ترجمه نموده و نسخه در کتابخانه سیّد آقا تستری در نجف اشرف موجود بوده است. تاریخ نسخه سال 1068ق می باشد.[1]
سیّد محمّد رضا بختیاری*
حاج سیّد محمّد رضا بختیاری فرزند سیّد محمّد بن سیّد محمّد تقی، عالم فاضل معاصر در سال 1304ق در چهارمحال و بختیاری متولّد شد و پس از کمی تحصیل به اصفهان رفته و نزد شیخ محمّد تقی آقانجفی ادامه تحصیل داد. سپس به عتبات عالیات عزیمت کرده از محضر آیات عظام سیّد محمّد کاظم طباطبایی یزدی، آخوند ملّا محمّد کاظم خراسانی و میرزا محمّد تقی شیرازی بهره برد و به اجتهاد نائل آمد. پس از قیام عشایر و مردم علیه سلطه انگلیسی ها بر عراق و فتوای جهاد علماء، او به مجاهدان پیوست و فرماندهی شصت هزار نفر از آنان را برعهده گرفت. پس از پایان جنگ به ایران مراجعت کرده و در مشهد مقدس ساکن شد و به تدریس و اقامه جماعت مشغول شد و مورد وثوق حاج آقا حسین قمی واقع شد. پس از کشتار مردم و سرکوب قیام مسجد گوهرشاد به بیرجند تبعید شد و پس از شهریور 1320ش به مشهد بازگشت و به تدریس پرداخت تا اینکه در روز یکشنبه 11 اردیبهشت 1339ش (مطابق 4 ذیقعده 1379ق وفات یافت و در یکی از حجره های سمت راست نقاره خانه (صحن انقلاب کنونی) مدفون شد.[2]
سیّد رضا صدرالحسنی*
[1]الذریعه، ج4، ص83 و ج3، ص7؛ الرّوضه النضره، ص218؛ کاوش های تازه در باب روزگار صفوی، ص117.
[2]مشاهر مدفون در حرم رضوی، ج1، صص 106 و 107؛ شناخت سرزمین چهارمحال، ج2، ص450؛ شرح مجموعه گل، صص 233 و 234.
حاج سیّد رضا صدرالحسنی بن سیّد محمّد صدرالواعظین بن سیّد محمّد رضا طباطبایی اصفهانی (صدرالذاکرین)، از علماء و خوشنویسان معاصر اصفهان. در سال 1300ش درا صفهان متولد شده و نزد جمعی از فضلاء از جمله: شیخ محمّدحسن عالم نجف آبادی و میرزا علی آقا شیرازی به تحصیل پرداخت و به وعظ و خطابه روی آورد. امّا به علت بیماری ترک وعظ و خطابه کرده و انزوا اختیار کرد و به مشق از روی خطوط خوشنویسان نمود. اینک او از خوشنویسان قابل و خطاطان ماهر در نستعلیق است. مردی است وارسته و پرهیزکار. نستعلیق را در کمال استادی می نویسد و قطعات متعددی به خط زیبای او موجود است.[1]
ملّا محمّد رضا تنکابنی
ملّا محمّد رضا تنکابنی بن ملّا محمّد فاضل سراب بن عبدالفتاح تنکابنی مازندرانی، عالم فاضل و ادیب شاعر [از دانشمندان قرن دوازدهم هجری [او پسر بزرگ فاضل سراب است. در اصفهان متولّد شده و نزد پدر خود ادبیات عرب و فقه و حدیث را فرا گرفت. [فاضل سراب در ذیحجه الحرام سال 1112ق مشترکا اجازه ای برای او و برادرش ملّا محمّد صادق و شاگردش ملّا محمّد شفیع لاهیجانی نوشته است. [به شعر و انشاء رغبت تمام داشته و در شعر «رضا» تخلّص می نموده است.
او حدود سال 1135ق (30 سال قبل از تألیف «تذکره المعاصرین» حزین) در اصفهان وفات یافته و ظاهرا در جوار قبر پدرش در تخت فولاد اصفهان مدفون شده است.
