کتاب اصول جنگ

(4) عمليات فريب

شـيـوه اى از فـريـب اسـت كه با انجام يك عمليات رزمى كه ((تك فريب )) خوانده مى شود، به اجـرا در مـى آيـد. تك فريب ، تكى است كه به منظور گمراه نمودن و انحراف توجّه دشمن نسبت به تك اصلى اجرا مى گردد.(242)

هـمـزمان با انجام عمليات خيبر، مناطق ديگرى براى انجام عمليات فريب در نظر گرفته شد از جـمـله ارتـفـاعـات شـرقـى سدّ دربنديخان ، چنگوله ، چزابه و... كه در مناطق ياد شده ، عمليات هايى جهت فريب دشمن به اجرا درآمد.(243)

پاورقى 1- فرهنگ نفيسى .

2- لغت نامه دهخدا، فرهنگ معين .

3- جامعه شناسى جنگ و ارتش ، پيتر مى ير، ترجمه ازغندى ، ص 31

4- اصول جنگ هندوستان ، ص 10

5- قواعد اساسى رزم ، مبحث آفند، كد 100، ستاد مركزى سپاه .

6- استراتژى بزرگ ، جان ام كالينز، ترجمه بايندر، ص 59 و 473.

7- قواعد اساسى رزم ، مبحث آفند.

8- دوره تاكتيك ، غلامحسين مقتدر، ص 3.

9- استراتژى بزرگ ، ص 59.

10- اصول جنگ هندوستان ، ص 89

11- همان .

12- استراتژى بزرگ ، ص 59 ـ 60.

13- فرهنگ واژه هاى نظامى ، رستمى ، ص 88.

14- قواعد اساسى رزم ، ص 5.

15- جنگ و استراتژى ، ص 261

16- همان ، ص 225.

17- همان ، ص 33.

18- پيكار صفين ، نصر بن مزاحم ، ترجمه پرويز اتابكى ، ص 264.

19- بحار الانوار، علامه مجلسى ، ج 2، ص 246ـ270 و السيرة النبوية ، ابن هشام ، ج 3، ص 229.

20- بحارالانوار، ج 20، ص 236.

21- جمل ، شيخ مفيد، ص 201.

22- وسائل الشيعه ، شيخ حرّ عاملى ، ج 11، ص 54.

يـادآورى : امـام هـادى (ع ) دربـاره عـلّت اخـتـلاف ايـن دو حـكـم (در جمل وصفين ) مى فرمايد:

در جمل ، فرمانده دشمن كشته شد و نيروى دشمن سازمانى نداشت تا فراريان به آن بپيوندند و با سازماندهى مجدّد به جنگ امام بيايند، امّا در صفين معاويه زنده بود و قادر بود فراريان را سـازمـانـدهـى كـند، مجروحان را بهبود بخشد و سپاه خود را مجددا آماده نبرد باامام كند. از اين رو، حكم امام على (ع ) متفاوت بود.

23- لغت نامه دهخدا، ج 15، ص 150، و ج 49، ص 152.

24- جـزوه فرماندهى طرح و عمليات ، ص 3 ـ جزوه قواعد اساسى رزم ، دافوس سپاه ، ص 4.

25- استراتژى بزرگ ، ص 61.

26- كليات و مبانى استراتژى و جنگ ، على باقرى كبورق ، ص 143.

27- ر. ك الرسول العربى ، مصطفى طلاّ س ، ص 343.

28- نهج البلاغه ، ترجمه معاديخواه ، خطبه 27، ص 43.

29- استراتژى بزرگ ، ص 16.

30- فرهنگ واژه هاى نظامى ، محمد كاظمى ، ص 106ـ107

31- قواعد اساسى رزم ، ص 14.

32- وقعه خيبر، محمد عوض الخطيب ، ص 49.

33- فرهنگ واژه هاى نظامى ، رستمى ، ص 280ـ281.

34- فرهنگ واژه هاى نظامى ، رستمى ، ص 280.

35- همان ، ص 841.

36- وقعه صفين ، ص 307.

37- فرهنگ واژه هاى نظامى ، رستمى ، ص 528.

38- قواعد اساسى رزم ، ص 19.

39- پيكار صفين ، ص 312.

