در سال 1332ش متولّد شد و چندی در حوزه علمیه اصفهان و قم تحصیل کرد. او پس از تحصیلات ابتدایی و متوسطه، در دانشگاه تهران در رشته قرآن و حدیث به تحصیل پرداخت و پس از اتمام آن به عضویت هیأت علمی دانشگاه تربیت مدرس تهران درآمد. او همچنین در دانشگاه آزاد اسلامی (واحد علوم تحقیقات) و دانشکده علوم قرآنی شهرری و دانشگاه امام صادق علیه السلام تدریس نموده و همچنین از اعضای هیأت علمی دائره المعارف بزرگ اسلامی است و مقالات متعددی برای این دائره المعارف تألیف نموده است.
این کتاب ها از آثار او به چاپ رسیده است:
1. ترجمه «قرآن منشور زندگی» تألیف: یوسف قرضاوی و عبدالعزیز سلیمی2. ترجمه «سیمای صابران در قرآن» تألیف: یوسف قرضاوی3. «روش تحقیق موضوعی در قرآن کریم»4. ترجمه «الرحیق المختوم» تألیف: شیخ عبدالرحمان مبارک فوری با نام «خورشید نبوت»5. «تفسیر روحانی» گزارشی از تفسیر علاّمه مجاهد شهید آیت اللّه حاج آقا مصطفی خمینی6. «تجوید کامل»7. «شرح فشرده ای بر مقدمه تفسیر المیزان»8. «تاریخ قرآن»9. «سیمای هنری ضرب المثل های قرآنی»10. «مباحثی در علوم قرآن» 11. «وحی و قرآن» و غیره[1]
محمّدعلی اصفهانی*
محمّدعلی بن ملاّ محمّدرضا اصفهانی، از فضلای قرن دوازدهم هجری است. او نسخه ای از «شرح اصول کافی» (شرح کتاب التوحید از اصول کافی) را به خط نسخ در پنچ شنبه 17 ربیع الاوّل 1107ق کتابت کرده است. این نسخه در کتابخانه سیّد احمد
[1]سایت اینترنتی فشارک: شرح حال دکتر محمّدعلی فشارکی، نوشته: سیّد منصور هاشمی فشارکی و محسن جعفری فشارکی، در بهار 1386؛ قرآن پژوهان اصفهان، صص 209 و 210.
روضاتی در اصفهان موجود است.[1]
محمّدعلی برهانی
محمّدعلی برهانی فرزند رضا، از شعرای معاصر اصفهان. در 10 شهریور 1311ش در روستای «شیدان» اصفهان متولّد شد و نزد پدر علم و ادب آموخت. از نوجوانی به شعر و ادبیات علاقمند شد و در اصفهان به تحصیل ادامه داد و در این شهر سکونت گزید. او در انجمن های ادبی حافظ، خانه هنرمندان، خانه کارگر و حکیم نظامی شرکت می کند و به شغل کتابفروشی روزگار می گذراند.
از اوست:
بر لب بود چو غنچه تبسّم نکو ولی چون گل مباد خنده ما پرده در شود[2]
میرزا محمّدعلی حکیم باشی
میرزا محمّدعلی حکیم باشی فرزند میرزا محمّدرضا بن میرزا احمد بن حکیم سلمان موسوی اصفهانی، از اطباء حاذق قرن دوازدهم هجری. بعد از وفات والد ماجد خود، در دارالسّلطنه اصفهان به لقب و منصب ارثی خود برقرار گردید.[3]
حاج سیّد محمّدعلی بهشتی نژاد*
حاج سیّد محمّدعلی بهشتی نژاد فرزند حاج سیّد رضا بهشتی نژاد بن سیّد جلال بن میر محمّدصادق حسینی بهشتی، عالم فاضل و محقّق متتبّع معاصر. در دی ماه 1324ش در اصفهان متولّد شده و ضمن تحصیل در دبستان مفید نزد پدر گرامی خود و همچنین دایی
[1]فهرست سیّد احمد روضاتی، ص59.