این شعر از اوست:
هرگز طبیب فکر من مبتلا نداشت گویا برای درد دل من دوا نداشت
[1]شرح مجموعه گل، صص 292 و 293؛ و اطلاعات شخصی.
محکم نگشت با تو اساس محبّتم از بس که حرف سست تو هرگز بنا نداشت
هر بی وجود چهره به می گشت همچو عکس بر روی من که را که جفای تو وانداشت
خلوت طلب برای چه می گشت هر زمان گر مدّعی ز وصل تو صد مدّعا نداشت
خاموشیم نبود ز آسودگی «رضا» از بس که تنگ بود دلم ناله جا نداشت[1]
حاج آقا رضا یزدی*
حاج آقا رضا یزدی فرزند حاج شیخ محمّد بن شیخ محمّد علی یزدی، از علمای معاصر اصفهان. در شهر اصفهان متولّد شده و دروس مقدماتی را نزد حاج آقا عطاءاللّه فقیه امامی و سیّد مرتضی موحّد ابطحی خواند. سپس به قم رفته و در درس حضرات آیات شیخ مهدی لاکانی، سیّد حسین بُدَلا، شهید شیخ محمّد صدوقی یزدی، حاج شیخ مرتضی حائری یزدی، حاج شیخ مهدی مازندرانی، سیّد محمّد باقر سلطانی و امام خمینی حاضر شده و تحصیل کرد. آنگاه به دستور آیت اللّه بروجردی به خرم آباد رفت و 7 سال در حوزه علمیه آنجا تدریس کرد. پس از مراجعت به قم از محضر مرحوم بروجردی استفاده کرد، امّا به خاطر بیماری به اصفهان بازگشته و به تدریس و وعظ سخنرانی و انجام خدمات اجتماعی مشغول شد. به سعی و همت او بسیاری از مساجد اصفهان
[1]رجال اصفهان یا تذکره القبور، ص28؛ دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج2، صص 852 و 853؛ سیری در تاریخ تخت فولاد، ص102؛ تذکره المعاصرین، صص 209 و 369؛ نجوم السّماء، ص204؛ الذریعه، ج9، ص367؛ تذکره غنی، ص57؛ مجموعه مقالات همایش فاضل سراب، صص 276 و 366 و 161؛ الکواکب المنتشره، ص264.
تأسیس و رونق یافت.
او سالها امام جماعت مسجد اللّه بود و به وعظ و ارشاد مردم و حلّ مشکلات آنها می پرداخت.
سرانجام او در روز 5 خرداد 1382ش بر اثر سکته مغزی وفات یافته و در قطعه 12 قبرستان جدید اصفهان (باغ رضوان) مدفون گردید.[1]
دکتر سیّد رضا ابوالبرکات
دکتر سیّد رضا ابوالبرکات [فرزند سیّد محمّد بن محمّد مهدی بن بحرالعلوم سدهی[ عالم فاضل معاصر.
[در سال 1309ش در شهرستان خمینی شهر اصفهان متولّد شد. دروس حوزوی را در اصفهان نزد حضرات آیات شیخ محمّد حسن عالم نجف آبادی، شیخ احمد فیاض، شیخ نورالدّین اشنی، شیخ محمود مفید، سیّد صدرالدّین کوپائی، حاج میرزا علی آقا شیرازی، حاج آقا رحیم ارباب و میر سیّد علی بهبهانی فرا گرفت. همزمان در سال 1337 در کنکور رشته دکترای معقول و منقول شرکت کرد و در سال 1341 آن را به پایان برد. از سال 1348 پس از کسب اجازه از مراجع تقلید از جمله امام خمینی وارد آموزش و پرورش شد و مدّت ها در دبیرستان و سپس به دانشگاه به ارشاد و هدایت نسل جوان پرداخت. وی تبحّر خاصّی در علوم مختلف اسلامی داشت. قرآن کریم و اکثر خطب «نهج البلاغه» و «دیوان حافظ» و بسیاری از اشعار فارسی و عربی را از حفظ داشت. بسیار متواضع و قانع و سخی بود و آثار خیریه ای از خود به جا نهاد.
