کتاب اعلام اصفهان

4. «رساله در نماز شب» مطبوع5. «رساله در صلاه»6. «رساله در نکاح»7. «رساله در تجارت»8. «کتابی در اصول» و غیره.[1]

عبدالجواد

عبدالجواد بن عنایت اللّه [از علمای گمنام اصفهان در قرن یازدهم هجری] از جمله علمایی است که صیغه وقفیّت مدرسه نوریّه در حضور او اجراء گردیده و مشارٌ الیه وقفنامه را تسجیل نموده است.[2]

ملاّ عبدالجواد بن محسن

آخوند ملاّ عبدالجواد بن ملاّ محسن بن ملاّ عبدالصمّد، از علمای اصفهان در قرن سیزدهم و اوایل قرن چهاردهم هجری. متوفی در 22 جمادی الثّانی سال 1317ق. مدفون در نزدیکی مزار ملاّ اسماعیل خواجوئی در تخت فولاد اصفهان.[3]

حاج شیخ عبدالجواد جبل عاملی

حاج شیخ عبدالجواد جبل عاملی فرزند ملاّ محمّد، از علمای معاصر اصفهان در سال 1323ق در سده ماربین [خمینی شهر فعلی] متولّد شد، پدرش و اجدادش از علمای آن

[1]ریحانه الادب، ج6، ص260؛ رجال اصفهان یا تذکره القبور، ص65؛ تاریخ اصفهان (تکایا و مقابر) ، صص 65 و 66؛ دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج1، صص 394 و 395؛ سیری در تاریخ تخت فولاد، ص73؛ خاندان کلباسی، ص144.

[2]تاریخچه اوقاف اصفهان، ص105.

[3]دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج2، صص 763 و 823؛ سیری در تاریخ تخت فولاد، ص65؛ بزم معرفت، ص316.

سامان بوده و از اعقاب شیخ علی کرکی (محقّق ثانی) به شمار می رفته اند.

او در سده و اصفهان نزد شیخ محمّدرضا رهنانی، شیخ محمّدرضا جرقویه ای، حاج میرزا علی آقا شیرازی، جلال الدّین همایی، حاج آقا رحیم ارباب، شیخ علی مدرس یزدی، شیخ محمود مفید، حاج سیّد علی مجتهد نجف آبادی، سیّد محمّد مدرس نجف آبادی، میرزا احمد مدرس اصفهانی و سیّد مهدی درچه ای به تحصیل پرداخت سپس به قم رفته و در درس خارج حضرات آیات حائری یزدی، سیّد محمّد حجّت، سیّد محمّدتقی خوانساری، صدر، بروجردی و شیخ محمّدعلی اراکی شرکت کرد و به اجتهاد نائل آمد. در سال 1335ش به امر آیت اللّه بروجردی جهت تبلیغ دین و ترویج احکام شرعی به همراه حاج آقا امام سدهی و شیخ عطاءاللّه اشرفی اصفهانی به کرمانشاه رفت. چندی بعد به قم مراجعت نموده و سال ها به تدریس فقه و اصول مشغول بود و علاوه بر آن از اصحاب استفتاء آیت اللّه گلپایگانی به شمار می رفت.

او عالمی وارسته و خلیق و مهربان بود و عمر را به قناعت و زهد گذراند. [به همت او مسجد جامع ورنوسفادران سِدِه بازسازی شده و حسینیه ای جهت زائرین سِدِه (خمینی شهر) در مشهد مقدس بنا شد.]

سرانجام او در فروردین 1368ش وفات یافت.[1]

میرزا عبدالجواد رجالی

میرزا عبدالجواد فرزند ملاّ محمّد رجالی [از خوشنویسان و نقاشان هنرمند اوایل قرن چهاردهم هجری قمری] عمده شهرتش در نقاشی است. از آثارش اطاق نقاشی

[1]آثار الحجه، ج1، ص152 و ج2، ص97؛ گنجینه دانشمندان، ج2، ص75 و ج7، ص352؛ خمینی شهر شهری که از نو باید شناخت، صص 173 و 174؛ روزنامه اطلاعات، مورخ 28 فروردین 1368ش؛ آینه داران حقیقت، ج1، صص 111-125.

