عبدالخالق علوی
ابوهاشم عبدالخالق بن حیدر بن علی بن حسن بن علی بن حسن بن علی علوی معروف به «برطله شریف» [از محدّثین اصفهان] از حافظ ابوعمر و عبدالوهاب بن محمّد بن منده حدیث شنوده و ابوسعد سمعانی از وی استماع حدیث کرده است.[1]
میرزا عبدالخالق لنجانی*
میرزا عبدالخالق لنجانی فرزند حاج میرزا رضا از خوشنویسان نسخ و ثلث در نیمه اوّل قرن چهاردهم هجری است. از راه کتابت امرار معاش می کرد و برای چاپ سنگی هم کتاب می نوشت.
از آثار او:
1. کتابت قسمتی از اجزاء کتاب «وافی» فیض کاشانی که در 11 رجب 1332ق کتابت کرده و چاپ سنگی شده است.[2]2. دو قطعه به خط نسخ و رقاع خوش در مجموعه امیرقلی امینی در تاریخ جمادی الثانی 1305ق.[3]
عبدالخالق قائنی
عبدالخالق بن محمّدشفیع قائنی، از فضلاء قرن یازدهم هجری. در اصفهان ساکن بوده و احتمالاً از شاگردان علاّمه مجلسی است. در تاریخ دوشنبه جمادی الثّانیه 1081ق کتابت مجلد دوم «بحارالانوار» را به خط نسخ به پایان رسانیده و در کتاب
[1]التّحبیر، ج1، ص436.
[2]تاریخ اصفهان (هنر و هنرمندان) ، ص126.
[3]احوال و آثار خوشنویسان، ج4، ص1099.
علامت مقابله و حواشی به خط علاّمه مجلسی دارد. نسخه به شماره 4515 در کتابخانه مجلس شورای ملّی ایران موجود است.[1]
میرزا عبدالخالق خوراسگانی*
میرزا عبدالخالق خوراسگانی، از خوشنویسان نازک کار اصفهان در قرن سیزدهم هجری و از اقران آقا هاشم و حسن حدّاد است که عصر خوشنویسی او حدود یک قرن قبل از عبدالخالق لنجانی است.
قرآن نفیس به خط او تملک آقای حاج علیرضاخان فاطمی اصفهانی که تاریخ کتابتش سال 1248ق است به رؤیت استاد همائی رسیده است.[2]
عبدالخضر جزائری
عبدالخضر بن زباره فرج آل حسینی جزائری اصفهانی، از نویسندگان کتب است. در تاریخ 1084 کتاب «الدروع الواقیه من الاخطار» تألیف سیّد رضی الدّین علی بن طاوس را نوشته و کتاب به شماره 3317 در کتابخانه آستان قدس رضوی موجود است.[3]
عبدالرّحمان اصفهانی
مولانا عبدالرّحمان، برادرزاده قاضی امین الدّین فضل اللّه [از بزرگان علماء اصفهان در قرن نهم هجری.] مقتول در ساوه به دستور شاهرخ در رمضان 850ق.[4]
شرح گرفتاری او و شاه علاءالدّین محمّد نقیب و خواجه افضل الدّین محمّد ترکه و
[1]فهرست مجلس، ج12، ص194؛ زندگینامه علاّمه مجلسی، ج2، ص49.
[2]تاریخ اصفهان (هنر و هنرمندان) ، ص127.
[3]فهرست رضوی، ج6، ص232.
[4]تاریخ نظم و نثر، ص449.
دیگران را در تاریخ باید مطالعه کرد.
عبدالرّحمان اصفهانی
عبدالرّحمان اصفهانی [از محدّثین عامّه اصفهان] از مختار بن عبداللّه بن ابی لیلی روایت می کند.[1]
عبدالرّحمان ذکوانی اصفهانی
ابوالقاسم عبدالرّحمان بن ابی بکر بن احمد ذکوانی اصفهانی [از محدّثین عامّه اصفهان در قرن چهارم هجری] فوت 403ق. از حافظ ابی الشیخ اصفهانی و قباب استماع حدیث کرده است.[2]
عبدالرّحمان اصفهانی
عبدالرّحمان بن ابی لیلی یسار اصفهانی [از محدّثین عامّه اصفهان] از مختار بن عبداللّه بن ابی لیلی روایت می کند و محمّد بن عبداللّه بن ابی لیلی یسار برادرزاده او، از او استماع حدیث کرده است.[3]
عبدالرّحمان سُدّی
ابواسماعیل عبدالرّحمان بن ابی کریمه سُدّی اصفهانی [از محدّثین قرن دوم هجری ساکن اصفهان] مولای قیس بن مَخربه بوده و از پدرش نقل حدیث کرده است.
