زاده به اقامه جماعت پرداخت. وی در انجام امور خیریه و مجالس علمی و انجمن های خیریه سعی و کوشش وافر مبذول می دارد و در کمک به نیازمندان و حل مشکلات شرعی و اجتماعی مردم پیش قدم بوده است. از اقدامات او تأسیس مؤسسه علمی و فرهنگی میرداماد در تهران است. وی در کمک به مبارزان انقلاب در سال 1357ش فعالانه عمل نموده و در جریان جنگ ایران و عراق به پشتیبانی از رزمندگان پرداخته و برای جمع آوری کمک اقدام نموده و در جبهه نیز حضور داشته است.
وی رساله ای مختصر در احوال سادات میردامادی و سلسله نسب و علماء آنها تألیف نموده که در حاشیه تذکره القبور به طبع رسیده است.
او از آیات عظام شیخ مهدی مازندرانی، مرعشی نجفی و سیّد جمال الدّین گلپایگانی اجازه دارد.[1]
میرزا محمّد جعفر میردامادی
میرزا محمّدجعفر بن میرزا محمّدحسین میردامادی سدهی عالم فاضل، در سال 1260ق متولّد شده و از اصفهان در خدمت آقا میرزا محمّدباقر چهارسوقی صاحب روضات و برادرش آقامیرزا محمّدهاشم چهارسوقی و حاج شیخ محمّدباقر نجفی تلمّذ نمود. در قناعت و زهد و تقوا مشهور بود و سرانجام در سال 1335ق در هنگام گرفتن وضو به سکته قلبی مبتلا شده و وفات یافت و در روستای «اندوان» سِدِه [خمینی شهر کنونی] مدفون شد.[2]
[1]خمینی شهر شهری که از نو باید شناخت، صص 288-276؛ لطائف غیبیه: مقدمه، ص سی و چهار؛ رجال اصفهان یا تذکرهالقبور، ص236.
[2]رجال اصفهان یاتذکره القبور، ص238؛ دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج1، صص 438 و 439؛ لطائف غیبیّه، ص32.
میرزا محمّدجعفر طرب نائینی
میرزا محمّدجعفر متخلّص به «طرب» فرزند میرزا محمّد حسین نائینی شاعر، ادیب و منشی دانشمند، در اصفهان متولّد شده و در این شهر نزد ملّا محمّدعلی عقدائی، صرف و نحو، منطق، تفسیر و معانی و بیان را فراگرفت و علوم عقلی را از ملّامحمّد اسماعیل واحدالعین آموخت. در عرفان نیز محضر ملّا ولی اللَّه هزارجریبی مازندرانی را درک کرد و عروض وقافیه را از آقا محمّدکاظم واله اصفهانی کسب نمود. سپس به تهران رفته و مورد عنایت میرزا عبدالوهاب معتمد الدّوله (نشاط) قرار گرفت. پس از چندی به خدمت محمّدولی میرزا قاجار حاکم یزد در آمده و ریاست دیوان انشاء را به دست آورد.[1]
[سال دقیق وفات او به دست نیامد.
شعر را به عربی، فارسی و ترکی نیکو می سرود و در انشاء و ترسّل در روزگار خویش کم نظیر بود.
کتب زیر از تألیفات اوست:
1. خزینه طرب، که دیوان اشعار اوست 2. جامع جعفری، در تاریخ یزد که به دستور عبدالرّضاخان حاکم یزد و به نام فتحعلی شاه تألیف شده است. این کتاب به همّت استاد ایرج افشار به چاپ رسیده است. 3. قواعد السّیاقیّه که نسخه خطی آن در کتابخانه ملی تبریز موجود است. 4. قواعد زبان ترکی 5. لُبِّ لباب 6. منشات (این سه کتاب نیز در کتابخانه ملی تبریز موجود است)[2]]
از اوست:
[1]مجمع الفصحاء، ج5، ص714؛ الذریعه، ج7، ص151؛ دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج2، ص750؛ تذکره سخنوران نائین، صص 83-81؛ دیوان طرب اصفهانی، صص 235 و 236؛ تذکره شبستسان، ص735؛ تذکره حدیقه الشعراء، ج2، ص114.
