میر علینقی
میر علینقی، عالم فاضل، از علمای قرن دوازدهم هجری. وفاتش در سال 1205ق روی داده و قبرش در تکیه مجلسی جنب مسجد جامع[1][واقع شده است.]
علینقی اصفهانی*
علینقی اصفهانی، از خوشنویسان خط نستعلیق در اوایل قرن یازدهم هجری است. در مجموعه آقای آیدین آغداشلو در تهران قطعه ای به خط او و مورّخ به سال 1002ق وجود دارد.[2]
علینقی انور اصفهانی
علینقی اصفهانی متخلّص به «انور» [از سخنوران قرن دوازدهم هجری] شاعر ادیب. پیشه صحّافی داشت.[3][در علوم غریبه هم مهارت داشت. در هنگام محاصره اصفهان به دست افاغنه، به قصد فرار از شهر بیرون آمد، امّا در همین اوقات وفات یافت. این مطلع از اوست:
در جهان ای جان به تنگ از عالم جسمانیم تا اسیر قید هستی گشته ام زندانیم[4]]
[1]دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج2، ص828.
[2]فهرست خوشنویسان قرن دهم، ص141.
[3]تذکره روز روشن، ص90؛ الذریعه، ج9، ص109.
[4]تذکره ریاض الشعراء، ج1، ص347.
میرزا علینقی خان سرتیپ (اوحدی)
میرزا سیّد علینقی خان سرتیپ متخلّص به «اوحدی» فرزند میرزا احمد طبیب [از شعراء و ادبای اواخر دوره قاجاریه در اصفهان] از خاندان حکیم سلمانی (کلانتری) و از منسوبین به معتمدالدّوله نشاط بوده و غالبا خود را «نشاطی» می خوانده است. مردی فاضل و عارف مسلک بوده و با نابینائی، هم تأسیس مدرسه برای فرهنگ کرده و هم تشکیل انجمن ادبی داده و در ترویج علم و فرهنگ بسیار کوشا بود و مشارٌ الیه را باید یکی از بنیان گزاران فرهنگ جدید در اصفهان دانست.
او در 9 جمادی الاولی 1339ق وفات یافته است.[1]
میرزا علینقی حکیم الممالک
میرزا علینقی حکیم الممالک بن حاج آقا اسماعیل جدیدالاسلام بن ملاّ بابا کلیمی اصفهانی، فاضل ادیب و شعر. [از فضلای اواخر دوره قاجاریه] پدرش در دستگاه فتحعلی شاه و ناصرالدّین شاه پیشخدمت سلام بود. پس از فوت او پسرش علینقی جانشین او شد. او در دارالفنون طب را آموخت. در سال 1272ق به سمت نایب سفارت عازم اروپا شد. در سفر دوم ناصرالدّین شاه به اروپا ملازم رکاب بود. او حکومت برخی از شهرهای ایران را یافته و عاقبت در سال 1321ق در طهران وفات یافت.[2]
[در طب شاگرد میرزا ابوالحسن سلطان الاطبّاء اصفهانی بوده و «روزنامه سفر به خراسان» از تألیفات او به چاپ رسیده است.]
[1]دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج2، ص977؛ سیری در تاریخ تخت فولاد، ص177؛ بدایع و نوادر، ص25.
[2]تاریخ بروجرد، ج1، ص527.
میرزا علینقی مسأله گو
حاج میرزا علینقی مسأله گو فرزند سیّد اسماعیل بن میر محمّدعلی حسینی [بن میر محمّداسماعیل بن احمد بن میر محمّدمهدی حسینی خاتون آبادی]، واعظ خبیر و عالم جلیل، [از وعاظ اصفهان در قرن چهاردهم هجری.]
به علم و فضل و تقوی بین الاقران معروف بود و پس از فوت [در روز 23 شعبان 1352ق] در قسمت شمال غربی مسجد مصلی در فضای تخت فولاد مدفون گردیده و پس از چندین سال به اعتاب مقدسّه نقل گردید.[1]
[شیخ عبدالجواد خطیب ضمن مرثیه ای مادّه تاریخ وفات او را چنین گوید:
از پی تاریخ او «خطیب» رقم زد: «در مه شعبان علی نقی بجنان شد»[2]]
سیّد علینقی بیدآبادی
سیّد علینقی بن اسماعیل موسوی بیدآبادی، از فضلای قرن سیزدهم هجری و از اهالی محلّه بیدآباد اصفهان. در سال 1231ق مجموعه ای شامل کتاب های «معارج» علاّمه مجلسی، «مبادی» علاّمه حلّی، «تهذیب» علاّمه حلّی و «شرح بدایه» شهید ثانی را به خط نسخ خود کتابت نموده که به شماره 119 در کتابخانه آیت اللّه مرعشی در قم موجود است.[3]
[1]مزارات اصفهان، ص237.
