واندگر سرگشته آن بسحق دانشور که هست شعر روح افزایش حلوائی مذاق مرد و زن
مرحوم اشتها در سال 1245ق متولّد و در جوانی به سال 1289ق وفات یافته است. مرحوم میرزا عباسعلی خرم لنبانی در تاریخ وفات او گوید:
افسوس که اشتهای با فضل و هنر از ملک فنا سوی بقا کرد گذر
گفتا پی تاریخ وفاتش «خرم»: «افسوس که اشتها نداریم دگر»
دیوان اشعار او در اصفهان به چاپ رسیده است.[1][یک نسخه خطی از آن به خط حسن مصاحبی نائینی که در سال 1356ق کتابت شده است به شماره 1/8831 در کتابخانه مجلس شورای اسلامی وجود دارد.[2]]
این شعر از اوست:
انتظاری مده ای دوست به خوان مهمان را گر پلو نیست بکش یخنی و آور نان را
نیم جانی است مرا در سر و در پا فکنم به کسی کآوردم مژده بادنجان را
اگر از نُقل بسازند مرا زنجیری همه عمر به جان می طلبم زندان را
آقا عبداللّه استرآبادی
آقا عبداللّه بن ملاّ محمّدقاسم بن ملاّ محمّدشفیع بن ملاّ محمّدعلی استرآبادی، عالم
[1]دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج1، صص 292 و 293؛ تذکره حدیقه الشّعراء، ج1، صص 135 و 136؛ مکارم الآثار، ج4، ص1253؛ دیوان اشتها، صص 47-50.
[2]فهرست مختصر مجلس، ص362.
فاضل [در اصفهان سکونت داشته و در اواخر قرن دوازدهم و اوایل قرن سیزدهم هجری زندگی می کرد.] زوجه اش دختر میرزا حیدرعلی شیروانی بوده است.[1]
ملاّ عبداللّه تبریزی
ملاّ عبداللّه بن محمّدکاظم بن شاه محمّد تبریزی اصفهانی، عالم فاضل محقّق [از دانشمندان قرن دوازدهم هجری است. ظاهرا در محلّه عباس آباد اصفهان ساکن بوده و سپس در نجف اشرف سکونت گزیده است و احتمالاً از شاگردان پدر خود و عمویش (مولی محمّدحسین بن شاه محمّد) بوده است.]
کتب زیر از تألیفات اوست:
1. «اهداء الأهبه فی شرح النّخبه» به عربی «نخبه» از تألیفات فیض کاشانی است جلد سوم آن که در جمعه دهم جمادی الآخر 1153ق کتابت شده و نزد سیّد مهدی صدر در نجف اشرف موجود بوده است.[2][نسخه دیگری از این کتاب به شماره 15639 در کتابخانه مجلس شورای اسلامی موجود است.[3]] 2. «حکم الشّعر فی الشّرع» که نسخه ای از آن در سال 1243ق کتابت شده و در کتابخانه شریعت اصفهانی به نظر علاّمه شیخ آقابزرگ طهرانی رسیده است.[4][3. «شرح تجرید العقائد» به فارسی که جزء اوّل آن در سال 1116ق تألیف شده است.[5]علاوه بر تألیفات فوق وی «الضوابط فی الشّک و السّهو و النّسیان» فیض کاشانی و چند رساله دیگر را در سال 1137ق در مدینه السادات زواره کتابت کرده که اکنون در کتابخانه حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام نجف اشرف
[1]مرآت الاحوال جهان نما، ج1، ص273.
[2]الذریعه، ج14، ص102؛ الکواکب المنتشره، ص455؛ فهرست های خودنوشت فیض، ص280.
[3]فهرست مختصر مجلس، ص514.
[4]الذریعه، ج7، ص53.
[5]تراجم الرّجال، ج1، ص330.
موجود است.[1]]
سیّد عبداللّه ثقه الاسلام
آقا سیّد عبداللّه ثقه الاسلام فرزند آقا سیّد محسن میرمحمّد صادقی بن میر محمّدباقر بن میر سیّد علی، عالم فاضل، فقیه اصولی، متکلم و رجالی محقّق [از دانشمندان اصفهان در قرن چهاردهم هجری.]
در 12 ربیع الثانی 1285ق [در محلّه نو] اصفهان متولّد گردیده و مقدمات علوم را در اصفهان نزد علمای این شهر آموخت. در سن هیجده سالگی به عتبات عالیات جهت تکمیل تحصیلات مهاجرت نموده، در آن ارض اقدس مدّتی نزد جمعی از دانشمندان تلمّذ نموده که از آن جمله است: میرزا محمّدعلی رشتی، میرزا محمّدحسن شیرازی، حاج میرزا حبیب اللّه رشتی و آقا سیّد محمّدکاظم طباطبائی یزدی و آخوند ملاّ محمّدکاظم خراسانی. او اغلب تحصیلاتش نزد آخوند خراسانی بوده در سال 1330ق به اصفهان مراجعت نموده و به درس و بحث و اقامه جماعت اشتغال جست. در شعر فارسی و عربی مهارت داشته و گاهی به اقتضای حال اشعاری می سرود.
