إيمان و أكثريت مردم
«المر تِلْكَ آياتُ الْكِتابِ وَ الَّذِي أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ الْحَقُّ وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لا يُؤْمِنُونَ»(الرعد: 1)؛ اين آيه هاى كتاب است و چيزى كه بسوى تو از طرف پروردگارت (بعنوان) حق نازل شده است ولى أكثر مردم إيمان نمىآورند.
كتابهاى فرو فرستاده شده خداوند، همه حق هستند و براى هدايت و رحمت و خلود مردم در بهشت و براى خوشبختى دنياى آنان كه از تاريكىهاى كفر و نادانى بسوى روشنايى رسيدند، و براى كمال آنان، واقعيتها و حقايق توسط افراد كامل بشر فرستاده شدند. اين از يك طرف.
از جانب ديگر در طول تاريخ نبوتها، أكثريت مردم به انبياى الهى إيمان نياورده اند و رسولان و فرستاده شدهگان خداوند را يا كشتهاند و يا متهم به ديوانهگى و يا حد اقل به استهزاء و مسخره گرفته اند و توهين كردهاند. وگاهى اين أكثريتها از اين تمرد خود تاوان زيادى پرداختهاند و به وسيله عذاب هاى گوناگونى نابود شدهاند، ولى پس از آنها دوباره وقتى رسولانى براى مردم ديگر قانون آسمانى را عرضه داشته، باز همان آش و همان كاسه بوده و أكثريتها إيمان نياورده اند!!
اين أكثريت همانگونه كه سابقاً توضيح داده ايم يا معاندين بودهاند كه با علم بحقانيت دين آن را رد كردهاند. و يا مقصرين بودهاند، به صحبت أنبياء گوش ندادهاند و دنباله دليل نرفته اند و به تقصير خود جاهل ماندهاند. و يا قاصرين بودهاند كه استعداد تشخيص حق و باطل را نداشته اند و يا اگر استعداد آن را داشته اند، خرافات محيط و تقليد خانواده به فشار آنان را بر باطل نگهداشته اند. و اين دسته سوم (قاصران) عقلًا معذور هستند. و دو دسته اول، مسؤل و مستوجب عقاب مىباشند.
و عجب اين كه قرآن مجيد كه براى هدايت همه إنسانها نازل شده مكراراً به اين أكثريت
هدايت ناپذير لجباز إشاره؛ بلكه تصريح فرموده است.[1]
به اين آيات توجه كنيد:
1-«يا حَسْرَةً عَلَى الْعِبادِ ما يَأْتِيهِمْ مِنْ رَسُولٍ إِلَّا كانُوا بِهِ يَسْتَهْزِؤُنَ»(يس: 30)؛ افسوس بر بندگان كه هيچ رسولى براى آنان نيامد مگر اين كه به او استهزاء و توهين كردند.
2-«إِنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لا يُؤْمِنُونَ»(هود: 17)
3-«وَ ما آمَنَ مَعَهُ إِلَّا قَلِيلٌ»(هود: 40)
4-«وَ قَلِيلٌ مِنْ عِبادِيَ الشَّكُورُ»(سبإ: 13)
5-«إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ وَ قَلِيلٌ ما هُمْ ..»(ص: 24)
6-«فَلا يُؤْمِنُونَ إِلَّا قَلِيلًا»(النساء: 155)
شما به آياتى كه لفظ قليل را ذكر كرده، مراجعه كنيد تا بدانيد كه مشتريان إيمان و شكر و افعال خوب همه دسته قليل هستند و بس!
عجب
شايد در بيشتر از شصت آيه قرآن مجيد أكثريت مردم به عدم إيمان و عدم علم و عدم ذكر و عدم شكر و به فسق و كفر و جدل و كراهت و جهل و ضلالت و شرك و عدم عقل (تعّقل) و نشيندن و غير آنها محكوم شدهاند.
و با إطمينان مىشود إدعا كرد كه قرآن أكثريت إنسانها را از إستفاده كردن از أديان آسمانى بدور دانسته است. و اين كه مؤمنين و عاملين كم بودهاند.
