یک سرهنگ ارتش ایران فلسفه اش در مورد کشمکش های داخلی فعلی در ایران را برای وی تشریح نمود. او به خانم دوایر گفت که این آشوب توسط بازرگانان و تاجران ایرانی ایجاد شده و بازرگانان محرک آتش زدن مساجد بوده اند. سرهنگ اضافه نمود افرادمذهبی مساجد خودشان را آتش نمی زنند. سرهنگ اینطور به سخنانش ادامه داد که مردم ایران هیچ نوع غروری نسبت به کشورشان ندارند و فقط ارتش برای کشورشان خواهد جنگید. موقعی که سرهنگ از خانم دوایر سؤال نمود که نظرش راجع به آشوب اینجا چیست؟ خانم دوایر با این سؤال پاسخ داد که: چرا پدران و مادران ایرانی بچه هایشان را در خانه و دور از خیابانها نگاه نمی دارند؟ سرهنگ جواب داد: هیچ گونه انضباطی در خانه ها وجود ندارد و ایرانیها مردمی بی سواد هستند.
نظریات تهیه کننده (دفتر وابسته دفاعی): این اولین باریست که افسر گزارشگر (وابسته دفاعی) به نشانه هایی دست می یابد که در دانشکده افسری احساسات ضدآمریکایی وجود دارد. به لحاظ اینکه این احساسات توسط دو نفر از همسرهای افسران نظامی تأیید شده، افسر گزارشگر این اطلاعات را بسیار صحیح طبقه بندی می کند.خانم دوایر گفتگوهایش را با این حرف خلاصه نمود که وی فکر می کند اکثریت دانشجویان طرفدار آمریکا هستند و فقط معدودی (درصد ناچیزی) از دانشجویان این احساسات ضدآمریکایی را با گستاخی ابراز می دارند. به طور خلاصه شعارهای ضدآمریکایی که در جوامع غیرنظامی از طریق نامه، تلفن و اظهارات شفاهی مستقیم ابراز شده است اکنون به (West point) (دانشکده افسری) ایران نفوذ کرده است. افسر گزارشگر فکر نمی کند که این یک شرایط غیرعادی باشد چونکه خیلی از دانشجویان که دوستان صمیمی سابق و همشاگردیهای زمان دبیرستان بوده اند و اکنون دانشجوی دانشگاه تهران هستند (در حال حاضر در کلاسهای دانشگاه حضور نمی یابند) برای ماهها این احساس ضدآمریکایی را ابراز می داشته اند. افسر گزارشگر فقط از تهور چند دانشجوی معدودی که مستقیماً احساسات خود را به معلمین آمریکایی ابراز داشتند متعجب است.
گزارش سیاسی امنیتی ، 8 نوامبر
سند شماره 149
خیلی محرمانه8 نوامبر 1978 17 آبان 1357
از: سفارت آمریکا، تهران 10956به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی.سی.
موضوع: گزارش سیاسی امنیتی ، 8 نوامبر
خلاصه: تهران به طور کلی آرام است ولی گزارشاتی از تظاهرات امروز یا فردا و احتمال شورش مسلحانه در 10 نوامبر وجود دارد. محل اقامت سه آمریکایی با بمب آتش زا مورد حمله قرار گرفت. خروج حائز اهمیت شهروندان آمریکایی یک اعلامیه دستی به خارجیان هشدار می دهد که ظرف 30 روز ایران را ترک کنند. دستگیریهای بی شمار، سفیر شوروی با
مردم ایران صحبت می کند. پایان خلاصه.
