کتاب اعلام اصفهان

این آثار به خط او در کتابخانه ها موجود است: 1. «تحفه سلیمانیّه» تألیف: محمّدنصیر بن میرزا قاضی اردکانی یزدی، به خط شکسته که در سال 1250ق در کرمانشاه آن را کتابت کرده و به شماره 6551 در کتابخانه آستان قدس رضوی موجود است.[1]2. مجموعه ای شامل «کلمات طریفه» فیض کاشانی، «مفاتیح الغیب» ملاّصدرای شیرازی و «شرح حدیث رأس الجالوت»

از: ملاّ محمّداسماعیل بن محمّدجعفر اصفهانی که در دومین دفتر از نشریه کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران معرفی شده است. 3. «جلوات ناصریه» از: ملاّ محمّداسماعیل بن محمّدجعفر اصفهانی به خط شکسته در کتابخانه مجلس شورای اسلامی موجود است.4. «اکسیر العارفین» ملاّصدرا، به خط شکسته نستعلیق در جمعه 18 رمضان 1280ق موجود در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران5. «الحکمه العرشیه» ملاّصدرا، به خط شکسته نستعلیق، در سه شنبه 16 شعبان 1280ق، موجود در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران[2]6. «ترجمه تاریخ یمینی» از: جرفاذقانی، به خط نستعلیق در سال 1271ق موجود به شماره 1508ف در کتابخانه ملّی ایران.[3]

عباسقلی ترابی

عباسقلی ترابی [فرزند محمّدقلی] از شعرای معاصر اصفهان [در سال 1305ش در دهستان «درغوک» از توابع آباده متولّد شده و] پس از تحصیل به استخدام اداره فرهنگ درآمده و چندی در شهرضا به شغل آموزگاری مشغول بود [و در سال 1357ش بازنشسته شد. شاعری خوش مشرب، شوخ طبع و بااستعداد بود و در اغلب انجمن های ادبی از جمله انجمن کمال و انجمن حافظ شرکت می کرد و اشعارش در نشریات اصفهان همچون «اولیاء» و «نوید اصفهان» به چاپ می رسید. مجموعه اشعار او با عنوان

[1]فهرست الفبائی رضوی، ص114.

[2]مکارم الآثار، ج7، صص 2739-2744.

[3]فهرست ملّی، ج4، ص7.

«جلوه های عرفانی» در سال 1381ش به چاپ رسیده است.

او در روز 5 اردیبهشت سال 1384ش در اصفهان از دنیا رفت و در قبرستان جدید اصفهان (باغ رضوان) به خاک سپرده شد.

از اوست:

ز چشمش تا به مژگان خواب ریزد به جام دل شراب ناب ریزد

به گیسویش وزد هر دم نسیمی از آن صدها دل بی تاب ریزد

ز رخسارش فروغ عالم آرا درون چشمه مهتاب ریزد[1]]

عباسی اصفهانی*

عباسی، از سادات و شعرای اصفهان در قرن یازدهم هجری بوده و به خاطر منادمت شاه عباس اوّل «عباسی» تخلّص می کرد. سفری به هند رفته و اوحدی بلیانی در سال 1005ق در «اجمیر» هند او را دیده است.

از اوست:

جز حرف قتلم آن بت بدخو نمی کرد با من سخن به جز خم ابرو نمی کند[2]

میرزا عبدالأئمه طوسی

میرزا عبدالأئمه طوسی فرزند میرزا علینقی ملاّباشی، فاضل محترم. از وکلاء مبرّز دادگستری، متوفی 20 جمادی الثّانی 1368ق مدفون در تکیه بروجردی در تخت فولاد

[1]تذکره شعرای معاصر اصفهان، ص131؛ جلوه های عرفانی: مقدمه؛ تذکره شعرای استان اصفهان (ویرایش دوم) ، ص159؛ بزم ادب، ص341.

[2]تذکره روز روشن، ص521؛ تذکره غنی، ص87؛ منتخب اللطایف، ص455؛ تذکره عرفات العاشقین، ج4، ص2584.