ممكن است بگوييم: بلى تاكنون چنين بوده و آيات قرآن دليل قاطع بر اين مطلب مىباشد.
ولى اگر مهدى صاحب زمان- كه أكثر مسلمانها به ظهور و يا آمدن او در آينده معتقدند
[1]- اين تصريح به واقعيت حكايت از قدرت خداوند و استغناى او از إيمان إنسان و همه مخلوقات عاقل دارد. و همه مخلوق او هستند. و لذا براى تشويق مردم به إيمان او هيچ مبالغه اى نفرموده است.
بيايد، وضع فرق كند و أكثريت مردم مؤمن و متدين شوند.
نگارنده مىگويد: حتى اگر چنين باشد حال أكثريت كفار تا زمان إستقرار مهدى چگونه تحليل شود؟
مضافاً بر اين، مدت إمامت مهدى مطابق روايات غير معتبره بسيار اندك است. و بعيد مىنماياند كه همه مردم كرهزمين در مدت مذكور مسلمان شوند، مگر اين كه گفته شود احاديث ضعيف السند إعتبارى ندارد.
ممكن است مدت إمامت إيشان بسيار زياد باشد و شرايط تبليغ و دعوت إنسانها بدين از شرايط زمان صاحب شريعت پيامبر خاتم النبيين (ص) و خلفاء و إمامان بر اساس اراده خالق بهتر وقوى تر باشد. و اين شرايط مخصوص زمان حيات مهدى نباشد و براى اوصياى مهدى و قائم مقامهاى إيشان نيز بماند. و همه اينها سبب إيمان أكثريت مطلق مردم آن زمان بگردد.
ولى اين إدعا هر چند ممكن است لكن مجرد احتمال است و دليل قاطعى ندارد، در حالى كه اراده خالق از إبتداى آفرينش إنسان تا امروز بنحوى بوده كه أكثريت از دين، بدور بودهاند؟ و همانطور كه گفته شد مطلب تحليل مىخواهد ممكن است بگوييد مشكله اين است كه أكثريت بى إيمان چرا به دوزخ بروند. ولى اين مشكله رئيسى نيست؛ زيرا اولًا هر كس بىإيمان باشد حتماً دوزخ رفتنى نيست، تنها دو دسته به دوزخ مى روند متعمدين لجبازو مقصرين، ولى دسته سوم كه بيشتر از اين دو دسته اند، قاصرين هستند كه بحكم عقل و قواعد عدليه مستحق عقاب نيستند و آيات قرآن اين حكم عقل را تأييد مىكند.
ممكن است بگوييد مشكله اين است كه أكثريت نمى خواهند كه به قانون عمل كنند. و جواب بدهيد كه عين اين مشكله در تدوين قوانين اساسى و قوانين دولتها نيز وجود دارد، ولى تمام دانشمندان تقنين قوانين را- رغم احساسات خود- لازم مى دانند.
لكن جواب شما ناقص است؛ دولتها قوه مجريه دارند و حتى المقدور بزور قوانين خود را
تطبيق مىكنند، ولى دينهاى آسمانى غالباً فاقد قوه مجريه بودهاند. و أنبياء حتى براى حفظ وجود خود بحسب ظاهر، قدرتى نداشته اند تا چه رسد براى تطبيق أحكام دين إلهى مشكله اساسى- بنظر اين جانب- اين است كه اولين إنسان اولين پيامبر و نبى بوده و خداوند بر ارسال دين و بعثت أنبياء و رسولان تأكيد داشت و ثواب متابعت كنندگان را بسيار مهم قرار داده است (خلود در نعمتهاى فوق تصور در بهشت)
و مجازات كفار و عقاب متمردين را بسيار فوقالعاده (عذاب و سوختن مخلد در آتشهاى شديد دوزخ) اعلام كرده است. و عملكردن بقوانين عرفى بشر را خيلى تقبيح فرموده و مجرى آنها را طاغوت دانسته و كفر به طاغوت را در مرتبه إيمان بخود در مرتبه واحده قرار داده است.[1]
تعدد أديان و مذاهب موجب كشته شدن و معلول شدن دهها هزار تن در طول تاريخ بين پيروان أديان باطل و حق شده است.