[2]شرح مجموعه گل، صص 329-333.
[3]فهرست مرعشی، ج1، ص133؛ بیان المفاخر، ج2، ص231.
سیّد علینقی واعظ
سیّد علینقی بن محمّداسماعیل واعظ قاری اصفهانی [از وعاظ اهل منبر در قرن چهاردهم هجری] در شب 29 جمادی الثّانی سال 1316ق کتاب «التبر المذن» در فضائل و مناقب حضرات معصومین را به خط نسخ کتابت نموده است. نسخه به شماره 7330 در کتابخانه آیت اللّه مرعشی در قم موجود است.[1]
شیخ علینقی کمره ای*
شیخ علینقی بن شیخ محمّدتقی کمره ای اصفهانی، از علمای اصفهان در قرن دوازدهم هجری است. وی در روز 23 صفر 1130ق وفات یافته و در صحن تکیه آقا حسین خوانساری در تخت فولاد اصفهان مدفون شد.[2]
علینقی بن رمضانعلی*
علینقی بن رمضانعلی، عالم فاضل ادیب در قرن یازدهم هجری است. او نسخه ای از کتاب «تهذیب الاحکام» را کتابت کرده و علاّمه ملاّ محمّدباقر مجلسی در اواخر جمادی الثّانی 1071ق جهت او اجازه نوشته و از او به عنوان «المولی التّقی الورع» یاد کرده است.[3]
این رباعی از اوست:
ای آنکه به بزم احدیّت یکتای جز احمد مرسل تو نداری همتای
[1]فهرست مرعشی، ج19، ص123.
[2]تخت فولاد یادگار تاریخ: خطی.
[3]تراجم الرجال، ج1، ص414؛ فهرست مرعشی، ج8، ص90.
مدّاح تو در لجّه غم غوطه خورد دستش ز کرم گیر و بگو با ما آی[1]
ملاّ علینقی سابق مازندرانی
ملاّ علینقی مازندرانی متخلّص به «سابق» فرزند ملاّ محمّدصالح ساروی مازندرانی، عالم فاضل و ادیب شاعر [در سال 1042ق.] در اصفهان متولّد شده و تحصیل نموده است. سرانجام به هند رفته و اورنگ زیب را مدح نمود. [و به امر او مثنوی در غزوات اورنگ زیب سروده است. او در حدود سال 1082ق وفات یافته است.]
نویسنده [سیّد مصلح الدّین مهدوی] گوید: در «تذکره الانساب» و «الفیض القدسی» وی را از اولاد مولی محمّدصالح مازندرانی، از آمنه خاتون نام نبرده اند. لکن علاّمه طهرانی در «الذریعه» وی را سبط مولی محمّدتقی مجلسی می نویسد.[2]
[این شعر از اوست:
رام ما گشت فلک از غم پنهانی ما هست داغ دل ما مهر سلیمانی ما
دیده به هر سو فکنم از تو نشان می بینم نیست بیهوده درین بادیه حیرانی ما]
علینقی ابهری اصفهانی
علینقی بن علی بیگ ابهری جی اصفهانی [از کاتبان قرن دوازدهم هجری] در نیمه
[1]تذکره شاعران فارسی سرا، ص166.
[2]تذکره نصرآبادی، ج1، ص260؛ زندگینامه علاّمه مجلسی، ج1، صص 375 و 376؛ الذریعه، ج9، ص514؛ کاروان هند، ج1، صص 513 و 514؛ لغت نامه دهخدا: ذیل «سابق»، ص14 و ذیل «علینقی سابق»، ص277؛ منتخب اللطایف، ص340.
ذیقعده سال 1120ق کتابت نسخه ای از «منهج الیقین و صحیفه المتقین» در فضایل امیرالمؤمنین علیه السلام تألیف: مولی محمّدرضی بن محمّدنصیر مجلسی را به پایان رسانیده و کتاب به شماره 226 در کتابخانه آیت اللّه گلپایگانی در قم موجود است.[1]
[همچنین نسخه ای از «مقباس المصابیح» تألیف علاّمه ملاّ محمّدباقر مجلسی را در 28 جمادی الاوّل 1125ق کتابت کرده که به شماره 98 در کتابخانه مدرسه بروجردی کرمانشاه موجود است.[2]]
میرزا علینقی نوری
حاج میرزا علینقی بن ملاّ علی بن جمشید نوری، عالم فاضل ادیب شاعر. از فضلای قرن سیزدهم هجری در اصفهان است. اشعاری بر حاشیه «رقیمه النوریّه» تألیف پدر خود، به مناسبت مقام سروده است.[3]
[از تألیفات حاج میرزا علینقی «شرح شواهد مغنی اللّبیب» است که در سال 1281ق تألیف کرده که به خط نستعلیق زیبای مؤلّف به شماره 4756 در کتابخانه آیت اللّه مرعشی در قم موجود است.[4]همچنین به دستور او در سال 1253ق نسخه ای از «منتهی السؤل فی شرح الفصول النّصیریه» را کتابت نموده اند.
