[از جمله آثار او «بیاض بزرگ صائب» است که در تاریخ 1088ق تحریر کرده است. نسخه ای از آن در کتابخانه مدیر مجله ارمغان (حسن وحید دستگردی) موجود است.[1]]
عاصم اصفهانی
ابونجیح عاصم بن رجاء بن محمّد بن محمّد بن عبدالوهاب اصفهانی، [از محدّثین عامّه در قرن ششم هجری.] ابوسعد سمعانی از وی استماع حدیث کرده است.[2]
عاصم اصفهانی
ابوالمؤدّب عاصم بن علی بن فضل بن علی بن ممویه مؤدب اصفهانی، [از محدّثین عامّه در قرن ششم هجری.] از ابومحمّد رزق اللّه تمیمی و دیگران حدیث شنیده است. ابوسعد سمعانی مقدار اندکی از وی استماع حدیث کرده است.[3]
عاصم اصفهانی
ابوالمعالی عاصم بن محمّد بن غانم بن محمّد بن غانم بن محمّد بن عبدالواحد بن عبیداللّه بن احمد بن فضل بن شهریار اصفهانی، [از محدّثین قرن ششم هجری.]
از اهالی محلّه «باب دریه» اصفهان بوده و سمعانی از او به عنوان «شیخ بهی المنظر جمیل الظّاهر من اولاد المحدّثین» یاد کرده است.
از ابومنصور محمّد بن احمد بن شکرویه و ابومسعود سلیمان بن ابراهیم حافظ
[1]دانشمندان آذربایجان، صص 352 و 353.
[2]التّحبیر، ج1، ص333.
[3]التّحبیر، ج1، ص601.
حدیث شنیده است. تولّدش قبل از سال 480ق در اصفهان و فوت او روز پنج شنبه 28 محرم سال 533ق بوده است.[1]
عاقلی یزدی*
عاقلی یزدی، از سخنوران و هزّالان اوایل قرن یازدهم هجری. در یزد متولّد شده و تحصیل کرده بود امّا در اصفهان بود و در دربار شاه عباس صفوی در شمار هزّالان و دلقکان آن پادشاه در اصفهان روزگار می گذراند و در زمان پادشاهی شاه عباس فوت شد. این رباعی از اوست:
من عاقلیم، اگرچه جاهل شده ام در جاهلیم، اگرچه عاقل شده ام
نه عاقلیم، جاهل مطلق باشم یک لحظه اگر ز دوست غافل شده ام[2]
عامر مؤذّن اصفهانی
ابومحمّد عامر بن ابراهیم بن عامر مؤذّن اصفهانی، [از محدّثین عامّه در قرن سوم هجری است.] از پدرش و ابراهیم بن محمّد بن مروان عتیق روایت کرده و ابوغالب نضر بن عبداللّه ازدی کوفی و ابووهب حُمید بن وهب قرشی اصفهانی از او نقل حدیث کرده اند.
عامر بن ابراهیم در سال 306ق وفات یافت.[3]
عامر اصفهانی
عامر بن ابراهیم بن واقد بن عبداللّه اصفهانی، مولای ابوموسی اشعری، [از محدّثین
[1]التّحبیر، ج1، ص601.
[2]تذکره عرفات العاشقین، ج4، ص2541.
[3]ذکر اخبار اصبهان، ج2، ص38؛ طبقات المحدّثین، ج3، صص 165 و 166؛ میزان الاعتدال، ج1، ص290 و ج3، ص235.
عامّه در قرن دوم هجری.]
از مالک بن انس، حمّاد بن سلمه، مبارک بن فضاله و یعقوب قمی حدیث شنوده و در سال 201 یا 202ق وفات نموده است. نوه اش عامر (بن ابراهیم بن عامر) گوید: جدّم بر یعقوب قمی وارد شده و یک ماه در خانه او بماند و از نوشته های او حدیث نوشت.