عاقبت در شب دوشنبه 10 شهریور 1365ش (26 ذیحجه 1406ق) وفات یافته و در مسجد سرپل فروشان خمینی شهر که در آن اقامه جماعت می نمود، در کنار پدر و جدّش مدفون شد.[2]]
[1]وفیات علمای معاصر اصفهان، خطی.
[2]بیان المفاخر، ج2، ص374؛ خمینی شهر، صص 135-137؛ فهرست سه کتابخانه اصفهان، ص6.
شیخ نجیب الدّین رضا زرگر تبریزی
شیخ نجیب الدّین رضا زرگر [بن ابوحامد محمّد بن محمّد تبریزی [عارف جلیل و شاعر ادیب، از اهالی تبریز و از اقطاب سلسله ذهبیه است. [در سال 1048ق[1]] در اصفهان متولّد شده و ارادت به شیخ محمّد علی مؤذن خراسانی داشته[2]و در اشعار گاهی «رضا» و گاهی «زرگر» و «جوهری» و «نجیب الدّین» تخلّص می کند.
در سال 1075ق [بنا به قول مرحوم تربیت در دانشمندان آذربایجان[3]] و یا سال 1080ق [بنا به نقل مرحوم هدایت در ریاض العارفین[4]] در اصفهان وفات یافته است.
قبرش در قسمت شمالی آب انباری که در اراضی شمالی فرودگاه [قدیم اصفهان واقع در تخت فولاد] و قسمت شرقی تکیه آقا حسین خوانساری و شیخ محمّد تقی رازی است قرار داشت و تا این اواخر موجود بود و نویسنده [سیّد مصلح الدّین مهدوی [آن را دیده بود و به سرنوشتی مانند سایر قبور گرفتار شد.[5]] و از بین رفت].
کتب زیر از اوست:
1. «خلاصه الحقایق» مطبوع 2. «دستور سلیمان» 3. «دیوان غزلیّات» 4. «سبع المثانی» مطبوع 5. «نورالهدایه» مطبوع.[6]
از اوست:
شمع و چراغ همه روشن از اوست بوی خوش هر گل و گلشن از اوست
کند کمالش عری از عقل هاست قرب وصالش بری از نقل هاست[7]
[1]تحفه عباسی: مقدمه، ص9.
[2]طرائق الحقائق، ج3، ص217.
[3]دانشمندان آذربایجان، ص374.
[4]تذکره ریاض العارفین، ص123.
[5]سیری در تاریخ تخت فولاد، ص226.
[6]الذریعه، ج7، ص225 و ج12، ص130 و ج19، ص201 و ج21، صص129 و 394 و ج25، ص386؛ رجال اصفهان یا تذکره القبور، ص213؛ دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج2، ص617.
[7]الاصفهان: رجال و مشاهیر، صص 273 و 274.
سیّد محمّد رضا بهشتی
آقا سیّد محمّد رضا بن میر سیّد محمّد بهشتی، عالم فاضل [از علمای اوایل قرن چهاردهم هجری] در اصفهان متولّد شده و نزد حاج سیّد ابراهیم بهشتی و آقا میرزا محمّد باقر چهارسوقی (صاحب روضات) تحصیل کرده و و سالها در مسجد سرجوی شاه اقامه جماعت می نموده و پس از وفات در تکیه سادات بهشتی نزدیک مصلای تخت فولاد مدفون شد.[1]
سیّد محمّد رضا صدرالذاکرین
سیّد محمّد رضا صدرالذّاکرین بن سیّد محمّد طباطبایی، واعظ کامل و خطیب ماهر [از وعاظ مشهور اصفهان در اواخر دوره قاجاریه] در شب 19 رمضان المبارک 1310ق وفات یافته و در مقبره سر قبر آقا اصفهان مدفون شد.