40- فرهنگ واژه هاى نظامى ، كاظمى ، ص 142.

41- فرهنگ واژه هاى نظامى ، رستمى ، ص 142.

42- پيكار صفين ، ص 498.

43- فرهنگ واژه هاى نظامى ، رستمى ، ص 202؛ قواعد اساسى رزم ، ص 22

44- مغازى واقدى ، ج 2 ص 489ـ490

45- مغازى واقدى ، ج 3، ص 706.

46- فرهنگ واژه هاى نظامى ، كاظمى ، ص 40.

47- اصول و قواعد اساسى رزم ، ص 16.

48- دعائم الاسلام ،قاضى نعمان بن محمّد، ج 1، ص 373.

49- ر. ك . فروغ ابديت ، جعفر سبحانى ، ج 2، ص 345؛ تاريخ يعقوبى ، ترجمه آيتى ، ج 1، ص 422.

50- فروغ ابديت ، ج 2 ص 454.

51- نهج البلاغه ، خطبه 168، ص 547.

52- مغازى ، ج 2، ص 666؛ سيره حلبيه ، زينى دحلان ، ج 3، ص 40.

53- تاريخ پيامبر اسلام ، محمد ابراهيم آيتى ، ص 233.

54- تـاريـخ پـيـامـبـر اسـلام ، ص 425؛ پـيـامـبـر و آيـيـن نـبـرد، ص 293؛ الرسول القائد، ص 161.

55- شرح نهج البلاغه ، ابن ابى الحديد، ج 8، ص 39ـ40.

56- پيامبر و آيين نبرد، ص 432.

57- تاريخ پيامبر اسلام ، ص 506.

58- وقعه صفين ، ص 125.

59- اصول جنگ ، آموزشگاه فرماندهى ، دانشكده فرماندهى ، ص 6.

60- مانور در بعد استراتژيكى عبارت است از: جا به جا كردن ، حركت دادن و ايجاد تغيير و تـحـوّل حـسـاب شـده در مـنابع قدرت ملّى به منظور دستيابى به موقعيت استراتژيكى برتر نسبت به دشمن .

61- اصـل شـشـم اصـول جـنـگ رژيـم اشـغـالگـر قـدس ، ((اصـل تـحـرّك )) نـام دارد: اسـتـراتـژى اسـرائيـل ، غـازى اسماعيل ربابعه ، ترجمه محمد رضا فاطمى ، ص 86.

62- استراتژى بزرگ ، ص 59.

63- انفال (8)، آيه 15ـ16. (ترجمه فولادوند)

64- مجمع البيان ، ج 4، ص 813 ـ 814.

65- تفسير الميزان ، مترجم ، ج 9، ص 56.

66- استراتژى بزرگ ، ص 66.

67- قواعد اساسى رزم ، ص 20 و 71.

68- هنر جنگ ، ص 43.

69- اصـول جـنـگ هـنـدوسـتـان ، ص 113 (كـليـّه مـطـالب ايـن فصل نقل از همين كتاب است ).

70- همان .

71- كليات و مبانى استراتژى و جنگ ، ص 144.

72- كليات اصول جنگ و قواعد اساسى رزم ، ص 8.

73- تاريخ پيامبر اسلام ، ص 378.

74- اصول و قواعد اساسى رزم ، ص 74.

75- قواعد اساسى رزم ، ص 11.

76- شيوه فرماندهى پيامبر(ص )، محمود شيث خطّاب ، ترجمه عبدالحسين بينش ، ص 290.

77- تاريخ پيامبر اسلام ، ص 502.

78- همان ، ص 296ـ297.

79- همان ، ص 365ـ366.

80- فرهنگ واژه هاى نظامى ، كاظمى ، ص 311.

81- قواعد اساسى رزم ، ص 9.

82- شيوه فرماندهى پيامبر (ص )، ص 311.

83- فرهنگ واژه هاى نظامى ، كاظمى ، ص 310.

84- قواعد اساسى ، ص 14.

85- لغت نامه دهخدا؛ فرهنگ معين .

86- فرهنگ واژه هاى نظامى ، ص 249.

87- استراتژى بزرگ ، ص 67.

88- هنر جنگ ، ص 141.

