احمد قرشی
ابومحمّد احمد بن عیسی بن عبدالعزیز قرشی، از محدّثین قرن دوم و سوم هجری است. وی از نعمان بن عبدالسّلام روایت نموده، و ابوحامد اشعری از او نقل حدیث کرده است.[1]
احمد خفاف
ابوحامد احمد بن [عیسی بن] عمر عمرکی حقّاف، از محدّثین اصفهان است. وی از احمد بن یونس و سمویه روایت می کند، و محمّد بن علیّ بن ابراهیم از او حدیث نقل می نماید.[2]
احمد بیگ اختر گرجی*
احمد بیگ گرجی متخلّص به «اختر» شاعر ادیب، فرزند فرامرز بیک در اصفهان متولّد شد. چندی نزد شاه زادگان زندیّه، ازجمله لطفعلی خان زند به سر برد. پس از به حکومت رسیدن آقامحمّدخان به خراسان رفت. در زمان پادشاهی فتحعلی شاه به سلیمان خان قاجار متخلّص به «عزّت» پیوست، و از مجازات، رهایی یافت. مدّتی بعد، او را به سوء اخلاق متّهم کردند، و زبانش را بریدند. او هم به اصفهان بازگشت، و به تدوین تذکره ای موسوم به انجمن آرا پرداخت؛ امّا موفّق به اتمام آن نشد، و وفات یافت. پس از فوت او در سال 1232ق، برادرش محمّدباقر متخلّص به «نشاطی» دست به تکمیل این تذکره زد؛ امّا موفّق به این کار نشد، و در این اثنا وفات کرد. بالاخره فاضل خان گروسی تذکره احمد بیگ را تکمیل کرد، آن را انجمن خاقان نامید، و از دو برادر به بدی یاد کرد، و حقّ آنان را ضایع نمود. تذکره اختر توسّط مرحوم عبدالرّسول خیّام پور تصحیح شده، و به طبع رسیده است. اختر، خطّ شکسته را خوش می نوشت.
از او است:
[1]ذکر اخبار اصفهان، ج1، ص95.
[2]ذکر اخبار اصفهان، ج1، ص145.
من در سماع از این که حدیث تو می رود ناصح در این که گوشم به پند اوست[1]
احمد قصری
ابوالعبّاس احمد بن فضل بن احمد بن عبداللّه بن محمّد قصری اصفهانی، از محدّثین اصفهان در قرن ششم هجری است. ابوسعد سمعانی در اصفهان از وی حدیث شنیده است. [وی منسوب به «قصر» از محلّه های اصفهان است، و شاید محلّه «باب القصر» یا «درکوشک» همین محلّه «قصر» باشد.]
احمد باطرقانی
ابوبکر احمد بن فضل بن محمّد باطرقانی اصفهانی، از محدّثین و قاریان اصفهان و از اهالی قریه «باطرقان» اصفهان است. در عصر خویش «شیخ القرّاء» بوده است. در سال 372ق متولّد [شده]، و در سال 460ق وفات یافته است. او پس از ابوالمظفّر عبداللّه بن شبیب ضبّی اصفهانی امام جامع اصفهان گردید.
[ابوبکر باطرقانی از ابوعبداللّه محمّد بن اسحاق بن منده، ابراهیم بن عبداللّه بن محمّد بن خورشید قوله، ابوعبداللّه محمّد بن ابراهیم بن جعفر یزدی، ابوبکر محمّد بن اسماعیل طاهری، ابومسلم بن شهدل مدینی، ابومحمّد عبداللّه بن جعفر بن احمد بن فارس اصفهانی، ابوالفضل محمّد بن جعفر بن عبدالکریم جرجانی خزایی] روایت نموده، و علم قرائات را نزد عبدالعزیز محمّد بن عبدالعزیز تمیمی کسایی آموخته است. هم چنین ابوعلی حسن بن احمد بن حسن حدّاد، ابوالفرج سعید بن الرّجاء صیرفی سمسار، امام ابوعبداللّه حسین بن عبدالملک اصفهانی خلاّل، شبیب بن عبدالرّحمان ماربانانی، عبدالسّلام بن محمّد حسن آبادی، ابوالوفاء علیّ بن زید بن شهریار اصفهانی و دیگران از او نقل حدیث کرده اند].