ماده تاریخ وفاتش را محمّد نصیر طرب اصفهانی چنین گفته است:
چو رخت بست ز دار فنا به عالم قدس ز مرگ او ز «طرب» خواست شور و ناله و شیون
نوشت خامه مشکین برای سال وفاتش «بصدر محفل جنّت نمود منزل و مسکن»
1310
آقا محمّد کاظم غمگین نیز چنین سروده است:
گفت از پی تاریخ وفاتش «غمگین»: «اندر یَم رحمت خدا گشت غریق»[2]
[1]تحفه الاحباب، ص41.
[2]دیوان طرب، ص715؛ دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج2، ص1020؛ شرح مجموعه گل، صص285-288.
محمّد رضا یزدی
محمّد رضا بن محمّد یزدی [از کاتبان و خوشنویسان است [در قریه ینگ آباد جرقویه ساکن بوده و نسخه ای از «حمله حیدری» سروده: میرزا محمّد رفیع باذل مشهدی را کتابت نموده که به شماره 482 در کتابخانه آیت اللّه گلپایگانی در قم موجود است.[1]
سیّد محمّد رضا ایمن سدهی
سیّد محمّد رضا میردامادی متخلّص به «ایمن» بن حاج میرزا محمود طبیب سدهی، شاعر ادیب [در قرن چهاردهم هجری می زیسته است]. در سال 1300ق متولد شده و در جوانی به کسب کمالات و فضائل اهتمام جسته و پس از کمی تحصیل به خراسان مسافرت کرد و آنجا ساکن شد.
او در ماه فروردین سال 1333ش (مطابق ماه رجب سال 1372ق) در مشهد مقدّس وفات یافته و همانجا مدفون شد.
از اوست:
من آن رندم که بلبل وار دایم مست و شیدایم به شوق وصل روی گل دمادم غرق غوغایم
من آن پروانه ام کز شعله شمع رخ جانان همی سوزم و زین سوختن نیست پروایم
منم آن عاشق یکرنگ کاندر جسم و جان چیزی به جز مهرش ندارم گر بشکافند اعضایم[2]
[1]فهرست گلپایگانی، ج2، ص68.
[2]تذکره شعرای معاصر اصفهان، ص75؛ مشاهیر مدفون در حرم رضوی، ج2، صص 194 و 195.
رضا پزشکی نجف آبادی*
آقا رضا پزشکی فرزند حاج مراد، از شعرا و ادبای نجف آباد در سال 1277ش متولّد شد. گاهی شعر می سرود و طبع روان و قریحه ای پویا داشت.
از اوست:
ابر آسمان گرفت و زمین ابروار تار یادم شد از گذشته و فصل بهار یار
کز هر طرف تلألو خورشید و باغ و دشت محکم گرفته در بغلم چون نگین نگار
کز هر کرانه چویک آبی روان و دشت سرسبز و دلپسند و دل آرا چو نقش یار[1]
سیّد محمّد رضا موحّد ابطحی*
سیّد محمّد رضا موحّد ابطحی فرزند سیّد مرتضی، عالم فاضل جلیل معاصر. در سال 1361ق (مطابق با 1321ش) در اصفهان متولّد شد. مقدمات علوم را تا پایان شرح لمعه و همچنین طب قدیم را نزد پدرش و شرایع را نزد میرزا محمّد طبیب زاده آموخت.
او در سال 1380ق (مطابق با 1340ش) جهت تحصیل به قم مشرّف شد. در دوره سطح مکاسب را نزد برادرش سیّد محمّد باقر موحّد ابطحی، کفایه را نزد سیّد محمّد باقر سلطانی و درس خارج فقه را نزد حضرات آیات حاج شیخ عباسعلی شاهرودی و حاج سیّد محمّد رضا گلپایگانی (ابوالزّوجه خود) و میرزا هاشم آملی فرا گرفت.
وی در سال 1382ق (1341ش) به افتخار مصاهرت آیت اللّه گلپایگانی نائل شد و سالها در خدمت ایشان به عنوان اصحاب استفتاء به انجام وظیفه مشغول بود.
[1]دیباچه دیار نون، ص158.