قرن دوازدهم و اوایل قرن سیزدهم هجری در اصفهان] در سال 1219ق وفات یافته و قبرش در کنار جاده [قدیم شیراز] واقع در وسط تخت فولاد مدفون شد.
از آثارش:
1. «تعلیقه بر تهذیب»[1]2. کتابت رساله «ابطال زمان الموهوم» تألیف: مولی اسماعیل خواجوئی است که در روز شنبه دهم صفر سال 1115ق آن را به پایان رسانیده است. نسخه ضمن مجموعه شماره 592 در کتابخانه دانشکده الهیات و معارف اسلامی مشهد مقدس موجود است.[2]
[ظاهرا سال کتابت 1215ق است و سال 1115ق هنوز کتاب فوق تألیف نشده بوده است.]
عبدالمنعم اصفهانی
ابوالفتوح عبدالمنعم بن محمّد بن ابراهیم بن محمّد بن احمد بن ابراهیم بن علی بن سعدویه اصفهانی عدل [از محدّثین عامّه اصفهان در قرن ششم هجری.] از ابوالخیر ررا، ابومسعود سلیمان حافظ و غیر آنان حدیث شنیده و ابوسعد سمعانی در اصفهان از وی حدیث شنیده است.
تولد [او در] 470ق [بوده] و روز سه شنبه 23 شعبان سال 556ق وفات یافته است.[3]
[1]رجال اصفهان یا تذکره القبور، ص220؛ دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج1، ص418؛ سیری در تاریخ تخت فولاد، ص227؛ مکارم الآثار، ج3، ص658.
[2]فهرست الهیات مشهد، ج1، ص347.
[3]التّحبیر، ج1، ص490.
عبدالمنعم حُرّانی اصفهانی
ابوالمطهر عبدالمنعم بن ابی احمد نصر بن یعقوب بن احمد بن علی مقری حُرّانی جوباری شامکانی اصفهانی [از محدّثین عامّه اصفهان در قرن ششم هجری.]
اصلاً از محلّه حُرّان از توابع جوباره اصفهان بوده و در سال 451ق متولّد شده و در «شامکان» نیشابور اقامت گزیده و در ماه رجب سال 535ق وفات یافته است. از جدّ مادری خود ابوطاهر احمد بن محمود ثقفی حدیث شنیده و ابوسعد سمعانی از وی حدیث شنیده است.[1]
عبدالمولی اصفهانی
عبدالمولی [دلیجانی اصفهانی متخلّص به «مولی»، شاعر و خوشنویس قرن دوازدهم هجری.] قدوه مستعدّان روزگار. خط نسخ و شکسته را خوب می نوشته و شعر را به حلاوت می گفت. چندین سال قبل از تذکره حزین به کهولت سن وفات یافت.[2]
[آذر بیگدلی گوید: در زمان شاه سلطان حسین صفوی پا به دایره نظم گذاشته و به علوم رسمی مربوط و اکثر خطوط را نیکو می نوشت. در اواخر که سنین عمرش از شصت گذشته بود فقیر (لطفعلی بیگ آذر بیگدلی) به صحبت ایشان فایض شد. خالی از مولوّیتی نبود و در قریه دلیجان من اعمال اصفهان منزوی و کم تر از خانه بیرون می آمد. صحبتش به حدّی شیرین و سخنش به مرتبه ای نمکین بود که اگر هفته ای او را نمی دیدم عمری خود را ملامت می کردم. الحق طبعش وقاد و ذهنش نقّاد بود. شعر را نیکو می شناخت و گاهی شعر می گفت. امّا نظر به انقلاب زمانه، افکارش متداول نشد و در سنه 1162ق وفات یافت.
[1]التّحبیر، ج1، ص492؛ اللّباب، ج1، ص354؛ معجم البلدان، ج2، ص236.
[2]دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج2، ص798؛ تذکره المعاصرین حزین، ص202.
از اشعار اوست:
شب ها در آب و آتشم از اشک و آه خویش درمانده ام چو شمع به روز سیاه خویش[1]]
عبدالمولی مولوی*
عبدالمولی مولوی فرزند حاج شیخ محمّدحسین مولوی کتابفروش بن ملاّ محمّد بن ملاّ علی خوانساری، از روزنامه نگاران و دوستداران فرهنگ در قرن چهاردهم هجری.
او سال ها در یزد ساکن بوده و در سال 1312ش در یزد روزنامه «گلبهار» به مدیریت او و سردبیری محمّد کیوانفر چاپ سنگی شده و منتشر گردیده است. او همچنین مطبعه گلبهار یزد را تأسیس نموده است.[2]
او سرانجام به زادگاه خود اصفهان مراجعت نموده و در شب 22 ماه رمضان 1374ق وفات یافت و در بقعه کتابفروش خوانساری نزدیک مزار ملاّ اسماعیل خواجوئی در تخت فولاد مدفون شد.[3]
[بقعه کتابفروش ها در جریان بنای آرامگاه خواجوئی در سال 1378ش تخریب شد.]
