شیخ عبدالکریم مصدق خواه
شیخ عبدالکریم مصدق خواه، عالم فاضل زاهد. معروف به «مسأله گو» آخرین فرد روحانی ساکن مدرسه مبارکیه اصفهان. متوفی در شعبان 1390ق و مدفون در تکیه زندکرمانی در تخت فولاد.
کتب زیر از او به چاپ رسیده است:
1. «مخزن گل» 2. «یادآوری بعضی از گوهرهای اسلامیه»[1]
میرزا عبدالکریم ملکیان (سالک)
میرزا عبدالکریم ملکیان قمشه ای متخلّص به «سالک» [از شعرای قرن چهاردهم هجری] با وجود آن که طبع روان و ذوق سرشار داشته، از شهرت و عنوان گریزان بوده است. این بیت از اوست:
یار بسیار ولی یار وفادار کم است گل فراوان بود امّا گل بی خار کم است[2]
عبداللطیف
عبداللطیف [از بزرگان علمای قرن پنجم هجری در اصفهان.] در سال 499ق در اصفهان به دست اسماعیلیه کشته شد.[3]
[1]سیری در تاریخ تخت فولاد، ص177.
[2]تذکره شعرای معاصر اصفهان، ص234.
[3]تاریخ تشیع در ایران، ص332 (به نقل از: کامل ابن اثیر، ج8، ص33) .
عبداللطیف اصفهانی
ابوسعید عبداللطیف اصفهانی [از محدّثین عامّه اصفهان در قرن پنجم هجری.] از ابوعلی حداد روایت می کند.[1]
عبداللطیف اصفهانی
عبداللطیف اصفهانی متخلّص به «لطیف»، از شعرای اوایل قرن سیزدهم هجری است. او در سلک دبیران نایب السلطنه عباس میرزا قاجار قرار داشته و در طهران ساکن شده است. در شعر طبعی روان داشته و به هزل و هجو مایل بوده است.[2]
پیر عبداللطیف اصفهانی
پیر عبداللطیف بن پیر احمد اصفهانی [از دانشمندان علم کیمیا و ماهر در ادبیات[ مؤلف کتاب «جامع الفوائد فی تسهیل المقاصد» [که به عربی تألیف شده] و نسخه ای از آن به ضمیمه «المجموعه الکیمیا» که احتمالاً آن هم از تألیفات اوست، در مجموعه شماره 4066 در کتابخانه مرکزی دانشگاه طهران موجود است.[3]
[نسخه دیگری از این کتاب به خط نستعلیق عبدالصمد بن جعفر فسائی که در سال 1264ق کتابت شده، در کتابخانه دانشکده الهیات و معارف اسلامی مشهد به شماره 1250 موجود است.[4]همچنین نسخه دیگری از این کتاب به شماره 11768 در
[1]مناقب، ج1، ص251؛ حلیه الاولیاء، ج4، ص333؛ عوالم، ج15، جزء 3، ص133.
[2]تذکره مجمع الفصحاء، ج5، صص 900 و 901؛ تذکره حدیقه الشعراء، ج2، صص 1494 و 1495.
[3]فهرست مرکزی دانشگاه تهران، ج13، ص3048.
[4]فهرست الهیات مشهد، ج2، ص396.
کتابخانه آستان قدس رضوی موجود است.[1]]
عبداللطیف تبریزی
استاد عبداللطیف تبریزی، از زرگران هنرمند قرن دوازدهم هجری است. او از تبریزیان ساکن محلّه عباس آباد اصفهان بود. این تبریزی ها در فنون زرگری، زرکشی، شبکه کاری طلا و نقره، ملیله کاری و طراحی نقوش زیبا بر طلا و نقره به پیشرفت های زیادی دست یافته بودند. استاد عبداللطیف، بر روی در زیبا و نفیس مدرسه چهارباغ کارهای زرگری، نقاشی، منبّت، ملیله و قاب سازی نموده است و این در سال 1126ق در مدخل مدرسه چهارباغ اصفهان نصب شده است.[2]
میرزا عبداللطیف تنهای اصفهانی
میرزا عبداللطیف اصفهانی پنجابی متخلّص به «تنها» شاعر ادیب در اوایل قرن دوازدهم هجری. خواهرزاده میرزا جلال اسیر اصفهانی است. در هندوستان ساکن بوده و حکومت پنجاب را داشته و به سال 1116ق وفات یافته است. دیوان اشعارش در کتابخانه مجلس شورای ملّی است.[3]
از اوست:
به جز ساغر چو موج باده کی گردد زبان من به رنگ از می مغز دارد استخوان من
[1]فهرست الفبائی رضوی، ص161.
