سیّد حسین محمودی خوراسکانی*
سیّد حسین محمودی خوراسکانی، عالم فاضل فرزند حاج میرزا عبدالعلی بن میر محمّدصادق، از فضلاء و علمای حاضر.
در سال 1329ق در خوراسکان متولّد شده و در اصفهان نزد شیخ محمّد حسن عالم نجف آبادی، حاج آقا رحیم ارباب، آقا سیّد محمّدرضا خراسانی و حاج آقا حسین خادمی به تحصیل پرداخت. سپس در خوراسکان به اقامه جماعت و موعظه و خطابه مشغول شد.
وی در سال 1423ق وفات یافته و در حرم امامزاده ابوالعباس خوراسکان مدفون شد.[1]
محمّدحسین خوراسکانی
محمّدحسین بن عبدالفیاض خوراسکانی، از فضلاء قرن سیزدهم هجری است. از اهالی قصبه «خوراسکان» جی اصفهان بود و در ماه ربیع الاوّل 1258ه.ق نسخه ای از کتاب «مغنی اللبیب» را به خط نسخ کتابت کرد. این نسخه به شماره 9747 در کتابخانه آستان قدس رضوی موجود است.[2]
میرزا محمّد حسین شمیم اصفهانی
میرزا محمّد حسین اصفهانی معروف به پیر فرزند عبدالکریم شیرازی اصفهانی، شاعر، خوشنویس و ادیب فاضل، از دانشوران قرن دوازدهم هجری. اجدادش از شیراز به اصفهان آمدند و او در اصفهان به دنیا آمده و علم و ادب آموخت. در زمان نادر شاه به قضای لشکر منصوب شد و چندی بعد به کلانتری اصفهان برگزیده شد و کمی بعد در سال 1159ق به دستور نادر شاه کشته شد. خط شکسته را خوش می نوشت. شعر را نیز
[1]رساله خوراسکان (تألیف: محمّدعلی ربّانی خوراسکانی): خطی.
[2]فهرست رضوی، ج12، ص446؛ خورشید جی، ص312.
نیکو می سرود و «شمیم» تخلّص می کرد.
از اوست:
ز سوز عشق تو آن را که نیم جانی هست
چو شمع تا نفس واپسین زبانی هست[1]
شیخ محمّد حسین واعظ شیرازی
شیخ محمّد حسین واعظ بن حاج عبدالکریم شیرازی، عالم فاضل واعظ. وی نواده دختری شیخ محمّد تقی رازی، در اصفهان ساکن بود و به وعظ و خطابه مشغول بود. در سالهای جوانی در جمعه غرّه شوال 1288ق وفات یافته، در ضلع شرقی تکیه مادر شاهزاده در تخت فولاد مدفون شد.
ماده تاریخ وفاتش را «بهاء» گفته است:
از پی تاریخ او «بهای» حزین گفت:
«شیخ حسین از زمانه کام ندیدی»[2]
حسین ایلیا*
استاد حسین ایلیا فرزند عبداللَّه بن استاد آقاجان کاشی پز اصفهانی. هنرمند برجسته کاشی سازی اصفهان در سال 1301ش در اصفهان متولّد شد. در نوجوانی نزد پدر و سپس عمویش به هنر کاشی سازی پرداخت و آنرا فرا گرفت.
کاشی کاری مسجد سلطانی سمنان، سردرب ارگ سمنان، زیر گنبد باغ رضوان ارومیه، مسجد امام و گنبد آن در اصفهان، حرم مطهر حضرت زینب و حضرت
[1]تذکره آتشکده، نیمه دوم، 524؛ تذکره سفینه المحمود، ج2، ص491؛ لغت نامه دهخدا، ذیل شمیم، ص614: نتایج الافکار، ص395؛ تذکره شمع انجمن، ص372؛ تتمیم امل الآمل، صص 129 و 130؛ شهداء الفضیله، ص254؛ خاندان شیخ الاسلام اصفهان، ص132؛ الذریعه، ج9، ص546؛ دانشمندان و سخن سرایان فارس، ج2، ص319.