[1]تذکره آتشکده (نیمه دوم) ، صص 652 و 653؛ احوال و آثار خوشنویسان، ج2، ص415؛ ریحانه الادب، ج5، ص23؛ تذکره غنی، ص130؛ تذکره نگارستان دارا، ج1، ص259؛ دانشنامه هنرمندان ایران و جهان اسلام، ص412؛ لغت نامه دهخدا: ذیل «مولی»، ص113؛ الذریعه، ج9، ص1122؛ فرهنگ بزرگان اسلام و ایران، ص323.
[2]تاریخ جراید و مجلاّت ایران، ج4، صص 156 و 157.
[3]تخت فولاد یادگار تاریخ: خطی.
عبدالمؤمن اصفهانی
ابونصر عبدالمؤمن بن عبدالجلیل بن علی بن بنان اصفهانی [از محدّثین عامّه اصفهان در قرن ششم هجری.]
از ابوبکر محمّد بن احمد بن محمّد بن ماجه ابهری حدیث شنیده و جهت ابوسعد سمعانی حدیث نوشته است. فوت [او] در محرم 549ق در اصفهان[1][واقع شد.]
میرزا عبدالمؤمن شهرستانی*
میرزا عبدالمؤمن شهرستانی، شاعر ادیب و فاضل از سادات عالی مقام ناحیه «شهرستان» اصفهان بوده و نزد سلاطین صفوی دارای احترام و اعتبار بوده و در سال 1108ق تولیت آستان قدس رضوی را به عهده گرفت.[2]او اهل فضل و ادب بوده و کتابخانه ای آبرومند داشته و از جمله کتاب های آن «نهایه المرام» علاّمه حلّی بوده که میرزا عبداللّه افندی (صاحب ریاض العلماء) آن را ملاحظه کرده است.[3]
عبدالمؤمن قهپائی
عبدالمؤمن قهپائی [از کاتبان قرن دهم هجری] در سال 996ق نامه علی بن مؤیّد را به شهید اوّل را به دستور تاج الدّین حسین صاعد بن شمس الدّین طوسی، در جُنگی که به نام «دستور» نامیده شده است، به خط خود نوشته است. این مجموعه به شماره 2144 در کتابخانه مرکزی دانشگاه طهران موجود است.[4]
[1]التّحبیر، ج1، ص493.
[2]وقایع السنین و الاعوام، ص523.
[3]تاریخ پانصد ساله خاندان شهرستانی، ص151.
[4]فهرست مرکزی دانشگاه تهران، ج9، ص806.
عبدالمهدی اصفهانی
عبدالمهدی بن محمود اصفهانی [کتاب نسخ نویس.] کتاب «میزان المقادیر» تألیف: حسام الدّین درویش حلّی نجفی را که در 1056ق تألیف نموده را به خط نسخ نوشته و در رجب 1308ق در بمبئی به چاپ رسیده است.[1]
عبدالواحد اصفهانی
عبدالواحد اصفهانی [از محدّثین است.] از حمزه بن جعفر بن ابی بکر محمّد بن احمد بن اسحاق آجری روایت نموده و حافظ ابومحمّد بن ابی الفوارس در کتاب «اربعین» از او روایت می کند.[2]
عبدالواحد باطرقانی اصفهانی
ابوبکر عبدالواحد بن احمد بن محمّد بن عبداللّه بن عباس باطرقانی [از ائمه قراءات و محدّثین مشهور و از اکابر علمای عامّه اصفهان در اواخر قرن چهارم و اوایل قرن پنجم هجری] از ابواحمد حسن عسکری لغوی روایت نموده و در حمله سربازان سلطان مسعود غزنوی در سال 421ق به اصفهان به همراه جمع کثیری از صلحاء و علمای اصفهان به قتل رسیده است.[3]
عبدالواحد اُسواری اصفهانی
ابوالقاسم عبدالواحد بن احمد بن محمّد بن یحیی اُسواری اصفهانی [از محدّثین عامّه
[1]فهرست میکروفیلم های دانشگاه تهران، ص677.
[2]احقاق الحق، ج5، ص630.
[3]معجم البلدان، ج1، ص324؛ اللّباب، ج1، ص110؛ مقالات ادبی (همایی) ، صص 89 و 90.
