کتاب اعلام اصفهان

ساکن بوده و از «ابی سعید اشیح» روایت نموده است. «محمّد بن سفیان بن هارون [رِباطی اصفهانی] از او نقل حدیث نموده است.[1]

حاجی شجاع اصفهانی*

حاجی شجاع اصفهانی، عارف سالک در قرن یازدهم هجری در اوایل حال به خدمت اربابی در قریه «ماربینان» (ماربانان؟) اشتغال داشت و املاک موروثی در آن قریه داشت. چندی بعد به سیر و سلوک پرداخته در خانقاه ساکن شده و سپس در قریه خود به عبادت و تزکیه نفس مشغول شد. تا سال 1074ق در قید حیات بوده و عمر را به طاعت پروردگار گذرانیده است.[2]

شجاع لفتوانی*

ابونصر شجاع بن ابی بکر بن علی بن ابراهیم لفتوانی اصفهانی، از محدّثین عامّه اصفهان در اوایل قرن ششم هجری. از «ابی طاهر بن عبدالرّحیم کاتب» و «ابی العباس قصاص» روایت نموده و «ابوالقاسم هبه اللّه بن عبدالوارث شیرازی» و فرزند خودش «ابوبکر محمّد بن شجاع» از او روایت کرده اند.[3]

«لفتوان» و «هفتان» از قریه های بلوک جی اصفهان بوده اند و اکنون از محلّه های اصفهان به شمار می روند.

شجاع اصفهانی

شجاع بن علی بن شجاع اصفهانی [از دانشمندان قرن پنجم هجری] از اساتید خواجه

[1]ذکر اخبار اصفهان، ج1، ص345.

[2]قصص الخاقانی، ج2، ص198.

[3]اللباب، ج3، ص132.

نظام الملک طوسی است.[1]

حاجی شجاع بناء اصفهانی

استاد حاجی شجاع بن استاد قاسم بناء اصفهانی، از هنرمندان قرن یازدهم هجری. از بنایان زبردست اصفهان بوده و نزد پدرش شاگردی کرده و به استادی رسیده است. از آثار او: قسمت الحاقی مسجد شاه [مسجد امام کنونی] معروف به مسجد شاه سلیمان است که آنرا در سال 1078ق به پایان رسانیده است [و رقم او در این اثر چنین است:

«عمل فقیر شجاع بن مرحوم استاد قاسم البنّاء الاصفهانی».

از آثار او بنای «مصلا» در امتداد خیابان مشهد مقدس در سال 1087ق و مرمت تعمیر مسجد جامع گوهرشاد مشهد در سال 1088ق هنوز باقی است.[2]]

میرزا شجاع سیستانی

میرزا شجاع سیستانی، شاعر ادیب قرن یازدهم هجری. پسرعموی ملک حمزه سیستانی است. از سیستان به اصفهان آمد و در محلّه عباس آباد اصفهان ساکن شد. در سخن شناسی و معنی پردازی کمال مهارت را داشت و انواع شعر را نیکو می سرود. در زمان تألیف تذکره نصرآبادی (حدود 1083ق) هنوز جوان بود.

این رباعی از اوست:

گر سکّه دل بر سخن خویش زنی کی حرف بدی ز دشمن خویش زنی

بدگویی خلق همچو چنگ و دُهُلست منواز که خود بر دهن خویش زنی[3]

[1]مدارس نظامیه، ص57؛ طبقات (سبکی)، ج4، ص318.

[2]کارنامه بزرگان ایران، ص246؛ گنجینه آثار تاریخی اصفهان، ص457؛ بناهای تاریخی خراسان، ص25؛ تاریخ اصفهان (هنر و هنرمندان)، ص354؛ مطلع الشّمس، ص428؛ دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج2، ص692؛ آثار ملّی اصفهان، ص471؛ دائره المعارف تشیّع، ج9، ص524.

[3]تذکره نصرآبادی، ج1، ص52؛ بزرگان سیستان، ص228؛ الذریعه، ج9، ص507.