[2]دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج1، ص545؛ سیری در تاریخ تخت فولاد، ص95؛ گلشن اهل سلوک، صص 206 و 207.
رقیه(علیهماالسلام) در سوریه، حمام گنجعلی خان کرمان، کاخ نیاوران در تهران، کاخ گلستان در تهران، مسجد اعظم قم، حسینیه بنی فاطمه اصفهان و دهها نمونه کاشیکاری دیگر از آثار هنری به جای مانده از استاد حسین ایلیا است.[1]
حسین اصفهانی
حسین بن عبداللَّه بن محمّد بن محمّد حسین اصفهانی [از کاتبان قرن سیزدهم هجری ]در سال 1293ق کتاب «سیف الذّاکرین» به فارسی را که عبارت از مجالس و مطالبی راجع به منبر می باشد را کتابت نموده است. نسخه به شماره 982 در کتابخانه آیت اللَّه گلپایگانی موجود می باشد.[2]
حسین اُسواری اصفهانی
حسین بن عبداللَّه بن نمراذ اُسواری اصفهانی، از محدّثین اصفهان در اوایل قرن چهارم هجری است.
وی از محمّد بن یحیی بن منده و عبداللَّه بن محمّد بن عمران حدیث شنیده است.[3]
ملّا حسین گریان اردستانی
ملّا حسین متخلّص به «گریان» ابن ملّا عبداللَّه شهرابی اردستانی، واعظ صالح و ادیب شاعر، از نویسندگان زبردست و شعرای عالیقدر و وعاظ محترم بوده و سرانجام در سال 1310ق به مرض وبا در تهران وفات یافته است.
کتب زیر از تألیفات اوست:
1. «انوار المجالس» در دو جلد مطبوع، که در سالهای 1280 تا 1299ق تألیف شده است. 2. «تخمیس دوازده بند محتشم کاشانی» 3. «حمله مختاریه»، [که در سال
[1]مصاحبه با استاد حسین ایلیا در5 مرداد1373ش.
[2]فهرست گلپایگانی، ج2، ص104.
[3]ذکر اخبار اصفهان، ج1، ص282.
1323ق به طبع رسیده است.] 4. «تذکره الحال» 5. «صومّیه» 6. «طریق البکاء»، به فارسی، که در سال 1273ق به طبع رسیده و در سالهای 1303 و 1311 مجدّداً به چاپ رسیده است. 7. «عشرهالنساء»[1]
میرزا محمّد حسین اژه ای
میرزا محمّد حسین اژه ای ابن ملّا عبداللَّه بن ملّا علی اکبر اژه ای اصفهانی، عالم فاضل متّقی، متوفی شب چهارشنبه ذیقعده 1302ق مدفون در تکیه اژه ای ها نزدیک مزار ملّا اسماعیل خواجوئی در تخت فولاد اصفهان.[2]
محمّد حسین فریدنی
محمّد حسین بن عبداللَّه فریدنی خطاط نسخ نویس. در روز پنج شنبه ربیع الاوّل 1236ق کتابت نسخه ای از «حقایق» فیض کاشانی را به خط نسخ به پایان رسانیده و کتاب به شماره 2494 در کتابخانه ملّی ملک در طهران موجود است.[3]
حسین خَلاّل اصفهانی
ابو عبداللَّه حسین بن عبدالملک بن حسین خَلاّل (حکاک) اصفهانی ادیب، از محدّثین و ادبای قرن ششم هجری است.
پسر عمویش ابومحمّد بختیاربن محمّد خلاّل، از مشایخ ابن عساکر مؤلّف تاریخ دمشق است. ابوالقاسم ابراهیم بن منصور بن ابراهیم سلمی (خبّاز) و ابوطاهر احمد بن
[1]دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج1، ص545 و 546؛ الذریعه، ج2، صص 439 و 440 و ج4، ص30 و 10 و ج15، صص 164 و 165؛ نقباء البشر، ج2 صص 559 و 560؛ فهرستواره کتابهای فارسی، ج3، ص1630.