اصفهان.[1]

عبدالباقی اصفهانی

عبدالباقی اصفهانی [خوشنویس هنرمند خط نسخ] در سده دوازدهم هجری، نسخه ای از «صحیفه سجّادیّه» را به خط نسخ نوشته و کتاب به شماره 82 در کتابخانه ملّی ملک طهران موجود است.[2]

میرزا عبدالباقی (باقی) اصفهانی

میرزا عبدالباقی موسوی اصفهانی متخلّص به «باقی» شاعر ادیب در قرن سیزدهم هجری. مدّتی کلانتری اصفهان را داشته [است. از آن منصب] استعفا نموده و به عتبات رفته و پس از مراجعت، ندیم شاهزاده علی میرزا [قاجار] شده و در سال 1238ق در کرمانشاه وفات یافته [است.] دیوانش قریب به چهار هزار بیت است.[3]

«مدایح امینیه» یا «مدایح حسینیه» تذکره ای مشتمل بر شرح حال شاعران مدح کننده میرزا محمّدحسین خان صدر اعظم اصفهانی ملقب به «امین الدّوله» است که [نسخه خطی آن به شماره 13219 در کتابخانه آیت اللّه مرعشی در قم موجود است.[4]]

در کتابخانه مرکزی دانشگاه طهران [هم] نسخه ای از «مدایح حسینیه» یا «مدایح

[1]سیری در تاریخ تخت فولاد، ص89.

[2]فهرست ملک، ص479.

[3]دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج2، ص749؛ دیوان طبیب اصفهانی، صص 78-80؛ تذکره مجمع الفصحاء، ج4، ص182؛ تذکره حدیقه الشعراء، ج1، ص223؛ تذکره نگارستان دارا، ج1، ص63؛ تذکره دلگشا، ص621؛ تذکره اختر، ص42؛ تذکره سفینه المحمود، ص179؛ سیری در تاریخ تخت فولاد، ص189.

[4]فهرست مرعشی، ج33، صص 423 و 424.

امینیه» که در سال 1222ق نوشته شده، به شماره 2969 موجود است.[1]

[از اوست:

ز گلبن تو نباشد گلی هوس ما را همین که غیر نچیند گل تو بس ما را]

میر عبدالباقی امامی*

میر عبدالباقی امامی، از شعرای اصفهان در قرن دهم هجری است. از مصاحبان و رفقای میر روزبهای صبری اصفهانی بوده و در شعر و شاعری طبعی خوش داشته است. این بیت از اوست:

تا به کی من چو ببوسم لب او را به خیال بود آزرده لبش چون نگرم روز وصال[2]

سیّد عبدالباقی بختیاری*

سیّد عبدالباقی بختیاری، تعزیه خوان و خواننده مذهبی است، معین البکاء اصفهان، بختیاری و شیراز بود و از ردیف های موسیقی اطلاع کامل داشته و در عهد ناصرالدین شاه، تعزیه هایی را ترتیب می داده و به تربیت تعزیه خوان ها می پرداخته و در بعضی از آنها شبیه حضرت عباس می شده است.[3]

عبدالباقی گنابادی تونی

عبدالباقی بن بدیع الزمان [گنابادی تونی]، از فضلای قرن یازدهم هجری و از شاگردان ملاّ محمّدتقی مجلسی است. [او در سال 1056ق نسخه ای از «تهذیب

[1]فهرست مرکزی دانشگاه تهران، ج10، ص1868.

[2]تذکره عرفات العاشقین، ج4، ص2557.

[3]دانشنامه هنرمندان ایران و جهان اسلام، ص377.

الاحکام» (از «زکوه» تا «زیارات») را به خط نسخ کتابت کرده و آن را نزد ملاّ محمّدتقی مجلسی خوانده است. این نسخه در کتابخانه دانشکده حقوق تهران موجود است.[1]همچنین نسخه ای از کتاب «من لا یحضره الفقیه» را در اصفهان کتابت کرده و ملاّ محمّدتقی مجلسی أنهایی برای او نوشته است. این نسخه در کتابخانه مدرسه نواب مشهد موجود است.[2]]

