امامت می نمود.[1]
عبدالرّسول منتصر
عبدالرّسول منتصر، شاعر ادیب متخلّص به «حقیقت» کارمند بازنشسته بانک ملّی ایران و کارشناس رسمی حسابداری دادگستری اصفهان. وی در روز شنبه 5 ذیقعده 1411ق وفات یافته و در گورستان باغ رضوان اصفهان مدفون شد.
این شعر از اوست:
شدم سخت درمانده از کرد خویش پشیمان ز کرد کار و گشتم پریش
بکردم همی روز و شب را تَبَه سراسر بود نامه ام پر گُنَه
«حقیقت» ره رادمردان را بگیر تو تا زنده ای دست افتاده گیر[2]
میرزا عبدالرّسول مداح شوشتری
میرزا عبدالرّسول مداح شوشتری، شاعر ادیب و مرثیه سرای معروف. [در اوایل قرن سیزدهم هجری] مقبره او در قبرستان سر قبر آقای اصفهان بوده که پس از تخریب و تسطیح قبرستان، قبر او هم از بین رفت.[3]
عبدالرّسول ناطق شهرضائی
عبدالرّسول طبیبیان متخلّص به «ناطق» [فرزند سیّد هادی] شاعر ادیب و طبیب حاذق
[1]شرح مجموعه گل، صص 382-384؛ زندگانی حکیم جهانگیرخان قشقائی، ص114؛ سیمای دهاقان، ص481.
[2]مزارات اصفهان، ص129.
[3]رجال اصفهان یا تذکره القبور، ص117؛ دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج2، ص902؛ مزارات اصفهان، ص52.
در سال 1283ش در شهرضا متولّد شد و تحصیلات ابتدائی و متوسطه خود را در [شهرضا] و اصفهان به پایان رسانید و در ضمن تحصیل، علوم قدیمه همچون صرف و نحو و معانی و بیان را آموخت [در طب نیز نزد دکتر احمدخان محیی، دکتر مسیح اللّه خان حافظ الصحّه و میرعلائی تحصیل کرد.] در سال 1311ش پس از موفقیت در آزمون پزشکی، در بهداری شهرضا به فعالیت پرداخت. او در هنگام تحصیل در اصفهان در انجمن ادبی شیدا شرکت می کرد و [سرانجام در 12 بهمن 1364ش وفات یافته و در صحن امامزاده شهرضا مدفون شد. او از شعرای نامدار دیار خود بود. و در شعر کتاب های «گلچین ناطق»، «رضانامه» و «مادر» را نوشته است.[1]]
این ابیات از او (به مناسبت میلاد مسعود پیامبر اسلام حضرت محمّد صلی الله علیه و آله است:
امروز درخشان شده یک کوکب بس تابان کز پرتو نور آن روشن شده هر ایوان
از جانب یزدان گشت، این نور هویدا بین تا محو شود ظلمت، معدوم شود حرمان
عبدالرشید
عبدالرشید بن محمّد مقیم [از فضلای قرن یازدهم هجری] از شاگردان علاّمه مجلسی است. او نسخه ای از جلد یکم «بحارالأنوار» را در سال 1093ق کتابت نموده و در کتابخانه دانشمند عالیقدر جناب آقای دکتر سیّد احمد تویسرکانی در اصفهان موجود است.
[1]تذکره شعرای معاصر اصفهان، ص497؛ تاریخ شهرضا، ج2، ص372.
حاج عبدالرّضا موغاری اردستانی
حاج عبدالرّضا بن شکراللّه بن عارف بن محمّد موغاری اردستانی [از کاتبان و فضلاء قرن دهم هجری] در بامداد روز جمعه 28 محرم 973ق کتابت نسخه ای از «مجموعه ورام» را به خط نسخ نوشته است. کتاب به شماره 5388 در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران موجود است.[1]
[موغار از روستاهای اردستان اصفهان است.]
عبدالرضا متین اصفهانی
میرزا عبدالرّضا اصفهانی متخلّص به «متین» فرزند عبداللّه بن عبدالعال بن شیخ حسین نجفی مالکی، شاعر ادیب در قرن دوازدهم هجری. پدرش از نجف اشرف به اصفهان آمده و او در سال 1103ق در اصفهان متولّد شد. در 16 سالگی به هند رفته و به واسطه قریحه و ذوق شعر و ادب مورد توجه اعیان و بزرگان آنجا قرار گرفت. عاقبت در سال 1175ق به بنگاله رفته و در همان سال وفات یافت. دیوان اشعار او قریب به دوازده هزار بیت دارد.
از اوست:
به عزم گلشن امشب برق بی تابانه می آید خسی باقی است پنداری ز خاک آشیان من[2]
[1]فهرست مرکزی دانشگاه، ج15، ص4233؛ تراجم الرّجال، (چاپ 1422ق) ، ج2، ص50.