1 تهران به طور کلی آرام است و کنسولگریها در اصفهان و تبریز و شیراز شرایط مشابهی را گزارش می کنند. سفارت گزارشات تأیید نشده ای از اجتماعاتی در گورستان تهران در شب گذشته که با مزاحمت نیروهای امنیتی مواجه نشد دریافت داشته است. شایعه قوی در مورد دعوت به تظاهرات وسیع توده ای در تهران ظرف امروز یا فردا وجود دارد که شامل حملاتی به بانکها و سفارتخانه ها نیز می باشد. یک شایعه ضعیف تر در مورد شروع جهاد در 11 نوامبر وجود دارد (این روز عید قربان است که عید مسلمانان می باشد ولی روز سالگرد حمله گروهی تروریست به جلسه مخالفین در سال 1977 در جاده کرج می باشد). منبع سفارت گزارش می کند امروز دولت برای جلوگیری از دردسر 40 تانک دیگر به جنوب تهران گسیل داشت. منبع مطبوعاتی شایعه تأیید نشده 6 کشته در تهران و 5 نفر در همدان را در 6 نوامبر گزارش می کند. یک منبع مورد اعتماد دیروز به کرمانشاه، همدان و قزوین رفت و آن شهرها را کاملاً آرام یافت.
2 نوشته های ضدخارجی و وقایع کم اهمیت دیگر عادی شده اند. سفارت یک اعلامیه دست نویس از گروه توحیدی صف در دست دارد (گروهی که مسئولیت بمب گذاری در اتوبوس بل هلیکوپتر را برعهده گرفت) که به تمام خارجیان دستور می دهد ظرف 30 روز ایران را ترک نمایند. کنسولگری اصفهان گزارش می کند 10 استاد آمریکایی دانشگاه دیروز یادداشتهای دست نویس با آدرسهای شخصی دریافت نمودند که به آنان اخطار می کند اگر به دانشگاه بیایند کشته خواهند شد. آنان در خانه هایشان ماندند. کنسول همچنین گزارش می کند یادداشتهایی مبنی بر تهدید به مرگ روی شیشه جلوی اتومبیل آمریکاییها نصب شد. یادداشت حاوی (نام یک) مسجد مرموز و کلمات متقاطع با سه نقطه و حروف «س ز» که در جای دیگر به چشم می آمد بود. دیشب در تهران محل اقامت سه آمریکایی با بمب آتش زاد مورد حمله قرار گرفت. در یک مورد شهروند آمریکایی در طبقه سوم سکونت دارد ولی اتومبیل وی قبلاً مورد اصابت بمب آتش زا قرار گرفته بود. هیچ گونه جراحت یا خسارت مهمی به بار نیامد. ارتش ایران محافظینی را در خارج از دفاتر مرکزی که آمریکاییها در آن اشتغال دارند گمارده است. منبع می گوید این کار از 2 سال پیش و از زمان ترور آمریکاییها انجام نشده است.یک بازرگان آمریکایی که مدت طولانی است در اینجا استقرار یافته تلفنی تهدید به مرگ شد.
3 سفارت شواهد قابل اطمینانی از عزیمت حائز اهمیت آمریکاییها در دست دارد. آی بی ام، کنترل دیتاکورپریشن و هرین انیترتنال به کارمندان خود و خانواده های آنان دستور داده اند که از کشور خارج شوند. تگزاس اینسترومنتس و یونایتد تکنولژیز خانواده ها را خارج می سازند. بل هلیکوپتر اینترنشنال برای ورود افراد جدید تا ژانویه مهلت تعیین کرده که در آن هنگام وضعیت مورد ارزیابی مجدد قرار خواهد گرفت. این سیاست به معنای کاهش 125 کارمند برای هر یک از ماههای نوامبر و دسامبر است. این تعداد علاوه بر آنهایی است که
اجازه خروج قبل از پایان مهلت گرفته اند (بیش از 100 کارمند).