[2]تذکره شعرای استان اصفهان، (ویرایش دوم) ، ص113.
[3]فارسنامه ناصری، ج2، ص113.
خود: حاج سیّد مصطفی بهشتی نژاد به تحصیل مشغول شد. و پس از کسب علوم مقدماتی در درس شیخ فضل اللّه ذوعلم، حاج شیخ احمد فیاض و شیخ عباسعلی ادیب حبیب آبادی حاضر شد. همچنین طب را از حاج آقا مرتضی موحّد ابطحی، «خلاصه الحساب» را از حاج آقا حسن امامی و هیئت را از مجدالعلماء نجفی آموخت. سپس در درس حاج سیّد محمّدعلی صادقی و حاج شیخ حسن صافی حضور یافت.
او برای تکمیل تحصیلات خود به قم عزیمت نموده و در درس حضرات آیات: محمّدی گیلانی و دوزدوزانی، شهید مطهری و شیخ مرتضی حائری حضور یافت. او از سال 1342ش در مبارزات روحانیّت با رژیم پهلوی حضور داشت و پس از پیروزی انقلاب اسلامی به تدریس در دانشگاه و تبلیغ در شهرهای مختلف و اقامه نماز در برخی مساجد اصفهان مشغول شد.
کتاب های زیر از تألیفات اوست:
1. «فهرستی از سادات اصفهان» مطبوع2. «اساتید و قاریان قرآن کریم در اصفهان»، مطبوع3. «سادات اصفهان»4. «مسجد و محلّه لنبان»5. «وعاظ اصفهان»6. «شعرای حوزوی اصفهان»7. «حکام اصفهان»8. «هزاران شاعر فارسی زبان ولاتی»9. «مداحان اصفهان»10. «یکصد و ده حکایت آموزنده» 11. «تُرُبچه نقلی» شامل نکات متفرقه، کشکول مانند 12. «دیوان اشعار» 13. «تصحیح دیوان خاور» 14. «تصحیح دیوان حاج آقا احمد بهشتی» 15. «وقفیات جالب اصفهان» 16. «چهل حدیث»
محمّدعلی دادور (فرهاد)*
محمّدعلی دادور متخلّص به «فرهاد» فرزند حاج رضا فرزند حاج عباس. از شعراء و ادبای توانای معاصر در روز 15 فروردین 1329ش در محلّه حسین آباد اصفهان متولّد
شد. تحصیل در مقطع ابتدائی را در دبستان کشاورزان و دبستان رضوی طی نمود. آنگاه در رشته علوم تجربی در دبیرستان شاه عباس ادامه تحصیل داد. او پس از اخذ دیپلم به سربازی رفت و پس از آن در رشته تاریخ در دانشگاه اصفهان تحصیل کرد و با رتبه نخست در آن رشته لیسانس گرفت و از سال 1357ش به استخدام آموزش و پرورش درآمد. وی پس از دو سال تدریس در نیشابور و یک سال در تهران، به اصفهان منتقل شد و تا زمان بازنشستگی در سال 1385ش به تدریس ادبیات در دبیرستان های اصفهان مشغول بود.
او از اوان نوجوانی طبعی موزون داشت و مشوق او در سرودن شعر مادربزرگش بود. در سن دوم متوسطه به انجمن ادبی برجیس (فروغ) راه یافت و پس از آن کم و بیش در انجمن های ادبی اصفهان همچون صائب، سعدی، سرور و دکتر سیاسی حضور می یافت.
معلومات گسترده استاد دادور در زمینه ادبیات و فرهنگ و فلسفه و جامعه شناسی حاصل مطالعات و تحقیقات شخصی اوست. در اغلب قالب های شعر همچون: غزل، قصیده، رباعی، مثنوی، نیمائی و سپید طبع آزمائی نموده و قدرت طبع، نوجوئی و تازگی و محتوای غنی شعر خود را به نمایش گذاشته است تا حدّی که می توان وی را از سخنوران طراز اوّل امروز اصفهان به شمار آورد.
