3 هیچ نشانه پیشرفتی در تلاش برای دستیابی به یک توافق سیاسی مشهود نیست. هیچ رهبر برجسته ای از مخالفان آشکارا اظهار نداشته است که مشتاق ابقاء شاه حتی به عنوان مقام سلطنت بر طبق قانون اساسی می باشد. حتی علی امینی، سیاستمدار مستقل پیشین که جهت دستیابی به یک توافق فعال بوده است، اکنون طبق گفته مطبوعات می گوید که برای به دست آمدن آرامش مجدد، شاه باید برای یک استراحت یک ساله از ایران برود. حداقل پیشنهاد از سوی مخالفین متضمن تشکیل «شورای نیابت سلطنت» است که بعد از ترک ایران از سوی شاه حکومت را در کشور به دست گیرد. این شورا کابینه ای تعیین و زمینه را برای انتخابات مجلس جدید فراهم خواهد کرد. شاه هیچ مایل نیست که درخواست مخالفین را مبنی بر ترک ایران بپذیرد، وی معتقد است که ارتش کنار خواهد رفت و به دنبال آن هرج و مرج کشور را فرا می گیرد. شاه ظاهراً این عقیده را که وی باید اکثر اختیاراتش، به خصوص کنترل خود بر نیروهای مسلح را تفویض نماید، رد می کند. چنانچه این بن بست ادامه یابد، مخالفین احتمالاً در مورد خواسته های خود برای نیل به پیروزی کامل در مقابل شاه از طریق اقدامات زیر مصمم تر می شوند:
(1) موفقیت مشهودشان در تظاهرات دهم و یازدهم دسامبر.
(2) استنباطات آنها در فروپاشی شدید دولت در اصفهان و شیراز مبنی بر اینکه دولت به استقرار آرامش علاقمند نیست.
(3) شایعات و گزارشاتی از اختلاف عقیده و روحیه بدی که در ارتش وجود دارد و می تواند تکیه گاه اصلی شاه را به مخاطره بیاندازد، به یک پیروزی کامل بر شاه نائل آیند.
4 قرار است امروز تولید نفت به 7/1 میلیون بشکه برسد. افزایش تولید حدود 000/400 بشکه نفت از دیروز ناشی از بازگشت کارکنان بخش تولیدی حوزه های گچساران و بی بی حکیمه می باشد. هر چند دیگر اعتصاب کنندگان هیچ گونه تمایل مشابهی از خود نشان نداده اند و تصور چنین روندی هنوز زود خواهد بود. مقامات حکومت نظامی مایلند که اعمال فشار علیه اعتصابیون را آغاز نمایند و با توجه به دعوت اخیر خمینی برای ادامه اعتصاب شرکت نفت، نگرانی هایی در مورد ایجاد برخوردهای خشونت آمیز وجود دارد. ذخیره تولیدات پالایش شده کم است ولی هنوز بحرانی نیست. ونس
وضعیت در ایران
سند شماره 325
خیلی محرمانه
شماره گزارش: 78 0585 684616 دسامبر 1978 25 آذر 1357
از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهرانبه: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی. سی
عنوان: وضعیت در ایران
16 خلاصه : (بدون طبقه بندی) این گزارش اطلاعاتی درباره وضعیت ایران از ساعت 12
(به وقت محلی) روز 14 دسامبر تا ساعت 12 (به وقت محلی) روز 16 دسامبر 78، ارائه می دهد.
17 تا 21 حذف شده است.
22 جزییات (خیلی محرمانه غیرقابل رؤیت برای بیگانگان)
[الف] تهران در دو روز اخیر نسبتاً آرام بوده است. بعد از ظهر و عصر روز پنجشنبه به استثنای وقوع تظاهراتی به طرفداری از شاه (گزارش آن دیروز آمده است) و خاموشی در شمال شهر که از ساعت 20:30 (به وقت محلی) آغاز شد، وضع تهران عادی بود. جمعه (روز تعطیل ایرانیان) پانزدهم دسامبر، با بسته بودن بیشتر مغازه ها و کم بودن رفت و آمد در خیابان یک روز آخر هفته معمولی بود. به جز دو تظاهراتی که در قسمت (ج) گزارش آن آمده است، زندگی طبق معمول جریان داشت به استثنای اینکه بیشتر مناطق شمال شرقی تهران در خاموشی فرو رفته بود.
