باب اول: در بيان عوضها بدان كه خداوند متعال عادل، كريم و غنى مطلق است و به كمال ذات و جمال صفاتش شايسته نيست كه بر بنده مؤمن خود در دنيا بلايى و لو ناچيز نازل كند و عوض آن را زيادتر از آنچه بر عبد وارد نمود ندهد، زيرا اگر در برابر آن بلا هيچ عوض ندهد ظالم است و اگر به مقدار بلا عوض دهد بيهوده كار است؛ تعالى اللَّه عن ذلك علوّا كبيرا «خداوند متعال از ظلم و عبث پاك و منزه است.» در اين زمينه (يعنى در اين كه خدا در عوض چيزى كه از انسان مىگيرد چندين برابر عطا مىفرمايد) اخبار و احاديث بسيارى وارد شده كه از جمله آنها: رسول خدا6فرمود: 1-
«انّ المؤمن لو يعلم ما اعدّ اللَّه له على البلاء لتمنّى انّه في دار الدّنيا قرض بالمقاريض[1]»
«اگر مؤمن بداند كه خداوند چه پاداش بزرگى در برابر بلا برايش آماده كرده آرزو مىكند كه در دنيا او را با مقراضها تكه تكه كنند.»
[1]- عدّة الداعى، ص 127
اين حديث مفصل است و ما به ذكر آنچه كه مربوط به اين مطلب است اكتفا نموديم، اين حديث را متجاوز از سى نفر از صحابه از رسول اكرم6روايت كردهاند.
2-
«روى الصّدوق رحمة اللَّه باسناده الى عمر بن عتبه السلمى قال: سمعت رسول اللَّه6يقول:ايّما رجل قدّم ثلاثة اولاد لم يبلغوا الحنث او امرأة قدّمت ثلاثة اولاد فهم حجاب يسترونه عن النّار.[1]»
«صدوق رحمة اللَّه به اسناد خود از عمر بن عتبه سلمى روايت كرده است كه او مىگويد: از رسول خدا6شنيدم كه مىفرمود: هر مرد يا زنى سه فرزند آنها كه به حد بلوغ نرسيده از پيش بفرستد (يعنى سه فرزند آنها را قبل از بلوغ بميرند) آن فرزندان حجابى مىشوند كه پدر و مادر خويش را از آتش جهنم حفظ مىكنند و با پوشش خود مانع آتش دوزخ مىشوند.»
پاداش كسى كه سه كودكش بميرند
3-
«عن ابى ذر رضى اللَّه عنه قالما من مسلمين يقدّمان عليهما ثلاثة اولاد لم يبلغوا الحنث الّا ادخلهما اللَّه بفضل رحمته.[2]»
«ابو ذر رحمه اللَّه گفت: هيچ مرد و زن مسلمانى نيست كه فرزند نابالغ آنها برايشان پيشى جويند (يعنى قبل از پدر و مادر
[1]- ثواب الأعمال، ص 196
[2]- ثواب الأعمال، ص 196
بميرند) مگر آنكه خداوند به فضل و رحمت خويش آن زن و مرد را در بهشت داخل گرداند.» «حنث» (به كسر حاء) يعنى گناه، پس معنى عبارت «لم يبلغوا الحنث» چنين مىشود: «فرزندانى كه هنوز به سنى كه گناه برايشان نوشته شود نرسيدهاند.»
پاداش كسى كه در مرگ فرزند صبر كند
4-
«و باسناده الى جابر عن ابى جعفر محمّد بن عليّ الباقر عليهما السّلام قال:من قدّم اولادا يحتسبهم عند اللَّه تعالى احجبوه من النّار باذن اللَّه تعالى عزّ و جلّ.[1]»
«مرحوم صدوق به اسناد خود به جابر از امام باقر7روايت كرد كه آن حضرت فرمود: هر كس فرزندانى از پيش بفرستد و آنها را به حساب خدا بگذارد (يعنى در مصيبت آنها براى خدا صبر كند) آنها او را از آتش جهنم به اذن خداوند حفظ مىكنند.»
