عبدالرّحمان صیدلانی
ابومسلم عبدالرّحمان بن محمّد صیدلانی [از محدّثین عامّه اصفهان در قرن سوم هجری] از عبداللّه بن بُندار باطرقانی روایت نموده و ابوبکر بن مقری از او نقل حدیث کرده است.[1]
صیدلانی به معنی داروفروش است.
عبدالرّحمان معدانی اصفهانی
عبدالرّحمان بن یوسف بن معدان، از محدّثین عامّه اصفهان و چون برادرش محمّد بن یوسف معروف به «شیخ یوسف بنّا» از زهّاد و صلحای عهد بوده و در محله جورجیر اقامت داشته است.
از عثمان بن زائده روایت کرده و ابوسفیان صالح بن مهران، عبدالرّحمان بن عمر رسته و حفص بن معدان و محمّد بن عاصم حدیث شنوده و در سال 260ق وفات یافته است.[2]
عبدالرّحمان شافعی اصفهانی
نجم الدّین عبدالرّحمان بن یوسف شافعی اصفهانی [از محدّثین عامّه اصفهان در قرن ششم هجری] ساکن مکّه. وی در سال 677ق متولّد و در آخر ایام تشریق در منی به سال 750ق فوت نموده است. «المختصر الروضه» (در 2جلد) از آثار اوست.[3]
[1]ذکر اخبار اصفهان، ج2، ص123.
[2]ذکر اخبار اصفهان، ج2، ص108؛ طبقات المحدّثین، ج2، ص173.
[3]مرآت الجنان، ج4، ص334.
عبدالرحیم اصفهانی*
عبدالرحیم اصفهانی، از خوشنویسان هنرمند اصفهان در قرن سیزدهم هجری است. او خط نسخ را زیبا می نوشته و «شرح کتابی در نحو» را در چهارشنبه دهم ذیحجه 1289ق کتابت نموده که به شماره 197 در کتابخانه میرزا محمّد کاظمینی در یزد موجود است.[1]
عبدالرحیم اصفهانی شیرازی
عبدالرحیم اصفهانی شیرازی، از شاعران قرن هشتم سراینده داستان «سعد و همایون». و در آن از جشن آب مرغان در سه شنبه های ماه رجب و همچنین عشرت دوستی مردم شیراز وصف شده است.
آغاز نسخه:
به نام آن که عالم آفریده است محمّد بر خلایق برگزیده است
خداوندی که روزی داد ما را همی داند نهان و آشکارا
انجام نسخه:
سراسر گفته شد این دوستانم چو گفتم جمله تاریخش بخوانم
بذ و الحجه بود از اوّل ماه که ختم این سخن کردم به ناگاه
به تاریخ این حدیث نغز و شیرین سنه سبعمائه با سبع و تسعین
797
نسخه به شماره 1/3075 در کتابخانه مرکزی دانشگاه طهران موجود است.[2]
[1]فهرست کاظمینی، ج1، ص173.
[2]فهرست مرکزی دانشگاه تهران، ج11، ص2029؛ الذریعه، ج19، ص206؛ تاریخ تشیع اصفهان، ص328.
[آب مرغان از تفرّج گاه های شیراز است.]
ملاّ عبدالرحیم کوشکی
ملاّ عبدالرّحیم کوشکی بن ملاّ ابراهیم، عالم فاضل. [از علماء اواخر دوره قاجاریه، از اهلی قریه «کوشک» در نزدیک اصفهان] متوفی [10] محرم الحرم 1317ق مدفون در تکیه فاضلان واقع در تخت فولاد اصفهان.[1]
عبدالرحیم ورنوسفادرانی
عبدالرحیم بن محمّدابراهیم ورنوسفادرانی [از نویسندگان کتب در قرن سیزدهم هجری] در چهارشنبه 26 شوال 1237ق نسخه ای از کتاب «گلدسته اندیشه» تألیف: محمّدامین وقاری یزدی را به خط نستعلیق کتابت نموده است. نسخه به شماره 7284 در کتابخانه آیت اللّه مرعشی در قم موجود است.[2]
عبدالرّحیم اصفهانی
عبدالرّحیم بن ابوالحسن اصفهانی خطاط نسخ نویس [در قرن دوازدهم هجری] از آثارش: «جلاء العیون» علاّمه مجلسی، مورخ به سال 1024ق (ظاهرا 1124 باشد زیرا تاریخ تألیف 1089ق می باشد) به شماره 15566 در کتابخانه وزیری یزد موجود است.[3]
وی همچنین در دهه آخر رجب 1127ق نسخه ای از کتاب «ملاذ الاخیار» علاّمه
[1]دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج2، ص770؛ سیری در تاریخ تخت فولاد، ص164.
[2]فهرست مرعشی، ج19، ص74.
[3]فهرست وزیری، ج2، ص746.