اشعار او در کتاب های زیر به چاپ رسیده است:
1. «پرواز در طوفان»2. «بی بهار شکفتن»3. «لبخند خدا»4. «آواز ققنوس»
همچنین مجموعه شعر نو «پری در شیشه ساعت»، مجموعه غزل های عاشقانه «بیدار باش عشق»، مجموعه قصاید «کودکان»، مجموعه شعر «مرغ قطا و برگ سبز»، رُمانِ «کلاغ» و چندین داستان کوتاه از او هنوز به چاپ نرسیده اند.[1]
[1]مصاحبه غلامرضا نصراللهی با آقای دادور در تیرماه 1389.
این شعر از اوست:
مرا به خواب چه خوانی که صبح بیداریست هزار چشمه خورشید از افق جاریست
گِلوی نغمه به آهنگ شوق ساز کنیم زمان نو شدن این سرود تکراریست
درآمدی ز حصار مخالف اکنون کن حزین مخوان که نوا در سپهر افشاریست
چه جای مرهم و بستر که گرم پیکاریم اگرچه زخم عمیق است و ضربه ها کاریست
زِ بس بخور پلیدی زِ بام و در جوشد نفس کشیدن آزادگان به دشواریست
شنیده ها همه درد است و دیده ها همه رنج زمانه ایست که نور و نسیم بیماریست
به هوش باش که رسوای عالمی نشوی حریف عشق چو از شاهدان بازاریست
به هیچ چیز ندادم عنان طبع بلند به غیر بال که سرمایه گرفتاریست
کجاست آینه دل یار آتشین نفسم که گرچه تلخ بود، نقل بزم عیّاریست
جهان بی خبری را به هیچ نفروشم اگر هنوز به هوشم به حکم ناچاریست
میرزا محمّدعلی تبریزی*
میرزا محمّدعلی بن میرزا محمّدرضا تبریزی، از خوشنویسان قرن یازدهم و اوایل قرن دوازدهم هجری است. از شاگردان محمّدصالح اصفهانی بوده و خط نستعلیق را خوش می نوشته و در کتابخانه سلطنتی صفویه در اصفهان ملازم بوده است.[1]
ملاّ محمّدعلی تونی خراسانی*
ملاّ محمّدعلی بن محمّدرضا رقیی تونی خراسانی اصفهانی، عالم فاضل، ادیب ماهر، از دانشمندان قرن دوازدهم هجری ظاهرا در شهر «تون» (که امروزه آن را «فردوس» نامیده اند) در خراسان متولّد شده و در مشهد مقدس نزد جمعی از فضلاء از جمله حاجی محمّدحسین بُغمچی مشهدی درس خواند. سپس به اصفهان آمده و به تحصیل و تحقیق و تألیف مشغول شد و سال ها در این شهر ساکن و شاهد حوادث این شهر از جمله محاصره و سقوط اصفهان به دست افاغنه بود. مدّتی در مدرسه مریم بیگم ساکن بوده و کتاب هایی را کتابت کرده است. در اصفهان از محضر میر بهاءالدّین محمّد مختاری نائینی و ملاّ عبدالحی دیهوکی طبسی و دیگران بهره گرفت. او تا حدود سال 1164ق زنده بود.
وی را تألیفاتی است که از آن جمله است:
1. «النّهایه فی شرح الهدایه» که شرح کتاب «الهدایه فی النحو» تألیف: عبدالجلیل بن فیروز الغزنوی است، نسخه اصل نزد علاّمه مفضل حاج سیّد محمّدعلی روضاتی (سلمه اللّه تعالی) موجود است و در «دومین دوگفتار» جناب آقای روضاتی مفصّل درباره مؤلف
[1]احوال و آثار خوشنویسان، ج3، ص790.