ژنرال ازهاری در اخبار فارسی عصر جمعه از تمام مردم خواست که به سرکارها و مشاغلشان برگردند و وقتی که به محل کارشان وارد می شوند، تنها به نشستن اکتفا نکرده بلکه کار کنند. او گفت کسانی که از کار کردن امتناع ورزند، حقوقی دریافت نخواهند داشت. شنبه شانزدهم دسامبر طبق معمول به عنوان اولین روز کاری هفته، با شلوغی و جنب و جوش شروع شده است. اتومبیلها، اتوبوسها و موتورسیکلتها خیابانها را بند آورده اند. ترافیک پایین شهر مثل همیشه سنگین است. بچه ها عازم مدرسه هستند و در مناطق تجاری شهر، پیاده روها مملو از خرده فروشان و تجار می باشد. پروازهای ایران ایر (هواپیمایی ملی ایران) انجام می گیرد و فرودگاه مهرآباد به طور عادی عملیات خود را انجام می دهد به استثنای این مسئله که سوخت جت هنوز برای همه مصرف کنندگان جیره بندی می شود. ترمینال یگان حمل و نقل هوایی حدود 60 مسافر را در دو پرواز سی 141 به اروپا می برد.
ب فعالیتهای ضدخارجی ضدآمریکایی:
از ظهر پنجشنبه چهاردهم دسامبر تاکنون تنها یک مورد تهدید تلفنی گزارش شده است. این تلفن تهدیدآمیز به خانه یک مقاطعه کار ساختمانی آمریکایی در تهران زده شده است. ظرف این دو روز هیچ گونه فعالیت ضدخارجی ضدآمریکایی در شیراز و اصفهان گزارش نشده است.
ج فعالیتهای مخالف و موافق شاه:
چندین گزارش تأیید می کند که حدود ساعت 18:20 (به وقت محلی) چهاردهم دسامبر در تهران شرق نیاوران تظاهراتی به جانبداری از شاه به وقوع پیوسته است (وسعت تظاهرات معلوم نیست) جمعیت فریاد می کشیدند، پاهایشان را بر روی زمین می کوبیدند و پوسترهای شاه را حمل می کرده اند. گزارش تأیید شده ای دریافت گردید مبنی بر اینکه در ساعت 12:45 (به وقت محلی) روز پانزدهم دسامبر حدود 150 جوان که به طرفداری از شاه تظاهرات
می کرده اند، در جنوب کاخ نیاوران دیده شده اند. گزارش شده است که حدود ظهر روز پانزدهم دسامبر تظاهراتی بر علیه شاه در جلو محوطه نظامی عباس آباد رخ داده است (وسعت تظاهرات مشخص نیست). در اصفهان هزاران تظاهرکننده طرفدار شاه در بعد از ظهر چهاردهم دسامبر هنوز در خیابانها بودند. چهاردهم دسامبر شیراز شاهد تظاهرات بر علیه و به طرفداری از شاه بوده است. کنسول ما در شیراز گزارش می دهد که در پانزدهم دسامبر نیز مخالفان و طرفداران شاه در شیراز دست به تظاهرات زدند. همچنین گزارش تأیید نشده ای در پانزدهم دسامبر دریافت شد مبنی بر اینکه تظاهرکنندگان مسلح ضدشاه در رضائیه مشغول جنگ با سربازان هستند. سعی ما در نیل به وثوق این امر است که آیا فعالیتها در رضائیه دارای چنین گستردگی بوده است یا نه.
