ايشان نقل كرد ، أمير المؤمنين ( هارون يا مهدىّ عبّاسى ) به آنان گفته است : علَّت فتوا ندادن شما به اين مطلب چيست با اينكه نوح بن درّاج همين گونه داورى كرده و حكم نموده است ؟
و ايشان در پاسخ گفتهاند : نوح بن درّاج جرأت بيان داشت ولى ما ترسيديم .
و أمير المؤمنين نيز با توجّه به سخن علماى سلف أهل سنّت كه از پيامبر صلَّى الله عليه و آله حديث : « بهترين قاضى در بين شما علىّ است » را نقل نمودهاند ، داورى و قضاى نوح را امضاء نمودهاند ، و همچنين خود عمر بن خطَّاب نيز گفته است : « برترين قاضى در ميان ما فقط علىّ است » . و « قضاء » اسمى است جامع كه مشمول همهء اوصاف نيك و پسنديده مىشود ، چرا كه همهء الفاظى كه پيامبر صلَّى الله عليه و آله در مدح أصحاب و ياران خود استفاده فرموده ، همچون : قراءت قرآن و پرداخت واجبات و علم ؛ همگى داخل در امر « قضاء » مىباشد[1].
هارون گفت : بيشتر توضيح دهيد اى موسى ! امام عليه السّلام فرمود : گفتم : آدمى با شركت در هر مجلسى در امان و مورد احترام است و بويژه مجلس شما ! هارون گفت : مانعى ندارد ( خطرى متوجّه شما نخواهد بود ) .
[1]يعنى : بهترين قاضى كسى است كه تمام اين اوصاف پسنديده در او گرد آمده باشد .
امام عليه السّلام فرمود : گفتم : دليل ديگر در عدم ارث بردن عبّاس اين است كه خود رسول خدا صلَّى الله عليه و آله جماعتى كه به مدينه مهاجرت نكرده و در مكَّه باقى ماندند را هيچ ولايتى بر ايشان قائل نشد[1].
هارون گفت : دليل شما در اين مطلب چيست ؟
گفتم : آيهء شريفهء : « و كسانى كه ايمان آوردند و هجرت نكردند شما را از دوستى و پيوند با آنان هيچ نيست تا هجرت كنند - انفال : 72 » ، و عمويم عبّاس هجرت نكرد .
هارون گفت : سؤالى از تو دارم اى موسى ، آيا تا حال اين مطلب را به كسى از دشمنان ما گفته اى ؟ يا براى كسى از فقهاء در اين مورد چيزى بيان داشته اى ؟
[1]آن حضرت ميان هر كدام از مهاجرين و انصار پيمان اخوّت و برادرى دينى برقرار فرمود و مقرّر داشت كه هر دو برادر دينى هستند ، هر چند با هم قوم و خويش نباشند ، از يك ديگر ارث ببرند ولى اين مطلب شامل افراد غير مهاجر نمىشد ، و حضرت در ادامه به آيهء كريمهء * ( إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا - الآية ) * استناد مىفرمايد ، و خداوند با اين بيان ضمن برقرار نمودن يك رابطهء خاصّ ميان انصار و مهاجرين آنان را همچون خويش و قوم يك ديگر مىنمايد ، كه از هم ارث هم مىبرند ، و بعبارتى ديگر آنان را يكپارچه و يك رنگ مىنمايد ، و در ادامهء آيهء مباركه خداوند افرادى كه مهاجرت نكردهاند را از اين پيوند خصوصاً ارث بردن محروم داشته و منع مىفرمايد . و عبّاس بن عبد المطَّلب مشمول مطالب فوق نمىشود .
گفتم : البتّه كه نه . و كسى تا حال جز خود أمير در اين باره از من پرسش نكرده بود .
هارون گفت : علَّت اينكه به همه ( از سنّى و شيعه ) اجازه مىدهيد كه شما را منتسب به رسول خدا صلَّى الله عليه و آله دانسته و بگويند : « اى فرزندان رسول خدا » با اينكه شما فرزندان علىّ مىباشيد ، و آدمى تنها به پدر خود نسبت داده مىشود ، و فاطمه تنها ظرف است ، و پيامبر تنها جدّ مادرى شما است ؟
امام عليه السّلام فرمود : گفتم : اى أمير ، اگر رسول خدا صلَّى الله عليه و آله زنده شوند ، و دخت شما را خواستگارى فرمايند آيا به آن حضرت پاسخ مثبت خواهيد داد ؟
هارون گفت : سبحان الله ! چرا پاسخ مثبت ندهم ، بلكه با اين عمل بر همهء عرب و عجم و قريش افتخار مىكنم .