ملاّ عبدالباقی تبریزی

ملاّ عبدالباقی تبریزی معروف به «دانشمند» و «صوفی» [فرزند بیرام خان، از مشاهیر خوشنویسان و از عرفاء و شعرای قرن یازدهم هجری. در تبریز متولّد شده و نزد ملاّعلی لنگ به مشق خط پرداخت. سپس به درس ملاّ میرزاجان راه یافته و چندی بعد به هند رفت عاقبت در بغداد رحل اقامت افکنده و در خانقاه مولوی ها با دده مصطفی مربوط شد ولی عاقبت به اجبار به دستور شاه عباس به اصفهان آورده شد.] او خطوط ثلث و نسخ را عالی می نوشته و برخی از کتیبه های مسجد شاه [مسجد امام [اصفهان به خط زیبای اوست. وفات او در سال 1039ق روی داده است.

[همچنین کتاب های زیر را کتابت کرده است:

1. «صد کلمه امیرالمؤمنین» (صد کلمه جاحظ) به خط ثلث موجود به شماره 1729 در کتابخانه آستان قدس رضوی 2. «مرقع» (قصیده بُرده) که در 1036ق کتابت شده و در کتابخانه مجلس شورای اسلامی وجود دارد.3. «رقعه ای» به خط ثلث و نسخ خوش، موجود در کتابخانه آستان قدس رضوی]

او شعر می سروده و «باقی» تخلّص داشته است. [این کتاب ها و آثار از اوست:

[1]زندگینامه علاّمه مجلسی، ج2، ص390؛ الذریعه، ج1، ص163؛ فهرست حقوق، ص309.

[2]الروضه النضره، ص312.

1. «دیوان اشعار» 2. «منهاج الولایه» در شرح نهج البلاغه که به وسیله آقای حبیب اللّه عظیمی تصحیح شده و در 2 جلد به چاپ رسیده است.3. نامه ای عرفانی به میرزا ابراهیم همدانی که در کتابخانه آیت اللّه مرعشی در قم موجود است.4. «تفسیر قرآن کریم» به روش عرفانی5. «شرح صحیفه سجادیه»

از اوست:

محنت کش روزگار خویشتنم چه کنم؟ درمانده اضطراب خویشتنم چه کنم؟

دور است ز جبر، اختیارم امّا مجبور به اختیار خویشتنم چه کنم؟[1]]

عبدالباقی اصفهانی

عبدالباقی بن حاجی میرزا تقی اصفهانی، از کاتبان و نویسندگان کتب در قرن سیزدهم هجری بوده و در ذی الحجه 1252ق نسخه ای از «دلائل الاحکام فی شرح شرایع الاسلام» تألیف سیّد محمّدابراهیم موسوی قزوینی را به خط نسخ نوشته و به شماره 4429 در کتابخانه مجلس شورای ملّی موجود است.[2]

میر عبدالباقی خاتون آبادی (کبیر)

میر عبدالباقی خاتون آبادی بن میر محمّدحسین بن میر محمّدصالح بن میر عبدالواسع حسینی خاتون آبادی اصفهانی، عالم فاضل و مجتهد بارع، از اکابر علمای اصفهان در قرن

[1]تذکره عرفات العاشقین، ج4، صص 2560 و 2561؛ تذکره نصرآبادی، ج1، ص296؛ ریحانه الادب، ج2، ص211؛ دانشمندان آذربایجان، صص 144-146؛ وقایع السنین و الاعوام، صص 506 و 507؛ کارنامه بزرگان ایران، ص204؛ فهرست مرعشی، ج31، ص719؛ الرّوضه النضره، ص312؛ پیدایش خط و خطاطان، صص 187 و 188؛ خوشنویسی در کتیبه های اصفهان، صص 47-50؛ تاریخ اصفهان (هنرمندان) ، صص 91-93؛ الذریعه، ج9، ص123؛ الاصفهان: رجال و مشاهیر، صص 388-391؛ دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج2، ص757؛ منهاج الولایه: مقدمه.

[2]فهرست مجلس، ج12، ص118.

دوازدهم هجری.

[در اصفهان متولّد شده] و نزد میرزا ابوالقاسم مدرس و شیخ یوسف بحرینی [و ملاّ محمّدجعفر کشمیری] و جمعی دیگر از فحول علماء تحصیل کرده سال ها امام جمعه اصفهان بود. در علوم معقول و منقول استاد بود و تدریس فرمود.