[2]گنجینه آثار تاریخی اصفهان، ص692؛ بزرگان فرهنگ و تاریخ اصفهان: خطی.
[3]الذریعه، ج9، ص179؛ تذکره حسینی، ص78؛ تذکره شمع انجمن، ص164؛ صحف ابراهیم، ص90؛ تذکره نتایج الافکار، صص 128 و 129؛ کلمات الشعراء، ص20؛ کاروان هند، ج1، صص 255 و 256.
میرزا سیّد عبداللّه
میرزا سیّد عبداللّه، مترجم زبان روسی در دربار ظل السّلطان حاکم اصفهان بوده است. او کتاب «سفرنامه اکر اوئیلز به ممالک ایران» را در 22 رجب 1307ق به امر ظل السّلطان، از روسی به فارسی ترجمه کرده است. این نسخه در کتابخانه عمومی اصفهان موجود بوده است.[1]
ملاّ عبداللّه اردبیلی
مولی عبداللّه اردبیلی، از فضلاء قرن یازدهم هجری است. در اصفهان ساکن بوده و شاگرد آقا حسین خوانساری و مجاز از ایشان و همچنین شاگرد ملاّ محمّدباقر محقّق سبزواری و مجاز از وی و شاگرد و مجاز از علاّمه مجلسی بوده است. اجازه در پشت نسخه ای از شرح لمعه نوشته شده است.[2]
عبداللّه اصفهانی
عبداللّه اصفهانی [از نویسندگان کتب و خطاط نسخ نویس در قرن یازدهم هجری] در اواخر شعبان 1083ق کتابت نسخه ای از «شمسیه الحساب» و ذیل آن را در قصبه دلیجان اصفهان به خط نسخ به پایان رسانیده [است.] هر دو کتاب ضمن مجموعه شماره 564 کتابخانه دانشکده الهیات و معارف اسلامی مشهد موجود است.[3]
[1]فهرست عمومی اصفهان، ج1، ص111.
[2]زندگینامه علاّمه مجلسی، ج2، ص51؛ خاندان شیخ الاسلام اصفهان، ص76؛ نجوم السّماء، ج1، ص204؛ الکواکب المنتشره، ص448؛ دانشمندان آذربایجان، ص264؛ تلامذه العلاّمه المجلسی، ص35.
[3]فهرست الهیات مشهد، ج1، ص310.
عبداللّه اصفهانی*
عبداللّه اصفهانی، قلمدان ساز در اواخر قرن سیزدهم هجری قمری است و از آثار وی قلمدانی است که منظره پل اللّه وردی خان کلیسای جلفا و تصاویر زنان بر آن نقش بسته و رقم آن: «رقم عبداللّه» است که در مجموعه آقای کریم زاده تبریزی موجود است.[1]
شیخ عبداللّه اصفهانی
شیخ عبداللّه اصفهانی، از فضلای قرن سیزدهم هجری و از علمای شیخیه است. وی سؤالاتی را از حاج محمّدکریم خان کرمانی مطرح نموده که خان نامبرده رساله «اجوبه مسائل الشیخ عبداللّه الاصفهانی» را در سه شنبه 9 شعبان 1264ق در جواب آنها نوشته است. نسخه ضمن مجموعه شماره 2392 در کتابخانه آیت اللّه مرعشی در قم موجود است.[2]
عبداللّه اصفهانی*
عبداللّه اصفهانی، از علماء و فضلای قرن سیزدهم هجری و مؤلّف «ردّ بر رساله جان ولس عیسوی» است. این نسخه به خط مؤلف و به تاریخ 1267ق، به شماره 10654 در کتابخانه مجلس شورای اسلامی در تهران موجود است.[3]
[1]دانشنامه هنرمندان ایران و جهان اسلام، ص363.
[2]فهرست مرعشی، ج6، ص374.
[3]فهرست مختصر مجلس، ص390.
خواجه ظهیرالدّین عبداللّه امامی اصفهانی
خواجه ظهیرالدّین عبداللّه امامی اصفهانی [از عرفای قرن نهم هجری] شاگرد سیّد زین العابدین علی معروف بن «سید شریف» و مرید «علاءالدّین عطار نقشبندی» بود. او درک محضر شاه نعمت اللّه ولی ماهانی کرمانی مؤسس سلسله نعمت اللهیه را نموده و به او عرض ادب نموده بود.[1]
ملاّ عبداللّه امانی کرمانی
ملاّ عبداللّه کرمانی، شاعر ادیب متخلّص به «امانی» از شعرای قرن یازدهم هجری.
