اعلام اصفهان
«ر»
اشاره
رازی اصفهانی
رازی اصفهانی، [از شعراء قرن دهم هجری] برادر کِهتر محمّد شریف هجری بوده و در زمان شاه طهماسب، وزیر اصفهان شده است، غزل می سروده است.[1]
راشد ثقفی اصفهانی
ابومحمّد راشد بن معدان بن عبدالرحیم ثقفی، از محدثین اصفهان در قرن سوم هجری است. از نعمان روایت نموده و دو فرزندش محمّد و احمد و همچنین نواده اش محمّد بن احمد بن راشد ثقفی از محدثین آن روزگار بوده اند.[2]
رافائل دومانس*
رافائل دومانس، مبلغ مذهبی و دانشمند فرانسوی مقیم اصفهان در قرن یازدهم هجری است. او در سال 1022ق (مطابق 1613م) در فرانسه متولد شد. در سال 1054ق (1647م) به عنوان سرپرست هیأت کاپوسن های ایران، به اصفهان آمد و به تبلیغ مسیحیت مشغول شد. او در سال 1071ق (1660م) کتابی به نام «وضع ایران» نوشت و به «کلبر» وزیر فرانسه هدیه کرد و در آن، وضعیت ایران به صورت دقیق تشریح کرد.
او در تمام مدّتی که در ایران بود، در دستگاه شاه عباس ثانی و شاه سلیمان سمت مترجمی داشت و غالب مکاتبات و روابط این پادشاهان با کشورهای خارجی در ایام اقامت او در اصفهان توسط وی انجام می شد. میرزا عبداللّه افندی در کتاب «ریاض العلماء» می نویسد: ملّا محمّد صالح روغنی قزوینی در کتاب «نوادر العلوم و الادب» از رافائل یاد کرده و او را دانشمندی بزرگ در علوم مختلف خصوصا ریاضیات دانسته و
[1]تاریخ نظم و نثر، ص651؛ دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج2، ص608.
[2]ذکر اخبار اصفهان، ج1، ص315؛ طبقات المحدثین باصبهان، ج2، ص247.
می نویسد: او با دانشی که از استادان فرنگی خود آموخته بود، آلتی ساخت که با آن بتوان اجرام آسمانی را مشاهده کرد. همچنین آلتی برای شنیدن ناشنوایان ساخت.
رافائل دومانس در سال 1108ق (1696م) در اصفهان درگذشت و در حوالی مسجد جامع اصفهان به خاک سپرده شد.[1]
راهب رنانی
راهب رنانی، شاعر ادیب، از اهالی قریه رنان [که امروزه به شهر اصفهان پیوسته و آنرا «رهنان» می گویند] بوده و در قرن یازدهم هجری می زیسته است. وی سفری به هند رفته است.
این شعر از اوست:
چنان مکن که ز خاکم غبار برخیزد مباد پرده ام از روی کار برخیزد[2]
محمّد ربیع اصفهانی
محمّد ربیع اصفهانی [از فضلاء قرن یازدهم هجری] در سال 1069ق نسخه ای از «تلخیص الاقوال» استرآبادی را به خط نسخ نوشته و کتاب به شماره 1027 در کتابخانه مدرسه فیضیه قم موجود است.[3]
محمّد ربیع اصفهانی*
محمّد ربیع اصفهانی، شاعر ادیب، بهره ای از علم داشت و به شغل کتابفروشی امرار معاش می کرد.
از اوست:
[1]مجله یادگار: سال دوم، شماره دهم، خرداد 1325، صص 33-36؛ آرامگاه خارجیان در اصفهان، صص 98-100.
[2]تذکره نصرآبادی، ج1، ص593؛ الذریعه، ج9، ص353؛ کاروان هند، ج1، ص437.
[3]فهرست فیضیه (استادی)، ج1، ص50.
بس که در دل داشت جا ذوق گرفتاری مرا مشت خاک من پس از مردن زمین دام شد[1]
ربیع انصاری
ربیع انصاری، نویسنده و روزنامه نگار ادیب در سال 1318ق در اصفهان متولّد گردیده و تحصیلات خویش را در این شهر انجام داده در اوایل جوانی شعر می گفته و «بهار» تخلّص می کرده و در انجمن ادبی شیدا شرکت می کرد. در اواخر سال 1319ش روزنامه «کیوان» را منتشر کرد [پس از اینکه جدایی طلبان فرقه دموکرات وابسته به شوروی به آذربایجان دست یافتند] در سال 1324ش به اصفهان آمده و دو سال در آنجا روزنامه کیوان را انتشار داد و پس ختم غائله به ارومیه مراجعت کرد. او به زبانهای فرانسوی، انگلیسی، عربی، ترکی و آشوری آشنا بوده و به کشورهای اروپایی مسافرت کرده بود.