د فعالیتهای خارج از تهران:
گزارشهای اخیری که در چهاردهم دسامبر دریافت شد حاکی از این است که شهر شیراز در روز سیزدهم دسامبر شاهد حوادث وخیمی بین مسلمانان شیعه مذهب و بهایی ها بوده است. مسلمانان خانه یک بهایی را به آتش کشیده اند و در مقابل حدود 10 15 نفر از مسلمانان کشته شده اند. خسارتی متوجه خارجی های مقیم شیراز نگردیده است.
نظریات تهیه کننده: (خیلی محرمانه غیرقابل رؤیت برای بیگانگان)
آرامش نسبی تا ظهر 16 دسامبر ادامه داشت. چندین ناآرامی در 48 ساعت اخیر رخ داده است. آیا ایرانیها به سر کارها برمی گردند؟ و آیا چرخ اقتصاد می تواند دوباره به گردش درآید؟ اینها نگرانیهظا و سئوالات اصلی هستند که برای یافتن پاسخ آنها باید منتظر آینده شد. چند روز آینده باید این را آشکار سازد که آیا کارکنان ایرانی و به خصوص کارگران صنعت نفت به سخنان خمینی گوش فرا می دهند یا از درخواستهای ژنرال ازهاری دنباله روی می کنند؟
گزارش اطلاعات جاری (شماره 3)
سند شماره 326
فقط جهت استفاده اداری16 دسامبر 1978 25 آذر 1357
موضوع: گزارش اطلاعات جاری (شماره 3)
1- (فقط جهت استفاده اداری) OSI گزارش و تحلیلی در ارتباط با فعالیت های ضد آمریکایی در طول 11 ماه اول سال 1978 در ایران تهیه کرده است. گزارش اطلاعاتی به صورت جداگانه ارسال شده است. علاوه بر این، آمار مربوطه به پیوست همین گزارش برایتان ارسال می گردد. طبق گزارش OSI «پرتاب سنگ متداول ترین تاکتیک ضدآمریکایی در تهران بوده و نزدیک به 40 درصد از کل فعالیت های ضد آمریکایی را در بر می گیرد...» آتش زدن ها نیز که شامل پرتاب کوکتل مولوتوف (یا بطری های آتش زا) و یا ریختن مایعات قابل اشتعال در داخل و یا بر روی خودروها و سپس آتش زدن آنهاست نیز نزدیک به 25 درصد کل اقدامات ضد آمریکایی را شامل می شود. در ارتباط با «روند» زمانی اقدامات فوق چند نکته قابل ذکر
است.
اقدامات ضدآمریکایی در طول ماه نوامبر تقریباً سه برابر ماه اکتبر بود. هر چند توسل به پرتاب سنگ در ماه نوامبر قدری افزایش داشت، ولی میزان آتش سوزی ها در همین ماه بسیار قابل ملاحظه تر بود. تعداد حملات بیش از 3 برابر شده و پرتاب بمب به داخل منازل و پاره کردن لاستیک خودروها نیز اخیراً به تاکتیک های جدیدی تبدیل شده است. بیشترین حمله به اتباع آمریکا در روز 4 نوامبر رخ داد (8 مورد). هر چند موارد حمله به اتباع آمریکا در روز 28 اکتبر و 5 نوامبر نیز بسیار زیاد بود. از لحاظ پراکندگی جغرافیایی نیز با رجوع به نقشه تهران می توان الگوی پراکندگی اقدامات ضدآمریکایی را در مناطق مختلف تهران نشان داد. طبیعتاً مناطقی از تهران که بیشترین پرسنل آمریکایی در آن مستقر بودند شاهد بیشترین اقدامات ضدآمریکایی نیز بود. برخلاف تهران، حمله با مواد آتش زا در اصفهان تاکتیک اصلی مهاجمان است... علاوه بر این، اقدامات ضدآمریکایی در اصفهان رو به افزایش است. در طول ماه نوامبر میزان فعالیت های ضدآمریکایی در اصفهان تقریباً با تهران برابر بود. آتش زدن خودروها و پرتاب سنگ به سوی پرسنل آمریکایی شدیداً افزایش یافته است... بر خلاف آمار مربوط به تهران و اصفهان (آمار مربوط به سایر نقاط) نشان دهنده کاهش فعالیت های ضدآمریکایی در ماه نوامبر بود.