[2]فهرست کتابخانه وزیری، ج2، ص483؛ نسخه های خطی، ج4، ص308؛ فهرست نسخه های خطی فارسی، ج1، ص187.
آنکه از تیغ جفا کشت «طرب» را و برفت
کاش می گفت دگر وعده دیدار کجاست
ملّا محمّد جعفر جاپلقی اصفهانی
ملّامحمّد جعفر بن حسینعلی جاپلقی اصفهانی، از فضلاء و دانشمندان قرن سیزدهم هجری بوده و کتاب «تذکره الاصول» را به عربی درباره علم اصول به رشته تحریر در آورده و در یازدهم جمادی الاولی سال 1226ق از تألیف آن فراغت یافته است.
نسخه به خط محمّد قاسم بن عبداللَّه دهقی در سلخ ماه صفر سال 1230ق کتابت شده و به شماره 1954 در کتابخانه آیت اللَّه مرعشی در قم موجود است.[1]
محمّد جعفر اصفهانی*
محمّد جعفر بن رجبعلی اصفهانی، خوشنویس توانای قرن سزدهم هجری است. در اصفهان ساکن بود و برای میرمحمّدمهدی امام جمعه کتابت می کرد.
وی مجلداتی از کتاب «اسفار» تألیف ملّا صدرای شیرازی را در سالهای 1280 و 1281ق کتابت نموده است و در کتابخانه سلطنتی سابق نگهداری می شود.[2]
شیخ محمّدجعفر اصفهانی
شیخ محمّدجعفر بن محمّدرضا اصفهانی، از فضلای قرن سیزدهم هجری است.
ظاهراً در اصفهان شاگرد ملّاعلی میرزا بوده است.
این کتابها از تألیفات اوست:
1. الادعیه المجرّبه 2. زینه العابدین، نسخه خطی آن در کتابخانه آیت اللَّه گلپایگانی
[1]فهرست مرعشی، ج5، ص327؛ الذریعه، ج4، ص23.
[2]احوال و آثار خوشنویسان، ج4، ص1154.
موجود است. 3. جواب نامه[1]
[ظاهراً از طرفداران فرقه شیخیه بوده و نوه ملّامحمّدباقر بن ملّا محسن شیرازی، ساکن محلّه خوزان سِدِه ماربین (خمینی شهر) است.]
محمّدجعفر رجائی
محمّدجعفر صحّاف متخلّص به «رجائی» بن محمّدرضا، شاعر و ادیب هنرمند، در سال 1292ق در اصفهان متولّد شد و در این شهر به تحصیل پرداخت.[2][در صحافی ابتدا نزد آقا محمّد تقی صحاف به شاگردی پرداخت امّا چون استاد در یاد دادن فنون کار بخل می ورزید، نزد آقا محمّدحسین صحّاف رفت و در هنر صحّافی و تجلید، از اساتید زبردست اصفهان شد.[3]]
طبع شعر نیز داشت و طبعش به شوخی و هزل مایل بود و از اعضای اوّلیه انجمن ادبی شیدا در اصفهان به شمار می رفت.
وی سرانجام در 8 صفر 1365ق وفات یافت.
از اوست:
مدح و تحسین نیست در خور مردمان پست را
خیره تر سازد مدارا زنگی بد مست را
میرزا محمّدجعفر غیرت اصفهانی
میرزا محمّدجعفر غیرت [بن میرزا محمّد سعید] موسوی اصفهانی، شاعر ادیب. در اصفهان به تحصیل ادبیات و علوم دینی مشغول بوده و در سال 1215ق وفات یافته
[1]تراجم الرّجال، ج2، ص646؛ فهرست گلپایگانی، ج1، ص291.
[2]تذکره شعرای معاصر اصفهان، صص 209 و 210.
[3]تاریخ اصفهان (هنر و هنرمندان)، صص 374-372.