اصفهان در قرن چهارم هجری] از حافظ ابی الشیخ اصفهانی [مؤلّف «طبقات المحدّثین باصبهان»] حدیث نقل کرده و قتیبه بن سعید بغلانی از او روایت می کند.[1]
عبدالواحد معلّم اصفهانی
عبدالواحد بن شیخ حسن بن تاج الدّین معلّم اصفهانی [از خطاطان قرن دهم یا یازدهم هجری] نسخه ای از کتاب «مختلف الشیعه» (از زکوه تا نکاح) را کتابت کرده و به شماره 113 در کتابخانه مدرسه حجتیّه قم موجود است.[2]
عبدالواحد سکری اصفهانی
ابوالمظفر عبدالواحد بن حمد بن عبداللّه مقری سکری معروف به «شیذه» اصفهانی [از محدّثین و علمای قراءآت در قرن پنجم و اوایل قرن ششم هجری] در سال 444ق متولّد شده و از ابومحمّد عبداللّه بن محمّد بن ابراهیم شفعونی کرونی، ابوعثمان عیار، ابوالفتح عبدالجبار بن عبداللّه بن ابراهیم بن رزه جوهری رازی، ابوطاهر عمر بن محمّد بن علی بن یوسف خرقی، ابوبکر محمّد بن ابراهیم بن علی عطار، سیّد ابوطالب علی بن حسین علوی همدانی و جز اینان حدیث شنیده و جهت ابوسعد سمعانی تمام مسموعات خود را اجازه نوشته است.
قراءآت را از ابونصر محمّد بن عمر بقال فراگرفته است. او در سال 524ق وفات یافت.[3]
[1]معجم البلدان، ج1، ص190.
[2]فهرست حجتیّه، ص83.
[3]التّحبیر، ج1، ص496؛ غایه النّهایه، ج1، ص484.
عبدالواحد شرابی اصفهانی
ابوالوفاء عبدالواحد بن حمد (حُمید) بن عبدالواحد بن محمود بن صباغ شرابی اصفهانی [از محدّثین عامّه اصفهان در اواخر قرن پنجم و اوایل قرن ششم هجری.]
در سال 446ق در خاندان علم و حدیث متولّد شده و از ابوطاهر احمد بن محمود ثقفی، ابوالقاسم ابراهیم بن منصور بن علی سلّمی، ابوعثمان سعید عیّار، حافظ ابوبکر محمّد بن ابراهیم عطار، امّ الکرام کریمه بنت ابی سعید عبدالرّحمان بن عمر بن عبداللّه بن ممجه اخذ حدیث کرده و برای نقل حدیث مطالبه اجرت می کرده است. ابوسعد سمعانی نزد او حدیث خوانده و از او حدیث شنیده است.
فوت او در دهه اوّل ماه جمادی الاولی سال 532ق در اصفهان بوده است.[1]
عبدالواحد اصفهانی
ابوالفضائل عبدالواحد بن سعد بن عبدالواحد بن سعید (اصفهانی)[2][از محدّثین و دانشمندان اصفهان در قرن پنجم هجری و معاصر مفضل بن سعد مافروخّی است. مافروخی در «محاسن اصفهان» از وی در ردیف دانشمندان معاصر نام برده است.]
عبدالواحد اصفهانی
ابوعلی عبدالواحد بن عبیداللّه بن احمد بن فضل (اصفهانی) [از محدّثین عامّه اصفهان در قرن چهارم و اوایل قرن پنجم هجری] حافظ ابونعیم اصفهانی می نویسد: «شیخ دیّنٌ محتشم یرجع الی فضل کثیر و صلابه فی الدّین». او از محدّثین اصفهان و ری نقل
[1]التّحبیر، ج1، ص494.
[2]محاسن اصفهان، ص31.
می نموده است و در رجب سال 415ق فوت شده[1][است.]
عبدالواحد ابهری اصفهانی
ابومسلم عبدالواحد بن محمّد بن احمد بن مرزبان ابهری اصفهانی [از محدّثین عامّه اصفهان در قرن پنجم هجری.] از اهالی قریه «اَبهَر» از بلوک جی اصفهان بوده و از جدّش (احمد بن مرزبان) روایت نموده است.[2]
عبدالواحد صباغ اصفهانی
ابوطاهر عبدالواحد بن محمّد بن احمد بن هیثم اصفهانی صبّاغ. معروف به «دشتج» [از محدّثین عامّه اصفهان در قرن پنجم و اوایل قرن ششم هجری.]
از آخرین اصحاب حافظ ابونعیم احمد بن عبداللّه اصفهانی بوده و از او روایت می کند. همچنین از: عبدالرّحمان بن احمد بن عمر صفار، ابوبکر محمّد بن عبداللّه بن ریذه ضبّی، ابوالحسن عبداللّه بن معتز بن منصور بن عبداللّه بن حمزه نیشابوری، ابوالوفاء مهدی بن محمّد بن احمد بغدادی و دیگران حدیث شنیده و جهت ابوسعد سمعانی جمیع مسموعات خود را اجازه نوشته است.
تولدش حدود سال 420 و اندی و فوت دوشنبه یازدهم ربیع الاوّل 518ق در اصفهان[3][بوده است.]
عبدالواحد شیرازی
ابوالحسین عبدالواحد بن محمّد بن شاه شیرازی [از محدّثین عامّه در قرن چهارم
[1]ذکر اخبار اصفهان، ج2، ص206.
[2]معجم البلدان، ج1، ص84.
[3]التّحبیر، ج1، ص497.