برتر بودن يك فرزند از پيش فرستاده از هفتاد فرزند مجاهد بعد از خود
5-
«و باسناده الى علىّ بن ميسر عن ابى عبد اللَّه 7 قال:ولد واحد يقدّمه الرّجل افضل من سبعين يخلفهم من بعده كلّهم قد ركبوا الخيل و قاتلوا في سبيل اللَّه.[2]»
«و نيز صدوق رحمه اللَّه به استاد خود به على بن ميسر از امام
[1]- امالى صدوق، ص 541
[2]- ثواب الأعمال، ص 196
صادق7روايت كرده كه آن حضرت فرمود: اگر مرد يك فرزند پيش بفرستد بهتر از اين است كه هفتاد فرزند بعد از خودش باقى بگذارد و تمام آنها سوار بر اسبان شوند و در راه خدا جهاد كنند.»
پاداش مؤمن در مرگ فرزند بهشت است
6-
«و عنه7ثواب المؤمن من ولده الجنّة صبر او لم يصبر.[1]»
«امام صادق7فرمود: ثواب و پاداش مؤمن در مرگ فرزندش بهشت است خواه در مصيبت فرزند صبر كند، خواه صبر نكند.»
پاداش مصيبت ديده بهشت است
7-
«و عنه7:من اصيب بمصيبة جزع عليها او لم يجزع صبر عليها او لم يصبر كان ثوابه من اللَّه الجنّة.»
«و نيز از امام صادق7روايت شده است كه فرمود:
هر كس مصيبتى بر او وارد شود چه در برابر آن جزع و بىتابى كند و چه نكند و چه صبر كند و چه نكند پاداش او از طرف خدا بهشت است.» 8- «
و عنه7:ولد واحد يقدّمه الرّجل افضل من سبعين ولدا يبقون بعده يدركون القائم7.[2]»
«و ايضا از امام صادق7روايت شده است كه فرمود: اگر
[1]- عوالى اللئالى، ج 3، ص 284
[2]- ثواب الأعمال، ص 196
مرد يك فرزند از پيش بفرستد بهتر است از هفتاد فرزندى كه بعد از خودش باقى بمانند كه امام زمان7را درك كنند.»
بلا در جان فرزند و مال باعث آمرزش گناهان است
9-
«روى التّرمذى باسناده الى النّبىّ6انّه قال:ما يزال البلاء بالمؤمن و المؤمنة في نفسه و ولده و ماله حتّى يلقى اللَّه عزّ و جلّ و ما عليه خطيئة.[1]»
«ترمذى با اسناد خود به پيغمبر6روايت مىكند كه آن حضرت فرمود: هيچ بلايى در جان و فرزند و مال مرد و زن مؤمن نازل نمىشود مگر اين كه خداى عز و جل را ملاقات مىكند در حالى كه هيچ گناهى بر او نباشد (يعنى بلاى در جان و فرزند و مال باعث پاك شدن گناهان است).»
خداوند به وسيله بلا بنده را به مقام در آن جهان مىرساند
10-
«عن محمّد بن خالد السّلمى عن ابيه عن جدّه و كانت له صحبة قال: سمعت رسول اللَّه6يقول:انّ العبد اذا سبقت له عند اللَّه تعالى منزلة و لم يبلغها بعمل ابتلاه اللَّه في جسده او في ماله او في ولده ثمّ صبر على ذلك حتّى يبلغه المنزلة الّتى سبقت اليه من اللَّه عزّ و جلّ.»
«محمد بن خالد سلمى از پدر و جدش نقل مىكند كه جدش رفيقى داشت او مىگفت: از رسول خدا6شنيدم كه
[1]- سنن ترمذى، ج 4، ص 28
فرمود: هر گاه براى بنده در نزد خداوند متعال منزلت و مقامى آماده شود كه بنده به وسيله عمل نتواند به آن برسد خداوند او را در بدن يا مال يا فرزندش مبتلا مىكند تا بنده در برابر ابتلاءات صبر نمايد و خداوند او را به آن منزلتى كه قبلا برايش آماده كرده بود نايل فرمايد.»
پنج چيز ارزشمند و پر قيمت
11-
عن ثوبان مولى رسول اللَّه6قال: سمعت رسول اللَّه6يقول:«بخّ بخّ خمس ما اثقلهنّ في الميزان لا اله الّا اللَّه و سبحان اللَّه و الحمد للَّه و اللَّه اكبر و الولد الصّالح يتوفّى للرّجل فيحتسبه».[1]
«به به از پنج چيز كه چقدر در ميزان سنگين و پر قيمت است و آن پنج چيز عبارتند از:
1- لا اله الّا اللَّه 2- سبحان اللَّه 3- الحمد للَّه 4- اللَّه اكبر 5- فرزند صالح از مرد فوت كند و او آن را به حساب خدا بگذارد و براى خدا صبر كند.» «بخّ بخّ»، كلمهاى است كه هنگام مدح و خرسندى از چيزى گفته مىشود و تكرار آن براى مبالغه است، و گاهى مشدد مىگردد در اين صورت به معنى تفخيم و تعظيم از امرى است.