4 دولت دستگیری 12 مظنون مهم در مبارزه ضدفساد خود را اعلام نمود. اینها عبارتند از: عبدالعظیم ولیان استاندار سابق خراسان، منوچهر آزمون وزیر سابق مشاور (در امور اجرایی)، ژنرال نعمت الله نصیری رئیس سابق ساواک، داریوش همایون وزیر سابق اطلاعات و سردبیر آیندگان، ایرج وحیدی وزیر سابق نیرو، منوچهر تسلیمی وزیر سابق تعاون و امور روستاها، جمشید بزرگمهر دبیر سابق کلوپ شاهنشاهی، رضا شیخ بهائی قائم مقام سابق شهردار تهران، حسن رسولی دبیر سابق کمیته بازیهای آسیایی، و حسن فولادی یک بازرگان برجسته. گزارشات قابل اطمینان اشاره بر این دارند که قرار بود ژنرال علی خادمی رئیس سابق ایران ایر دستگیر شود ولی یا در مقاومت در برابر دستگیری کشته شده و یا برای اجتناب از دستگیر شدن خودکشی کرده، (خانواده اش داستان بی پایه ای در خصوص اینکه وی ترور شده است را انتشار داده اند مراجعه شود به گزارش سیاسی امنیتی دیروز). پرویز ثابتی مقام عالی رتبه ساواک نیز ظاهراً در لیست بوده است ولی قبلاً از کشور فرار کرده است. گزارشات متعددی از جمله روزنامه های طرفدار دولت عنوان می دارند که هویدا دستگیر شده است ولی سفارت از خود هویدا کسب اطلاع نموده که این موضوع دروغ است. این لیست (که احتمال می رود به 200 نفر افزایش یابد) شامل نام افرادی است که مخالفین مدت مدیدی است تقاضا دارند به پشت میله های زندان افکنده شوند. دولت دستگیری های امنیتی را اعلام ننموده ولی به نظر می رسد که دستگیری برخی از جمله تعدادی از روزنامه نگاران و خبرنگاران کیهان و رادیو تلویزیون وجود داشته باشد. به طوری که گزارش شده دولت نظامی نسبت به عکسها و پوشش تلویزیونی که نشان دهنده تیراندازی سربازان به سمت دانشجویان دانشگاه تهران در 4 نوامبر می باشد خشمگین شد. به طوری که گزارش شده خبرنگاران (دو نفرشان) امروز آزاد شدند.
5 مصباح زاده و مسعودی ناشران کیهان و اطلاعات و تهران ژورنال به طوریکه گزارش شده با وزیر جدید اطلاعات در مورد شروع به انتشار مجدد بر اساس خودسانسوری به توافق رسیده اند ولی سندیکای نویسندگان روزنامه ها این توافق را رد کرد. در نتیجه روزنامه ها همچنان بسته می مانند.
6 سفیر شوروی به مناسبت روز ملی شوروی درخواست اجازه جهت سخن گفتن از تلویزیون برای مردم ایران را نمود و اجازه به وی داده شد. او در سخنانش که از تلویزیون پخش شد روی تمایل به برقراری و حفظ روابط منسجم دوجانبه تأکید نمود. صحبتها روال خطابه های مشابه در روز ملی شوروی در گذشته را دارا بود ولی زمان برگزاری این یکی عالی بود.
7 5 وزیر دیگر نیز معرفی شده اند (مراجعه شود به تلکس جداگانه) روزنامه جدید طرفدار دولت و نیز تنها روزنامه گزارش کرد که فرهنگ سر رئیس دانشگاه پهلوی شیراز استعفا کرده
است. روزنامه همچنین اظهار می دارد که اطلاع حاصل نموده اغلب استانها دارای استاندارهای جدید خواهند شد. سولیوان
حالت اعتصاب تا اواخر روز 8 نوامبر در بسیاری از وزارتخانه های دولتی و...