شدره کبیر

ابوالهیثم شدره بن ابراهیم بن شدره بن موسی بن شدره کبیر [از محدّثین عامّه اصفهان در قرن چهارم هجری] فرزندش ابراهیم و نیز «ابوعمرو احمد بن محمّد بن ابراهیم اَبرش» از او نقل حدیث کرده اند.[1]

[ظاهرا او و فرزندش در «مدینه» (شهرستان) اصفهان ساکن بوده اند.]

شرف الدّین سلطانی*

شرف الدّین سلطانی، از خوشنویسان هنرمند قرن نهم هجری است. وی در اصفهان ساکن و معاصر سلطان محمّد بن باسینقر گورکانی بوده و خطوط ثلث و نسخ را خوش می نوشته است.

از آثار او خطوط کتیبه های سر در مدرسه و خانقاه شیخ ابوالقاسم نصرآبادی در روستای نصرآباد ماربین اصفهان است که در سال 954ق آنرا نوشته است.[2]

شرف شاه افطسی

سیّد ابوعلی شرف شاه بن عبدالمطلب بن جعفر حسینی افطسی اصفهانی، فاضل نسّابه شریف، از علماء عالیقدر و سادات عظیم الشأن شیعه در اصفهان بوده و «شیخ مُنتَجَب الدّین» در «الفهرست» از او یاد کرده است. ولی اطّلاعات دیگری از زندگی او در دست نیست.[3]

[1]ذکر اخبار اصفهان، ج1، صص 186 و 345.

[2]گنجینه آثار تاریخی اصفهان، صص 329-331؛ آثار ملّی اصفهان، ص820؛ تذکره نصرآبادی (وحید): مقدمه؛ دائره المعارف تشیّع، ج9، ص256.

[3]تاریخ تشیّع اصفهان، ص290؛ دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج2، ص693؛ اعیان الشیعه، ج36، ص53؛ امل الآمل، ج2، ص395؛ الفهرست، ص70؛ ثقات العیون، ص130؛ جامع الرواه، ج1، ص399.

[نسب سادات افطسی به جناب «حسن افطس» بن «علی اصغر» بن امام هُمام حضرت زین العابدین «علی بن حسین علیهماالسلام » منتهی می شود.]

ملّا محمّد شریف

آخوند مولانا محمّد شریف ساکن مدرسه جدّه بزرگ در سال 1089ق [از علمای قرن یازدهم هجری].

در عبارتی که پشت نسخه «شرح تجرید» (شوارق) که در جامع گوهرشاد مشهد نگهداری می شود از او یاد شده است.[1]

محمّد شریف

محمّد شریف، از فضلاء گمنام قرن یازدهم هجری است. او در سال 1054ق حاشیه وقفنامه مدرسه نوریه اصفهان را سجل نوشته است. سجع مهر او این عبارت است:

«سیف اللّه الغالب کل غالب علی عبده محمّد الشریف 1054»

ملّا محمّد شریف اشرفی

آخوند ملّا محمّد شریف اشرفی (احتمالاً سِدِهی ماربینی) اصفهانی، از علمای قرن سیزدهم هجری در اصفهان.

وی شاگرد میر سیّد حسن مدرس بوده و در شوال 1262ق بنا به دستور او عبدالحسین بن حاج محمّد ربیع اصفهانی، نسخه ای از کتاب «الطّهاره» تألیف: امیر سیّد حسن (ظاهرا میر محمّد صادقی معروف به مدرّس) را کتابت نموده است. کتاب به شماره 1571 در

[1]فهرست گوهرشاد، ص342.