89- مـطـالعـاتـى دربـاره سـاسـانـيـان ، ايـنـوسـتـر انـتـسـف ، تـرجمه كاظم زاده ، ص 56، نقل از عيون الاخبار، دينورى ، ج 1، ص 114.

90- استراتژى بزرگ ، ص 67.

91- الرسول العربى و فن الحرب ، ص 344.

92- سيرى در جنگ ايران و عراق ، محمد دروديان ، ج 1، ص 109.

93- همان ، ج 3، ص 136 و 137.

94- مغازى واقدى ، ترجمه مهدوى دامغانى ، ج 2، ص 489.

95- ر. ك . سيرى در جنگ ايران و عراق ، ج 2، ص 168 و 173.

96- ر. ك مغازى ، مترجم ، ج 2، ص 333.

97- ر. ك : سـيـرى در جنگ ايران و عراق ، ج 1، ص 76ـ77ـ114ـ128 و 138 و جلد 2، ص 168ـ173 و 189.

98- ر. ك : الرسول العربى و فنّ الحرب ، ص 344.

99- المنجد فى اللغه ، ماده اءمَنَ .

100- اصـل تـاءمـيـن در بـعـد اسـتـراتـژيـكـى شـامـل كـليـّه اقـدامـات عـامـل و غـيـر عـامـلى اسـت كـه بـه منظور حفاظت كشور و نيروهاى مسلّح آن در برابر خرابكارى ، براندازى ، جاسوسى و جمع آورى اطلاعات استراتژيك صورت مى گيرد.

101- هنر جنگ ، سون تزو، ص 83.

102- ر. ك . ايران باستان ، حسن پيرنيا، ج 2، ص 1704.

103- ر. ك . آداب الحرب و الشجاعه ، مبارك شاه ، ص 282؛ تاريخ جهان باستان ، جمعى از نويسندگان ، ج 3، ص 54.

104- ر. ك . آداب الحرب و الشجاعه ، ص 314ـ315.

105- همان ، ص 331.

106- ر. ك . كليات و مبانى استراتژى جنگ ، ص 249 و 250.

107- ر. ك : بقره ، آيه 239 و شرح لمعه ، صلوة الخوف .

108- نهج البلاغه ، خطبه 124، ص 382

109- نهج البلاغه ، خطبه 124، ص 382.

110- ر. ك . استراتژى بزرگ ، ص 68.

111- استراتژى بزرگ ، ص 68.

112- حـضـرت عـلى عـليـه السـلام در ايـن زمـيـنـه مـى فـرمايد: و بدانيد، جلوداران لشكر، ديـدبـانـان ايـشـانـنـدو ديـدبانان جلوداران لشكر، جاسوسان (نيروهاى اطلاعاتى ) هستند. نهج البلاغه ، فيض ، نامه 11، ص 854.

113- ر.ك . مغازى ، ج 2، ص 487، و ج 3، ص 685 و 696.

114- ر.ك . پيكار صفين ، ص 171.

115- ر. ك . الرسول العربى وفن الحرب ، ص 191.

116- ر. ك ، نبرد جمل ، ص 193

117- فرهنگ واژه هاى نظامى ، كاظمى ، ص 165.

118- نهج البلاغه ، نامه 11، ص 854.

119- مغازى ، ج 2، ص 346 - 357

120- مغازى ، ج 1، ص 38، 150 و 151.

121- مغازى ، ج 1، ص 40.

122- همان ، ج 2، ص 647.

123- همان ، ص 562.

124- همان ، ص 344.

125- تاريخ يعقوبى ، ج 2، ص 58.

126- بحار الانوار، ج 19، ص 140، مغازى ، ج 1، ص 13.

127- فرهنگ واژه هاى نظامى ، كاظمى ، ص 340ـ341

128- نهج البلاغه ، نامه 11، ص 854

129- فرهنگ واژه هاى نظامى ، كاظمى ، ص 246.

130- ر.ك مغازى ، ج 2، ص 489.

131- فرهنگ واژه هاى نظامى ، كاظمى ، ص 39.

132- دعائم الاسلام ، ج 1، ص 372.

133- ر.ك . شرح نهج البلاغه ، ابن ابى الحديد، ج 9، ص 100.

134- فرهنگ واژه هاى نظامى ، كاظمى ، ص 82.