سرانجام در قبل از ظهر 6 ماه صفر 1382ق وفات یافته و در تکیه خانوادگی جنب تکیه ملک در تخت فولاد مدفون شد. [مادّه تاریخ وفات آن عالم ربانی را شاعر توانا استاد اعتمادی (برنا) گوید:
پی تاریخ فوتش گفت «برنا»: «مدرس یافته منزل بجنّت»]
1382
کتب زیر از تألیفات اوست:
[1]الکشکول: شیخ آقابزرگ طهرانی، چ کتابخانه مجلس، ص223.
1. «ارشاد المسلمین» در انساب سادات میر محمّد صادقی [تاریخ تألیف: جمعه 14 ربیع الثّانی 1345ق]2. «انیس العارفین» در احوال برزخ و جنّت و نار [در سال 1380ق چاپ شده است.]3. «تقریرات اصولیه» اساتیدش4. «حاشیه طهارت» شیخ [تا آخر غسل اموات]5. «خلاصه الاصول» از مبعث الفاظ تا مبحث تعادل و تراجیح6. «رساله در اصول دین»7. «رساله در لباس مشکوک»8. «رساله در تقلید اعلم»9. «رساله در عدالت»10. «رساله در قاعده من ملک شیئا» 11. «رساله در قاعده میسور» 12. «رساله در وضو» طبق رساله شیخ اسماعیل مقری 13. «رساله در طرق روایت خود و اجازه آنها به فرزندش فاضل بزرگوار آقا سیّد محمّدکاظم» 14. کتابی در «مجازات معاصی» (حدود و دیات و تقریرات) 15. «لؤلؤ الصّدف» در تاریخ نجف اشرف [که در 1379ق چاپ شده] 16. «مبکی المؤمنین فی اندارس مذهب و الدّین» 17. «مشکول» 18. «مقتصر المقال» در علم رجال 19. «نور الایمان فی اغاصه بحر العرفان» در ردّ بابیه [20. «عنصر المعال» در علم رجال 21. «بیع المؤمنین» 22. «مقالات سیاسی»[1]]
عبداللّه بن معزالدّین محمّد
میرزا عبداللّه بن میرزا معزالدّین محمّد، مردی فقیه و محدّث اصولی بوده و پس از وفات در قبرستان طوقچی مدفون شده است. او جدّ سلسله جلیله آقایان مُعزّی ساکن اهواز و دزفول و کاظمین می باشد. میرزا معزالدّین محمّد از علماء عهد شاه طهماسب اوّل صفوی بوده است و اعقاب صاحب عنوان ظاهرا در فتنه افغان از اصفهان به
[1]ارشاد المسلمین، (خطی) ، ص47؛ تذکره شعرای معاصر اصفهان، صص 438-440؛ دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج1، صص 426 و 427؛ مکارم الآثار، ج7، صص 2677-2686؛ سیری در تاریخ تخت فولاد، ص214؛ الذریعه، ج6، ص297؛ ج8، ص100؛ ج18، ص382 و ج24، ص363؛ نقباء البشر، ج3، ص1210؛ مصفی المقال، ص245.
خوزستان مهاجرت کرده اند. اعقاب مرحوم میرزا عبداللّه تاکنون در خوزستان ساکن و از علماء و مدرسین آن سامان به شمار می روند. برخی دیگر از آنان در طهران و کاظمین ساکن و به ترویج احکام و اقامه جماعت و تدریس اشتغال دارند.[1]
عبداللّه اصفهانی
ابومحمّد عبداللّه بن محمّد اصفهانی [از محدّثین عامّه اصفهان] از محمّد بن سعید شافعی روایت می کند.[2]
عبداللّه اصفهانی
عبداللّه بن محمّد اصفهانی، از اصحاب حضرت هادی علیه السلام است. در «ارشاد» مفید حدیثی از امام هادی علیه السلام به نقل از او نوشته شده است.[3]در «حدیقه الشیعه» وی را از اصحاب حضرت امام حسن عسکری علیه السلام می شمارد.[4][بشار بن احمد که از روات شیعه است از او نقل حدیث کرده است.[5]]
عبداللّه کَروَنی اصفهانی
ابومحمّد عبداللّه بن محمّد بن ابراهیم بن یحیی کرونی اصفهانی [از محدّثین عامّه در قرن پنجم هجری] مفتی اصفهان. در بغداد نزد قاضی ابوالطّیب طبری درس خوانده و از جماعتی حدیث شنیده است. و ابوالقاسم غانم بن خالد بن عبدالواحد دقّاق اصفهانی از
[1]رجال اصفهان یا تذکره القبور، ص139؛ مزارات اصفهان، ص316.
[2]میزان الاعتدال، ج1، ص189.
[3]ارشاد، ص307.
[4]دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج1، ص676.
[5]تاریخ تشیع اصفهان، ص193؛ معجم رجال الحدیث، ج10، ص302.
او روایت می کند.
