مترجم: محمود بن میرزا علی است و کاتب آن را جهت آقا نیک بخت نوشته است. نسخه به شماره 2904 در کتابخانه مرکزی دانشگاه طهران موجود است.[1]
[«سیچان» از قرای ناحیه «بَرزرود» جی اصفهان در ساحل جنوبی زاینده رود بوده و اکنون به شهر پیوسته و در شمار محلات جنوبی اصفهان است.]
سیّد عبداللّه مازندرانی شاهاندشتی
سیّد عبداللّه بن میرزا محمّدعلی بن سیّد محمّد بن سیّد عبداللّه (موسوی شاهاندشتی مازندرانی) عالم فاضل [از علمای اصفهان در اواخر دوره قاجاریه] در اصفهان نزد علمای اعلام میرزا محمّدهاشم چهارسوقی، حاج شیخ محمّدتقی آقانجفی و دیگران به تحصیل پرداخته و سال ها امام مسجد قطبیه بوده است.[2]
سیّد عبداللّه شیدای چالشتری
سیّد عبداللّه چالشتری چهارمحالی متخلّص به «شیدا» فرزند سیّد محمّدعلی شاکر [از شعرای معاصر چهارمحال] در سال 1296ق در چالشتر متولّد شده و تحصیلات مقدّماتی را نزد ملاّ علی فاضل معروف به «جناب» جدّ مادری خویش به انجام رسانیده [و در جوانی نزد احمدخان سالار ریاحی به منشی گری و رتق و فتق امور مشغول شد. پس از آن سال ها در اصفهان ساکن بود و در انجمن های ادبی این شهر خصوصا انجمن مرحوم میرزا عباس خان شیدا شرکت می کرد] و اشعارش در دوره اوّل نشریه «دانشکده» به طبع می رسید. دیوان اشعار او چندین هزار بیت است. عاقبت در سنین کهولت به
[1]فهرست مرکزی دانشگاه تهران، ج10، ص1750.
[2]دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج2، ص843؛ گنجینه دانشمندان، ج3، ص98.
زادگاه خود مراجعت نموده و در آنجا ساکن شد. از اوست:
جانا مرا به تیغ محبّت به ناز کُش قدرت که راست از تو طلب خونبها کند[1]
عبداللّه اسدی اصفهانی*
ابومحمّد عبداللّه بن عمران بن ابوعلی اسدی، [از محدّثین عامّه اصفهان در قرن سوم هجری.] از موالی سُراقه بن وهب اسدی اصفهانی است. جدّش ابوعلی در زمان خلافت مراوان بن عبدالملک به اصفهان آمد.
صاحب عنوان چندی در اصفهان به استماع حدیث مشغول بوده و آنگاه به ری رفته و آنجا ساکن شده است. از وکیع در تفسیرش و از ابو داود و یحیی بن ضریس و یحیی بن آدم و جریر و عثّام بن علی روایت کرده و ابوالعباس احمد بن اسحاق بن ابراهیم جوهری (حمویه ثقفی) از او نقل حدیث کرده است.[2]
میرزا عبداللّه اشتهای گرجی
میرزا عبداللّه متخلّص به «اشتها» و «سرگشته» فرزند حاج فریدون گرجی اصفهانی، شاعر خوش ذوق قرن سیزدهم هجری.
از اعضاء انجمن ادبی ابوالفقراء بوده و به سبک بسحاق اطعمه (ابواسحاق نداف شیرازی) شعر می گفته و بیشتر اشعار او در وصف اطعمه و اشربه است. مرحوم عمان سامانی در قصیده انجمنیّه درباره او گوید:
[1]تذکره شعرای معاصر اصفهان، ص294؛ شناخت سرزمین چهارمحال، ج2، ص519.
[2]ذکر اخبار اصفهان، ج2، ص446؛ طبقات المحدّثین، ج2، ص222.
واندگر سرگشته آن بسحق دانشور که هست شعر روح افزایش حلوائی مذاق مرد و زن
مرحوم اشتها در سال 1245ق متولّد و در جوانی به سال 1289ق وفات یافته است. مرحوم میرزا عباسعلی خرم لنبانی در تاریخ وفات او گوید:
افسوس که اشتهای با فضل و هنر از ملک فنا سوی بقا کرد گذر
گفتا پی تاریخ وفاتش «خرم»: «افسوس که اشتها نداریم دگر»
دیوان اشعار او در اصفهان به چاپ رسیده است.[1][یک نسخه خطی از آن به خط حسن مصاحبی نائینی که در سال 1356ق کتابت شده است به شماره 1/8831 در کتابخانه مجلس شورای اسلامی وجود دارد.[2]]
این شعر از اوست:
انتظاری مده ای دوست به خوان مهمان را گر پلو نیست بکش یخنی و آور نان را
نیم جانی است مرا در سر و در پا فکنم به کسی کآوردم مژده بادنجان را
اگر از نُقل بسازند مرا زنجیری همه عمر به جان می طلبم زندان را
آقا عبداللّه استرآبادی
آقا عبداللّه بن ملاّ محمّدقاسم بن ملاّ محمّدشفیع بن ملاّ محمّدعلی استرآبادی، عالم
[1]دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج1، صص 292 و 293؛ تذکره حدیقه الشّعراء، ج1، صص 135 و 136؛ مکارم الآثار، ج4، ص1253؛ دیوان اشتها، صص 47-50.