این کتاب ها از او است: 1. الشّواذ 2. طبقات القرّاء 3. المدخل إلی معرفه اساتید القرائات و مجموع الرّوایات.[2]
[1]تذکره دلگشا، صص430 433؛ تذکره میکده، صص297 305؛ مکارم الآثار، ج3، صص950 951؛ سفینه المحمود، ج1، صص159 161؛ حدیقه الشّعراء، ج1، صص90 91؛ سرایندگان شعر فارسی در قفقاز، صص344 351؛ دائره المعارف بزرگ اسلامی، ج7، ص163؛ تذکره انجمن خاقان، صص464 468؛ تذکره شبستان، ص43.
[2]التّحبیر، ج1، ص160؛ الاعلام، ج1، ص186؛ غایه النّهایه، ج1، صص96 97؛ دانشنامه جهان اسلام، حرف «ب»، ج4، صص546 547؛ سیر اعلام النّبلاء، ج18، ص182؛ الانساب، ج2، صص42 39؛ ایضاح المکنون، ج2، ص79؛ هدیه العارفین، ج1، ص73؛ محاسن اصفهان، ص30؛ آثار ملّی اصفهان، ص187.
احمد عنبری اصفهانی
ابوالفوارس احمد بن فضل عنبری اصفهانی، از محدّثین اصفهان است. از خواص اصحاب شیخ ابوالقاسم عبدالرّحمان بن منده و ابوبکر احمد بن موسی بن مردویه اصفهانی بوده، و ابومحمّد نخشبی از او استماع حدیث کرده است.[1]
احمد نجم ثانی
نجم الدّین احمد (احمد بیک خان) خوزانی معروف به امیر نجم ثانی، فرزند فضل اللّه، مؤلّف طراز الاخبار در تاریخ، به فارسی.[2]
احمد اصفهانی
احمد بن فضلی اصفهانی از فضلاء و نویسندگان در قرن یازدهم هجری است. از آثارش کتابت نسخه ای از دیوان خواجه ثنایی است که آن را در 25 رجب سال 1042ق در شهر آگره هندوستان به خطّ شکسته نستعلیق کتابت نموده است. نسخه میکروفیلم آن در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران موجود است.[3]
احمد دیمرتی
احمد بن قاسم بن علیّ بن رستم دیمرتی اصفهانی، ادیب و شاعر، از شعراء و فضلای اصفهان در قرن چهارم هجری است. وی در وصف بهار گوید:
ضحک الرّبیع بمبسم الأنوار و بکی بعینٍ سحّهٍ مدرار
فبد معه اکتسب البسطه بنتها و بضحک ذری الأشجار
و إذا الرّیاح امالها لکانّه ثملٌ یمین لنعمه الاقمار (الاوثار)
والنّرجس الغضّ الجنّی کأنّما تدویره بشظینی مدوار
[1]التّحبیر، ج2، ص381.
[2]فهرست دانشگاه پنجاب، ص409.
[3]فهرست میکروفیلم های دانشگاه، ص89.
حدقت به فوق الزّبرجد فضه تبکی شعاع کواکب الأسحار[1]
احمد اصفهانی
احمد بن کوفی بن ایّوب اصفهانی، از محدّثین اصفهان در قرن سوم هجری است. وی در نیشابور ساکن بوده است. از محمّد بن عبداللّه بن حسن بن حفص روایت می کند، و ابوالقاسم عبداللّه بن حسین بوبالویه از او نقل حدیث می نماید.[2]
احمد مدینی
ابوجعفر احمد بن مجاهد بن محمّد بن عبداللّه مدینی از محدّثین قرن سوم هجری است. وی اصلاً از اهالی مدینه (شهرستان) اصفهان بود، سپس در محلّه کوشک ساکن شد، و سرانجام به قریه «خرجان» رفت، و در سال 290ق در آن جا وفات نمود. وی از ابوبکر بن ابوشیبه، عثمان بن ابوشیبه، عبداللّه بن عمر بن ابان روایت نموده است. طبرانی در معجم الصّغیر از او نقل حدیث کرده است.[3]
احمد اصفهانی
ابوبکر احمد بن محمّد اصفهانی، عالم فاضل ادیب، مؤلّف کتابی در ملل و نحل است، و در حدود سال 451 هجری وفات یافته است.[4]
احمد اصفهانی
احمد بن محمّد اصفهانی، از فضلاء و حکماء اصفهان است. از آثار او: بندی در پنج سطر با عنوان «قال من زعم أنّ الحرکه لا وزن له...» از وی نقل شده است، این مطلب در
[1]محاسن اصفهان، ص65.
