی کارگری همچنان رو به وخامت می گذارد. و تعدادی از وزارتخانه ها به طور مؤثری تعطیل هستند، کارکنان مخابرات، ارتباطات را مختل کرده اند و ایران ایر همچنان در اعتصاب بسر می برد. پان آمریکن امروز پروازهایش را به حال تعلیق درآورد ولی برخی از خطوط هوایی بین المللی هنوز فعالیت دارند.

4 گزارش شده تمام آمریکاییها سالم هستند ولی به طور فزاینده ای عصبی و پریشان هستند. ونس

گزارش وضعیت ایران، شماره 4، 7 نوامبر 1978

سند شماره 138

سرّی7 نوامبر 1978 16 آبان 1357

از: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی 283191

به: نمایندگیهای دیپلماتیک در اروپا، خاور نزدیک، آسیای جنوبی، توکیو، خارطوم، پرتوریا، مکزیکو، لاگوس.

موضوع: گزارش وضعیت ایران، شماره 4، 7 نوامبر 1978

1 وضعیت ایران از ساعت 30/5 روز 7 نوامبر 1978

2 به نظر می رسد دولت نظامی تهران به سرعت در جهت برقراری نظم در ایران پیش می رود. ژنرال ازهاری در اولین سخنرانی اش برای مردم گفت که دولت وی برای «یک دوره محدود» است و هدف بنیانی وی حفظ موقعیت امنیتی برای صورت پذیرفتن انتخابات آزاد می باشد. او تعهدش را نسبت به حمایت از یک سیستم قضایی مستقل و حفظ اختیارات نظارت و کنترل قوه مقننه بر طرز عمل قوه مجریه اعلام نمود. در این میان آیت الله خمینی در پاریس، مخالف اصلی شاه، تشکیل دولت نظامی را تقبیح نمود و از ایرانیان خواست تا به مبارزه شان برای سرنگونی شاه ادامه دهند. گزارشات ناراحت کننده ای وجود دارد که بی بی سی دعوت خمینی برای یک شورش مسلحانه را پخش نموده است.

3 گزارشات اولیه از تهران اشاره بر این دارند که امروز صبح در پایتخت فقط حوادث متفرقه پراکنده ای از خشونتهای خیابانی وجود داشته است. سربازان به محافظت از خیابانها ادامه می دهند. برای دو روز گذشته اغتشاشات بزرگی در تبریز وجود داشته است. امروز در تهران اغلب آمریکاییها به سر کارشان بازگشتند. ما می دانیم که در اصفهان آمریکاییها برای سومین روز در خانه باقی ماندند.

4 وضعیت کارگری بد است و بدتر هم می شود. اقدامات ابتدایی برای برآوردن تقاضاهای کارکنان نفت بی اثر ماندند. ارتباطات راه دور با ایران همچنان مختل است. کارکنان ایران ایر همچنان در اعتصاب هستند. در تهران این نگرانی وجود دارد که کارکنان آب و برق نیز برای تعطیل کردن این خدمات به اعتصابیون خواهند پیوست. ذخائر بنزین خیلی پایین است.

5 به هیچ آمریکایی صدمه نرسیده است. برخلاف گزارشات، سفارت آمریکا مورد حمله قرار نگرفته است. ونس

دولت جدید نظامی در ایران به عنوان نتیجه ناآرامیهای شهری

سند شماره 139

خیلی محرمانه7 نوامبر 1978 16 آبان 1357

از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهران 6846051678

به: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی. سی.

مرجع: 49218 CIR U-UED، 15016M-2E1-

عنوان: دولت جدید نظامی در ایران به عنوان نتیجه ناآرامیهای شهری

16 خلاصه: (بدون طبقه بندی) گزارش وضعیت ایران.

17 تا 21 حذف شده است.

22 جزییات (خیلی محرمانه غیرقابل رؤیت برای بیگانگان) در 6 نوامبر از وابسته نیروی دریایی درخواست شد تا برای بحث در مورد دیدارهای آتی میهمانان برجسته ستاد به نیروی دریایی بیایند. هنگامی که سروان هالینگورث در ستاد نیروی دریایی بود مطلع شد که دولت جدید نظامی ایران شامل برخی از افسران نظامی خواهد بود. هنگامی که به مکالمه افسران ارشد گوش می کرد مشخص شد وزیران کابینه جدید انتخاب و معرفی شده اند.

نام این افراد ذیلاً آمده و فقط به وزرای جدید اشاره شده است:

نخست وزیر: ارتشبد غلامرضا ازهاری نیروی زمینی

وزیر آموزش و پرورش: دریاسالار کمال میرحبیب اللهی نیروی دریایی

وزیر کار و امور اجتماعی: ارتشبد غلامعلی اویسی نیروی زمینی

وزیر مسکن: سپهبد امیرحسین ربیعی نیروی هوایی

وزیر علوم و آموزش عالی: دریاسالار کمال میرحبیب اللهی نیروی دریایی

وزیر فرهنگ و هنر: دریاسالار کمال میرحبیب اللهی نیروی دریایی