2- «
عن جابر بن عبد اللَّه رضى اللَّه عنه قال: قال رسول اللَّه6:من عزّى مصابا كان له مثل اجره من غير ان ينقصه اللَّه من اجره شيئا[1]و من كفّن مسلما كساه اللَّه من سندس و استبرق و حرير، و من حفر قبرا المسلم بنى له بيتا في الجنّة، و من انظر معسرا اظلّه اللَّه في ظلّه يوم لا ظلّ الّا ظلّه[2].»
جابر بن عبد اللّه انصارى از پيامبر اكرم6روايت كرده است كه آن حضرت فرمود: هر كس صاحب عزايى را تسليت دهد خداوند متعال مثل ثواب و پاداشى كه به صاحب عزا مىدهد به او هم عطا مىكند بدون اين كه خداوند چيزى از اجر مصيبت ديده كم نمايد.
و كسى كه ميت مسلمانى را كفن كند خداوند او را از لباسهاى سندس و استبرق و حرير بهشتى مىپوشاند، و كسى كه براى مرده مسلمانى قبر بكند خداوند خانهاى در بهشت براى او مىسازد، و هر كس بدهكار تهيدست را مهلت دهد خداوند او را در سايه رحمت خويش جاى دهد در روزى كه سايهاى جز سايه رحمت او نيست (پناهگاهى جز خدا نيست).»
ثواب دلدارى دادن به محزون
3- «
و عن جابر ايضا رفعه، من عزّى حزينا البسه اللَّه عزّ و جلّ من لباس التّقوى و صلّى على روحه في الأرواح[3].»
[1]- ثواب الاعمال، ص 199
[2]- مستدرك حاكم، ج 1، ص 354
[3]- مجمع الزوائد، ج 3، ص 20
«جابر همچنين از آن حضرت روايت كرده كه فرمود: هر كس محزون و دل سوختهاى را دلدارى دهد، خداوند بر او لباس تقوا مىپوشاند و روحش را در زمره ارواح پاك قرار مىدهد.»
ثواب مصافحه هنگام تعزيت
4-
«و سئل النّبىّ6عن التّصافح في التّعزية فقال:هو سكن للمؤمن و من عزّى مصابا فله مثل اجره.»
«از رسول خدا6در مورد مصافحه (يعنى دست به هم دادن) به هنگام تسليت پرسيدند، حضرت فرمود: مصافحه خوب است و باعث سكون و آرامش مؤمن مىگردد. و هر كس مصيبت ديدهاى را تسليت و آرامش دهد براى او است در نزد خدا مثل اجر مصيبت ديده (تسليت دهند مانند مصيبت ديده نزد خدا اجر و پاداش دارد).»
اجر و پاداش عيادت مريض
5- از پيامبر اسلام6روايت شده است كه فرمود:
«من عاد مريضا فلا يزال في الرّحمة حتّى اذا قعد عنده استنفع فيها ثمّ اذا قام من عنده فلا يزال يخوض فيها حتّى يرجع من حيث خرج، و من عزّى اخاه المؤمن من مصيبته كساه اللَّه عزّ و جلّ من حلل الكرامة يوم القيمة[1].»
[1]- السنن الكبرى، ج 4، ص 59. كنز العمال، ج 9، ص 101
«كسى كه مريضى را عيادت كند، از موقعى كه حركت مىكند و نزد مريض مىرود و مىنشيند، سپس حركت مىكند تا به مكان خود برسد همواره مشمول رحمت خاص خداست و كسى كه برادر مؤمن مصيبت ديدهاش را تسليت دهد خداوند عز و جل در روز قيامت او را از لباس و زيورهاى كرامت مىپوشاند»
پاداش تسليت به زن جوان مرده
6-
و عن ابى برده قال: «قال رسول اللَّه6:من عزّى ثكلى كسى بردا في الجنّة[1].»
رسول خدا6فرمود: «هر كس زن جوان مرده را تسليت دهد لباس برد بهشتى را در بهشت بر او مىپوشانند.» 7-
و عن انس قال: «قال رسول6:من عزّى اخاه المؤمن من مصيبته كساه اللَّه عزّ و جلّ حلّة خضراء يحبربها يوم القيامة فقيل يا رسول اللَّه ما يحبربها يوم القيمة قال يغبط بها[2].»