[2]ذکر اخبار اصفهان، ج1، ص139.
[3]احقاق الحق، ج9، ص38 و ج18، ص366؛ ذکر اخبار اصفهان، ج1؛ طبقات المحدّثین، ج3، ص120.
[4]الذّریعه، ج1، ص34.
مجموعه شماره 3480 میکروفیلم های دنشگاه تهران وجود دارد.[1]
احمد اصفهانی
ابوبکر احمد بن محمّد اصفهانی، از محدّثین اصفهان است، و از عبداللّه بن محمّد بن حافظ روایت می کند.[2]
احمد اصفهانی
ابوالحسین احمد بن محمّد اصفهانی، از محدّثین اصفهان در قرن پنجم هجری است. طبرانی در کتاب معجم الکبیر از او روایت می کند. قاضی احمد بن حسین دینوری و ابن سنّی هم از او نقل حدیث می نمایند. فوت او در سال 433ق روی داده است.[3]
احمد اصفهانی
ملاّاحمد بن آقامحمّد اصفهانی، در سال 1247ق مالک نسخه ای از شافیه ابن حاجب بوده است.
نسخه، جزو کتب صدر هاشمی در کتابخانه دانشکده ادبیّات اصفهان محفوظ است.[4][ظاهراً صاحب عنوان از فضلاء و ادبای اصفهان است].
احمد افریقی
ابوالحسن احمد بن محمّد افریقی، ساکن اصفهان معروف به «متیم»، از ادباء و شعرای قرن چهارم و پنجم هجری. وی در سال 415ق وفات نموده است، و کتب زیر از او است:
1. الانتصار المبنی عن فضل المتنبّی 2. دیوان شعر بزرگ 3. الشّعراء و النّدماء[5].
[1]فهرست میکروفیلم های دانشگاه تهران، ج2، ص151.
[2]احقاق الحق، ج14، ص301.
[3]مرآه الجنان، ج3، ص54.
[4]نشریّه دانشکده ادبیّات اصفهان، سال دوم شماره 2 و 3، ص137.
[5]هدیه العارفین، ج1، ص72.
احمد صحّاف
ابوعلیّ بن محمّد بن ابراهیم صحّاف، از محدّثین اصفهان است. محمّد بن اسحاق از وی روایت می کند، و او از ابوجعفر زید بن ابوموسی اصفهانی حدیث نقل می کند.[1]
احمد طیفورآبادی اصفهانی
ابوالفتح احمد بن محمّد بن ابراهیم طیفورآبادی اصفهانی، از محدّثین اصفهان است. از قریه «طیفورآباد» اصفهانی بوده، و از محمّد بن ابراهیم مقری استماع حدیث نموده، و از او حدیث نوشته [است].[2]
احمد اصفهانی
ابوجعفر احمد بن محمّد بن ابی خالد اصفهانی، از محدّثین قرن سوم و چهارم هجری است. وی در نیشابور ساکن بوده، و در جمادی الآخر سال 303ق وفات یافته، و در مقبره باب معمر نیشابور دفن شده است.[3]
احمد اصفهانی
ابوسعید احمد بن محمّد بن ابی سعد بغدادی اصفهانی از محدّثین اصفهان است. وی از عبداللّه بن یوسف اصفهانی روایت کرده است. ابوسعید الاعرابی و ابوالمظفّر محمّد بن احمد بن جعفر کوسج از او نقل حدیث نموده اند.[4]
احمد ویری اصفهانی
احمد بن محمّد بن ابی عمرو بن ابی بکر ویری اصفهانی، از محدّثین اصفهان است. [ساکن قریه «ویر» بود که اکنون به شهر کوهپایه معروف است]. حافظ بن بخار گوید که در
[1]ذکر اخبار اصفهان، ج1، ص331.