[2]فهرست مختصر مجلس، ص362.
فاضل [در اصفهان سکونت داشته و در اواخر قرن دوازدهم و اوایل قرن سیزدهم هجری زندگی می کرد.] زوجه اش دختر میرزا حیدرعلی شیروانی بوده است.[1]
ملاّ عبداللّه تبریزی
ملاّ عبداللّه بن محمّدکاظم بن شاه محمّد تبریزی اصفهانی، عالم فاضل محقّق [از دانشمندان قرن دوازدهم هجری است. ظاهرا در محلّه عباس آباد اصفهان ساکن بوده و سپس در نجف اشرف سکونت گزیده است و احتمالاً از شاگردان پدر خود و عمویش (مولی محمّدحسین بن شاه محمّد) بوده است.]
کتب زیر از تألیفات اوست:
1. «اهداء الأهبه فی شرح النّخبه» به عربی «نخبه» از تألیفات فیض کاشانی است جلد سوم آن که در جمعه دهم جمادی الآخر 1153ق کتابت شده و نزد سیّد مهدی صدر در نجف اشرف موجود بوده است.[2][نسخه دیگری از این کتاب به شماره 15639 در کتابخانه مجلس شورای اسلامی موجود است.[3]] 2. «حکم الشّعر فی الشّرع» که نسخه ای از آن در سال 1243ق کتابت شده و در کتابخانه شریعت اصفهانی به نظر علاّمه شیخ آقابزرگ طهرانی رسیده است.[4][3. «شرح تجرید العقائد» به فارسی که جزء اوّل آن در سال 1116ق تألیف شده است.[5]علاوه بر تألیفات فوق وی «الضوابط فی الشّک و السّهو و النّسیان» فیض کاشانی و چند رساله دیگر را در سال 1137ق در مدینه السادات زواره کتابت کرده که اکنون در کتابخانه حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام نجف اشرف
[1]مرآت الاحوال جهان نما، ج1، ص273.
[2]الذریعه، ج14، ص102؛ الکواکب المنتشره، ص455؛ فهرست های خودنوشت فیض، ص280.
[3]فهرست مختصر مجلس، ص514.
[4]الذریعه، ج7، ص53.
[5]تراجم الرّجال، ج1، ص330.
موجود است.[1]]
سیّد عبداللّه ثقه الاسلام
آقا سیّد عبداللّه ثقه الاسلام فرزند آقا سیّد محسن میرمحمّد صادقی بن میر محمّدباقر بن میر سیّد علی، عالم فاضل، فقیه اصولی، متکلم و رجالی محقّق [از دانشمندان اصفهان در قرن چهاردهم هجری.]
در 12 ربیع الثانی 1285ق [در محلّه نو] اصفهان متولّد گردیده و مقدمات علوم را در اصفهان نزد علمای این شهر آموخت. در سن هیجده سالگی به عتبات عالیات جهت تکمیل تحصیلات مهاجرت نموده، در آن ارض اقدس مدّتی نزد جمعی از دانشمندان تلمّذ نموده که از آن جمله است: میرزا محمّدعلی رشتی، میرزا محمّدحسن شیرازی، حاج میرزا حبیب اللّه رشتی و آقا سیّد محمّدکاظم طباطبائی یزدی و آخوند ملاّ محمّدکاظم خراسانی. او اغلب تحصیلاتش نزد آخوند خراسانی بوده در سال 1330ق به اصفهان مراجعت نموده و به درس و بحث و اقامه جماعت اشتغال جست. در شعر فارسی و عربی مهارت داشته و گاهی به اقتضای حال اشعاری می سرود.
سرانجام در قبل از ظهر 6 ماه صفر 1382ق وفات یافته و در تکیه خانوادگی جنب تکیه ملک در تخت فولاد مدفون شد. [مادّه تاریخ وفات آن عالم ربانی را شاعر توانا استاد اعتمادی (برنا) گوید:
پی تاریخ فوتش گفت «برنا»: «مدرس یافته منزل بجنّت»]
1382
کتب زیر از تألیفات اوست:
[1]الکشکول: شیخ آقابزرگ طهرانی، چ کتابخانه مجلس، ص223.