وزارت آموزش و پرورش در طهران است. مشارٌ الیه پدر خطاط هنرمند اسداللّه رجالی است.[1]

[از اساتید طراحی و نقشبندی بوده که برای قالی و پارچه های منقّش و کاشیکاری و غیره نقوش و تصاویر رسم می کرده و نمونه کارهای سوزن زده او چند قطعه در تملّک استاد همایی بوده است. او در حجرات فوقانی مسجد سیّد بیدآباد همه روزه به تعلیم خط و طرح نقشه ها اشتغال داشته و در حدود 1340ق فوت نموده و در مقبره سر قبر آقای اصفهان دفن شده است و اکنون آثاری از قبر او باقی نیست.[2]]

میرزا عبدالجواد کلباسی

حاج میرزا عبدالجواد کلباسی بن آقا محمّدمهدی بن حاج محمّدابراهیم کلباسی، عالم فاضل جلیل [از علمای اواخر دوره قاجاریه در اصفهان.]

نزد پدر خود و جمعی دیگر از علماء تحصیل نموده [و در نجف اشرف نزد مجتهدین و مراجع عالیقدر به تکمیل تحصیلات خود پرداخته و از جمله از ملاّ محمّد ایروانی اجازه دریافت نموده است.] و پس از فوت پدر در مسجد حکیم امامت نموده است.

مادرش دختر حاج سیّد محمّدباقر حجه الاسلام شفتی است.[3]او در ایام تحصیل نزد پدر کتاب «تذهیب الاصول» در شرح «تهذیب الاصول» علاّمه حلّی را در 29 شعبان 1278ق تألیف نموده است، نسخه ای از آن که احتمالاً نسخه اصل می باشد و حواشی مؤلف به تاریخ 25 محرم 1281ق در آن مشهود است به شماره 709 در کتابخانه

[1]دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج1، ص258.

[2]تاریخ اصفهان (هنر و هنرمندان) ، صص 109 و 110.

[3]رجال اصفهان یا تذکره القبور، ص235؛ دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج2، ص763؛ بیان المفاخر، ج2، صص 193 و 194؛ مزارات اصفهان، ص69؛ نقباء البشر، ج3، ص1025؛ مکارم الآثار، ج5، ص1479.

مدرسه فیضیه قم وجود دارد.[1][و نسخه ای از این کتاب در کتابخانه آیت اللّه مرعشی در قم موجود است.[2]

از دیگر تألیفات صاحب عنوان «منور العیون» است و آن شرح مزجی بر کتاب «عیون الاصول» پدرش است و در کتابخانه آیت اللّه مرعشی در قم نگهداری می شود.[3]نسخه دیگری از آن به خط مؤلف در کتابخانه مدرسه صدر بازار اصفهان موجود است.[4]]

وی در سال 1314ق وفات نموده و نزد پدر و جدّش در مقبره حاجی کلباسی [مقابل در شرقی مسجد حکیم اصفهان] مدفون شد.

حاج میرزا عبدالجواد کلباسی

حاج میرزا عبدالجواد بن حاج میرزا محمّدهاشم بن میرزا عبدالجواد بن میرزا محمّدمهدی بن حاج محمّدابراهیم کلباسی، عالم فاضل [از علمای قرن چهاردهم هجری.]

مادرش صبیّه حاج شیخ محمّدعلی ثقه الاسلام نجفی است. در ماه رمضان 1319ق در اصفهان متولّد شده و در این شهر به تحصیل پرداخت. او از زمره مردانی بود که زندگانیش را به عبادت خالق و خدمت به مخلوق گذرانید و در حقیقت پشت و پناه مردم و درصدد کمک و یاری آنها و رفع گرفتاری از مسلمان ها بود.

او نماز جماعت را در مسجد حکیم اقامه می نمود. سرانجام در روز شنبه 19 جمادی الاولی سال 1387ق در اثر حادثه تصادف ماشین در بین راه اصفهان و قم وفات یافت.

[1]الذریعه، ج4، ص53.

[2]فهرست فیضیه (استادی) ، ج1، ص43.

[3]خاندان کلباسی، ص156؛ فهرست مرعشی، ج21، ص288.

[4]فهرست صدر بازار، ج1، صص 147-149.