آيا ضرر هاى دنيوى قاصرين و مقصرين و معاندين دينى و خلود معاندين و مقصرين در دين حق بيشتر است، يا منافع دنيوى وآخروى عاملين به أديان حقه؟
اين سؤال مهم و سر نوشت ساز، هم در كميت و هم در كيفيت اضرار و منافع أديان باطل و حق و مذاهب آنها جاريست. چنانچه منافع مؤمنين كماً وكيفاً تا روز قيامت بيشتر باشد، اشكالى وجود ندارد، ولى چنانچه اضرار كفر و فسق كفار و فساق بيشتر باشد بايد گفت كه فكر ما بحكمت تشريع أديان و ارسال رسل نمىرسد و ما در زندان بسيار تنگ احساسات و عواطف إنفعالى خود گرفتاريم و از آنچه كه در علم بى پايان إلهى وجود دارد بى خبريم. و تنها خود او، به إتقان تدبير خود آگاه است.
ما للتراب وللعلوم و إنما
يسعى ليعلم أنه لايعلم
[1]-« فَمَنْ يَكْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَ يُؤْمِنْ بِاللَّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقى ..» البقرة: 256« يُرِيدُونَ أَنْ يَتَحاكَمُوا إِلَى الطَّاغُوتِ وَ قَدْ أُمِرُوا أَنْ يَكْفُرُوا بِهِ ..» النساء: 60
تازه، ما نمىدانيم اگر دين ها براى بشر توسط أنبياى گرامى نازل نمىشد و مرتكزات عمومى إنسانها در همه ادوار از تعليمات اخلاقى آنها خالى مى ماند، نوع بشر در زندگانى خود در اين كره زمين بين خود دچار چه جنايات هولناكى مىشد، كه احتمالًا در همان دوره هاى أولى مانند ديناسورها، از بين مىرفتند و نابود مىشدند!!
تعلميات دين هاى واقعى آسمانى در روان هاى مؤمنين و كفار ريشه دوانيده و ناخود آگاه تا حدودى به وجدان اخلاقى إنسان كمك كردهاند، حتى ممكن است بگوييم كه وجدان اخلاقى بشر زاييده همين دستورات اخلاقى دينهايى آسمانى مىباشد، وگرنه عقل عملى إنسان مغلوب غرايز سركش او مىباشد كه به مراتب از غرايز حيوانى مخرب تر است، آخر إنسان فكر بيشترى از حيوانات دارد كه بسيار غرايز آدمى را تقويت مىكند.
مثلًا إنسان مى فهمد كه بايد مواد نافعه را ذخيره كند و در دسترس ديگران قرار ندهد هر چند كه از گرسنگى بيميرند و قسمت عمده حيوانات بزرگ چنين فهمى ندارند كه به ذخيره كردن غذا بپردازند.«وَ ما أُوتِيتُمْ مِنَ الْعِلْمِ إِلَّا قَلِيلًا»(الإسراء: 85)؛ با ملاحظه تمام اين مطالب مىشود گفت: معرفت و عبادت خداوند هدف ثانوى است. و هدف اولى خلق إنسان؛ مانند هدف نهايى كهكشانها و سماوات و بسيارى از حيوانات را خداوند بهما اعلام نفرموده و ما آن را نمىدانيم.
من فعلًا به اين نظر معتقدم هرچند همه عمر گذشته (هشتاد ساله) به اين گذشت كه علت غايى اصلى إيجاد إنسان عبادت است. ولى با ملاحظه عدم إيمان و عبادت اكثريت إنسانها هر چند بسوء إختيار خود و أكثريت قاصرين از معاندين و مقصرين و باتوجه به حكمت بالغه و علم غير متناهى او به همه جهات مى فهميم علت غايى اولى و اصلى إيجاد إنسان چيزى ديگر بوه و عبادت علت غايى ثانوى مىباشد.[1]
[1]- يعنى بايد اين طبيعت إنسان با پذيرش دين معادله مىشد تا أكثريت به دوزخ نمى رفت.