امام عليه السّلام فرمود : گفتم : ولى رسول خدا صلَّى الله عليه و آله نه از دختر من خواستگارى كند و نه من دخت خود را به ازدواج او در خواهم آورد ، گفت : براى چه ؟ گفتم : زيرا آن حضرت پدر من است و پدر شما نيست ! هارون به وجد آمده و گفت : آفرين موسى ! سپس گفت : علَّت اينكه خود را نسل و ذرّيّهء پيامبر مىخوانيد چيست ؛ با اينكه آن حضرت از خود نسلى باقى نگذاشت ( يعنى فرزند پسر نداشت ) و نسل آدمى از فرزندان پسر است نه فرزندان دختر ، و شما اولاد دختر مىباشيد در حالى كه دختر نسل ندارد ؟ !
امام عليه السّلام فرمود : گفتم : از شما به حقّ خويشاوندى درخواست مىكنم ؛ و بحقّ قبر و آن كس كه در آن است ( شايد مراد حضرت روضهء مباركهء نبوىّ باشد ) شما را قسم مىدهم كه مرا از پاسخ به اين پرسش معذور داريد ! .
هارون گفت : هرگز ، حتماً بايد شما اولاد علىّ ، دليل خود را اقامه كنيد ، و تو ؛ بنا بر اخبارى كه به من رسيده پيشوا و امام آنان در اين روزگار هستى ، و بدان كه امكان ندارد در سؤالاتم تو را معاف كنم ، و دليل همهء آنها بايد از قرآن باشد ، شما اولاد علىّ مدّعى هستيد كه هيچ كلمه و حرفى از قرآن بر شما پوشيده نيست و از تأويل تمامى آنها باخبريد و مستند شما اين آيه كه : « در كتاب هيچ چيزى را فرو گذار نكردهايم - انعام : 38 » و با اين آيه خود را از آراء و نظرات علماء و قياس ايشان بىنياز مىدانيد .
امام عليه السّلام سخن خود را با أعوذ با لله و بسم الله الرّحمن الرّحيم و ذكر اين آيه شروع كردند : « [ و از فرزندان او ( حضرت نوح يا ابراهيم عليه السّلام ) ] داود و سليمان و ايّوب و يوسف و موسى و هارون را [ راه نموديم ] ، و نيكوكاران را اين چنين پاداش مىدهيم . و زكريّا و يحيى و عيسى و الياس را - انعام : 84 و 85 » ، اى أمير المؤمنين پدر عيسى كيست ؟
گفت : عيسى پدر ندارد ، گفتم : پس وى را از راه مريم عليها السّلام به ساير اولاد پيامبران ملحق نموديم ، و به همين ترتيب ما نيز از طريق مادرمان فاطمه عليها السّلام به نسل رسول خدا صلَّى الله عليه و آله ملحق مىگرديم ، آيا بيشتر توضيح دهم اى أمير المؤمنين ؟ گفت : اگر دليل ديگرى هم دارى بياور .
امام عليه السّلام فرمود : گفتم : اين آيهء شريفه : « پس هر كه با تو ، پس از آن دانشى كه به تو رسيد ، در بارهء او ( عيسى يا حقّ ) ستيزه و جدل كند ، بگو : بياييد تا ما و شما پسران خويش و زنان خويش و خودمان را بخوانيم ، آنگاه دعا و زارى كنيم و لعنت خدا را بر دروغگويان بگردانيم - آل عمران : 61 » و تا حال كسى ادّعا نكرده كه رسول خدا صلَّى الله عليه و آله هنگام مباهله با نصارى كسى را جز علىّ بن أبى طالب و فاطمه و حسن و حسين را به همراه خود و در زير رداى خود قرار دادهاند ، پس مراد از * ( « أَبْناءَنا » ) * در آيه ؛ حسن و حسين ، و مراد از * ( « نِساءَنا » ) * فاطمه ، و * ( « أَنْفُسَنا » ) * ( كسى كه بمنزلهء خودمان است ) علىّ بن أبى طالب عليهم السّلام مىباشد ، افزون بر اينكه تمام علما بر اين خبر اجماع كردهاند كه جبريل در روز احد ( كه همه پراكنده شده و تنها علىّ در مقام دفاع آن حضرت ماند ) گفت : اى محمّد اين عمل علىّ نشانهء فداكارى و جانفشانى حقيقى است ، و رسول خدا صلَّى الله عليه و آله فرمود : چون او از من است و من از او .