[2]تذکره خزانه عامره، ص426؛ تذکره سرو آزاد، ص236؛ الذریعه، ج9، ص958؛ تذکره غنی، ص118؛ تذکره روز روشن، صص 710-712؛ کاروان هند، ج1، صص 1211-1213؛ صحف ابراهیم، صص221 و 222؛ مجمع النفایس، ص119؛ منتخب اللطایف، ص638.
ملاّ عبدالرّضا کاشانی
مولی عبدالرّضا کاشانی، از فضلاء قرن یازدهم هجری و از شاگردان علاّمه مجلسی است. او در شوّال 1077ق جلد دوم «بحارالأنوار» را در اصفهان به خط نسخ کتابت نموده و آن را نزد علاّمه مجلسی قرائت کرده و مجلسی در تاریخ ربیع الاوّل 1078ق گواهی قرائت و اجازه روایت جهت او مرقوم نموده است و با القاب «المولی الفاضل الصّالح التّقی و الزّکی» از او یاد کرده است.[1]
عبدالسّلام اصفهانی
عبدالسّلام اصفهانی، از اصحاب حضرت جواد علیه السلام است.[2]
عبدالسّلام عنبری اصفهانی
ابوالغنائم عبدالسّلام بن عبدالصّمد بن احمد بن فضل بن احمد بن علی عنبری اصفهانی. [از محدّثین عامّه اصفهان در قرن ششم هجری] شیخ صالح از اولاد محدّثین بوده و از ابوالقاسم عبدالرّحمان بن منده، ابوعمرو عبدالوهاب بن منده و جز آنها حدیث شنوده و ابوسعد سمعانی از او حدیث شنیده است.[3]
عنبری منسوب به «بنی عنبر» (عنبر بن عمرو بن تمیم) و طائفه ای از بنی تمیم می باشند.
عبدالسّلام کمال اصفهانی
عبدالسّلام بن ماجد اصفهانی، معروف به «کمال» از ادبای قرن یازدهم هجری. از
[1]زندگینامه علاّمه مجلسی، ج2، صص 50 و 51؛ فهرست مرعشی، ج1، ص340؛ الرّوضه النّضره، ص322؛ تلامذه العلاّمه المجلسی، ص34؛ اجازات الحدیث، ص69؛ علاّمه مجلسی بزرگمرد علم و دین، ص341.
[2]مستدرک عوالم (جلد حضرت جواد علیه السلام ) ، ص171.
[3]التّحبیر، ج1، ص450.
آثار او: «مناظره بغداد و اصفهان» به نظم و نثر فارسی.[1]
عبدالسّلام حسن آبادی
ابوالخیر عبدالسّلام بن محمود بن محمّد بن احمد بن محمّد بن عبدالرّحمان بن محمّد بن سلیمان حسن آبادی جرواآنی معروف به «ابن ابی عیسی» [از محدّثین قرن ششم هجری.] از اهالی محله «جرواآن».
از حفاظ حدیث و شیخ فاضل و صالح و صادق و از خاندان محدّثین بوده و در سال 449ق متولّد شده است.
از ابومنصور شجاع بن علی بن شجاع مصقلی، ابوالحسن علی بن محمّد بن احمد بن ابی عیسی حسن آبادی (عموزاده صاحب عنوان) و ابوبکر احمد بن فضل باطرقانی و جز آنان حدیث شنوده و ابوسعد سمعانی در محله جیران (جرواآن) او را ملاقات کرده و از او حدیث شنوده است.
سرانجام در 25 صفر 534ق در اصفهان وفات یافت.[2]
عبدالسّمیع اصفهانی
عبدالسّمیع اصفهانی، از علماء کاملین در قرن دهم هجری بوده و حافظ حسین کربلائی مؤلف «روضات الجنان» گوید: در شهر صفر سال 956ق در اصفهان به خدمت او رسیده است.[3]
[1]الذریعه، ج22، ص29.
[2]التّحبیر، ج1، ص451.
[3]روضات الجنان، ص333.
شیخ عبدالصالح پاشنه طلائی
شیخ عبدالصالح بن آقا محمّدمهدی پاشنه طلائی یزدی [بن محمّداسماعیل بن محمّدابراهیم بن ملاّ محمّدصادق اردستانی]، عالم فاضل [در اواخر دوره قاجاریّه] از نوادگان ملاّ محمّدصادق اردستانی است و در یزد سکونت داشته است.[1]
عبدالصّمد عنبری
ابونهشل عبدالصّمد بن احمد بن فضل بن احمد بن علی بن یحیی بن ابان بن حکم بن مرثد بن جابر بن خیوان بن اخرم بن ذهل بن ذؤیب عنبری ادیب، [از محدّثین و ادباء و فضلای قرن پنجم و اوایل قرن ششم هجری.]
در سال 427ق متولّد شده و از ابوالفضل هارون بن محمّد بن احمد بن عبداللّه بن هارون اصفهانی، ابوبکر محمّد بن عبداللّه بن زیده ضبّی، ابوالحسن احمد بن محمّد بن حسین بن فادشاه اصفهانی، ابوذر محمّد بن ابراهیم بن علی صالحانی و ابوبکر محمّد بن عبداللّه بن احمد بن محمّد بن شاذان اعرج و جز آنان حدیث شنیده است.