قوه جاذبه عمومى
«اللَّهُ الَّذِي رَفَعَ السَّماواتِ بِغَيْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَها ..»(الرعد: 2)؛ خدايى كه آسمانها را بدون ستونى كه آن را ببنيد بلندبرده است؛ امروز ثابت شده است كه تعادل قوه جاذبه و دافعه، كرّات را در مدارات آنها نگهداشته، كه نه مى پاشند و نه باهم تصادم مىكنند.
آيا آيه فوق معجزه علمى قرآن در عصر ما به حساب نمىآيد؟! بلى آسمانها ستون دارد ولى ديدنى نيست.
قرآن براى بشر است نه براى عربها
«وَ كَذلِكَ أَنْزَلْناهُ حُكْماً عَرَبِيًّا وَ لَئِنِ اتَّبَعْتَ أَهْواءَهُمْ بَعْدَ ما جاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ ما لَكَ مِنَ اللَّهِ مِنْ وَلِيٍّ وَ لا واقٍ»(الرعد: 37)[1]
در اين آيه دو مطلب وجود دارد كه بايد توضيح داده شود:
1- وقتى قرآن حكم و دستور عربى باشد- عربى كه يك هزار و چهارصد سال قبل زندگى مىكرده- براى أقوام ديگر روى زمين و بدتر اين كه براى مردم حتى عربهاى امروز دنيا چه به درد مىخورد، اين كلمه تنها در اين آيه بكار نرفته كه در آيه 3 سوره فصلت و آيه 28 سوره زمر و در آيه 2 سوره يوسف و آيه 113 سوره طه و آيه 7 سوره شوراى و آيه 3 سوره زخرف نيز در ضمن عبارتهايى آمده است. و در چند مورد ديگر به عبارت لسان عربى مبين آمده است.
جواب: كلمه عربى به معناى منسوب بقوم عرب نيامده است؛ بلكه بقول راغب دركتاب مفردات به معناى فصيح بين (روشن) از كلام آمده بنابراين سؤال مذكور كاملًا باطل مىشود؛ بلى شكى نيست كه زبان قرآن، زبان و لغت عربى است ولى معانى و محتويات آن براى
[1]- و همچنان قرآن ر ا با أحكام ظاهر فرستاديم و اگر بعد از علم از هوسهاى مشركين پيروى كنى، هيچ كسى از تو در برابر انتقام خدا از تو حمايت نخواهد كرد.
عالميان و مردمى كه ميدانند (يعلمون) روشن مىباشد.
2- پيامبر اكرم (ص) در اين آيه- مانند چند مورد ديگر- با يك حقيقت تلخ و خطابِ نه چندان محترمانه، مواجه شد كه اگر در مواردى از خواستهاى غير عقلانى و عقلايى مردم پيروى كنى در برابر انتقام إلهى بى پناه مى مانى.
من نمى دانم كه تأثير اين آيه و آيات مشابه و آيات سر زنش كننده سخت تر از اين آيه بر روح مقدس پيامبر (ص) تا چه حدى ناراحت كننده بوده ولى خداوند حقيقت را مهم تر از ناراحتى روانى او دانسته است، پيامبر (ص) مانند ساير پيغمبران مخلوق ضعيف خداوند هستند و مانند ديگران مأمور و مكلّف هستند كه بايد اطاعت كنند.
البته اين حكم- قبح معصيت بعد از علم به أحكام- مخصوص به خاتم النبيين (ص) و أنبياء نيست، همهى علما نيز در حكم مذكور شركت دارند؛ زيرا عقاب بر تجرى مترتب است. وتجرى معصيت عالم، از تجرى جاهل مقصر بيشتر است نعوذ بالله من معصيته و عذابه و غضبه فى الدارين.