(يحتسبه) يعنى آن فرزند فوت شده را به حساب خدا بگذارد و براى رضاى خدا صبر كند خدا كفايتش مىكند.
[1]- خصال صدوق، ص 267
قضيه خواب پيامبر6در مورد كودكان وفات يافته
12-
«عن عبد الرّحمن بن سمره عن رسول اللَّه6قال:انّى رأيت البارحة عجبا فذكر حديثا طويلا و فيه رأيت رجلا من امّتى قد خفّف ميزانه فجاء افراطه قثقّلوا ميزانه.»
«عبد الرحمن بن سمره از رسول خدا6نقل كرد كه آن حضرت فرمود: من در عالم رؤيا قضيه عجيبى ديدم سپس حضرت حديث طولانى و مفصلى را ذكر كرد و در ضمن آن حديث گفت: مردى از امتم را ديدم كه ميزان عملش سبك بود سپس افراطش آمدند و ميزان عملش را سنگين و ارزشمند كردند.» «فرط» (به فتح فاء و راء) به فرزندان نابالغى گفته مىشود كه قبل از پدر و مادر بميرند، جمعش «افراط» است[1]افراط در اصل به كسانى مىگويند كه قبل از كاروان به سوى آب مىروند تا اسباب و مقدمات آب را براى اهل كاروان آماده نمايند.
تحصن سقط جنين كنار درب بهشت
13-«عن سهل بن حنيف رضى اللَّه عنه قال: قال رسول اللَّه6:تزوّجوا فانّى مكاثر بكم الامم يوم القيمه حتّى انّ السّقط ليجىء
[1]- در دعا بعد از تكبير پنجم نماز طفل ميت مىگوييم:
ُ« اللّهمّ اجعله لأبويه و لنا سلفا و فرطا و اجرا»
؛« خدايا! او را براى پدر و مادرش و براى ما، پيش فرستاده و ذخيره و اجر قرار ده» و در زيارت اهل قبور مىخوانيم:
ُ« انتم لنا فرط، و نحن ان شاء اللَّه بكم لاحقون»
؛« شما زودتر از ما جلودار بوده و به پيش رفتهايد و ما نيز ان شاء اللَّه به شما ملحق خواهيم شد.»
محبنطئا على باب الجنّة فيقال له ادخل يقول: حتّى يدخل ابواى قبلى».[1]
«سهل بن حنيف رضى اللَّه عنه از رسول خدا6نقل كرد كه آن حضرت فرمود:
ازدواج كنيد (تا نسلتان زياد شود) زيرا من به كثرت شما در روز قيامت بر ساير امم افتخار و مباهات مىكنم حتى جنين سقط شده خشمگين بر در بهشت مىايستد، به او مىگويند برو در بهشت، مىگويد: تا پدر و مادرم پيش از من به بهشت نروند قدم در بهشت نخواهم گذاشت.»[2]«سقط» بچهاى كه ناتمام از شكم مادرش خارج شود «محبنطئا» غضبناك و خشمگين
تحصن سقط جنين جهت شفاعت پدر و مادر
14-
«عن معاوية بن جيدة القشيرى عن النّبىّ6قال:سوداء ولود خير من حسناء لا تلد انّى مكاثر بكم الامم حتّى انّ السّقط ليجيء محبنطئا على باب الجنّة فيقال له ادخل الجنه.
[1]- معانى الأخبار، ص 291
[2]- اين مطلب در صورتى كه سقط به علل و حوادث غير اختيارى انجام يابد ولى اگر به اختيار خود جنين را سقط كنند نه تنها مشمول شفاعت جنين سقط شده نمىشوند بلكه علاوه بر پرداخت ديه و كفاره جمع در دنيا، طفل در آخرت از پدر و مادرى كه به اختيار خودشان او را سقط كردهاند شكايت مىكند و اگر راه نجات از جهات ديگر براى پدر و مادر نباشد آنها را به محاكمه مىكشاند و به زندان ابد محكوم مىكند چون كيفر قتل نفس حبس ابد است.
« تلخيص از ازدواج در اسلام صفحه 10 تا 12»