رسول خدا6فرمود: «هر كس برادر مؤمنش را در مصيبتش تسليت دهد خداوند در قيامت جامهاى سبز بر او مىپوشاند كه مردم نسبت به آن لباس غبطه مىبرند.» 8-
و روىانّ داود7قال: «الهي ما جزاء من يعزى الحزين و المصاب ابتغاء مرضاتك؟ قال: جزائه ان اكسوه رداء من اردية
[1]- سنن ترمذى، ج 2، ص 269. كنز العمال، ج 15، ص 658
[2]- كنز العمال، ج 15، ص 662
الايمان استره من النّار و ادخله به الجنّة قال: يا الهي فما جزاء من شيّع الجنائز ابتغاء مرضاتك؟ قال: جزائه ان تشيّعه الملائكة يوم يموت الى قبره ان اصلى على روحه على الأرواح[1].»
در روايت است كه حضرت داود7در مناجاتش با خداى خويش چنين گفت: «پروردگارا! پاداش و ثواب كسى كه براى رضاى تو به شخص محزون و مصيبت ديده تسليت گويد چيست؟
خطاب رسيد؛ پاداشش اين است كه او را لباس امن و امان مىپوشانم و از آتش جهنم حفظش مىكنم و او را داخل بهشت مىنمايم. سپس حضرت داود7عرض كرد:
پروردگارا! پاداش كسى كه جنازههاى مؤمنين را براى رضاى تو تشييع كند چه خواهد بود؟
خطاب رسيد، پاداشش آن است؛ روزى كه بميرد ملائكه او را تا كنار قبرش تشييع مىكنند و روحش را در زمره ارواح پاكان داخل مىكنند.»
ثواب عيادت مريض و تشييع جنازه
9- «
روىانّ موسى7: سئل ما لعائد المريض من الأجر قال: ابعث له عند موته الملائكة يشيّعونه الى قبره و يؤنسونه الى المحشر قال: يا ربّ فما لمعزّى الثّكلى من الأجر؟ قال: اظلّه تحت ظلّى اى ظلّ العرش يوم لا ظلّ الّا ظلّى[2].»
[1]- الدر المنثور، ج 5، ص 308
[2]- ثواب الاعمال، ص 194
در روايت است كه حضرت موسى7عرض كرد:
پروردگارا! براى عيادتكننده مريض چه اجر و پاداشى است؟
خطاب رسيد كه اى موسى! اجر و پاداش عيادتكننده مريض اين است كه وقتى بميرد ملائكه را به تشييع جنازهاش مىفرستم كه جنازهاش را تا قبرش تشييع كنند.
موسى عرض كرد پروردگارا! كسى كه مادر داغديدهاى را تسليت گويد چه اجرى خواهد داشت؟ خطاب رسيد كه تسليت دهنده را در روز قيامت زير سايه رحمتم يعنى سايه عرش پناه مىدهم روزى كه هيچ سايهاى نيست جز سايه رحمت من.
10-
«روىانّ ابراهيم7سئل ربّه قال: يا ربّ ما جزاء من سال الدّمع عن وجهه من خشيتك؟ قال: صلواتى و رضوانى. قال فما جزاء من يصبّر الحزين ابتغاء وجهك؟ قال اكسوه ثوبا من الإيمان يتبوّأ بها في الجنّة و يتّقى بها من النّار. قال: فما جزاء من سدّد الأرملة ابتغاء وجهك قال: اقيمه في ظلّى و ادخله جنّتى.
قال: فما جزاء من يتّبع الجنازة ابتغاء وجهك؟[1]
قال: تصلّى ملائكتى على جسده و تشيّع روحه.» «روايت شده است كه حضرت ابراهيم7از پروردگارش سؤال كرد پروردگارا! پاداش كسى كه از خشيت تو اشك از ديدگانش جارى شود چيست؟ خطاب آمد پاداشش رحمت و
[1]- الدر المنثور، ج 5، ص 308( مضمون).
رضوان من است.