عامر چوب فروش بود اما به علّت فقر به کاتبان نعمان بن عبدالسلام که مردی دولتمند و صاحب ثروت بود پیوسته برای او نویسندگی و کتابت می کرد.[1]
عامر واضحی سنبلانی
ابوعمر عامر بن اُسید بن واضح سنبلانی اصفهانی، معروف به «واضحی»، [از محدّثین قرن سوم هجری.] اهل محله «سُنبلان» اصفهان و امام مسجد ایوب بن زیاد بوده و از محمّد بن صباح بزّاز، سفیان بن عینیه، یحیی قطان و جمعی دیگر از محدّثین روایت می کند و احمد بن محمود بن صُبیح، حسین بن اسحاق بن ابراهیم خلاّل و محمّد بن احمد بن یزید زهری از او حدیث نقل کرده اند.[2]
عامر مشتلی اصفهانی
عامر بن حمدویه مشتلی عابد (زاهد) اصفهانی، [از محدّثین عامّه در قرن دوم هجری.] از اهالی قریه «مشتله» (به فتح میم و ت) اصفهان بوده و در شمار زاهدان و از راویان عارف مشهور سفیان ثوری است. همچنین از شعبه و عامر بن یساف و عبدالوهاب
[1]ذکر اخبار اصفهان، ج2، ص36؛ طبقات المحدّثین، ج2، صص 196 و 197؛ الوافی بالوفیات، ج16، ص587.
[2]ذکر اخبار اصبهان، ج2، ص38؛ طبقات المحدّثین، ج2، صص 290 و 291.
بن مندلت حدیث شنیده و ابراهیم بن ایوب و عقیل بن یحیی از او روایت می کنند.[1]
عامی اصفهانی*
عامی اصفهانی، از شعرای اصفهان در اوایل قرن یازدهم هجری. گرچه از عوام النّاس بود امّا در شعر و ادب ترقّی کرده بود. طبعی تنگ نظر و خسیس داشت و باوجود مکنت و ثروت فراوان، روزگار به عُسرت و سختی می گذراند. عاقبت برای تجارت به دکن هند رفته و چندی بعد به اردوی جهانگیر پادشاه پیوست اما مورد غضب پادشاه قرار گرفته و در سال 1026ق در قلعه ای محبوس شده و به اندک روزی در آنجا وفات یافت. از اوست:
این زمزمه با تار دگر سنج، کزین بیش قانون دلم طاقت مضراب ندارد[2]
سیّد عَبّاد گلستانه
سیّد مجدّالدین ابی الفضائل عبّاد بن احمد بن اسماعیل بن علی بن حسن بن شرفشاه گلستانه اصفهانی، [از فقهاء و محدّثین عالیقدر شیعه در قرن هفتم و اوایل قرن هشتم هجری] در اصفهان منصب قضاوت داشته و معاصر علاّمه حلّی و سلطان محمّد خدابنده (اُلجایتو) بوده است.
کتاب های زیر از اوست:
1. «توضیح الوصول» در شرح «تهذیب الاصول» علاّمه حلّی، که در زمان حیات مؤلّف تهذیب و به خواهش شاگرد علاّمه و خودش، ابوالمحاسن محمود بن محمّد بن
[1]ذکر اخبار اصفهان، ج2، ص36؛ طبقات المحدّثین، ج2، صص 204 و 205؛ معجم البلدان، ج5، ص132؛ راهنمای دانشوران، ج3، ص161.
[2]تذکره عرفات العاشقین، ج4، ص2552.