نكتهاى كه در اينجا براى نكته دانها مطرح است اين است كه: اگر قرآن بفرض محال و ادعاى نادانهاى دين گريز و دين ستيز، ساخته و پرداخته فكر خود پيامبر مى بود، آيا او اين گونه خطابات را بخود مىكرد؟! مسلماً، نه، قرآن از طرف رَبّ العالمين خالق پيامبر است. و پيامبر از نظر تكوينى مانند هر إنسان ديگرا ست.
زوجيت گياهان
«وَ مِنْ كُلِّ الثَّمَراتِ جَعَلَ فِيها زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ ..»(الرعد: 3)؛ از همه ثمره ها در آنها دو جفت آفريد: در قرن 18 ميلادى يك دانشمند گياه شناس غربى متوجه به زوجيت و جفت بودن گياهان شد، كه امروز يك قانون شده، او به دست آورد گياهان مانند حيوانات و إنسانها از طريق آميزش نطفه نر و ماده بار ور مىشوند و ميوه مىدهند.
بنا براين آيه فوق يك معجزه علمى قرآن مجيد است. بلى بعض مصاديق اين قانون حتى براى عربهاى آن زمان و ساير اقوام نيز ظاهر بود و در درخت خرما عملى ميكردند گرد درخت نر را، بر درخت ماده، مى پاشيدند تا ثمر دهد ولى قرآن آن را بعنوان يك قانون كلى بيان كرده و لينه گياه شناس، آن را بطور علمى إثبات كرد.
در آيه ديگر قرآن اين قانون فراتر از ثمرات رفته است«فَأَنْبَتْنا فِيها مِنْ كُلِّ زَوْجٍ كَرِيمٍ»(لقمان: 10)؛ بوسيله آب باران از هر جفت گياه با ارزش رويانديم.
اجتماع بالذت إنسانى، در بهشت
«جَنَّاتُ عَدْنٍ يَدْخُلُونَها وَ مَنْ صَلَحَ مِنْ آبائِهِمْ وَ أَزْواجِهِمْ وَ ذُرِّيَّاتِهِمْ وَ الْمَلائِكَةُ يَدْخُلُونَ عَلَيْهِمْ مِنْ كُلِّ بابٍ،. سَلامٌ عَلَيْكُمْ بِما صَبَرْتُمْ فَنِعْمَ عُقْبَى الدَّارِ»(الرعد: 23- 24)؛ در باغهاى جاويدان بهشت مؤمنين متدين[1]و پدران و همسران و فرزندان صالح آنان داخل مىشوند و فرشته ها از هردرى بر آنان داخل مىشوند و برآنان سلام مىكنند، كه در دنيا (از هوسهاى حرام و در برابر بلاها و أداى واجبات) صبر كردهاند، چه پايان خوبى دار آخرت.
واقعاً چه زندگانى شيرين كه إنسانها با أجداد و پدران (و مادران) و همسران و فرزندان يكجا باشند. خدا اين مقام را نصيب همه مؤمنين عامل بعمل صالح بفرمايد. ولى فكر مىكنم كه قضيه به همين سادهگى نيست. مطلب مهم و دقيقى هم اينجا است كه اين آيه مباركه متعرض آن نشده است.
به آيات زير توجه فرماييد:
1-«وَ لِكُلٍّ دَرَجاتٌ مِمَّا عَمِلُوا ..»(الأحقاف: 19)«هُمْ دَرَجاتٌ عِنْدَ اللَّهِ ..»(آلعمران: 163)
2-«أُولئِكَ أَعْظَمُ دَرَجَةً مِنَ الَّذِينَ أَنْفَقُوا مِنْ بَعْدُ ..»(الحديد: 10)
3-«مِنْهُمْ مَنْ كَلَّمَ اللَّهُ وَ رَفَعَ بَعْضَهُمْ دَرَجاتٍ ..»(البقرة: 253)
[1]- كه شرايط آنان در آيه سابقه ذكر شده.