1. «ارشاد المسلمین» در انساب سادات میر محمّد صادقی [تاریخ تألیف: جمعه 14 ربیع الثّانی 1345ق]2. «انیس العارفین» در احوال برزخ و جنّت و نار [در سال 1380ق چاپ شده است.]3. «تقریرات اصولیه» اساتیدش4. «حاشیه طهارت» شیخ [تا آخر غسل اموات]5. «خلاصه الاصول» از مبعث الفاظ تا مبحث تعادل و تراجیح6. «رساله در اصول دین»7. «رساله در لباس مشکوک»8. «رساله در تقلید اعلم»9. «رساله در عدالت»10. «رساله در قاعده من ملک شیئا» 11. «رساله در قاعده میسور» 12. «رساله در وضو» طبق رساله شیخ اسماعیل مقری 13. «رساله در طرق روایت خود و اجازه آنها به فرزندش فاضل بزرگوار آقا سیّد محمّدکاظم» 14. کتابی در «مجازات معاصی» (حدود و دیات و تقریرات) 15. «لؤلؤ الصّدف» در تاریخ نجف اشرف [که در 1379ق چاپ شده] 16. «مبکی المؤمنین فی اندارس مذهب و الدّین» 17. «مشکول» 18. «مقتصر المقال» در علم رجال 19. «نور الایمان فی اغاصه بحر العرفان» در ردّ بابیه [20. «عنصر المعال» در علم رجال 21. «بیع المؤمنین» 22. «مقالات سیاسی»[1]]
عبداللّه بن معزالدّین محمّد
میرزا عبداللّه بن میرزا معزالدّین محمّد، مردی فقیه و محدّث اصولی بوده و پس از وفات در قبرستان طوقچی مدفون شده است. او جدّ سلسله جلیله آقایان مُعزّی ساکن اهواز و دزفول و کاظمین می باشد. میرزا معزالدّین محمّد از علماء عهد شاه طهماسب اوّل صفوی بوده است و اعقاب صاحب عنوان ظاهرا در فتنه افغان از اصفهان به
[1]ارشاد المسلمین، (خطی) ، ص47؛ تذکره شعرای معاصر اصفهان، صص 438-440؛ دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج1، صص 426 و 427؛ مکارم الآثار، ج7، صص 2677-2686؛ سیری در تاریخ تخت فولاد، ص214؛ الذریعه، ج6، ص297؛ ج8، ص100؛ ج18، ص382 و ج24، ص363؛ نقباء البشر، ج3، ص1210؛ مصفی المقال، ص245.
خوزستان مهاجرت کرده اند. اعقاب مرحوم میرزا عبداللّه تاکنون در خوزستان ساکن و از علماء و مدرسین آن سامان به شمار می روند. برخی دیگر از آنان در طهران و کاظمین ساکن و به ترویج احکام و اقامه جماعت و تدریس اشتغال دارند.[1]
عبداللّه اصفهانی
ابومحمّد عبداللّه بن محمّد اصفهانی [از محدّثین عامّه اصفهان] از محمّد بن سعید شافعی روایت می کند.[2]
عبداللّه اصفهانی
عبداللّه بن محمّد اصفهانی، از اصحاب حضرت هادی علیه السلام است. در «ارشاد» مفید حدیثی از امام هادی علیه السلام به نقل از او نوشته شده است.[3]در «حدیقه الشیعه» وی را از اصحاب حضرت امام حسن عسکری علیه السلام می شمارد.[4][بشار بن احمد که از روات شیعه است از او نقل حدیث کرده است.[5]]
عبداللّه کَروَنی اصفهانی
ابومحمّد عبداللّه بن محمّد بن ابراهیم بن یحیی کرونی اصفهانی [از محدّثین عامّه در قرن پنجم هجری] مفتی اصفهان. در بغداد نزد قاضی ابوالطّیب طبری درس خوانده و از جماعتی حدیث شنیده است. و ابوالقاسم غانم بن خالد بن عبدالواحد دقّاق اصفهانی از
[1]رجال اصفهان یا تذکره القبور، ص139؛ مزارات اصفهان، ص316.
[2]میزان الاعتدال، ج1، ص189.
[3]ارشاد، ص307.
[4]دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج1، ص676.
[5]تاریخ تشیع اصفهان، ص193؛ معجم رجال الحدیث، ج10، ص302.
او روایت می کند.
فوت او به سال 469ق بوده است.[1]
عبداللّه قراطیسی اصفهانی
ابوالوفاء عبداللّه بن محمّد بن ابی الحسن کاغذی قراطیسی اصفهانی [از محدّثین عامّه اصفهان در قرن ششم هجری] از ابوطاهر احمد بن محمّد بن محمّد نقاش اصفهانی حدیث شنیده و ابوسعد سمعانی از وی در اصفهان استماع حدیث کرده است.[2]
عبداللّه بشرویه ای خراسانی
عبداللّه بن حاج محمّد بشرویه ای خراسانی در 15 رمضان 1058ق از کتابت نسخه ای از «مسالک الافهام» شهید ثانی در اصفهان به خط نسخ و نستعلیق فراغت یافته و نسخه به شماره 1726 در کتابخانه مرکزی دانشگاه طهران موجود است.[3]
عبداللّه اصفهانی
عبداللّه بن محمّد اصفهانی [از کاتبان نسخ نویس قرن سیزدهم هجری] در سال 1235ق نسخه ای از «انوار التّنزیل» بیضاوی را به خط نسخ نوشته و کتاب در کتابخانه جامع گوهرشاد به شماره 73 موجود است.[4]
[1]التّحبیر، ج1، ص112.
[2]التّحبیر، ج1، ص379.
[3]فهرست مرکزی دانشگاه تهران، ج8، ص263.
[4]فهرست گوهرشاد، ص221.