علی بن یوسف طبری (پدر مؤلف «نفایس الفنون») در عصر شنبه ربیع الاوّل 707ق تألیف آن را به پایان برده است. این نسخه که نظام الدّین عربشاه در سال 822ق آن را کتابت کرده است به شماره 6491 در کتابخانه آستان قدس رضوی در مشهد مقدس موجود است. [همچنین نسخه دیگری از آن به شماره 3083 در کتابخانه وزیری یزد موجود است که کاتب و تاریخ کتابت ندارد.][1]«کاشف المعانی فی شرح غرر التمانی»[2]
عَبّاد غازی اصفهانی
ابوروح عَبّاد بن احمد بن عمر بن محمّد بن عبداللّه بن محمّد بن علی بن اسحاق غازی اصفهانی، [از محدّثین عامّه اصفهان در قرن پنجم هجری.] از خاندان علم و حدیث بوده و از ابوعلی حداد استماع حدیث کرده است.[3]
عَبّاد طالقانی
ابوالحسن عَبّاد بن عبّاس بن احمد بن ادریس طالقانی، [از محدّثین و دانشمندان و متکلمین شیعه در قرن چهارم هجری] در طالقان متولّد گردیده و نزد عدّه ای از علماء و محدّثین اصفهان و غیره تحصیل کرده تا به مقامات عالیه رسید.
او از: فریانی، ابوخلیفه فضل بن حُباب، ابوعبداللّه بن جعفر بن محمّد اُشنانی، محمّد بن حیّان مازنی، محمّد بن عبدالوهاب و ابراهیم بن احمد مروزی نقل حدیث کرده و
[1]التّحبیر، ج1، ص511.
[2]کشف الظنون، ص647؛ فهرست رضوی، ج6، ص19؛ انوار الساطعه، ص165؛ الذریعه، ج4، ص499؛ عمده الطالب، ص81؛ ریاض العلماء، ج3، ص57؛ امل الآمل، ج2، ص141؛ مجمل التواریخ: مقدمه، ص11؛ تاریخ تشیع اصفهان، صص 319 و 320؛ فهرست وزیری، ج4، ص1527.
[3]التّحبیر، ج1، ص511.
فرزندش اسماعیل (صاحب بن عباد) ، ابواسحاق بن حمزه، ابوبکر احمد بن موسی بن مردویه، حافظ ابی الشیخ عبداللّه بن محمّد بن جعفر اصفهانی، محمّد بن ابراهیم بن علی و محمّد بن حیان مازنی از او روایت می کنند.
او ابتدا معلم رکن الدّوله حسن بن بابویه دیلمی بوده و چون رکن الدّوله به سلطنت رسید، وی را منصب کتابت و وزارت داد و تا سال 335ق که وفات یافت در این مقام بود.[1]
[وی کتابی درباره «احکام قرآن» نوشته و با حسن بن عبدالرّحمان حماد قاضی مکاتبه داشته است. منشآت او را مدون کرده بودند و در آن روزگار شهرتی داشت. عباد طالقانی در کلام، حدیث، فقه و ادب زبردست بوده است.]
عباد تمیمی
ابونهشل عَبّاد بن ابی غالب محمّد بن ابی محمّد عبداللّه بن ابی الرّجاء محمّد بن علی بن احمد بن جعفر بن سلیمان بن حیّان تمیمی معدل، [از محدّثین عامّه اصفهان در قرن ششم هجری.] او از خانواده علم و حدیث بوده و از ابوطاهر احمد بن محمّد بن عمر نقاش، ابومحمّد عبداللّه بن ابی الرّجاء قاضی (جدّ خود) و دیگران حدیث شنیده و ابوسعد سمعانی در سال 531ق از او استماع حدیث کرده است. او از شیوخ ابوموسی مدینی اصفهانی است.[2]
[1]دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج1، ص275؛ مزارات اصفهان، صص 284 و 285؛ ذکر اخبار اصبهان، ج2، ص138؛ طبقات المحدّثین، ج4، ص366؛ معجم البلدان، ج4، ص7؛ وفیات الاعیان، ج1، ص232؛ المنتظم، ج7، ص184؛ تاریخ تشیع اصفهان، صص 216 و 217.
[2]التّحبیر، ج1، ص511.