از اصفهان به هند مسافرت نموده و در آنجا در نزد میرجمله شهرستانی تقرّب یافته و با مُکنت و ثروت زیاد به اصفهان مراجعت نموده است. دیوانش متجاوز از دو هزار بیت است. تا سال 1041ق حیات داشته و در آن سال مادّه تاریخی جهت فوت میرداماد سروده است.[2]
این شعر از اوست:
ای حجاب تو حسن را ناموس ای نصیب از لب خیالت بوس
گرچه زشتیم از توایم آخر پای طاووس باشد از طاووس
میرزا عبداللّه خوشنویس اصفهانی
میرزا عبداللّه بن حاجی آقاجان خوشنویس اصفهانی [از خوشنویسان ماهر قرن
[1]زندگی شاه نعمت اللّه ولی، ص43؛ طرائق الحقائق، ج3، ص56؛ رشحات عین الحیات، ج1، صص 168 و 169.
[2]تذکره نصرآبادی، ج1، ص439؛ الذریعه، ج9، ص94؛ ریاض الشّعراء، ج1، ص277.
دوازدهم هجری] در جمادی الثّانیه 1159ق از کتابت «کلیات سعدی» فراغت حاصل نموده است. این نسخه به شماره 2911 در کتابخانه مرکزی دانشگاه طهران موجود است.[1]
عبداللّه اصفهانی*
عبداللّه بن ابراهیم بن ابوسعید بن ترکان شاه اصفهانی، از ادباء و خوشنویسان قرن نهم هجری، کتاب «دراسه الالفاظ» را در اوایل شعبان 803ق در شهر دزفول کتابت کرده است.[2]
عبداللّه طهرانی اصفهانی
ابوابراهیم عبداللّه بن ابراهیم بن محمّد بن عبداللّه بن حماد طهرانی اصفهانی [از محدّثین عامّه اصفهان در قرن پنجم و اوایل قرن ششم هجری.]
از ابوالعباس احمد بن عمر بن قاسم طهرانی حدیث شنیده و ابوسعد سمعانی از وی استماع حدیث نموده است.[3]
«طهران» از قرای اصفهان است. در زمان حاضر آنجا را «تیران و آهنگران» گویند. سه محلّه مجاور یکدیگر: تیران، آهنگران، شمس آباد.
عبداللّه نعامی حویزاوی
شیخ عبداللّه بن ابراهیم مساعد نعامی حویزاوی [از فضلاء ساکن اصفهان در قرن
[1]فهرست مرکزی دانشگاه، ج10، ص1768.
[2]نابغه فقه و حدیث، ص198.
[3]التّحبیر، ج1، ص361.
یازدهم هجری و] از شاگردان شیخ بهائی است. او نسخه ای از «خلاصه الاقوال» را نوشته و نزد شیخ بهائی خوانده و شیخ وی را اجازه داده است. نسخه به شماره 3629 در کتابخانه آستان قدس رضوی در مشهد مقدّس موجود است.[1][او همچنین مجموعه ای شامل «الجبل المتین» در سال 1007ق کتابت کرده که به شماره 6195 در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران وجود دارد.[2]]
ملاّ عبداللّه واعظ اصفهانی
مولی عبداللّه بن شیخ ابوالبرکات واعظ اصفهانی، از وعاظ و محدّثین مسجد جامع اصفهان است. و با خاندان علاّمه مجلسی معاشر و مصاحب [بوده] و احتمالاً در بقعه خاندان مجلسی و مسجد جامع و یا در حوالی آن مدفون است.[3]
ملاّ عبداللّه بن ابی الحسن
ملاّ عبداللّه [بن ابی الحسن]، عالم عامل و فقیه کامل متوفی در [عصر جمعه از ماه ذیقعده] سال 1184ق بوده و قبرش نزدیک قبر [ملاّ اسماعیل] خواجوئی در تخت فولاد است. مادّه تاریخ وفاتش را «صهبا» [تقی صهبای قمی] گوید:
از جهان رفت آه عبداللّه زان در اخلاق و فضل کامل حیف
کلک «صهبا» نوشت تاریخش: «حیف زان زبده افاضل حیف»[4]
[مؤلف فقید مرحوم مهدوی نام پدر او را «حسن» نوشته اند ولی با قرائت سنگ لوح
[1]فهرست رضوی، ج6، ص601.
[2]فهرست مرکزی دانشگاه تهران، ج16، ص215.
[3]زندگینامه علاّمه مجلسی، ج2، ص340؛ مزارات اصفهان، ص37.
[4]رجال اصفهان یا تذکره القبور، ص55؛ دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج2، ص792؛ سیری در تاریخ تخت فولاد، ص117.