[1]میزان الاعتدال، ج2، ص88.
[2]میزان الاعتدال، ج2، ص117.
[3]میزان الاعتدال، ج2، ص88.
فرزندش اسماعیل سُدّی هم از محدّثین مشهور بوده و از پدر روایت می کند.[1]
[وفاتش در سال 127ق واقع شد.]
عبدالرّحمان اصفهانی
ابوسعید عبدالرّحمان بن احمد اصفهانی [از ادبای اصفهان است] در بغداد سکونت داشته و این تألیفات از اوست:
1. «ادب الکاتب» 2. «تهذیب الفصاحه» 3. «رسائل الابهری» 4. «الندیم»[2]
سال فوتش به دست نیامد.
عبدالرّحمان رازی
ابوالفضل عبدالرّحمان بن احمد بن حسن رازی الموتی اصفهانی [از محدّثین عامّه در قرن پنجم هجری] از جعفر بن عبداللّه بن یعقوب نقل حدیث نموده و ابوسهل محمّد بن ابراهیم بن محمّد بن سعدویه زکی اصفهانی و ابوبکر عبدالغفار بن محمّد شیروی جنابدی [گنابادی] در اصفهان از او استماع حدیث کرده اند.[3]
عبدالرّحمان اصفهانی
عبدالرحمان بن احمد بن محمّد بن ابی بکر بن علی اصفهانی [از محدّثین اصفهان در قرن هفتم هجری] پدر شمس الدّین محمود اصفهانی مؤلّف: «شرح تجرید» و استاد جمعی از علماء زمان از آن جمله فرزندش شمس الدّین ابوالثناء محمود بوده است.[4]
[1]طبقات المحدّثین، ج1، ص96؛ ذکر اخبار اصفهان، ج2، ص106؛ میزان الاعتدال، ج2، ص117.
[2]هدیه العارفین، ج1، ص513.
[3]التّحبیر، ج1، ص466.
[4]ریحانه الادب، ج3، ص248.
نورالدّین عبدالرّحمان جامی
نورالدّین عبدالرّحمان بن نظام الدّین احمد بن شمس الدّین محمّد دشتی اصفهانی، شاعر ماهر و ادیب عارف صوفی. پدر و جدّش در محلّه دشت اصفهان ساکن و خود جامی در جام متولّد گردیده و در اوایل «دشتی» تخلّص داشته و بعدا «جامی» را انتخاب نموده است.
در عموم کتب رجال و تذکره های شعراء نام و تألیفاتش مذکور است و «بهارستان» او که به سبک «گلستان» تألیف شده معروف [است.]
در 23 شعبان 817ق متولّد و در محرم 898ق در هرات وفات یافته [است.]
قریب 40 مُجلَّد کتاب و رساله به نظم و نثر تألیف نموده [است.] از تألیفات معروف او «نفحات الانس» در شرح حال 614نفر از مشایخ صوفیه است. برای اطلاع بیشتر از حالات او به تذکره های شعراء و تاریخ ادبیات مراجعه شود.[1]
جامی هیچ گاه در اصفهان نبوده و فقط پدر و جدّش اصفهانی بوده اند. در سال های اخیر شهرداری اصفهان یکی از خیابان های فرعی اصفهان حدّ فاصل خیابان چهارباغ پایین و خیابان خرم را به نام «جامی» نامگذاری کرده است.]
عبدالرّحمان ضراب
ابومحمّد عبدالرّحمان بن حسن بن موسی بن محمّد ضرّاب اصفهانی، از بزرگان محدّثین و ثقات آن [در قرن سوم هجری] در کوفه و بغداد و واسط کسب حدیث نموده و کتاب های «مسند» و «الابواب» را تألیف کرده است.
از عصام بن حکم عکبری، یحیی بن ورد بن عبداللّه و حسن بن منصور واسطی روایت
[1]دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج1، ص432؛ ریحانه الادب، ج1، ص385؛ تحفه سامی، صص 143-146.
حدیث می کند و ابوالحسن علی بن محمود بن مالک مدینی، محمّد بن احمد بن ابراهیم، سلیمان بن احمد و ابومحمّد بن حیّان از وی اخذ حدیث کرده اند.[1]
[پدرش نیز از محدّثین بوده و شرح حال او را در اعلام اصفهان، ج2، ص557 آورده ایم.]