سند شماره 150
استفاده محدود اداری8 نوامبر 1978 17 آبان 1357
از: سفارت آمریکا، تهران 10957به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی.سی. فوری
موضوع: حالت اعتصاب تا اواخر روز 8 نوامبر در بسیاری از وزارتخانه های
دولتی و سازمانهای بخش عمومی ادامه دارد
1 سفارت می تواند تأیید کند که فعالیت وزارتخانه های زیر هنوز هم به دلیل توقف کارها به حالت رکود باقی مانده است: بهداشت و رفاه اجتماعی، بازرگانی، کشاورزی، مسکن و عمران روستایی، صنایع و معادن، کار، نیرو، راه و ترابری و اقتصاد و دارایی. کارمندان گمرک نیز همچنان دست از کار کشیده اند. علیرغم اعلام رسانه های گروهی اعتصاب در ایران ایر همچنان پابرجاست. بانک مرکزی نسبتاً فعال است در حالی که خدمات اکثر بانکهای دیگر تهران که هم اکنون باز هستند به دلیل صدمات ناشی از آشوبهای 5 نوامبر به حالت عادی بازنگشته است. وضع موجود در ساختمان مرکز ارتباطات راه دور را می توان به یک سردرگمی کامل تشبیه نمود. کارمندان ایرانی نه تنها به اعتصاب خود ادامه می دهند بلکه محل کار همکاران آمریکایی شرکت بین المللی بل را قفل کرده اند. خدمات تلگرافی و تلکسی به حالت تعطیل درآمده است. توانیر که یک شرکت برق دولتی است در اعتصاب به سر می برد.
2 به روی کار آمدن یک دولت نظامی هنوز تأثیر برجسته ای بر خاتمه دادن به مشکلات کارگری در بخشهای دولتی و سازمانهای بخش عمومی نگذاشته است و احتمالاً در بخش خصوصی نیز تا به امروز به همان میزان ناموفق بوده است. با این حال کارمندان سفارت گزارشهایی از چندین وزارتخانه دریافت کرده اند مبنی بر اینکه انتظار می رود کارمندان آنها پس از پایان سه روز تعطیلات مذهبی فعلی در تاریخ 12 نوامبر به سر کار بازگردند. این تعطیلات همراه با اثرات کمبود بنزین در تهران و عدم حمل و نقل ناشی از آن، در واقع ممکن است حداقل تا حدی مسبب عدم پاسخگویی به درخواست دولت در مورد بازگشت به کار باشد. سنجش نهایی در روز یکشنبه و روزهای بعد از آن خواهد بود. سولیوان
رفتار نظامیان در 4 تا 6 نوامبر
سند شماره 151
سری8 نوامبر 1978 17 آبان 1357
از: سفارت آمریکا، تهران 10959به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی.
موضوع: رفتار نظامیان در 4 تا 6 نوامبر
خلاصه: تعدادی از شاهدان عینی قابل اعتماد در 5 نوامبر شاهد اتخاذ سیاست عقب نشینی
از جانب نظامیان در مقابل تظاهر کنندگان بودند که با رفتار مشاهده شده ارتشیها در 4 تا 6 نوامبر مغایرت داشت. انگیزه های احتمالی برای این کار پیچیده هستند، بایستی بر اساس ساده ترین تعبیرات که ممکن است توسط رسانه ها یا مخالفین برداشت گردد به آن نگریسته شود.
1 سفارت با تعدادی از شاهدان عینی وقایع 4 تا 6 نوامبر از جمله روزنامه نگاران قابل اعتماد آمریکایی که هر سه روز را در خیابانها بوده اند و همچنین شهروندانی که در کشمکشهای مختلف درگیر شده اند گفتگو کرده است.
برداشت از توضیحات همه آنها یکسان است. ارتش در 5 نوامبر یک موضع آماده باش اتخاذ کرده بود. (روز بحرانی در اغتشاشات ایران) که با رفتار مشاهده شده آن در 4 نوامبر و در 6 نوامبر پس از اینکه دولت نظامی معرفی شد مغایرت داشت.