135- فرهنگ واژه هاى نظامى ، كاظمى ، ص 370.

136- هنر جنگ ، ص 197.

137- صحيفه نور، ج 14، ص 8.

138- افسر ارتش انگليس ، تئوريسين نظامى و محقّق تاريخ جنگ .

139- اصول جنگ هندوستان ، ص 115.

140- ر.ك : مديريت استراتژيك ، هنرى منيتس برگر، ترجمه صائبى ، ص 13.

141- امالى ، شيخ مفيد، ص 59.

142- وحـدت تـلاش عـبـارت اسـت از اعـمالى كه مجموعه يك نيرو به طور هماهنگ به منظور وصول به يك هدف مشخص انجام مى دهد.

143- اصول جنگ و توان رزمى ، ص 7.

144- پيامبر و آيين نبرد، ص 525.

145- نبردهاى محمّد، بختور تاش ، ص 116.

146- شـرح نـهـج البـلاغـه ، ابـن ابـى الحديد، ج 15، ص 62؛ اعيان الشيعه ، ج 2، ص 324.

147- اعيان الشيعه ، ج 1، ص 287.

148- وقعه صفين ، ص 123، 153 و 154.

149- ر.ك : استراتژى بزرگ ، ص 61.

150- ر.ك : مقدمه اى بر استراتژى . آندره بوفر، ترجمه كشاورز، ص 51.

151- همان ، ص 56.

152- استراتژى بزرگ ، ص 65.

153- ر.ك : اصول جنگ هندوستان ، ص 106.

154- هنر جنگ ، ص 150و 82.

155- مقدمه اى بر استراتژى ، ص 113.

156- ر.ك : تاريخ جنگ جهانى دوّم ، محمّد نخجوان ، ص 77.

157- ر.ك : دانستنى ها پياده نظام ، نيروى زمينى سپاه ، ص 44.

158- ر.ك : سيرى در جنگ ايران و عراق : ج 1، ص 75.

159- ر.ك : آل عـمـران (3)، آيـه 103 و 105، و انفال (8)، آيه 46.

160- ر.ك : انفال (8)، آيه 60 و نساء (4)، آيه 71.

161- نهج البلاغه فيض ، نامه 11، ص 854.

162- شرح نهج البلاغه ، ج 15، ص 90.

163- دعائم الاسلام ، ج 1، ص 373.

164- استراتژى بزرگ ، ص 65.

165- دانستنى هاى پياده نظام ، ص 44.

166- استراتژى بزرگ ، ص 65.

167- ر.ك : مـقـدمـه اى بـر اسـتـراتـژى ، ص 105ـ106 و اصول جنگ هندوستان ، ص 106.

168- الرسول العربى وفن الحرب ، ص 272.

169- الرسول العربى و فن الحرب ، ص 343.

170- ر.ك : امالى ، شيخ مفيد، ص 72.

171- نبرد جمل ، ص 208 تا 210.

172- ارتش جمهورى اسلامى در 8 سال دفاع مقدس ، ج 4، ص 67ـ68.

173- لغت نامه دهخدا، ج 31، ص 201.

174- فرهنگ واژه هاى نظامى ، كاظمى ، ص 223.

175- اسراء (17)، آيه 27.

176- اعراف (7)، آيه 31.

177- تفسير نمونه ، ج 6، ص 149.

178- الحياة ، محمد رضا حكيمى ، ج 4، ص 235.

179- بحار الانوار، ج 50، ص 293.

180- نبردهاى محمّد، ص 118ـ119ـ152.

181- ر.ك : بحار الانوار، ج 21، ص 28.

182- نبردهاى محمّد، ص 9.

183- احكام جبهه ، ص 234.

184- نهج البلاغه ، ترجمه معاديخواه ، خطبه 198، ص 236، 237.

185- نهج البلاغه ، ترجمه معاديخواه ، خطبه 134.

186- اصول جنگ و توان رزمى ، ص 10.

187- فرهنگ واژه هاى نظامى ، رستمى ، ص 87.

188- اصول جنگ و توان رزمى ، ص 6.

189- فرهنگ واژه هاى نظامى ، رستمى ، ص 87.

190- ركن سوّم ، ارتش جمهورى اسلامى ، دوره عالى ، ص 46.