عَبّاد جعفری اصفهانی
ابوالقاسم عَبّاد بن محمّد بن محسن جعفری اصفهانی، [از محدّثین عامّه در قرن پنجم و ششم هجری] از خاندان اهل علم و فضل بوده و از ابوسعد عبدالرّحمان بن احمد صفار، ابوبکر محمّد بن ابوالقاسم عبدالجبّار بن علی بن محمّد اصفهانی، ابواحمد محمّد بن علی بن مکفوف و ابوالقاسم علی بن مهران مدینی استماع حدیث کرده و در ذیقعده سال 510ق جهت ابوسعد سمعانی اجازه نوشته است.
او در روز دوشنبه 22 رجب سال 514ق وفات یافته است.[1]
سیّد عباد گلستانه
سیّد عَبّاد بن یحیی بن عبّاد بن احمد بن اسماعیل بن علی بن حسن بن شرفشاه حسینی گلستانه اصفهانی، از محدّثین و فقهای شیعه در قرن هشتم هجری. وفات او بعد از سال 790ق واقع شده است.[2]
دکتر عباس ادیب*
دکتر عباس ادیب، استاد دانشگاه و داروشناس دانشمند معاصر. در سال 1304ش در قریه حبیب آباد بُرخوار اصفهان متولّد شد و پس از تحصیلات ابتدایی و متوسطّه، در سال 1324ش به دانشکده پزشکی تهران وارد شده و با درجه دکتری در سال 1330ش فارغ التحصیل شد و به عنوان دستیاری رشته فیزیولوژی و سپس به عنوان دانشیار رشته داروشناسی به تدریس پرداخت تا اینکه به مرتبه استادی رسید. تحصیلات
[1]التّحبیر، ج1، ص511.
[2]مزارات اصفهان، ص304؛ مجمل التواریخ: مقدمه، ص11؛ عمده الطّالب، ص81؛ تاریخ تشیع اصفهان، صص 329 و 330.
تخصصی او در فرانسه در رشته فارماکولوژی در دانشکده بوردو در سال 1339ش پایان پذیرفت و در دانشکده پزشکی اصفهان به تدریس پرداخت. او چندی معاون اداری و مالی دانشگاه اصفهان و مدتی معاون دانشکده پزشکی بود. همچنین عضو انجمن فارماکولوژی ایران و عضو انجمن بین المللی فارماکولوژی بوده است.
آثار او اعم از ترجمه و تألیف عبارتند از:
1. «داروهای مؤثر بر سلسله اعصاب نباتی»2. «آسیب شناسی روانی»3. «فارماکولوژی پزشکی»4. «روشنگری در پزشکی کهنه و نو»5. «کلسترول و سکته های قلبی»6. «بهداشت از کودکی تا کهنسالی»7. ترجمه «تشخیص و درمان بیماری ها» که در سال 1362 به عنوان کتاب سال جمهوری اسلامی ایران برگزیده شد و لوح تقدیر از طرف رئیس جمهور به مترجم اهداء شد.8. ترجمه «بیماری های کودکان»9. ترجمه «بیماری های زنان و مامایی»10. ترجمه «کتاب پزشکی سیسیل» 11. ترجمه «فارماکولوژی پایه و بالینی» (2 جلد) با همکاری دکتر تقی قفقازی 12. ترجمه «مقدمات جراحی شواتز» 13. «تشخیص و درمان طبّی بیماری ها» 14. ترجمه «بیماری های هلیکوباکتر پیلوری» با همکاری دکتر حمید کلانتر و دکتر محمّد جلالی.[1]
عباس صوفی
ابوالفضل عباس بن ابراهیم بن عباس صوفی، [از محدّثین عامّه اصفهان در قرن چهارم هجری] از احمد بن محمّد بن سَکَن روایت می کند و حافظ ابراهیم اصفهانی از او نقل حدیث می نماید.
[1]راهنمای دانشکده پزشکی و داروسازی اصفهان، ص31؛ فرهیختگان، صص 11 و 12.