کتاب اطلس غدیر و عاشورا

نقشه 1: نقشه تقريبى كوفه هنگام قيام امام‌حسين عليه السلام‌

شهر كوفه در سال هفدهم هجرى و بر اساس مهندسى ويژه‌اى شكل گرفت، تا هم كانونى باشد براى مهاجران و هم پايگاهى براى پشتيبانى نظامى مناطق وسيعى كه در فراسوى آن، فتح شده بود.

در قرون اخير، توجّه مستشرقانى مانند:

ولهاوزن(Wellhausen) و لامنس(Lammence) به نقشه كوفه جلب گرديد؛ ولى اوّلين فردى كه به ترسيم نقشه دست زد، مستشرق و باستان‌شناس معروف فرانسوى، لويى ماسينيون(Louis Massignon) (1883- 1962 م) بود. وى كتابى به نام‌du plan de Kufa Explication منتشر ساخت، كه ترجمه فارسى آن،جغرافياى تاريخى كوفه‌ناميده مى‌شود.

بعدها مورّخى تونسى به نام هِشام جَعيط، در تأليف مفصّلى به نام‌Naissance de La Ville Islamique Al /-KUFA : به تصحيح و تكميل كار ماسينيون پرداخت. اين كتاب، با نام:كوفه، پيدايش شهر اسلامى‌، به فارسى ترجمه شده است. نقشه شهر كوفه دردانش‌نامه امام حسين عليه السلام‌برگرفته از اين كتاب است؛ ولى بر اساس آخرين مطالعات تاريخى و جغرافياى تاريخى، نقاطى مانند:

خانه امام على عليه السلام، منازل كسانى چون:

مختار، هانى، طوعه، و خط سيرها و ... به نقشه افزوده گرديد.

گفتنى است كه كار ماسينيون و هشام جعيط و ادامه آن در نقشه‌دانش‌نامه امام حسين عليه السلام‌تقريبى است و آنها را بايد پايه‌اى براى كارهاى كامل‌تر دانست.

...

نقشه 2: خطّ سير كاروان حسينى در منطقه مكّه‌مكرّمه‌

امام حسين عليه السلام پس از آن كه براى بيعت با يزيد تحت فشار قرار گرفت، در 28 رجب سال شصت هجرى، از مدينه خارج و در سوم شعبان، به مكّه وارد گرديد.

محل اقامت ايشان در مكّه، خانه عبّاس بن عبد المطلب واقع در شعب ابى طالب بود.

ايشان تا هشتم ذى حجّه در مكّه توقّف نمود و پس از دريافت نامه مسلم بن عقيل عليه السلام از كوفه و نيز احساس خطر جدّى از ناحيه كارگزاران نظام حاكم در مراسم حج، در هشتم ذى حجّه، مكّه را به قصد كوفه ترك كرد.

گفتنى است كه امام عليه السلام در آغاز حركت، به جاى آن كه از مكّه به سوى شمال شرق و منزل صفاح (نخستين‌منزل مسير مكّه به كوفه) برود، به سمت تنعيم در شمال غرب و در مسير مدينه، حركت كرد و بدين سان، حدود نُه كيلومتر، راه خود را دور نمود. احتمالًا اين اقدام، ترفندى بر ضدّ تعقيب مأموران حكومت بود كه قصد ممانعت از حركت ايشان به سوى كوفه را داشتند.

...

این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة

نقشه 3: خطّ سير كاروان حسينى از مدينه تا كربلا

بر پايه صحيح‌ترينِ گزارش‌ها، كاروان امام حسين عليه السلام پس از چهار ماه و پنج روز اقامت در مكّه، روز سه‌شنبه هشتم ذى حجّه سال شصت هجرى، مكّه را به سوى كوفه ترك كرد؛ امّا هنگامى كه به نزديكى كوفه رسيد، به دليل ممانعت سپاهيان ابن زياد، مجبور به فرود آمدن در كربلا گرديد.