نگاه کنید به پیوست (فقط جهت استفاده اداری)- AFOSI آمار موارد خشونت بار
[2] تظاهرات (بدون طبقه بندی)
(1) تهران در روز 12 دسامبر عمدتاً آرام بود و فقط برپایی یک تظاهرات در میدان ژاله که در حوالی شروع ساعات منع آمد و شد برگزار گردید، گزارش شده است.
(2) خشونت ها در روز 12 دسامبر نیز در اصفهان ادامه یافت که طی آن نزدیک به 23 ساختمان بر اثر آتش سوزی شدیداً خسارت دیدند. ساختمان های متعدد دیگری نیز از جمله مدرسه آمریکایی اصفهان متحمل خساراتی شدند. آمار رسمی کشته شدگان در روزهای 11 و 12 دسامبر [20 و 21 آذر] نُه نفر بود.
البته آماری که اپوزیسیون ارایه داده قدری بیشتر است. نیروی های مسلح بار دیگر کنترل شهر را به دست گرفته اند و گروههای کوچکی از حامیان دولت که عمدتاً از جوانان تشکیل می شوند نیز آنها را یاری می دهند. سه تظاهرات در حدود ساعت 16:30 در شهر برپا شد و طبق گزارش ها شب هنگام شهر آرام بود.
(3) بر اساس گزارش ها، شیراز در روز 12 دسامبر [21 آذر] آرام بود و تظاهراتی که روز 11 دسامبر [20 آذر] در شهر برپا شد، صلح آمیز بود.
(4) سرویس فارسی رادیو دولتی گزارش داد که «تظاهرات و راهپیمایی های سراسری و وطن دوستانه ای» در روز 12 دسامبر [21 آذر] در شهرهای اصفهان، زاهدان، زابل، مشهد، فریدن، و سمنان برگزار شده است.
3 اقتصاد
(1) دادستان کل تهران دستور داده است تا در مورد این ادعا که برخی ایرانی های سرشناس طی چند سال گذشته مقادیر هنگفتی پول را از کشور خارج کرد ه اند تحقیقاتی صورت بگیرد. این اتهامات پس از انتشار فهرست اسامی این افراد از سوی کارکنان بانک ملی ایران در چند روز پیش مطرح شد. این افراد تا پایان تحقیقات از کشور ممنوع الخروج شده اند.
(2) اعتصاب کارکنان شرکت نفت دارد به تدریج بر اقتصاد کشور تاثیر سوء می گذارد. گزارش شده است که ایران قصد خرید نفت در بازارهای جهانی را دارد. (BBC) تولید نفت در کشور نزدیک به 1 تا 1 میلیون دویست هزار بشکه در روز گزارش شده است.
(3) فرودگاه مهر آباد طبق برنامه در روز 12 دسامبر بازگشایی شد.
4 آموزش و پرورش
مهد کودک ها، مدارس ابتدایی و راهنمایی در روز 13 دسامبر در تهران بازگشایی شدند. تاریخ بازگشایی دبیرستان ها نیز متعاقباً اعلام خواهد شد.
پیوست:
مروری بر پرونده های مربوط به منطقه 72 AFOSI نشان دهنده اطلاعات زیر در ارتباط با اقدامات خشونت آمیزی بود که از شروع سال 1978 تا 30 نوامبر علیه اتباع آمریکایی در ایران صورت گرفته است.