2 یک روزنامه نگار با تجربه گفت سربازان در 4 نوامبر در دانشگاه تهران زمانی که دانشجویان از دانشگاه به بیرون هجوم آوردند صف آتش تشکیل داده و آنان را متفرق ساختند. روز بعد هنگامی که دانشجویان از دانشگاه خارج می شدند سربازان فقط ایستادند و تماشا کردند. در خیابان شاهرضا که مرکز خرابکاری بود چندین روزنامه نگار حضور داشتند و متوجه شدند که سربازان در کنار خیابان ایستاده اند ولی مداخله ای در تلاش تظاهر کنندگان برای جمع آوری مواد برای آتش زدن ننمودند. سربازان فقط هنگامی اقدام کردند که به نظر می رسید مردم به مخاطره افتاده اند. یک آمریکایی که در هنگام غارت و چپاولگری ساختمان وزارت اطلاعات به آنجا مراجعه نموده بود گفت زمانی که تظاهرکنندگان به ساختمان داخل شدند سربازان در کنار ایستادند ولی به افرادی که در ساختمان گیر افتاده بودند کمک کردند تا از محوطه خارج شوند. یک روزنامه نگار انگلیسی که با دو شاهد عینی گفتگو کرده بود گفت قبل از حمله به ساختمان سفارت انگلیس که قبلاً گزارش شد یک کامیون نفربر پر از سرباز سفارت را ترک کرد. روزنامه نگاری که در 6 نوامبر به خیابانها رفته بودند گفت حالت سربازان از روز قبل تهاجمی تر بود که به صورت گروههای کوچک حرکت می کردند و تظاهرکنندگان را با شتاب بیشتری متوقف می نمودند. شاهدان متوجه شدند که درصد سربازان نسبت به تظاهرکنندگان در 5 نوامبر از روز قبل آن کمتر بود.
3 ما در مورد انگیزه ارتش در خلال این دوره از منابعی چند تحقیق کردیم. مخالفین و برخی دیگر مدعی هستند که ارتش بر اساس دستورات شاه یا فرماندهان ارشد ارتشی تعمداً در کنار ایستاد تا مستمسکی برای حکومت نظامی بیابد. با در نظر گرفتن مضمون مشورتهای دولت و درک اجتناب ناپذیر بودن حکومت نظامی در دوره 4 5 نوامبر این توضیح به نظر ما خیلی ساده می آید. از طرف ایرانیان مطلع این فرضیه عنوان شده که ارتش تمایل به متهم شدن به راه اندازی حمام خون نداشت و در نتیجه از حمله به تظاهرکنندگان خودداری نمود و با آگاهی اقدام به نجات جان انسانها در مقابل از دست دادن صیانت خود نمود. (افسر ارشد
ارتش به دفتر وابسته دفاعی همین مطلب را اظهار نمود که توسط تلکس جداگانه ای گزارش می شود.) دیگران فکر می کنند برخی از فرماندهان حجت خود را به تظاهرکنندگان کامل ساختند تا هنگامی که نمایشنامه دولت اجرا می شود خیالشان آسوده باشد. با در نظر داشتن نظرات شاهدان عینی که رفتار تمام سربازان در تمام منطقه مرکز شهر تقریباً یکی بوده، احتمال بر این می رود که به ارتش به هر دلیلی دستور داده شده بود که با شدت از ساختمانها و اموال دفاع نکنند. بحثهای مستمر و گاهی اوقات برخورد بین دولت شریف امامی و امرای ارتش در خصوص اینکه در خاتمه دادن به تظاهرات از چه مقدار نیرو بایستی استفاده شود ممکن است به تصمیم ارتش بر عدم خشونت کمک کرده باشد. خط دیگر فکری عنوان می کند که پوشش تلویزیونی نسبتاً وحشتناک 4 نوامبر از عملیات ارتش در دانشگاهها، ممکن است باعث شده باشد ارتش تصمیم به اتخاذ موضعی آرام تر و نرم تر در 5 نوامبر گرفته باشد. در هر حال با در نظر گرفتن انگیزه های چندگانه هشدار داد. شاید داستان کاملاً صحیح این قضیه هرگز روشن نشود. در هر حال با توجه به وجود انگیزه های گوناگون باید با برداشت های ساده لوحانه آنگونه که عنوان می شوند هوشیارانه برخورد نمود. سولیوان
گزارش وضعیت ایران، شماره 6، 8 نوامبر 1978
سند شماره 152
سرّی8 نوامبر 1978 17 آبان 1357
از: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی.سی 284443
به: تمام نمایندگیهای دیپلماتیک در اروپا، خاور نزدیک و آسیای جنوبی
موضوع: گزارش وضعیت ایران، شماره 6، 8 نوامبر 1978
1 وضعیت ایران از ساعت 30/5 روز 8 نوامبر 1978.