منازلى كه اين كاروان از مكّه تا كربلا طى كرده، به ترتيب، عبارت اند از: 1. تنعيم، 2. صفاح، 3. بستان ابن عامر، 4. ذات عِرق، 5. غمره، 6. مسلح، 7. افيعيّه، 8. معدن بنى سليم، 9. عمق، 10. سليله، 11. ربذه، 12. مغيثة الماوان، 13. نقره، 14. حاجر، 15. سميراء، 16. توز، 17. فيد، 18. اجفر، 19. خزيميّه، 20. زرود، 21. ثعلبيّه، 22. بطان، 23. شقوق، 24. زباله، 25. قاع، 26. عقبه، 27. واقصه، 28. شراف، 29. ذو حسم، 30.

بيضه، 31. عذيب الهِجانات، 32. رهيمه، 33. قصر بنى مقاتل، 34. طف، و 35. كربلا.

بر اساس محاسباتِ انجام شده، كاروان امام حسين عليه السلام، اين منازل را با مسافتى حدود 1447 كيلومتر، در مدّت تقريباً 25 روز، طى كرد و روز دوم محرّم سال 61 هجرى، وارد كربلا شد.

اينك به برخى از منازل اين مسير، با ذكر حوادثى كه در آنها رخ داده، اشاره مى‌گردد:

1. منزل تنعيم: مصادره اموالى كه عامل يمن براى يزيد مى‌فرستاد، به دستور امام حسين عليه السلام.

2. منزل صفاح: ملاقات امام حسين عليه السلام با فَرَزدَق و پرسش از احوال مردم عراق.

3. منزل حاجر (از منطقه بطن الرُّمَه): ارسال نامه امام حسين عليه السلام به اهل كوفه توسّط قيس بن مُسهِر.

4. منزل زَرود: پيوستن زهير بن قين به امام عليه السلام پس از ملاقات با ايشان.

5. منزل ثعلبية: رسيدن خبر شهادت مسلم و هانى به امام عليه السلام.

6. منزل زَباله: رسيدن خبر شهادت عبداللَّه بن يَقطُر و سخنرانى امام عليه السلام واعلام خبر شهادت عبداللَّه و مسلم و هانى توسط امام عليه السلام به همراهان و اعلام اين كه تعهّدى ندارندومى‌توانند باز گردند- كه اكثر افراد، پراكنده‌شدند-.

7. منزل عقبه: رؤياى امام عليه السلام و تعبير آن توسط ايشان به شهادت، و همچنين خبر دادن امام عليه السلام به شهادت قطعى خويش.

8. منزل شِراف: برداشتن آب اضافى و ديدن سپاه حُر از دور، پس از گذشتن از اين منزل.

9. منزل ذو حُسُم: ملاقات با سپاه حر؛ سيراب شدن لشكر حر توسط ياران امام عليه السلام؛ خطبه كوتاه امام پيش از نماز ظهر و نماز جماعت گزاردن دو سپاه به امامت امام عليه السلام؛ برگزارى نماز جماعت عصر به امامت امام عليه السلام؛ سخنرانى ايشان پس از نماز عصر؛ مجادله امام عليه السلام با حر و سپس توافق بر ادامه مسيرى كه به مدينه و كوفه نينجامد.

10. منزل بَيَضه: خطبه امام عليه السلام در برابر سپاه دشمن.

11. منزل عُذَيب الهِجانات: الحاق چهار نفر از كوفه به اردوى امام عليه السلام با راه‌نمايى طرمّاح بن عدى و رسيدن خبر شهادت قيس بن مسهر به امام عليه السلام توسط آنها؛ پيشنهاد طرماح به امام عليه السلام مبنى بر پناه بردن به منطقه اجاء و سلمى.

12. منزل قصر بنى مقاتل: برخورد امام با عبيد اللَّه بن حُرّ جُعفى و درخواست يارى از او و استنكاف او.

13. منزل كربلا: فرود آمدن امام عليه السلام در كربلا، آمدن نامه عبيد اللَّه و فرمان وى به حر مبنى بر متوقّف نمودن كاروان امام عليه السلام، فرود آمدن امام عليه السلام در كربلا.

...

...