این کتابها از اوست:
1. «جنایات بشر یا آدم فروشان قرن بیستم»، مطبوع 2. «داوری تربیت»3. «سیزده عید»4. «وضع اجتماعی زن»
از اوست:
گرچه رنج سخت جان از سستی پیمان اوست صد هزاران دست دل از عشق بر دامان اوست
ساغر عیشم شکست او گرچه از سنگ فراق مستی ما جمله از پیمانه پیمان اوست[2]
[1]تذکره صحف ابراهیم، ص146؛ تذکره روز روشن، ص288.
[2]تذکره شعرای معاصر اصفهان، صص 94 و 95؛ تاریخ جراید و مجلّات ایران، ج4، ص153؛ چهره مطبوعات معاصر، صص 183 و 184؛ فرهنگ داستان نویسان ایران، ص43؛ الذریعه، ج5، ص154.
محمّد ربیع نصیری طوسی*
محمّد ربیع بن محمّد ابراهیم نصیری طوسی، از ادباء و دانشمندان اصفهان در قرن یازدهم هجری است. او در زمان شاه سلیمان صفوی محرری سرکار تفنگچیان را داشته و در عهد همین پادشاه به همراه کاروانی عازم سیام (تایلند) شده و شرح سفر خود را در کتابی به نام «سفینه سلیمانی» آورده است.[1]
این کتاب به تصحیح عباس فاروقی در سال 1356ش توسط انتشارات دانشگاه تهران به چاپ رسیده است.
سیّد محمّد ربیع امامی*
سیّد محمّد ربیع بن سیّد احمد عریضی حسینی امامی، از فضلاء گمنام اوایل قرن دوازدهم هجری و از سادات اصیل و قدیمی امامی عریضی اصفهان است. وی در سال 1108ق «اصول کافی» تألیف: شیخ کلینی را به خط نسخ کتابت کرده است که به شماره 8035 در کتابخانه مجلس شورای اسلامی نگهداری می شود.[2]
همچنین او در 6 ربیع الثانی 1107ق کتابی به فارسی در اعمال ماهها و ادعیه سفارش شده آن ماهها در یک مقدمه، 9 فصل و یک خاتمه به نام «خلاصه الاعمال» تألیف کرده که به شماره 45 در کتابخانه فرهنگ و ارشاد اسلامی کاشان موجود است.[3]
محمّد ربیع اصفهانی (رئیس)*
محمّد ربیع بن برخوردار اصفهانی معروف به «رئیس»، خطاط نستعلیق نویس قرن
[1]دستور شهر یاران: مقدمه، ص52.
[2]فهرست مختصر مجلس، ص638.
[3]فهرست ارشاد کاشان، صص 53-57.
یازدهم هجری که در چهارشنبه 20 ربیع الاوّل 1092ق نسخه ای از «التعلیقه السّجادیّه» تألیف: ملّا مراد تفرشی را به خط نستعلیق خوش نوشته و به شماره 12065 در کتابخانه آیت اللّه مرعشی در قم موجود است.[1]همچنین نسخه ای از کتاب «شواهد الاسلام» تألیف: میرزا رفیع گیلانی را به خط نسخ در سال 1092ق کتابت کرده که به شماره 1881 در کتابخانه مجلس شورای اسلامی موجود است.[2]و نیز نسخه ای از «احقاق الحق» تألیف: قاضی نوراللّه شوشتری که در 14 شعبان 1099ق کتابت کرده و به شماره 10195 در کتابخانه مجلس شورای اسلامی موجود است.[3]
سیّد ربیع اردستانی
سیّد ربیع بن شرف جهان بن ابی الصّلاح بن جعفر حسنی اردستانی، از فضلای قرن یازدهم هجری.[4]ظاهرا در اصفهان به تحصیل مشغول بوده و به احتمال زیاد نزد سیّد علاءالدّین محمّد گلستانه تلمّذ کرده است.
از آثار او کتابت نسخه ای از «نهج البلاغه» است که آن را در یکشنبه 18 جمادی الآخر 1074ق است و در حاشیه نسخه مطالب فراوانی از سیّد علاءالدّین محمّد گلستانه نقل کرده است.[5]
[وی همچنین در 21 رجب 1075ق نسخه ای از کتاب «مختلف الشّیعه» تألیف: علّامه حلّی را کتابت کرده که در کتابخانه مدرسه دامغانی همدان موجود بوده است].[6]
محمّد ربیع کاتب اصفهانی*
[1]فهرست مرعشی، ج30، ص464.
[2]فهرست مجلس، ج5، ص263.
[3]فهرست مختصر مجلس، ص32.
[4]آتشکده اردستان، ج2، ص271.
[5]تراجم الرّجال، ج1، ص212.
[6]نسخه های خطّی، ج5، ص349.