فوت او به سال 469ق بوده است.[1]
عبداللّه قراطیسی اصفهانی
ابوالوفاء عبداللّه بن محمّد بن ابی الحسن کاغذی قراطیسی اصفهانی [از محدّثین عامّه اصفهان در قرن ششم هجری] از ابوطاهر احمد بن محمّد بن محمّد نقاش اصفهانی حدیث شنیده و ابوسعد سمعانی از وی در اصفهان استماع حدیث کرده است.[2]
عبداللّه بشرویه ای خراسانی
عبداللّه بن حاج محمّد بشرویه ای خراسانی در 15 رمضان 1058ق از کتابت نسخه ای از «مسالک الافهام» شهید ثانی در اصفهان به خط نسخ و نستعلیق فراغت یافته و نسخه به شماره 1726 در کتابخانه مرکزی دانشگاه طهران موجود است.[3]
عبداللّه اصفهانی
عبداللّه بن محمّد اصفهانی [از کاتبان نسخ نویس قرن سیزدهم هجری] در سال 1235ق نسخه ای از «انوار التّنزیل» بیضاوی را به خط نسخ نوشته و کتاب در کتابخانه جامع گوهرشاد به شماره 73 موجود است.[4]
[1]التّحبیر، ج1، ص112.
[2]التّحبیر، ج1، ص379.
[3]فهرست مرکزی دانشگاه تهران، ج8، ص263.
[4]فهرست گوهرشاد، ص221.
عبداللّه رویدشتی
ابوالقاسم عبداللّه بن محمّد بن ابی القاسم بن احمد بن محمّد بن عبداللّه رویدشتی [از دانشمندان گمنام قرن ششم هجری] در تاریخ چهارشنبه 28 رجب 531ق کتاب «الایضاح» تألیف: قوام السّنه اصفهانی را به خط نسخ نوشته و کتاب به شماره 4011 در کتابخانه مجلس شورای ملّی ایران موجود است.[1]
عبداللّه ثقفی اصفهانی
ابومحمّد عبداللّه بن محمّد بن حسن بن اُسید ثقفی [از محدّثین عامّه اصفهان در قرن چهارم هجری] مقبول القول و کثیر الحدیث بوده و در مدینه النّبی صلی الله علیه و آله حدیث گفته و در سال 310ق وفات یافته است.[2]
از ابومحمّد نضر بن هشام بن راشد مُکتب اصفهانی روایت نموده و زید بن علی بن ابی هلال کوفی از او نقل حدیث می نماید.[3]
عبداللّه اصفهانی
ابومحمّد عبداللّه بن محمّد بن زکریا بن یحیی بن ابوزکریا (اصفهانی) [از محدّثین عامّه اصفهان در قرن سوم هجری.] مقبول و ثقه و صاحب مصنّفات کثیره بوده و در سال 286ق وفات یافته است.
از سهل بن بکّار، محرز بن سلمه، ابوالولید، ابن جابر رملی، محمّد بن بکر، اسماعیل بن
[1]فهرست مجلس، ج11، ص92.
[2]ذکر اخبار اصفهان، ج2، ص70.
[3]میزان الاعتدال، ج3، ص160.
عمرو بجلی و سعدویه روایت می کند و محمّد بن یحیی بن منده و ابوعبداللّه محمّد بن احمد بن بطه اصفهانی از او نقل حدیث کرده اند.[1]
عبداللّه ضَبّی اصفهانی
ابوالقاسم عبداللّه بن محمّد بن سهل بن محمّد بن ازهر ضَبّی [از محدّثین عامّه اصفهان در قرن چهارم هجری] برادرزاده علی بن سهل صوفی [است] از ابراهیم بن مَتّویه، اسحاق بن جمیل، محمّد بن نُصَیر و جز آنان روایت حدیث کند و حافظ ابونعیم اصفهانی از او استماع حدیث کرده است.
وی را کتابی است به نام «اصول». قبل از سال 360ق وفات یافته است.[2]و احتمالاً در بقعه علی به سهل مدفون شده است.
سیّد عبداللّه جزایری
سیّد عبداللّه بن سیّد محمّد بن سیّد محمّدشفیع بن سیّد محمّد بن سیّد عبدالکریم بن سیّد محمّدجواد بن سیّد عبداللّه بن سیّد نورالدّین بن سیّد نعمت اللّه محدّث جزائری موسوی شوشتری [از فضلای قرن چهاردهم هجری] از علماء و ائمه جماعت اصفهان متوفی در جمعه 4 ربیع الثانی 1357ق.[3]
عبداللّه اصفهانی
ابوبکر عبداللّه بن محمّد بن شهمردان اصفهانی [از محدّثین عامّه اصفهان در قرن چهارم هجری] صاحب تفسیر [است.] بعد از سال 340ق وفات یافته است. وی از
[1]ذکر اخبار اصفهان، ج2، ص61؛ طبقات المحدّثین، ج3، ص143؛ احقاق الحق، ج9، ص220.
[2]ذکر اخبار اصفهان، ج2، ص93؛ مزارات اصفهان، ص325.
[3]الذریعه، ج7، ص111.