191- فرهنگ واژه هاى نظامى ، رستمى ، ص 554.

192- تجزيه و تحليل جنگ ايران و عراق ، ص 205 تا 208.

193- همان ، ص 225 تا 228.

194- ر.ك : الصحاح ، اسماعيل بن حمّاد جوهرى ، ج 1، ص 136.

195- تاج العروس ، محمّد مرتضى زبيدى ، ج 1، ص 271.

196- اسـلام و روانـشـنـاسـى ، مـحـمد آل اسحاق ، ج 1، ص 250 و 251؛ فشارهاى روحى ، روبرت اليوت ، ترجمه شاهرخ وزيرى ، ص 16ـ17ـ51 ؛ آسيب شناسى روانى ، حسينى آزاد، ص 93 تا 166؛ قرآن و روانشناسى ، محمّد عثمان نجاتى ، ترجمه عباس عرب ، ص 91ـ147.

197- اسلام و روانشناسى ، ج 1، ص 250 و 251.

198- ايران باستان ، ج ، ص 2667.

199- همان ، ج 2، ص 1383.

200- تاريخ ايران از آغاز تا انقراض قاجاريه ، حسن پيرنيا، ص 245.

201- تـاريـخ ايـران از آغـاز تـا انـقـراض قـاجـاريـه ، ص 232، 233؛ تـاريـخ سياسى ساسانيان ، حسن پيرنيا، ج 2، ص 1322.

202- ر.ك تاكتيك هاى جنگى پيامبر، رادمنش ، ص 66.

203- همان ، ص 59ـ67.

204- انفال (8)، آيه 12.

205- حشر (59)، آيه 2.

206- بحار الانوار، ج 39، ص 76.

207- مجمع البيان ، ج 2، ص 228.

208- بحار الانوار، ج 21، ص 15.

209- ر.ك : تاكتيك هاى جنگى پيامبر (ص )، ص 36.

210- مغازى ، ج 1، ص 46.

211- نهج البلاغه ، فيض الاسلام ، ص 60ـ61.

212- مغازى ، ج 2، ص 487.

213- انفال (8)، آيه 60.

214- ر.ك : تفسير نمونه ، ج 8، ص 175 تا 177.

215- ر.ك : مغازى ، ج 3، ص 754.

216- مغازى ، ج 1، ص 187.

217- ر.ك : بحار الانوار، ج 21، ص 22.

218- ر.ك : احزاب (33)، آيات 9 و 10.

219- مغازى ، ج 2، ص 693.

220- ر.ك .: مغازى ، ج 1، ص 248، و ج 2، ص 622تا 624.

221- ر.ك : تفسير نمونه ، ج 7، ص 223.

222- ر.ك : الرسول العربى وفن الحرب ، ص 175.

223- ر.ك : السيرة النبويه ، ج 3، ص 60.

224- ر.ك : الرسول العربى وفن الحرب ، ص 180ـ182

225- فرهنگ واژه هاى نظامى ، كاظمى ، ص 259.

226- غرر الحكم و درر الكلم ، عبد الواحد آمدى ، ج 2، ص 306.

227- همان ، ج 6، ص 393.

228- جامع السعادات ، محمد مهدى نراقى ، ج 1، ص 239.

229- مستدرك الوسائل ، ميراز حسين نورى ، ج 9، ص 83.

230- بحار الانوار، ج 20، ص 246.

231- پيامبر و آئين نبرد، ص 418.

232- بحار الانوار، ج 20، ص 228.

233- مستدرك الوسائل ، ج 11، ص 102.

234- اصول جنگ هندوستان ، ص 107ـ108.

235- سيره ابن هشام ، ج 3، ص 229 ؛ بحار الانوار، ج 20، ص 207.

236- بحار الانوار، ج 20، ص 207.

237- كلاهبرداران تاريخ ، سيروس گنجوى ، ص 110 تا 129.

238- فرهنگ واژه هاى نظامى ، رستمى ، ص 229.

239- بحار الانوار، ج 21، ص 978.

240- كلاهبرداران تاريخ ، ص 172ـ176.

241- از خرمشهر تا فاو، ص 172ـ173.

242- فرهنگ واژه هاى نظامى ، رستمى ، ص 281.

243- از خرمشهر تا فاو، ص 79.