[2]رجال اصفهان یا تذکره القبور، ص209؛ دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج2، ص822.
[3]فهرست ملک، ص263.
محمود بن احمد ثقفی از او نقل حدیث می کنند.[1]ابوالقاسم اسماعیل بن محمّد بن فضل تیمی اصفهانی نیز در سال 532ق نزد او به قرائت حدیث پرداخته است.[2]
میرزا محمّد حسین ولی اللهی
میرزا محمّد حسین ولی اللهی فرزند آملّا عبداللَّه، از نقاشان معاصر اصفهان است. در فن نقاشی استاد بوده و در دبیرستانهای اصفهان به تدریس درس هنر مشغول بوده است.[3]] وی سرانجام در دوشنبه 10 اسفند 1342ش وفات یافته و در صحن تکیه سیّد العراقین واقع در تخت فولاد به خاک سپرده شده است.[4]]
دکتر حسین مولوی*
دکتر حسین مولوی ابن عبدالمولی بن شیخ محمد حسین مولوی خوانساری، از اساتید دانشگاه در سال 1321ش در اصفهان متولد شده و پس از تحصیلات ابتدایی و متوسطه، در آمریکا ادامه تحصیل داده و سرانجام موفق به اخذ دکترای روانشناسی تربیتی از دانشگاه ایالتی تگزاس آمریکا شده است. پس از بازگشت به ایران به تدریس در دانشکده علوم تربیتی دانشگاه اصفهان پرداخت.
از آثار ایشان ترجمه «اصلاح رفتار ناسازگار» نوشته «اُوْ اِنْریک» به چاپ رسیده است.
[1]تبیین کذب المفتری، صص 418 و 333 و 379 و 402؛ التّحبیر، ج1، ص131.
[2]فهرست خطی احیاء، ج2، صص 226-223.
[3]دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج2، ص754.
[4]تخت فولاد یادگار تاریخ: خطی.
ملّا محمّد حسین رضوانی جرقوئی
ملّا محمّد حسین رضوانی نیک آبادی جرقویه ای فرزند رضا عبدالهادی شاعر ادیب و خوشنویس. از سخنوران معاصر، در محل تولّد خود کسب معلومات کرده و به تعزیه خوانی سرگرم بوده است. وی مجموعه ای از اشعار مناسب تعزیه خوانی را به نام «جُنگ» گردآوری کرده است.[1]
حسین اصفهانی
حسین بن عزیزاللَّه اصفهانی، از فضلاء و نویسندگان کتب در قرن سیزدهم هجری است.
وی کتاب «نماز برهنه» که فتاوای مرحوم سیّد حجّهالاسلام شقتی (به فارسی) در آن توسط شیخ محمّد حسین طهرانی کربلائی جمع آوری شده را در سال 1246ه.ق کتابت نموده است.
ظاهراً صاحب عنوان از شاگردان درس سیّد حجهالاسلام است.[2]
میرزا حسین آفارانی
میرزا حسین بن شیخ علی آفارانی، از وعاظ معاصر اصفهان و از اهالی قریه «آفاران» در غرب شهر اصفهان [که اکنون به شهر پیوسته و از محله های اصفهان به شمار می رود ]متوفّی 14رمضان المبارک سال 1401ق مدفون در تکیه آقا محمّد بیدآبادی.[3]
کمال الدّین حسین اصفهانی
کمال الدّین حسین بن میرزا علی اصفهانی، از فضلاء قرن یازدهم هجری است. ظاهراً از شاگردان میر سیّد احمد علوی عاملی بوده است.
[1]گرگویه، ص187.
[2]بیان المفاخر، ج1، صص 305 و 310.
[3]سیری در تاریخ تخت فولاد، ص195.
وی کتاب «جامع الفوائد»، در شرح «لغز لوامع ربّانی» را تألیف نموده است. این نسخه در شماره 7432 در کتابخانه آیت اللَّه مرعشی در قم موجود است.[1]
کتاب «لوامع ربّانی» از تألیفات سیّد احمد بن زین العابدین علوی عاملی می باشد.