تهران:
تا تاریخ 9 اکتبر 1978 هیچ اقدام خشونت بار ضدآمریکایی گزارش نشده است. ولی در طول یک دوره 55 روزه از 6 اکتبر تا 30 نوامبر [17 مهر تا 9 آذر] تقریباً هر روز یک حادثه ضدآمریکایی در تهران رخ داده است. می توان حوادث فوق را به صورت آماری چنین ارایه داد:
ماهیت رویدادماهتعداد کل
اکتبرنوامبر
آتش زدن
منازل
خودرو
1
1
3
8
4
9
پرتاب سنگ
به اشخاص
به اموال
3
7
2
9
5
16
حمله
به افراد
به خودروها
1
1
4
3
5
4
تخریب اموال
منازل
خودروها
0
0
1
6
1
6
پرتاب بمب به منازل
عمل نکرده
عمل کرده
0
0
1
2
1
2
جمع کل143953
اهداف حملات
ماهیت رویدادهدفکل قربانیان
حمله با مواد آتش زاخودروی شخصی7
منازل5
خودروهای شرکتی2
تاکسی1
خودروی دولتی116
ماهیت رویداداهدافکل قربانیان
پرتاب سنگاتوبوس کارگران قراردادی
منازل مسکونی
اتوبوس کارکنان نیروی هوایی آمریکا
خودروی شخصی
خودروی دولتی
ساختمان های اداری
اعضای ارتش
اعضای خانواده پیمانکاران
اعضای خانواده نظامیان
تاکسی13
4
3
3
2
2
2
2
1
1
33
حملات خودروی شخصی
شهروندان غیرنظامی آمریکایی
اتوبوس کارگران پیمانکار
اعضای خانواده نظامیان
تاکسی7
4
1
1
1
14
بمبگذاریمنازل
خودروی شخصی
خودروی دولتی
هتل3
4
2
13
7
کل73
توجه داشته باشید که تعداد کل قربانیان از تعداد کل حوادث بیشتر است، به این دلیل که ممکن است یک حادثه بیشتر از یک قربانی داشته باشد. مثلاً ممکن است گروهی از افراد یک بعد از ظهر جمع شده باشند و به سوی پنج اتوبوس نیروی هوایی آمریکا سنگ پرتاب کرده باشند. این رویداد در واقع یک رویداد با پنج هدف در نظر گرفته می شود.
اصفهان
اصفهان بعد از تهران دارای بیشترین جمعیت آمریکایی است. به ویژه اینکه شرکت هلیکوپتر سازی بل پرسنل زیادی در این شهر دارد. رویداد خشونت آمیز قابل ملاحظه ای نیز علیه جامعه آمریکاییان اصفهان رخ داده است. در اصفهان نیز همانند تهران فعالیت های ضدآمریکایی تا اواخر سال شروع نشد. بررسی رویدادهای اصفهان بیانگر یک مشکل جدی است. (تذکر: اطلاعات موجود تا تاریخ 27 نوامبر [را پوشش می دهد.]
ماهیت رویدادماهجمع کل
سپتامبراکتبرنوامبر
حمله با مواد آتش زا
منازل
خودروها
1
1
1
5
2
18
4
23
پرتاب سنگ
به اشخاص
به اموال
1
0
0
3
5
2
6
5
حملات
به اشخاص
به خودرو
0
0
1
3
1
0
2
3
بمب گذاری
ناموفق
موفق
0
1
0
1
1
1
1
3
تخریب اموال0011
جمع کل48
اهداف حملات
ماهیت رویدادهدفکل قربانیان
حمله با مواد آتش زاخودروی شخصی25
رستوران ها2
منازل2
پارکینگ خودروها130
پرتاب سنگاعضای خانواده پیمانکاران
3
کارکنان پیمانکار3
فرزندان پیمانکاران2
اتوبوس ها2
ساختمان ها2
منازل1
خودروی شخصی114
بمبگذاریاتوبوس کارگران پیمانکار1
کلینیک1
منازل1
پارکینگ خودروها14
حملات خودروی شخصی2
اتوبوس مدرسه1
اعضای خانواده کارکنان وزارت دفاع
1
پیمانکار15
تخریب اموالمنازل11
جمع کل 54
شهرهای دیگر ایران
هر چند اکثر آمریکایی های مقیم ایران در تهران و اصفهان سکونت دارند ولی برخی