ابونهشل عنبری در سال 510ق جهت ابوسعد سمعانی اجازه تمام مسموعاتش را نوشته است. او در ذیحجه 517ق وفات یافته است.[2]
شیخ عبدالصّمد محلاّتی
شیخ عبدالصّمد بن حسین محلاّتی، فاضل ادیب [در قرن سیزدهم هجری] سال ها در
[1]رجال اصفهان یا تذکره القبور، ص22.
[2]التّحبیر، ج1، ص455.
اصفهان ساکن بوده و از علمای این شهر کسب فیض می نموده و به کتابت کتب علمی و ادبی می پرداخته است.
در اصفهان نزد [ملاّ محمّدباقر فشارکی و میرزا یحیی بیدآبادی و[1]] حاج سیّد اسداللّه بیدآبادی فقه و اصول را آموخته و در فن قرائت از ملاّ خدابخش بهره گرفته است.[2]
او در 17 جمادی الاولی سال 1273ق کتابت نسخه ای از «عروض» سیفی شاعر بُخاری را در اصفهان به خط نستعلیق به پایان رسانیده است. نسخه ضمیمه مجموعه شماره 623 کتابخانه دانشکده الهیات و معارف اسلامی مشهد موجود است.[3]
همچنین در تاریخ 20 ربیع الثانی 1284ق کتابت «رساله ای در معما» از: ملاّ حاجی را در مدرسه میرزا حسین جنب مسجد سیّد حجه الاسلام به پایان رسانیده است. رساله ضمن مجموعه شماره 623 در کتابخانه دانشکده الهیات مشهد موجود است.[4]
محلاّتی مجموعه ای شامل کتاب های «اشکال الاربعه»، «تعدیل المیزان» و «شرح تهذیب المنطق» را در سال های 1281 و 1291ق در اصفهان به خط نسخ و نستعلیق کتابت کرده و در کتابخانه آیت اللّه مرعشی نجفی در قم موجود است. مُهر بیضوی او «عبده الرّاجی عبدالصمد» و تاریخ تملک او بر این نسخه شوال 1295ق است.[5]او تا این سال در قید حیات بوده است.
عبدالصّمد تبریزی
عبدالصّمد بن عاشور تبریزی از فضلاء قرن یازدهم هجری در سال 1101ق «شرح شرایع» را به فارسی ترجمه کرده و آن را «سفینه توفیق» نام نهاده و کتاب را به نام شاه سلیمان و در مدرسه سلیمانیه اصفهان نوشته است. نسخه این کتاب به خط مؤلّف نامبرده
[1]تراجم الرجال، ج1، ص297.
[2]بیان المفاخر، ج2، ص96.
[3]فهرست الهیات مشهد، ج1، ص389.
[4]فهرست الهیات مشهد، ج1، ص390.
[5]فهرست مرعشی، ج17، ص203.
به نظر مرحوم تربیت رسیده است.[1]
نسخه ای از کتاب «سفینه توفیق» در کتابخانه مسجد اعظم قم موجود است.[2]
شیخ نورالدّین عبدالصّمد نطنزی
شیخ نورالدّین عبدالصّمد بن علی اصفهانی نطنزی از مشایخ اقطاب صوفیه است. [در علوم دینی علوم خود مهارت داشته و مراتب سیر و سلوک را نزد مشایخ طریقت طی نموده] و از شیخ نجیب الدّین بزغش خرقه پوشیده است. [شیخ عزّالدّین محمود نطنزی کاشانی و] شیخ کمال الدّین عبدالرّزاق کاشانی [سال ها نزد او عرفان نظری آموخته و از مقام علمی و معنوی او کسب فیض نموده و] از او خرقه پوشیده اند.
شیخ نورالدّین در نطنز ساکن بوده و خانقاه داشته و همانجا در سال 699ق وفات یافته و به خاک رفته و مریدانش بقعه ای عالی بر سر مزار او بنا کرده اند.[3]
عبدالصّمد امامی
عبدالصّمد شریف بن موسی (بن) رضا امامی، عالم فاضل [از محدّثین و دانشمندان قرن یازدهم هجری] از شاگردان علاّمه ملاّ محمّدباقر مجلسی بوده و کتاب «من لا یحضره الفقیه» را نزد او خوانده و در پایان کتاب الصلاه، علاّمه مجلسی اَنهائی را در ذیحجه 1095ق به نام او مرقوم فرموده است. همین عبدالصّمد می نویسد که در دهه آخر سال 1090ق کتاب را در مدرسه سلیمانیه مقابله کرده است. کاتب نسخه
[1]دانشمندان آذربایجان، ص256؛ تاریخ علمی و اجتماعی اصفهان، ج3، ص303؛ الذریعه، ج12، ص196.
[2]فهرست مسجد اعظم قم، ص229.
[3]هفت اقلیم، ج2، ص439؛ شرح سوانح، ص4؛ میراث فرهنگی نطنز، ج2، صص 39-44؛ دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج2، ص777.