این شعر از اوست که در حاشیه «الرقیمه النوریّه» نوشته است:
فعل ما شد لفظ و معنی فاعل است از جهان بیرون و در وی داخل است
آنکه در دیوار قالب نقش شد در فلک هم حق یکتا قابل است[5]]
[1]فهرست گلپایگانی، ج1، ص196.
[2]فهرست بروجردی کرمانشاه، ص74.
[3]دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج2، ص829.
[4]فهرست مرعشی، ج12، صص 318 و 319.
[5]الکرام البرره: مخطوط.
میرزا علینقی سجادالواعظین
میرزا علینقی سجادالواعظین فرزند میر سیّد علی طباطبائی بن سیّد محمّدرضا صدرالذّاکرین، از خطباء و وعاظ اصفهان در قرن چهاردهم هجری. وی در 10 شعبان 1404ق وفات یافته و در تکیه جویباره ای ها واقع در تخت فولاد مدفون شد.[1]
میرزا علینقی زنجانی
حاج میرزا علینقی بن میرزا محمّدعلی بن امیرمحسن بن محمّدسلیم بن امیر برهان الدّین موسوی زنجانی اصفهانی، عالم فاضل جلیل، فقیه ادیب نبیل [از علمای عالیقدر اصفهان در قرن سیزدهم هجری که در زنجان متولّد شده و برای تحصیل] به اصفهان مهاجرت نموده است و در این شهر پس از وصول به مقامات عالیه علم و اجتهاد به تدریس و اقامه جماعت در مسجد خیاط ها که آن را مسجد زنجانی ها نیز گویند اشتغال جسته [است.] دارای تألیف و تصنیف بوده و در [روز جمعه 26] صفر المظفّر 1258ق وفات یافته و در تخت فولاد جنب فاضلان مدفون گردید.
دارای خطی نیکو بوده و حواشی بر کتاب «ذریعه الضّراعه» تألیف فیض کاشانی نگاشته و نسخه آن در کتابخانه آستانه رضویه موجود است.[2]
[محمّدحسین ضیاء اصفهانی شاعر معاصر میرزا علینقی در مرثیه او شعری سروده و در آن مادّه تاریخ وفات را چنین گفته است:
از پی تاریخ او کلک «ضیا» زد رقم: «رفت بسوی جنان هادی راه یقین»
[1]سیری در تاریخ تخت فولاد، ص103.
[2]رجال اصفهان یا تذکره القبور، ص58؛ دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج2، ص195؛ سیری در تاریخ تخت فولاد، ص165؛ مکارم الآثار، ج5، صص 1555 و 1556؛ گلزار فضیلت، صص 106-110.
این نسخه ها به دست میرزا علینقی زنجانی کتابت شده است:
1. «شوارق الالهام» تألیف: ملاّ عبدالرّزاق فیاض لاهیجی که در 1218ق کتابت نموده و به شماره 527ط در کتابخانه مجلس شورای اسلامی در تهران موجود است.[1]2 و 3. «مشرق الشّمسین» تألیف: شیخ بهائی و «تمهید القواعد» تألیف: شهید ثانی که در 1239ق کتابت نموده و بر آن حاشیه نوشته که محقّقانه و عالمانه است. این دو نسخه در کتابخانه عالم عالیقدر سیّد حسن صدر کاظمی موجود بوده است. 4. «ذریعه الضّراعه» که در کتابخانه میرزا علی اکبر عراقی در نجف موجود است.[2]5. «حاشیه بر شرح شمسیه» از میر سیّد شریف جرجانی که در 9 ربیع الاوّل 1201ق کتابت نموده و در کتابخانه امیرالمؤمنین علیه السلام در نجف اشرف موجود است.[3]]
حاج سیّد علینقی ثقه الشّریعه
حاج سیّد علینقی ثقه الشّریعه فرزند سیّد محسن میر محمّد صادقی بن آقا سیّد محمّدباقر بن میر سیّد علی حسینی، عالم فاضل [از علمای اصفهان در قرن چهاردهم هجری.]
در غرّه صفر 1291ق در اصفهان متولّد [شده] و به درس آقا سیّد محمّدباقر درچه ای، آقا میر محمّدتقی مدرس و آقا میرزا محمّدهاشم چهارسوقی حاضر شد. سپس در مسجد محلّه نو به امامت و نشر احکام پرداخته و هم در این شهر در سال 1376ق وفات یافت.[4]
[1]فهرست مختصر مجلس، ص523.
[2]الکرام البرره: مخطوط.
[3]گلزار فضیلت، ص108.
[4]دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج2، ص885.