2 پنج پست کابینه امروز توسط غیرنظامیان اشغال شد. طریقه اداره کردن مشاغل حساس دولت ایران (مثلاً: سازمان برنامه و بودجه و بانک مرکزی) مشخص نیست. کشور با مشکلات حادّی رودررو است و رهبریتی که تاکنون منصوب شده آشکارا برای دست و پنجه نرم کردن با آن مناسب نیست. اگر قرار باشد که از مشکلات سخت دوری جسته شود لازم است که استعدادهای اقتصادی کشور در حمایت از دولت نظامی بسیج شود.
2 یک عضو برجسته مخالفین به مقامات سفارت گفت که همقطاران وی در عکس العمل نسبت به بدست گرفتن قدرت از طرف نظامیان دچار اختلاف شده اند. این شخص معتقد بود که یک دولت نظامی اگر با یک ائتلاف ملی در کوتاه ترین زمان ممکنه دنبال شود ممکن است موفق شود. یک مخالف دیگر اظهار داشت که مخالفت خمینی در مورد هرگونه معامله ای با شاه جلوی ائتلاف را می گیرد.(1)
1- در اصل سند شماره ( 2) دوبار تکرار شده است. م.
3 یونایتدپرس گزارش می کند غیرنظامیان مسلح به گشتی های نظامی در چندین شهر ایران حمله کردند و در تهران تیراندازیهای پراکنده ای وجود داشت. در هرحال سفارت گوشزد می کند که شهر خیلی آرام به نظر می رسد. 3 عدد کوکتل مولوتف به طرف خانه آمریکاییها پرتاب شد که هیچ گونه جراحتی به وجود نیاورد. آمریکاییها در تهران به دنبال کارهای روزمره خود هستند. نگرانی فزاینده ای درباره حملات احتمالی تروریستی بر علیه آمریکاییها وجود دارد.
4 اعتصابات به منظور زیان رسانیدن به اقتصاد به طور جدی ادامه می یابد. ارتش بنزین وارد کرده است ولی تولید پایین می باشد. در تولید کپسولهای گاز کمبودهایی وجود دارد و پول نقد به علت حمله به بانکها کمیاب شده است. ونس
گزارش وضعیت ایران شماره 7 8 نوامبر 1978
سند شماره 153
سرّی8 نوامبر 1978 17 آبان 1357
از: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی.سی 284753
به: تمام نمایندگیهای دیپلماتیک در اروپا، خاور نزدیک و آسیای جنوبی
موضوع: گزارش وضعیت ایران شماره 7 8 نوامبر 1978
1 وضعیت ایران از ساعت 30/15 روز 8 نوامبر 1978
2 وضعیت همچنان آرام است، لکن شایعات مبنی بر تظاهرات توده ای که برای فردا برنامه ریزی شده و شامل حملاتی به بانکها و سفارتخانه ها می باشد به قوت خود باقیست. شایعه کم اهمیت تری در مورد خشونت مجدد در 11 نوامبر که روز تعطیل مذهبی است و اولین سالگرد حمله به یک جلسه مخالفین در سال 1977 می باشد وجود دارد. برخی آمریکاییها از جمله کارمندان و خانواده های آنان از آی. بی. ام، کنترل دیتا کورپریشن، هریس اینترنشنال، تگزاس اینسترومنت، و یونایتد تکنولوژی آماده ترک ایران می شوند. بل هلیکوپتر برای ورود افراد جدید تا ژانویه مهلت تعیین کرده که در آن هنگام وضعیت مورد ارزیابی مجدد قرار می گیرد. مجموع کاهش در تعداد آمریکاییها فقط شامل چند صد نفر از 41000 نفر کل جمعیت آمریکایی می شود. به دنبال حملات به منازل سه آمریکایی با بمب آتش زا سفارت درخواست مراقبت بیشتر پلیس از محدوده ای که مورد حمله قرار گرفته است را نموده و برای اطمینان یافتن از اینکه پوشش حفاظتی کاملی به عمل می آید، محافظینی از جانب خود نیز در محل گمارده است.