مجلسی را به خط نسخ نوشته و کتاب به شماره 239 در کتابخانه آیت اللّه مرعشی در قم موجود است.[1]
احتمالاً وی از شاگردان علاّمه مجلسی می باشد.
عبدالرحیم فرقانی کرونی*
عبدالرحیم بن محمّدباقر فرقانی کرونی اصفهانی، از خوشنویسان قرن چهاردهم هجری است. او یک نسخه قرآن کریم را به خط نسخ در سال 1353ق کتابت کرده که در همان سال در تهران به همت محمّدحسن علمی چاپ سنگی شده است.[2]
میرزا عبدالرّحیم مؤتمن الحکماء
میرزا عبدالرحیم حکیم ملقب به «مؤتمن الحکماء» فرزند میرزا حبیب [روحبخش] بن میرزا بزرگ بن میرزا کوچک طبیب اصفهانی، طبیب حاذق و دانشمند فاضل.[3]
[در محله جوباره اصفهان متولّد شده و در مدرسه دارالفنون تهران طب را آموخت. سپس به اصفهان آمده و به طبابت پرداخت. ظل السّلطان حاکم اصفهان لقب «مؤتمن الحکماء» را به او داد. وی طبیبی مردم دار و متدیّن و رئوف به حال مستمندان بود. سرانجام در غرّه جمادی الاوّل 1367ق وفات یافته و در تکیه خلیلیان واقع در تخت فولاد مدفون شد.[4]]
[1]فهرست مرعشی، ج1، ص263؛ زندگینامه علاّمه مجلسی، ج2، ص50.
[2]اهتمام ایرانیان به قرآن کریم، ص289.
[3]سیری در تاریخ تخت فولاد، ص231.
[4]تخت فولاد یادگار تاریخ: خطی؛ مصاحبه غلامرضا نصراللهی با دکتر سیّد رضا پزشک در 12 مرداد 1376ش.
وی کتاب «مرض نقرس و معالجات آن» را جهت ظل السّلطان تألیف کرده که نسخه اصل در کتابخانه عمومی اصفهان به شماره 11568 موجود است.[1]
[وی رساله «شیخ و شوخ» را در سال 1315ق کتابت کرده است. این نسخه نزد میرزا عبدالرزاق خان مهندس بغایری در تهران بوده است.[2]]
میرزا عبدالرحیم قاضی
حاج میرزا عبدالرحیم قاضی فرزند حاج میرزا محمّدحسن، عالم فاضل، از اعقاب محقّق سبزواری.[3]
[از علمای فاضل خاندان قاضی و ساکن در محلّه علیقلی آقای اصفهان بوده و در فروردین 1325ش وفات یافته و در تکیه حاج آقا مجلس در تخت فولاد اصفهان مدفون شد.[4]
وی کتاب «نهایه الآمال» تألیف: محمّدتقی هروی را در 25 صفر 1322ق به خط نسخ کتابت نموده که به شماره 3517 در کتابخانه ملی ملک در تهران موجود است.[5]]
عبدالرّحیم اصفهانی
عبدالرّحیم بن حسن بن محمّد بن احمد اصفهانی [از نویسندگان کتب و کاتبان قرن یازدهم هجری] در چهارشنبه 23 ربیع الاوّل 1016ق کتابت کتاب «منتهی المطلب» تألیف علاّمه حلّی را به خط نسخ به پایان رسانیده و کتاب به شماره 2841 در کتابخانه
[1]فهرست عمومی اصفهان، ج1، ص151.
[2]فرهنگ ایران زمین، ج30، ص540.
[3]دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج1، ص121.
[4]تخت فولاد یادگار تاریخ: مخطوط.
[5]فهرست ملک، ج1، ص779.
مجلس شورای ملّی موجود است.[1]
عبدالرّحیم بهاءالملک
ابوالفتح عبدالرحیم ملقّب به «بهاءالملک» فرزند خواجه نظام الملک حسن طوسی [از دولتمردان عهد سلجوقی در قرن پنجم هجری] در زمان وزارت عزّالملک ابوعبداللّه حسین بن نظام الملک و سلطنت بَرکیارُق متصدی دیوان طغرا و مردی بی کفایت و شرابخوار بوده و در سال 487ق در مراسم بیعت با مستظهر عباسی شرکت داشته است.[2]
سیّد عبدالرحیم فروغی قهفرخی
سیّد عبدالرحیم میرفروغی قهفرخی متخلّص به «فروغی» فرزند سیّد محمّدحسین، از شعرای معاصر از قریه قهفرخ [فرخ شهر کنونی] چهارمحال اصفهان است. [در سال 1335ش] قریب شصت سال از سن او گذشته بود و به امور زراعتی روزگار می گذراند. گاهی شعر می سرود و در آن «فروغی» و «میر فروغی» تخلّص می نمود. از اوست:
دارم عجب که در دل سختش اثر نکرد آن تیر آه کز دل سوزان کشیده ام[3]
میرزا عبدالرحیم کلباسی
میرزا عبدالرّحیم بن میرزا محمّدرضا بن حاج محمّدابراهیم کلباسی، عالم فاضل زاهد [از علمای عالیقدر اصفهان در اواخر دوره قاجاریه.]