ابراهيم7عرض كرد: پاداش كسى كه محزون و دلسوخته را به خاطر رضاى تو صبر و دلدارى دهد چه خواهد بود؟
خطاب آمد پاداش او آن است كه لباسى از ايمان بر او مىپوشانيم و او را در پوشش امن و امان قرار مىدهيم كه بدان در بهشت جايگزين گردد و از آتش جهنّم حفظ شود.
حضرت ابراهيم7گفت: خدايا! پاداش كسى كه زن شوهر مرده را براى رضاى تو تسليت و دلدارى دهد چيست؟
خداوند متعال فرمود: پاداشش آن است كه او را در سايه رحمت خود جاى مىدهم و او را داخل بهشت خودم مىگردانم. ابراهيم7گفت: خدايا! پاداش كسى كه براى رضاى تو تشييع جنازه كند چيست؟ خداوند متعال فرمود:
پاداشش آن است كه وقتى بميرد ملائكه من بر بدنش نماز مىخوانند و روحش را تشييع مىكنند.
فصل كيفيّت تسليت و تهنيت گفتن
اين فصل در مورد كيفيت و چگونگى تسليت است.
در مورد كيفيت تسليت مختصرا در حديث مصافحه گذشت كه اصحاب از پيامبر سؤال كردند: مصافحه با صاحب عزا چگونه است؟
حضرت فرمود: باعث آرامش قلب مؤمن است. و نيز مطالبى در اين زمينه ذكر مىگردد تا ان شاء اللَّه باعث شفاى سينهها و آرامش قلبها شود (در اين فصل نيز چند حديث و روايت از معصومين7ذكر مىگردد) 1-
«عن على7قال:كان رسول اللَّه6اذا عزّى قال: آجركم اللَّه و رحمكم، و اذا هنّى قال: بارك اللَّه لكم.»
حضرت على7فرمود: هر گاه رسول خدا6به مصيبت ديده تسليت مىداد مىفرمود:
«آجركم اللَّه و رحمكم.»
و هر گاه به كسى تهنيت مىداد مىفرمود:
«بارك اللَّه لكم و بارك اللَّه عليكم.»
تسليت نامه پيامبر6به معاذ
2- «
و روىانّه توفّي لمعاذ ولد فاشتدّ وجده عليه فبلغ ذلك النّبىّ6فكتب اليهبِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِمن محمّد رسول
اللَّه الى معاذ. سلام عليك، فانّى احمد اللَّه الّذى لا اله الّا هو امّا بعد، اعظم اللَّه لك الأجر و الهمك الصّبر و رزقنا و إيّاك الشّكر، فانّ انفسنا و اهلينا و موالينا و اولادنا من مواهب اللَّه عزّ و جلّ الهنيئة و عواريه المستودعة نمتّع بها الى اجل معلوم و نفيض لوقت معدود ثمّ افترض علينا الشّكر اذا اعطانا و الصّبر اذا ما ابتلانا و كان ابنك من مواهب اللَّه الهنيئة و عواريه المستودعة متّعك اللَّه به في غبطة و سرور قبضه منك باجر كثير و الصّلوة و الرّحمة و الهدى ان صبرت و احتسبت فلا تجمعنّ عليك مصيبتين فيحبط لك اجرك و تندم على ما فاتك فلو قدمت على ثواب مصيبتك علمت انّ المصيبة قصرت في جنب اللَّه عن الثّواب فتنجز من اللَّه موعوده و ليذهب اسفك على ما هو نازل بك فكان قدر قد نزل عليك، و السّلام.»
«در روايت است كه چون فرزند معاذ وفات يافت، به شدت متأثر و ناراحت شد. وقتى كه خبر ناراحتى او به پيغمبر6رسيد حضرت نامهاى به وى نوشتند. آن نامه چنين است.
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ، از محمّد رسول خدا به معاذ. سلام عليك، سلام بر تو اى معاذ! حمد و ستايش مىكنم خدايى را كه جز او معبودى نيست. اما بعد از حمد و ستايش. اى معاذ! خداوند اجر تو را در مصيبت مرگ فرزندت بزرگ و عظيم قرار دهد و صبر و بردبارى را به تو الهام فرمايد و شكر و سپاسگزارى را نصيب ما و تو بفرمايد. زيرا ما و اهل و عيال و دوستان و اولاد ما همه و همه از مواهب خداوند