است.[1]
[در کتابخانه مرکز احیاء میراث اسلامی در قم مجموعه ای شامل «رساله معمّا» تألیف جامی و «عروض سیفی» تألیف سیفی بخاری موجود است که غیرت یادداشتی مبنی بر این که این کتابها را در سال 1210ق مطالعه و تصحیح نموده بر روی یکی از برگهای مجموعه نوشته است.[2]]
از اوست:
افسوس که تابوی گلی بود به گلشن
صیاد نیاویخت ز گلبن قفس ها
محمّدجعفر اَهَری
محمّدجعفر بن سلطانی علی اهری، از فضلاء قرن یازدهم هجری است. در اصفهان به کسب علم مشغول بوده و کتاب «استبصار» شیخ طوسی را در شب جمعه غرّه ربیع الآخر 1074ق در اصفهان به خط نسخ کتابت نموده است. این نسخه به شماره 8 در کتابخانه علّامه طباطبائی دانشگاه علوم پزشکی شیراز موجود است.[3]
جعفر اصفهانی
جعفر بن سلمه اصفهانی، از محدّثین قرن سوم هجری است. علّامه شیخ آقابزرگ طهرانی، در ضمن اسامی کسانی که از محمّد بن علی بن ابراهیم بن هاشم قمی، روایت می کنند، غیر از شیخ صدوق علیه الرّحمه، عدّه ای را ذکر می کند که از آن جمله است: جعفر بن سلمه اصفهانی[4]
[1]لغت نامه دهخدا، ذیل «غیرت»، ص413؛ الذریعه، ج9، ص797؛ تذکره روز روشن، ص591؛ ریحانه الادب، ج4، ص260؛ حدیثه الشعراء، ج2، ص1272؛ تذکره مجمع الفصحاء، ج5، ص766؛ تذکره آتشکده، نیمه دوم، صص 632-631؛ تذکره اختر، ص151؛ مکارم الآثار، ج2، ص372.
[2]فهرست احیاء، ج1، ص67.
[3]نسخه پژوهی، ج2، ص112.
[4]نوابع الرّواه، ص168.
[آیت اللَّه خوئی نام او را «جعفر بن سلیمان» بدون قید «اصفهانی» می نویسد و معتقد است نام پدرش تحریف شده است.[1]]
محمّدجعفر دشت بیاضی
محمّدجعفر بن سلیمان بن محمّد تقی دشت بیاضی قائنی، از علماء و فضلای قرن یازدهم هجری است. وی نزد موسی حسینی خادم تونی و علّامه ملّامحمّد باقر مجلسی به تحصیل پرداخت. در پشت نسخه ای از کتاب کافی اجازه علّامه مجلسی برای او به تاریخ محرم 1086ق و اجازه خادم تونی، در اوائل جمادی الثّانی 1077ق مشهود است. این نسخه به شماره 860 در کتابخانه آیت اللَّه مرعشی موجود است.[2]
صاحب عنوان برای تحصیل به اصفهان آمده و سالها در این شهر ساکن بوده است.
سیّد جعفر حسینی
سیّد جعفر بن سیّد محمّدشفیع حسینی، از فضلاء اوایل قرن دوازدهم هجری است. وی کتاب «الاربعون حدیثاً» تألیف علّامه مجلسی را به خط نسخ در دوشنبه 20 ذی الحجه 1112ق کتابت کرده است. در حاشیه نسخه مطالب فراوانی از «اربعون حدیث» شیخ بهائی و «مرآه القعول» علّامه مجلسی نقل شده است.
نسخه به شماره 1447 در کتابخانه آیت اللَّه مرعشی موجود است.[3]
[وی ممکن است فرزند میرمحمّدشفیع مستوفی مؤلف کتاب «بحر الفوائد» باشد. همچنین احتمال می دهیم او همان ابوالمظفر محمّد جعفر حسینی مؤلّف «التّحفه النّوابه» باشد. واللَّه اعلم.]
وی همچنین نسخه ای از کتاب «الاستبصار» تألیف: سیّد مرتضی را به خط نسخ در
[1]معجم رجال الحدیث، ج4، ص68؛ تاریخ تشیع اصفهان، ص197.
[2]فهرست مرعشی، ج3، ص50؛ زندگینامه علّامه مجلسی، ج2، ص21؛ علّامه مجلسی بزرگمرد علم و دین، صص 347 و 348.
[3]فهرست مرعشی، ج4، ص349.