در 9 شعبان 1254ق متولّد شده [و کودکی را تحت نظر عمّ بزرگوارش شیخ جعفر طی نموده و در اصفهان از محضر علمای این شهر خصوصا میرزا محمّدباقر چهارسوقی
[1]فهرست مجلس، ج10، بخش یکم، ص167.
[2]مدارس نظامیه، ص53.
[3]تذکره شعرای معاصر اصفهان، ص359.
(صاحب روضات) و حاج میرزا محمّدهاشم چهارسوقی بهره گرفت.[1]او سفری به مشهد مقدس نموده و سه سفر به عتبات عالیات نمود که در سفر سوم هفت سال آنجا به تحصیل مشغول شد.[2]
اساتید او در عتبات میرزا حبیب اللّه رشتی[3]، میرزا حسین خلیلی، ملاّ محمّد ایروانی، ملاّ لطف اللّه مازندرانی حائری، میرزا ابوالقاسم طباطبائی نجفی و شیخ زین العابدین مازندرانی بوده اند[4]و از برخی از اساتید خود اجازه گرفته است. سپس به اصفهان مراجعت نموده و به ارشاد مردم پرداخت. او در بیانات منبری تسلط شایانی داشت. در 10 سال آخر عمر به زهد و استغنا طی روزگار نموده و اموال خویش را بر فرزندانش تقسیم نمود. او خط نسخ را خوش می نوشت و اجزائی از قرآن مجید و کتاب «الفیه» را به خط زیبای خود نوشته بود.]
او در [عصر پنج شنبه] 9 شعبان 1335ق وفات یافته و در یکی از حجره های تکیه میرزا ابوالمعالی کلباسی در تخت فولاد اصفهان مدفون شد.[5]
بر سنگ مرمر نفیس مزار میرزا عبدالرحیم که به خط ثلث نوشته شده است، این دو بیت در مادّه تاریخ وفات او بر روی سنگ نقر گردیده است:
عبدالرّحیم در بر ربّ رحیم رفت زاد معاد خویش ز قلب سلیم برد
دل در میانه آمد و تاریخ فوت شد عبدالرّحیم سر بجوار رحیم برد[6]
کتب ذیل از اوست:
[1]خاندان کلباسی، ص215.
[2]مکارم الآثار، ج5، ص1454.
[3]نقباء البشر، ج3، صص 1103 و 1104.
[4]خاندان کلباسی، ص215؛ مشاهیر مزار علاّمه ابوالمعالی کلباسی، ص187.
[5]رجال اصفهان یا تذکره القبور، ص40؛ دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج2، ص626؛ سیری در تاریخ تخت فولاد، ص61.
[6]مشاهیر مزار علاّمه ابوالمعالی کلباسی، ص190.
1. «تعلیقه بر رسائل» شیخ انصاری 2. «تفسیر و معنی قرآن» [در حاشیه قرآن[3. «رساله در تیمّم» [که شرحی بر مقصد پنجم کتاب جدّش «منهاج الهدایه» است.[4. «کشف الحجاب» در شرح «خلاصه الحساب» [علاّمه شیخ بهائی که در واقع شرح بر ترجمه فارسی «خلاصه الحساب» شیخ جواد کاظمینی است ولی ادلّه و براهین آن حذف شده است. این شرح در 20 شوال 1283ق به پایان رسیده و به خط مؤلف به شماره 2040 در کتابخانه مرکز احیاء میراث اسلامی در قم موجود است.[1]]5. «مجموعه ای در اجازات» [خود از علمای اعلام]6. مجموعه ای در مطالب متفرقه [یا «جُنگ»7. کتابی در «مواعظ»
عبدالرحیم معدّل اصفهانی
ابوالفضل عبدالرّحیم بن عاصم بن عبدالواحد بن عبدالکریم معدل اصفهانی [از محدّثین عامّه اصفهان در قرن ششم هجری.] امام جامع جوجیر در اصفهان و از محدّثین عالم و اهل عدالت و اصلاح بوده و در ماه صفر سال 536ق فوت شده است.
او از ابوعمر عبدالوهاب بن محمّد بن اسحاق بن منده عبدی و ابومحمّد رزق اللّه تمیمی حدیث شنیده و ابوسعد سمعانی در اصفهان از وی استماع حدیث کرده است.[2]
شیخ عبدالرّحیم حائری
حاج شیخ عبدالرّحیم حائری فرزند شیخ عبدالحسین شیخ محمّدحسین صاحب فصول عالم فاضل و ادیب شاعر. [از علمای قرن چهاردهم هجری.]
[1]فهرست خطی احیاء، ج6، ص57؛ مشاهیر مزار علاّمه ابوالمعالی کلباسی، ص189.
[2]التّحبیر، ج1، ص41.