محمّد حسین اصفهانی
محمّد حسین بن مجدالدّین علی اصفهانی [از کاتبان قرن دهم هجری] از آثارش کتابت برگی از کتاب «اختیار الرّجال» شیخ طوسی است که ضمن مجموعه شماره 6877 در کتابخانه آیت اللَّه مرعشی در قم موجود است.[2]
سیّد محمّد حسین بختیاری
سیّد محمّد حسین بن سیّد علی بن ابوالقاسم بن محمّد حسن بختیاری، عالم فاضل و فقیه متبحّر، در سال 1304ق متولّد شده و پس از تحصیل مقدمات به نجف اشرف مهاجرت نموده و به درس آخوند خراسانی و میرزا محمّد تقی شیرازی حاضر شد. سپس خود حوزه درس و بحث تشکیل داد و جمعی کثیر از فضلاء در درس او حاضر شدند. او دختر مرحوم آیت اللَّه سیّد ابوالحسن اصفهانی را به زوجیت گرفت. در اواخر عمر به بیماری مبتلا شده و به ناچار به ایران بازگشته و در تهران به معالجه پرداخت. ولی فایده ای نبخشیده و در 26 محرم 1368ق وفات یافته است.
وی را تألیفاتی است که از آن جمله است:
1. «حاشیه علی وسیله النجاه» تألیف آیت اللَّه اصفهانی 2. «رساله در قاعده لاضرر و لاضرار» 3. «حاشیه بر کفایه الاصول»[3][4. «القواعد الفقهیه» 5. «الاصول» 6. «حاشیه علی المکاسب»[4]]
[1]فهرست مرعشی، ج19، ص241.
[2]فهرست مرعشی، ج18، ص73.
[3]نقباء البشر، ج1، صص 604 و 605؛ دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج1، ص231؛ دائرهالمعارف تشیع، ج3، ص127.
[4]مستدرک فهرس التراث، ص68.
شیخ محمّد حسین مشکینی
شیخ محمّد حسین مشکینی ابن آقا شیخ علی بن شیخ ابوالقاسم عاملی، عالم فاضل جامع معقول و منقول، زاهد متقی، از علمای قرن چهاردهم هجری و از اعقاب شهید ثانی
در اصفهان متولّد شده و نزد میر سیّد علی نجف آبادی، سیّد محمّد نجف آبادی، شیخ محمّد حکیم خراسانی و میر محمّد صادق خاتون آبادی به کسب فیض پرداخته و سپس به تدریس فقه و اصول و حکمت در مدرسه جده کوچک مشغول شد. وی نماز جماعت را در مسجد تل عاشقان اقامه می نمود.
از علمای منزوی و گمنام بود و عمری را به زهد و قناعت و دوری از ریاست و اعراض از مردم سپری نمود و سرانجام در شب شنبه 23 شوال 1368ق در سن قریب به 75سالگی وفات یافته و در تکیه آقا باقر دردشتی (معروف به تکیه خلیلیان) در تخت فولاد مدفون شد.[1]
حسین تستری اصفهانی
ابو عبداللَّه حسین بن علی بن احمد بن حسن تستری اصفهانی، از محدّثین قرن ششم هجری است و سمعانی از او به عنوان شیخ صالح یاد کرده است. از ابوسعد محمّد بن عمر بن علی بن احمد صوفی بغال حدیث شنیده و ابوسعد سمعانی از وی کمی حدیث فرا گرفته است.[2]
شیخ حسین خوئی
شیخ حسین بن علی بن حسن خوئی، از طلبه علوم در اصفهان بود. در سال 1242ق وی نسخه ای از کتاب «مدارک الاحکام» تألیف: سیّد محمّد موسوی عاملی را به نسخ
[1]دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج2، صص 752 و 753؛ علوم و عقاید، صص 8 و 9؛ سیری در تاریخ تخت فولاد، ص75.
[2]التّحبیر، ج1، ص233.