سه شنبه 14 صفر 1115ق کتابت نموده که به شماره 296 در کتابخانه علّامه طباطبائی دانشگاه علوم پزشکی شیراز موجود است.[1]
محمّدجعفر رویدشتی
محمّدجعفر بن محمّد شفیع رویدشتی اصفهانی، از فضلاء قرن دوازدهم هجری است. او در سال 1131ق مالک «حاشیه ملّا میرزاجان باغنوی» بوده است.[2]
محمّدجعفر نائینی
محمّدجعفر بن محمّدشفیع نائینی، از فضلای قرن دوازدهم هجری است. وی ظاهراً از شاگردان ملّامحمّدجعفر سبزواری بوده است. وی کتابهای «الوتیره»، «رؤیهالهلال» و «التّکبیرات السّبع، تألیف ملّامحمّد جعفر بن ملّا محمّد باقر محقّق سبزواری را در رجب 1122ق کتابت نموده که به شماره 478 در کتابخانه آیت اللَّه مرعشی موجود است.[3]
ملّا محمّدجعفر اصفهانی
ملّامحمّد جعفر بن محمّد صادق، عالم فاضل، از علمای قرن دوازدهم هجری. وی کتاب «دستور دعای سیفی» را به فارسی در ربیع الاوّل 1134ق برای میرزا ابوالحسن تألیف نموده است. متن دعا به خط میرزا احمد نیریزی و تاریخ کتابت سال 1123ق می باشد. این نسخه به شماره 3146 در کتابخانه آستان قدس رضوی در مشهد مقدس موجود است.
صاحب عنوان در اصفهان ساکن بوده و بعد از سال 1134ق وفات یافته است.[4]
[1]نسخه پژوهی، ج2، ص115.
[2]الکواکب المنشره، ص135.
[3]فهرست مرعشی، ج2، ص84.
[4]الذریعه، ج8، ص153؛ الکواکب المنتشره، ص137؛ فهرست الفبائی رضوی، ص249.
ملّا محمّد جعفر وصاف اصفهانی
ملّا محمّد جعفر بن آقا محمّد صادق اصفهانی از فضلاء و نویسندگان کتب در قرن سیزدهم هجری. در سال 1268ق کتاب «شرح تصریف» ملّاسعد تفتازانی را در حال دماغ سوختگی و بی دماغی کتابت نموده است. نسخه به شماره 689 در کتابخانه آیت اللَّه گلپایگانی موجود است.[1]
میرزا محمّد جعفر اسیر اصفهانی*
میرزا محمّد جعفر متخلّص به «اسیر» بن محمّد صادق شریف اصفهانی، شاعر ادیب و طبیب لبیب، از شعرا و دانشمندان قرن دوازدهم هجری. در اصفهان متولّد شده و از دانشمندان این دیار از جمله آقا محمّد بیدآبادی[2]و محمّد نصیر طبیب اصفهانی، بهره کامل برده و در انواع فنون علم و ادب خصوصاً شعر و ادبیات، انشاء، تاریخ، طب، ریاضیات، نجوم، هیأت، حکمت و... استاد بوده است. سپس به یزد آمده و در آنجا به طبابت مشغول شده است.
شیخ عبدالنّبی قزوینی از علمای متبحّر قرن دوازدهم هجری در آن زمان ساکن یزد بوده و از رفقای صمیمی و معاشران او بوده، در کتاب خود با اوصاف و القاب عالی او را ستوده و مراتب عالی علم و فضیلت او را بیان نموده است.[3]
اما تذکره نویسان و شعرای معاصر او ضمن اینکه به مقام علمی و ادبی او و حذاقت وی در طب اذعان و اعتراف نموده اند، او را به خاطر غرور و نخوت و بُخل زیاد نکوهش کرده اند.[4]
هنگامی که آذر بیگدلی مشغول تألیف «تذکره آتشکده» بود و احوال معاصرین را می نگاشت، شخصی را به یزد فرستاد تا تعدادی از اشعار او را اخذ کرده و نزد آذر
[1]فهرست گلپایگانی، ج2، ص111.
[2]تجربه الاحرار، ص175.
[3]تتمیم امل الآمل، صص97 و 98.
[4]تذکره اختر، ص30؛ تذکره سفینه المحمود، ص147.