سخن گفته اند. 2. «تحفه الطّلبه»3. «الاربعین» یا «روضه المؤمنین»4. «علاج الاسقام و دفاع الآلام» به فارسی، درباره درمان بیماری های گوناگون، در یک مقدمه، 24 باب و خاتمه که نسخه هایی از آن در کتابخانه ها موجود است. علاّمه شیخ آقابزرگ طهرانی نسخه ای از آن را در سامرا دیده اند.5. «کفایه المتعبّدین» به فارسی، در ادعیه و زیارات، در یک مقدمه و 14 باب و یک خاتمه[1]
صاحب عنوان در سال 1145ق نسخه ای از «من لا یحضره الفقیه» را در اصفهان در مدرسه نواب به خط نسخ کتابت نموده است. نسخه به شماره 2725 در کتابخانه مرعشی قم موجود است. کاتب نسخه مجاز از ملاّ عبدالحی بن محمّدرفیع دیهوکی طبسی است. اجازه در کتاب قبل از مشیخه نوشته شده است.[2]
میرزا محمّدعلی فروغ اصفهانی
میرزا محمّدعلی اصفهانی متخلّص به «فروغ» فرزند میرزا محمّدرضا، از شعرای قرن دوازدهم هجری. پدرش از اصفهان به هند رفته و او در سال 1140ق در آنجا متولّد شد. [در جوانی برای تحصیل به بصره و بغداد سفر کرده و عاقبت به هند مراجعت کرده و مورد عنایت اُمَراء و بزرگان آنجا قرار گرفت و در سال 1200ق] در شهر بنارس وفات یافت.
از اوست:
باده رنگین می نماید روی تابان تو را آبیاری می کند آتش گلستان تو را
[1]دومین دوگفتار، صص 83-86 و 63 و بنگرید به: اعیان الشیعه، ج46، ص2479؛ الذریعه، ج15، ص309؛ ج18، ص98 و ج24، ص402؛ الکواکب المنتشره، صص 509-511.
[2]فهرست مرعشی، ج7، ص288.
از خدنگت هر نفس دل را نشاطی رو دهد داده اند از باده گویا آب پیکان تو را[1]
حاج محمّدعلی خان اوحدی سدهی
حاج محمّدعلی خان اوحدی [فرزند حاج شیخ رمضان واعظ سدهی، از علماء و سیاستمداران اصفهان در قرن چهاردهم هجری است. در سال 1260ش در سده ماربین (خمینی شهر) متولّد شده[2]] و در اصفهان و نجف تحصیل کرد. سپس در تهران ساکن شد و در چند دوره از مجلس شورای ملّی نماینده اصفهان بود. او در ایام تحصیل در نجف با آقا سیّد مهدی درچه ای معاشر و هم حجره بود و از زهد و تقوای آقا سیّد مهدی حکایت ها نقل می نمود.
سرانجام در شب دوشنبه 11 جمادی الثانیه 1381ق در طهران وفات یافت.[3]
محمّدعلی نقاش اصفهانی*
محمّدعلی بن آقا محمّدزمان اصفهانی، نقاش و قلمدان ساز و صاحب قریحه. اواخر عهد صفوی و فرزند هنرمند نامی محمّدزمان اوّل و برادر نقاش چیره دست محمّدیوسف است. او به سیاق فرنگی سازی پدرش صحنه های بزم و گل و مرغ را بر روی قلمدان نقاشی می کرد ولی در این شیوه به پایه هنر پدر نمی رسید. او در اواخر دوره صفویه مورد عنایت شاه سلطان حسین و بزرگان دربار و دولت خصوصا میرزا فتحعلی خان داغستانی بود. به روایتی علی اشرف از شاگردان اوست.
[1]تذکره حدیقه الشعراء، ج2، ص1338؛ صحف ابراهیم، ص204؛ تذکره روز روشن، ص618؛ تذکره غنی، ص101.
[2]زندگینامه رجال و مشاهیر ایران، ج1، ص241.
[3]دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج1، ص369.