کتابخانه دانشکده الهیات و معارف اسلامی مشهد موجود است.[1]

محمّد شریف اصفهانی

محمّد شریف اصفهانی [از کاتبان قرن دهم هجری] در تاریخ 5 محرم سال 972ق نسخه ای از کتاب «مطوّل» را در شیراز به خط نستعلیق و نسخ کتابت نموده است. نسخه به شماره 7404 در کتابخانه آیت اللّه مرعشی موجود است.[2]

میرزا شریف الهام اصفهانی

میرزا شریف اصفهانی متخلّص به «الهام» از شعرای قرن یازدهم هجری است. از نزدیکان و خویشان میر روزبهان صبری اصفهانی بود. تولیت امامزاده قیس علی در سرحدّ گندمان چهارمحال با خاندان او بود. مدّتی در هند بود و در سال 1076ق به اصفهان مراجعت کرد. گاهی شعر می سرود. او تا سال 1083ق زنده بوده است.از اوست:

دل عبث لب به شکوه وا نکند شیشه تا نشکند صدا نکند

وعده گر یک نفس بود عمری است بلکه عمر این قدر وفا نکند[3]

میر شریف امانی اصفهانی

میر شریف اصفهانی متخلّص به «امانی» از شعرای قرن دهم هجری در اصفهان می زیست. او به هرات رفته و مدّتی نیز در کابل بود و از آنجا عازم هندوستان شد. در هندوستان حدود بیست سال مجرّد زیسته و اغلب عمر را به افیون معتاد بوده است.

[1]فهرست الهیات مشهد، ج2، ص708.

[2]فهرست مرعشی، ج19، ص200.

[3]تذکره نصرآبادی، ج1، ص485؛ تذکره نتایج الافکار، ص53؛ تذکره غنی، ص17؛ الذریعه، ج9، ص92؛ کاروان هند، ج1، ص86؛ تذکره پیمانه، ص113.

شعر خصوصا غزل را نیکو می سرود.

از اوست:

لعلت که آب زندگی از وی نشان دهند کو خضر تا ببیند و از ذوق جان دهد[1]

سیّد محمّد شریف ونکی سمیرمی

سیّد محمّد شریف ونکی سمیرمی (تقوی) بن سیّد محمّد حسن بن حسین بن سیّد علی بن سیّد محسن بن سیّد شاه حسین بن سیّد زبیر موسوی، عالم فاضل، فقیه جامع و مجتهد بارع. [از علمای قرن چهاردهم هجری].

در سال 1270ق در قریه «وَنَک» از توابع سمیرم متولّد شده و پس از تحصیل مقدمات به اصفهان آمده از محضر حاج شیخ محمّد باقر نجفی مسجدشاهی و حاج میرزا بدیع درب امامی و دیگران بهره گرفت. [او در اصفهان همدرس مرجع عالیقدر شیعه آقا سیّد محمّد کاظم طباطبایی یزدی بود] سپس به عتبات عالیات مهاجرت فرموده و در نجف در درس حضرات آیات ملّا محمّد فاضل ایروانی، شیخ لطف اللّه ماندرانی، حاج میرزا حبیب اللّه رشتی، سیّد حسین کوه کمری و میرزا حسن شیرازی (میرزای بزرگ) حاضر شده و پس از آن در کربلا در درس شیخ زین العابدین مازندرانی شرکت کرد. او پس از نائل شدن به اجتهاد به تدریس پرداخت امّا به علت بیماری به شیراز آمده و به ترویج دین و تألیف و تدریس مشغول شده و به هنگام آغاز جنبش مشروطیّت، او که مانند رفیق و همدرس خود سیّد محمّد کاظم یزدی مخالف مشروطیّت بود به ناچار از شیراز به طهران رفت و پس از به دار کشیده شدن و شهادت شیخ فضل اللّه نوری به دست فاتحان طهران، راهی نجف شده و درباره مشروطیّت با آخوند خراسانی به گفتگو پرداخت. بعد از آن مدّتی در شیراز و اصفهان بود. عاقبت به طهران رفته و در 28 رمضان

[1]تذکره شمع انجمن، ص98؛ تاریخ نظم و نثر، صص 430 و 453.

المبارک 1352ق وفات یافت و جنازه به قم حمل و در مرقد جناب موسی مُبَرقع مدفون شد. فرزندان و نوادگان او در طهران و شاهرضا ساکن بوده اند.