عبدالرّحمان اصفهانی نیشابوری
ابوسعد عبدالرّحمان بن حسن نیشابوری [از محدّثین و حفّاظ قرن سوم هجری] اصل او از اصفهان است ولی در نیشابور ساکن بوده و در سال 307ق وفات یافته است. کتاب های «مسند» و «شرف المصطفی» از اوست.[2]
عبدالرّحمان اصفهانی بغدادی
حافظ ابوصالح عبدالرّحمان بن سعید بن هارون اصفهانی، [از محدّثین عامّه در قرن سوم هجری] در بغداد ساکن بوده و در آنجا در جمادی الآخر 324ق وفات کرده است.
از ابوسعد احمد بن فرات رازی و محمّد بن عیسی عطار و عبدالرّحمان بن رسته نقل حدیث کرده و ابوالحسن علی بن عمر بن مهدی دار قطنی، محمّد بن مظفر و محمّد بن جعفر بن حسین [بغدادی] از او استماع حدیث کرده اند.[3]
[1]ذکر اخبار اصفهان، ج2، ص114.
[2]الاعلام، ج4، ص74 به نقل از الرساله المستطرفه، ص54.
[3]ذکر اخبار اصفهان، ج2، ص113؛ احقاق الحق، ج16، ص391؛ دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج2، ص770.
عبدالرّحمان جَهنی اصفهانی
عبدالرّحمان بن سلیمان بن اصفهانی جهنی [از محدّثین عامّه در قرن دوم هجری است. ثقه و صالح بوده] و در کوفه می زیسته و در اصفهان تجارت می کرده و اهل محلّه سنبلان است. او در کوفه وفات یافت و اولاد و اهل بیت او در کوفه باقی ماندند.
اسماعیل بن ابوخالد، شُعبه، ثوری، عمرو بن ابوقیس، شریک و ابوعوانه، محمّد بن سعید بن اصفهانی و محمّد بن سلیمان بن اصفهانی از او نقل حدیث کرده اند و خود عبدالرّحمان از عکرمه، شُعبی، ابی حازم، ابوصالح، عبداللّه بن مَعقِل، انس بن مالک و مجاهد روایت کرده است.[1]
عبدالرّحمان کوفی اصفهانی
عبدالرّحمان بن عبداللّه کوفی [از محدّثین عامّه اصفهان است و] از عبدالرّحمان بن ابی لیلی روایت می کند و شُعبه بن حجاج از او نقل حدیث می نماید. در زمان حکومت خالد بر عراق وفات یافت.[2]
عبدالرّحمان اصفهانی
حافظ ابومسعود عبدالرّحمان بن ابی الوفاء علی بن احمد اصفهانی [از محدّثین عامّه اصفهان در قرن ششم هجری] فوت سال 565ق.[3]
[1]ذکر اخبار اصفهان، ج2، ص107؛ میزان الاعتدال، ج2، ص107؛ طبقات المحدّثین، ج1، ص111.
[2]لغت نامه دهخدا.
[3]مرآت الجنان، ج3، ص379.
عبدالرّحمان دشتی اصفهانی
ابومسلم عبدالرّحمان بن محمّد بن احمد بن سیاه دشتی اصفهانی مذکر [از محدّثین عامّه در قرن سوم و چهارم هجری و از اهالی محلّه دشت اصفهان.] از ابراهیم بن زهیر جلودی (حلوانی) استماع حدیث کرده و ابوبکر بن مردویه و ابویحیی عبدالرّحمان بن محمّد بن سلم رازی (ابن سلم) از او روایت می کنند.
او در آخر رجب 346ق در بلخ فوت شده است.[1]
عبدالرّحمان سمسار اصفهانی
ابونصر (یا ابومحمّد) عبدالرّحمان بن محمّد بن احمد سمسار اصفهانی [از محدّثین عامه اصفهان در قرن پنجم هجری] فوت: محرم 490ق.[2]
عبدالرّحمان اصفهانی
ابومسلم عبدالرّحمان بن محمّد بن جعفر بن حیّان مؤدب اصفهانی [از محدّثین اصفهان در قرن چهارم هجری] برادر حافظ ابومحمّد عبداللّه معروف به «حافظ ابی الشیخ اصفهانی» است. و در سال 359ق به عارضه سکته وفات یافته [است.]
از ابراهیم بن متویه، احمد بن علی خزاعی و ابوجعفر محمّد بن زکریا بن عبداللّه قرشی روایت کرده و حافظ ابونعیم اصفهانی مؤلّف «ذکر اخبار اصفهان» از وی روایت کرده است.[3]
[1]معجم البلدان، ج2، صص 450 و 456؛ ذکر اخبار اصفهان، ج2، ص119؛ المشترک، ص180؛ اللباب، ج1، ص502.
[2]التّحبیر، ج1، ص73.
[3]ذکر اخبار اصفهان، ج2، ص120.