جنازه در اصفهان تشییع شده و به قم منتقل و در یکی از حجره های صحن مرقد مطهر حضرت معصومه (سلام اللّه علیها) در قم مدفون شد. [شاعر گرانمایه استاد میرزا فضل اللّه خان اعتمادی خوئی (برنا) مادّه تاریخ فوتش را چنین سروده است:

بهر تاریخ وفاتش مصرعی برنا نوشت: «از جهان رفت در جمادی میرزا عبدالجواد»]

1387

از آثارش کتابی به نام «منهاج السالکین» در آداب حج و زیارت مدینه منوّره به طبع رسیده است.[1]

میرزا عبدالجواد شهشهانی

میرزا عبدالجواد حسینی شهشهانی، فاضل خطاط و ادیب قرن چهاردهم هجری در اصفهان است و عدّه ای از فضلاء نزد او مشق کرده اند که از آن جمله است حاج میرزا علیرضا نیّری طباطبائی زوّاره ای.[2]

از آثار مرحوم شهشهانی:

1. کتابت نسخه ای از کتاب «تاریخ آسیای وسطی» تألیف: فرنسیس هنری اسکرین و ادوارد نیس راس، معلّمین زبان فارسی در دارالعلوم لندن (به زبان انگلیسی) در دو مُجلّد. جلد اوّل: ترجمه محمّدحسن بن یوسف آشتیانی به امر ظل السّلطان در ربیع الثانی 1321ق و جلد دوم ترجمه میرزا احمدخان سرتیپ در ذیحجه 1320ق، موجود در کتابخانه عمومی اصفهان.[3]

[1]دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج1، ص555؛ تاریخ علمی و اجتماعی اصفهان در دو قرن اخیر، ج3، ص229؛ خاندان کلباسی، صص 159 و 160؛ تربت پاکان قم، ج2، صص 199 و 200.

[2]آتشکده اردستان، ج3، ص586.

[3]فهرست کتابخانه عمومی اصفهان، ج1، ص17.

2. «منتخبات مسعودی» تألیف طغرل اصفهانی که در اواخر ذیقعده 1313ق به خط نستعلیق خوش نوشته و در کتابخانه عمومی اصفهان موجود است.[1]

[3. «تذکره الاولیاء» عطار نیشابوری، که به خط نستعلیق خوش در سال 1315ق کتابت شده و به شماره 5968 در کتابخانه ملی ملک در تهران وجود دارد.[2]]

میرزا عبدالجواد شیرازی*

میرزا عبدالجواد شیرازی، عالم فاضل و عارف کامل از بزرگان حکمت و عرفان در قرن سیزدهم هجری.

در اصفهان ساکن بود و نزد آقا محمّد بیدآبادی و ملاّ علی نوری کسب فیض نمود. وی در اصفهان سال ها به تدریس عرفان مشغول بود و آقا محمّدرضا قمشه ای (حکیم صهبا) از دست پروردگان مجلس درس و بحث اوست.[3]

حاج میرزا عبدالجواد مشکی

حاج میرزا عبدالجواد مشکی تاجر اصفهانی، ساکن مصر مؤلف کتاب «العدل الشاهد فی تاریخ المشاهد» مطبوع.[4]

خاندان مشکی اصفهان، از تجار خوشنام و معتبر اصفهان بوده و به نیکوکاری و دیانت معروف بوده اند.

عبدالحاکم ثقفی

ابوطاهر عبدالحاکم بن ظفر بن احمد بن محمّد بن احمد بن محمود ثقفی جوهری

[1]فهرست کتابخانه عمومی اصفهان، ج1، ص159.

[2]فهرست ملک، ج2، ص119.

[3]آشنای حق، ص42؛ حکیم متألّه بیدآبادی، صص 114 و 115.

[4]الذریعه، ج15، ص233؛ دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج2، ص761.

البیع اصفهانی [از محدّثین عامّه در قرن ششم هجری] از خاندان علم و حدیث بوده و از ابوالخیر محمّد بن احمد بن عبداللّه بن هارون بن رزاء و ابومحمّد رزق اللّه تمیمی و غیر آنان حدیث شنیده و ابوسعد سمعانی از او استماع حدیث کرده است.

فوت [او] روز سه شنبه سلخ شعبان 564ق[1][واقع شد.]

سیّد عبدالحجّه بلاغی

سیّد عبدالحجّه بلاغی نائینی فرزند سیّد حسن بن سیّد محمّدباقر بن سیّد محمّدتقی بن میر صدرالدّین حسینی عریضی، عالم فاضل محقّق و شاعر ادیب عارف [از نویسندگان و دانشمندان معاصر.]