و جبرئيل گفت : اى رسول خدا ، و من نيز از شما دو تن هستم . آنگاه جبرئيل در ادامهء سخن خود گفت : « لا سيف إلَّا ذو الفقار و لا فتى إلَّا عليّ » « شمشير واقعى ، ذو الفقار و جوانمرد واقعى ، علىّ است » ، و كلمه اى كه جبرئيل در بارهء علىّ عليه السّلام بكار برد همان طور بود كه خداوند متعال در مورد خليل خود ؛ ابراهيم استعمال نمود . خداوند در اين آيه فرمايد : « جوانى كه او را ابراهيم گويند - انبياء : 60 » ، ما عموزادگان تو افتخارمان بر اين است كه جبرئيل گفته كه : از ما است ! .
هارون گفت : آفرين موسى ! نياز و حاجات خود را براى ما بگو .
امام عليه السّلام فرمود : گفتم : نخست حاجت من اين است كه اجازه دهى پسر عمويت به حرم جدّ خود و نزد عيالش مراجعت كند .
هارون گفت : تا ببينيم ، إن شاء الله .
272 - و نقل است كه مأمون به قوم خود گفت : آيا مىدانيد چه كسى تشيّع را به من آموخت ؟ جمع حاضر همگى گفتند : نه بخدا نمىدانيم .
گفت : هارون الرّشيد آن را به من تعليم داد ، پرسيدند : چطور ممكن است ، حال اينكه او اين خاندان را به قتل مىرساند ؟ !
مأمون گفت : ايشان را براى بقاى ملك و سلطنت خود مىكشت ، زيرا حكومت و ملك دارى عقيم است ( يعنى فاميل و غير فاميل نمىشناسد ) .
سپس ادامه داد : روزى موسى بن جعفر عليهما السّلام بر هارون وارد شد و او در مقابلش برخاسته و از او استقبال نموده و در صدر مجلس او را نشانده و در مقابلش نشست ، و مطالبى ميانشان ردّ و بدل شد . سپس موسى بن جعفر عليهما السّلام به پدرم گفت : اى أمير المؤمنين ، خداوند عزّ و جلّ بر واليان عهد خود واجب فرموده كه حاجات فقراى امّت را برآورده و مشكل غرامت ديدگان را حلّ كنند ، و دين سنگين بدهكاران را پرداخت كنند ، و بىلباسها را جامه پوشند ، و رفتارشان با اسرا نيكو باشد ، و شما از همه به انجام اين فرمايشات سزاوارتريد . هارون گفت : همين گونه خواهم كرد اى أبو الحسن .
سپس با قيام موسى بن جعفر پدرم نيز برخاسته و ميان دو ديده و صورت او را بوسيد سپس روى بجانب من و أمين و مؤتمن نموده و گفت : اى عبد الله و اى محمّد و اى ابراهيم پيشاپيش پسر عمو و آقاى خود حركت كنيد ، و ركاب او را گرفته و جامه اش را مرتّب كنيد و تا درب منزلش او را مشايعت نماييد ، بعد موسى پنهانى مرا بشارت به خلافت داده و گفت : « هر گاه به خلافت رسيدى رفتارت با فرزندانم خوب باشد » .
سپس به نزد هارون بازگشتيم ، و در ميان برادرانم من جرأت و جسارت بيشترى در برابر پدر داشتم ، پس وقتى مجلس خلوت شد گفتم :
اى أمير المؤمنين ، اين مرد كه بود كه آنقدر به او عزّت و احترام گذاشتيد ؛ در مقابلش از جا برخاسته و به استقبالش رفتى ، وى را در صدر مجلس نشاندى و خود پايينتر نشستى و به ما فرمان دادى برايش ركاب گيريم ؟
هارون گفت : او امام مردم و حجّت خدا بر خلق ؛ و خليفهء او بر بندگان است .
گفتم : اى أمير المؤمنين ، مگر اين صفات منحصراً در شما و براى شما نيست ؟ گفت :
من در ظاهر و از سر اجبار و غلبه امام جماعت و مردم هستم و موسى بن جعفر امام حقّ است . بخدا سوگند اى فرزندم او به جانشينى رسول خدا صلَّى الله عليه و آله از من و همهء مردم سزاوارتر است ، و بخدا سوگند اگر تو هم كه فرزند من هستى بخواهى حكومت را از من بگيرى ، گردنت را مىزنم ، زيرا حكومت عقيم است و فرزندى ندارد .
پس هنگام حركت از مدينه به مكَّه هارون دستور داد دويست دينار در كيسه اى سياه بريزند و به فضل بن ربيع گفت : اين پول را به موسى بن جعفر بده و از قول من به او