کتب زیر از تألیفات ایشان است:

1. «تبصره النّاظرین» 2. «تذکره المسلمین» در امر به معروف و نهی از منکر 3. «رساله در ردّ وهابیه»4. «رساله عملیّه»5. «رساله نفلیه» در نوافل6. «فقه» یک دوره در چندین مُجَلَّد که در شیراز، طهران و اصفهان به طبع رسیده است.7. «قانون الهی» در شیراز چاپ شده است.8. «کشف البیان فی تربیه الانسان»9. «کشف المرام فی قانون الاسلام» 10. «مرآت الاصول» در اصول 11. «النّاسخ و المنسوخ» 12. «نسیم سحر» 13. «هدایه المسترشدین»[1]

آقا محمّد شریف اصفهانی*

آقا محمّد شریف اصفهانی فرزند آقا رجبعلی رزّاز، از فضلای قرن سیزدهم هجری است. او در دوشنبه 26 جمادی الآخر 1230ق در مدرسه نوریّه اصفهان نسخه ای از «بحارالانوار» (کتاب السّماء و العالم) را کتابت نموده که به شماره 510 در کتابخانه میرزا محمّد کاظمینی در یزد نگهداری می شود.[2]

شریف حسینی

شریف بن رضا حسینی [از فضلاء اصفهان در قرن سیزدهم هجری] در 29 رمضان 1250ق نسخه ای از «شوارق الالهام» لاهیجی را کتابت نموده است.[3]

[1]دانشمندان و سخن سرایان فارس، ج2، صص 34-36؛ نقباء البشر، ج2، ص835؛ الذریعه، ج24، صص 11 و 155؛ دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج2، صص 693-695؛ الاجازه الکبیره، ص191؛ گنجینه دانشمندان، ج6، ص195؛ مستدرک فهرس التراث، صص 35 و 36؛ مؤلفین کتب چاپی، ج3، ص423؛ زندگینامه رجال و مشاهیر ایران، ج2، ص274؛ تربت پاکان قم، ج3، صص 1673-1675؛ تاریخ شهرضا، ص72.

[2]فهرست کاظمینی، ج2، ص193.

[3]فهرست کتابخانه عمومی اصفهان، ج1، ص271.

محمّد شریف لاهیجی

محمّد شریف بن محمّد رضا لاهیجی [از فضلاء ساکن اصفهان در قرن یازدهم هجری] در شنبه 15 ربیع الاوّل 1092ق کتابت نسخه ای از «التّلخیص» ابن رشد اندلسی را در اصفهان به خط شکسته نستعلیق به پایان رسانیده است. نسخه به شماره 3980 در کتابخانه ملک طهران موجود است.[1]

آقا محمّد شریف [خوانساری]

آقا محمّد شریف بن محمّد رضی، [از علمای قرن دوازدهم هجری] وی در تاریخ جمادی الثّانی 1121ق حاشیه وقف نامه مدرسه چهارباغ اصفهان را مهر نموده است.[2]

[به احتمال زیاد او محمّد شریف بن آقا رضی الدّین محمّد = محمّد رضی بن آقا حسین خوانساری است.]

میرزا محمّد شریف تجرید اصفهانی

میرزا محمّد شریف، متخلّص به «تجرید» [بن میرزا محمّد زمان] شاعر ادیب و خوشنویس [از شعرای قرن یازدهم هجری]. از کدخدازادگان اصفهان بوده امّا به علم و ادب روی آورده و مشق خط نمود. نستعلیق را خوش می نوشت و به وسیله کتابت «قرآن مجید» و «صحیفه» امرار معاش می کرد. مردی صالح و زاهد بود. دیوان اشعارش حدود بیست هزار بیت بوده و تا سال 1083 در قید حیات بود.

از اوست:

از بس ز آشنایی مردم رمیده ام دایم تلاش معنی بیگانه می کنم[3]

[1]فهرست ملک، ص167.

[2]تاریخچه اوقاف اصفهان، ص286.

[3]تذکره نصرآبادی، ج1، ص567؛ قصص الخاقانی، ج2، ص148؛ تذکره شمع انجمن، ص154؛ احوال و آثار خوشنویسان، ج3، ص753؛ الذریعه، ج9، ص166؛ تاریخ اصفهان (هنر و هنرمندان)، صص 164 و 165.