در سال 1313ق در نائین متولّد شده و در نائین نزد میرزا محمّدباقر خان ادیب، حاج ملاّ حسن نائینی، میرزا محمّدحسین بن میرزا عبدالمحمّد نائینی، ملاّ محمّدرضا، مولی علی محمّد معروف به سیّد صالح، میرزا محمّد بن ابوطالب نظام العلماء و میرزا محمّد بن محمّدعلی مشعل العلماء تحصیل کرد.

آنگاه به اصفهان آمده و نزد آقا میرزا احمد مدرّس، آقا شیخ محمّدجواد فریدنی، آقا شیخ محمّد رضا نجفی، حاج آقا نوراللّه نجفی، [شیخ حسن دشتکی و شیخ فضل اللّه اعضادی خوانساری] تلمّذ نمود و در قم نزد حاج شیخ عبدالکریم حائری یزدی حاضر شد. همچنین از حضرات آیات شیخ آقابزرگ طهرانی، آقا سیّد ابوالحسن اصفهانی، شیخ محمّدباقر زند کرمانی، حاج شیخ محمّدحسین کاشف الغطاء، سیّد شهاب الدّین مرعشی نجفی، آقا صدرالدّین صدر و آقا سیّد محمّدحجّت کوهکمری اجازه دریافت نمود.

سپس در طهران به خدمت شمس العرفاء رسید و بعدا به خدمت حاج ذوالریاستین

[1]التّحبیر، ج1، ص506.

وارد شد و از آنان اجازه ارشاد و دستگیری یافت [و لقب «حجت علی شاه» گرفت.] و پس از فوت ذوالریاستین خود را قطب سلسله نعمت الهی معرّفی نمود.

[او در طهران در سال 1309ش روزنامه «جامع» را منتشر کرد و مدّتی بعد به استخدم اداره ثبت درآمد. بلاغی در فقه، اصول، ادبیات، تفسیر، عرفان، حدیث و تاریخ مهارتی به سزا داشت.] و سرانجام در دوشنبه 4 صفر 1397ق [مطابق با 4 بهمن 1355ش] وفات یافته و در [قبرستان باغ بهشت] قم مدفون شد. شعر می سرود و گاهی «حجت» و گاهی «بلاغی» تخلّص می کرد.

کتب زیر از تألیفات اوست:

[1. «الاسرار الالهیه فی الاذکار و الاوراد و الادعیه السّریّه»]2. «انساب خاندان های مردم نائین»3. «تاریخ طهران» در 2 جلد4. «تاریخ مختصر پیامبران اولوالعزم» در 2 جلد5. «تاریخ مقابر اصفهان»6. «تاریخ نائین»7. «مدینه العرفاء» در 2 جلد7. «تاریخ نجف اشرف و حیره» در 2 جلد8. «تاریخ و جغرافیای کاشمر» [9. «ترجمه صحیفه سجادیه»]10. «تفسیر قرآن» موسوم به «حجه التفاسیر» به فارسی در چندین جلد شامل سوره های حمد و بقره 11. «دیوان اشعار» [12. «رساله شعریه» در جبر و تفویض] 13. «زندگانی علی بن سهل اصفهانی» [14. «شطرنج العرفاء» در 5 جلد[ 15. «تاریخ فرهنگ نائین» 16. «فرهنگ سمات» در شرح دعای سمات [17. «کشکول بلاغی» 18. «گلزار بلاغی» 19. «گل نرگس» درباره حضرت نرجس خاتون مادر امام زمان (عجل اللّه تعالی فرجه الشریف) ] 20. «مقالات الحنفاء فی مقامات شمس العرفاء» 21. «مقامات العرفاء یا زندگانی شمس العرفاء» 22. «مقلاد الرّشاد فی المؤنثات السّماعیه و الاضداد» [24. «نقد الروضات»[1]]

[1]رجال اصفهان یا تذکره القبور: مقدمه؛ تاریخ علمی و اجتماعی اصفهان، ج2، صص 324-326؛ تذکره شعرای معاصر اصفهان، صص 93 و 94؛ تربت پاکان قم، ج2، صص 202-205؛ تذکره سخنوران نائین، صص 43 و 44؛ سیمای نائین، ص148؛ تاریخ جراید و مجلات ایران، ج2، ص162؛ مؤلفین کتب چاپی، ج3، ص715؛ نائین بلده طیّبه، صص 55 و 56؛ نادره کاران، ص373.