3 محک آزمایش دولت روز یکشنبه 12 نوامبر خواهد بود که امید دارد کارکنان اعتصابی پس از 3 روز تعطیلات مذهبی به سرکارشان بازگردند. بحران در بخش صنعت نفت بالا می گیرد. ارقام اولیه برای روز 8 نوامبر نشان دهنده کاهش بیشتر در تولید است، کمتر از 2/1 میلیون بشکه تولید شد که در حدود نصف آن آماده صادرات است. به طوری که گزارش شده
کارکنان آخرین پیشنهاد شرکت ملی نفت ایران را رد کرده اند.
4 بر اساس گزارشات مطبوعات 52 مقام سابق اکنون دستگیر شده اند و جمع کل انتظار می رود به حدود 200 نفر افزایش یابد. علیرغم اطمینان هایی که دیروز شاه به یک ملاقات کننده داده بود که هویدا بازداشت نخواهد شد ولی هویدا نخست وزیر پیشین امروز در میان دستگیرشدگان است. شاه به وزیر دادگستری دستور داده است که دادگاههای ویژه ای برای محاکمه مقامات عالیرتبه پیشین که متهم به فساد و سوءاستفاده از قدرت هستند تشکیل دهد. شاه همچنین کمیته ای ویژه برای تحقیق در مورد منابع ثروت و دارایی کلیه اعضای خانواده سلطنتی تشکیل داده است. نتایج تحقیق در عرض دو ماه برای عموم انتشار خواهد یافت.
ونس
گزارش مباحثات
سند شماره 154
محرمانه9 نوامبر 1978 18 آبان 1357
از: جی.دی. استمپل
موضوع: گزارش مباحثات
شرکت کنندگان: شهریار آهی از بانک عمران؛ مجید تهرانیان از مؤسسه ارتباطات و توسعه ایران؛ کارل کلمنت، مسئول امور ایران؛ استفن کوهن، معاون دستیار وزیر؛ جورج لمراکیس، مشاور سیاسی؛ جان استمپل، مسئول بخش سیاسی؛ تاریخ و مکان برگزاری مذاکرات:6 نوامبر- مؤسسه ارتباطات و توسعه ایران
وضعیت سیاسی ایران
در طول بحث مان که دو ساعت و نیم طول کشید، آهی و تهرانیان نظرات جالبی در ارتباط با ابعاد سیاسی و اجتماعی بحران کنونی ایران مطرح ساختند. کوهن درباره ی سیاست های آمریکا در زمینه حمایت از حقوق بشر از حیث تأثیرش بر ایران صحبت کرد و جمع حاضر در مورد این مسأله بحث را ادامه داد که آیا بحران سیاسی تهران بدون محرکی که سیاست های حقوق بشر آمریکا ایجاد کرده است، بروز می کرد یا خیر.
ریشه های وضعیت موجود:
آهی معتقد بود که حمایت دولت کارتر از حقوق بشر به همراه تمایل دولت ایران به گشایش فضای سیاسی وضعیتی را ایجاد کرد که در آن دولت ایران در زمانی که نارضایتی های اقتصادی رو به افزایش بود، از کنترل های سیاسی کاست.
در نتیجه ی سرکوب 10 تا 15 ساله اپوزیسیون سیاسی، جنبش هایی نظیر جبهه ملی و نهضت مذهبی به فعالیت های زیرزمینی روی آورده بودند. اپوزیسیون خود را مجبور می دید که به مذهب روی آورد و طی چند سال گذشته نفوذ مذهب در تمامی شئونات زندگی مردم ایران