[جمعی از علماء از او روایت می کنند که از آن جمله هستند: سیّد بحرالعلوم، میرزا حیدرعلی مجلسی، آقا سیّد علی کربلائی و حاجی میر محمّدحسین خاتون آبادی (فرزندش) .]

وی در سال 1207ق در اصفهان وفات یافته و در نجف در ایوان علماء مدفون گردید.[1]

وی را تألیفاتی است از جمله:

1. «اکمال الاعمال» در استکمال کتاب «اقبال» سیّد بن طاووس [مؤلف آن را از بخش «مزار» از کتاب «بحارالأنوار» در تکمیل کتاب «اقبال» جمع آوری و در 2 فصل مرتب ساخته است. نسخه ای از آن در کتابخانه مرکز احیاء میراث اسلامی[2]و نسخه ای دیگر در کتابخانه حاج شیخ محمّدسلطان المتکلمین در طهران[3]وجود دارد[ 2. «الجامع» در اعمال ماه مبارک رمضان [در یک فاتحه و 7 باب و یک خاتمه، به فارسی که در کتابخانه مرکز احیاء میراث اسلامی موجود است.[4]] 3. «ریاض رضوان» در آداب و زیارات حضرت رضا علیه السلام که محمّدعلی صبوح اصفهانی در چهارشنبه 26 جمادی الثانی 1184ق در مدرسه کاسه گران کتابت کرده و در کتابخانه حقیر [سیّد

[1]دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج2، ص760؛ زندگینامه علاّمه مجلسی، ج2، ص313؛ روضات الجنات، ج8، ص190؛ مکارم الآثار، ج2، صص 315-317؛ فوائد الرضویه، ص223؛ الکرام البرره، ج2، ص698؛ غرقاب، ص92.

[2]فهرست مرکز احیاء، ج7، ص109.

[3]الذریعه، ج2، ص282.

[4]فهرست مرکز احیاء، ج6، ص73.

مصلح الدین مهدوی] موجود است.

میر عبدالباقی خاتون آبادی (صغیر)

میر عبدالباقی خاتون آبادی معروف به «صغیر» فرزند میر محمّدحسین بن میر عبدالباقی (کبیر) بن میر محمّدحسین خاتون آبادی، از علمای اجلاّ مانند دو برادرش میر علینقی و حاج میرزا حسن امام جمعه در اصفهان می زیسته و در سال 1225ق وفات یافته و در داخل بقعه مجلسی مدفون شده است. بر سنگ قبر او اشعاری در مرثیه و ماده تاریخ صاحب عنوان منقور بود و این مصرع مادّه تاریخ وفات اوست: «در جنان شد میر عبدالباقی از دنیای دون». قبر او در تعمیرات اخیر [حدود 1400ق] از بین رفت.[1]

ملاّ عبدالباقی کاشانی

حاج ملاّ عبدالباقی بن محمّدحسین بن حاج عبدالرزاق کاشانی [عالم فاضل از علمای قرن سیزدهم هجری.]

ملاّ حبیب اللّه کاشانی در «لباب الالقاب» درباره او می نویسد: «... کان فقیها متتبّعا فی الأخبار فاضلاً جامعا للمعقول و لا سیّما الریاضیات...»

[وی در کاشان متولّد شده و در آنجا] نزد سیّد محمّدتقی کاشانی و در اصفهان نزد حاج سیّد محمّدباقر حجه الاسلام شفتی بیدآبادی تحصیل کرده است. مرحوم سیّد حجه الاسلام در ربیع الاوّل 1260ق اجازه ای جهت او مرقوم فرموده و در آن به اجتهاد و عدالتش گواهی فرموده و مردم کاشان را به مراجعه او سفارش نموده است. این اجازه ضمن مجموعه اجازات مرحوم حجه الاسلام در کتابخانه مولی محمّدعلی خوانساری در

[1]زندگینامه علاّمه مجلسی، ج2، صص 339 و 340؛ دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج2، ص760؛ مزارات اصفهان، ص37؛ رجال اصفهان یا تذکره القبور، ص132.