[2]معجم البلدان.
[3]تاریخ نیشابور، ص43.
[4]احقاق الحق، ج4، صص328 و 204.
منزل او در قریه «ویر» از او استماع حدیث کردم که از حافظ ابوموسی محمّد بن عمرو روایت می نمود.[1]
احمد خوزی اصفهانی
ابونصر احمد بن محمّد بن ابوالقاسم بن فلیزه امین خوزی اصفهانی از محدّثین اصفهان است.
ساکن کوی خوزیان اصفهان بوده، و از ابوالعلاء سلیمان بن عبدالرّحیم حسن آبادی و ابوعمرو بن منده استماع حدیث کرده، و در چهارشنبه 13 شوّال 531ق وفات یافته است.[2]
احمد جلکی اصفهانی
ابوسعد احمد بن محمّد بن ابی نصر ضریر ارجانی جلکی اصفهانی از محدّثین قرن ششم هجری، در اصفهان ساکن بوده، از فاطمه جوزدانی حدیث شنیده، و در ربیع الاوّل 606ق وفات یافته است.[3]
احمد بغدادی
ابوسعد احمد بن محمّد بن احمد بغدادی اصفهانی از محدّثین اصفهان در قرن ششم هجری است. یافعی درباره او گوید: «کان ثقه خیراً یحفظ صحیح مسلم». در سال 540ق وفات یافته است. وی از ابوعمرو عبدالوهاب بن محمّد بن اسحاق عبدی، ابومنصور محمّد بن احمد بن علی سینی و ابواسحاق ابراهیم بن محمّد بن ابراهیم طیان روایت می کند.[4]
[1]معجم البلدان، ج5، ص386.
[2]معجم البلدان، ج2، ص404.
[3]معجم البلدان، ج1، ص144.
[4]مرآه الجنان، ج3، ص273؛ تبیین کذب المفتری، ص429.
احمد قصّار
ابوبکر احمد بن محمّد بن احمد بن جعفر قصّار شافعی تمیمی از محدّثین اصفهان در قرن چهارم هجری است. از ابی علیّ بن عاصم، عبداللّه بن خال دارانی، عبداللّه بن جعفر محمّد بن اسحاق بن عباد بصری از او روایت می کنند. وی در سال 399 وفات یافته است.[1]
احمد یزدی
ابوبکر احمد بن محمّد بن احمد بن جعفر اصفهانی معروف به یزدی، فاضل محقّق، ادیب لغوی نحوی. در اصفهان ساکن بوده، و در قرن چهارم هجری می زیسته است. از احمد بن محمّد بن موسی ملحمی و حسن بن محمّد زعفرانی روایت می کند. احمد بن علی شافعی از او نقل حدیث کرده است.[2]
احمد تمیمی
ابوبکر احمد بن محمّد بن احمد بن حارث تمیمی اصفهانی مقری ادیب، از محدّثین قرن چهارم و پنجم هجری است. در سال 349ق در اصفهان متولّد شد، و در ربیع الاوّل سال 430 به نیشابور رفت، و در آن شهر وفات یافت، و در مقبره «شاهنبر» پهلوی ابواسحاق اُرموی مدفون گردید. ابوعلی جامع بن حسن بن علی بیهقی از او حدیث شنیده است.[3]
احمد فیج
ابوبکر احمد بن محمّد بن احمد بن حسین بن محمّد اصفهانی معروف به «فیج» از محدّثین اصفهان است، در همدان ساکن بوده، و از ابوبکر احمد بن عبدان بن محمّد
[1]ذکر اخبار اصفهان، ج1، ص169؛ احقاق الحق، ج15، ص330.
[2]معجم الادباء، ج8، ص273؛ دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج1، ص250؛ احقاق الحق، ج4، ص273 و ج16، ص567.
[3]التّحبیر، ج1، ص156.