س 183: آيا به پولى كه انسان براى ازدواج ذخيره كرده، خمس تعلّق مى گيرد؟
ج: خمس دارد.
س 184: خانواده دختر قادر به خريد يك مرتبه جهيزيّه مورد نياز خود نيست. اگر از درآمد كسب به تدريج وسايلى به اين جهت بخرد، آيا مشمول خمس مى شود؟
ج: اگر وسيله براى جهيزيّه بخرد، خمس ندارد.
س 185: آيا پس از گذشت سال، به پول كسب كه براى تهيّه جهيزيّه ذخيره شده، به گونه اى كه قادر به تهيّه آن يك جا نيستيم، خمس تعلّق مى گيرد؟
ج: خمس دارد.
س 186: آيا وسايلى كه پسران قبل از سال عروسى براى ازدواج تهيّه مى كنند، مثل جهيزيه است و خمس ندارد؟
ج: اگر عرف منطقه، تأمين اين وسايل را براى زندگى بر عهده پسر بداند خمس به آن تعلّق نمى گيرد.
س 187: به علت تغيير مدل لوازم زندگى يا كوچك بودن خانه، نمى توانم تدريجاً جهيزيه دختر را تهيه كنم و پول آن را جمع مى كنم. آيا به آن خمس تعلّق مى گيرد؟
ج: به پول جمع شده براى جهيزيه، خمس تعلّق مى گيرد.
س 188: براى جهيزيه دختر، پول يا لوازم منزل كنار بگذاريم متعلق خمس مى شود؟
ج: اگر جنس را كنار بگذارد خمس ندارد اما اگر پول را ذخيره كند خمس دارد.
س 189: دخترى كه كار مى كند و از درآمد خود پولى را براى جهيزيه پس انداز مى كند خمس دارد يا خير؟
ج: به پول، خمس تعلّق مى گيرد.
س 190: آيا پولى كه براى خريد وسايل ضرورى زندگى ذخيره مى شود خمس دارد؟
ج: اگر سال بر آن بگذرد خمس دارد.
س 191: اگر فرش يا ساير لوازم زندگى را بفروشيم خمس آن را بايد بدهيم؟
ج: اگر پول آن صرف در هزينه معمول زندگى نشود خمس دارد.
س 192: بعضى مى گويند اگر از وسايل اضافى خانه يك بار استفاده كنيد خمس به آن تعلّق نمى گيرد آيا اين مطلب درست است؟
ج: ملاك عدم تعلّق خمس، نياز به آن اشياء و وسايل است. مثلا اگر ظروف اضافى منزل يا پتو و فرش براى مهمانى مورد نياز باشد خمس ندارد اما اگر نيازى به آنها ندارد و بدون نياز استفاده شود باز هم مشمول خمس قرار مى گردد.
س 193: آيا به وسايل دكورى كه تنها جنبه تزيينى دارند خمس تعلّق مى گيرد؟
ج: اگر زايد بر حد متعارف نباشد خمس ندارد و الا خمس آن واجب است.
س 194: جهيزيه هايى كه معمولا براى دختر به تدريج خريده مى شود خمس دارد يا خير؟
ج: اگر دختر در معرض ازدواج است و از درآمد بين سال اشياء لازمه را تهيه كنند خمس ندارد.
س 195: اگر اشيايى كه به عنوان جهيزيه كنار گذاشته ايم پس از گذشت سال به مصرف در مؤونه خودمان برسانيم پرداخت خمس آن لازم است؟
ج: بله، در فرض سوال خمس لازم است.
س 196: پدر و مادرى كه براى پسر خود جهيزيه معمول جمع مى كنند اين لوازم خمس دارد يا خير؟
ج: در مناطقى كه دختر جهيزيه به همراه نمى آورد و پسر بايد وسايل را تهيه كند، حكم جهيزيه جارى است.
س 197: آيا اگر مادر از درآمد بين سال خودش وسايلى براى فرزند پسر كنار بگذارد كه وقت ازدواج به ايشان بدهد خمس تعلّق مى گيرد يا خير؟
ج: اگر سال بر آن وسايل بگذرد خمس دارد مگر آنكه عرف آن شهر، اين وسايل را براى پسر در هنگام ازدواج ضرورى بداند كه در اين صورت با مرجع خود مصالحه كند.
س 198: مواد غذايى مثل برنج و روغن و حبوبات و غير آنها كه از سال خمسى اضافه مى ماند و خمس به آنها تعلّق مى گيرد به چه قيمتى بايد حساب شود به قيمت آزاد يا به قيمت خريد؟
ج: بايد قيمت فعلى آن در نظر گرفته شود و خمس آن داده شود.
س 199: اگر از درآمد بين سال تلفن بخرد جزو مايحتاج است يا خمس دارد؟
ج: تلفن ثابت و همراه مورد نياز براى امور شخصى خمس ندارد و تلفن محل كسب حكم سرمايه را دارد و خمس آن واجب است.
س 200: آيا به مواد مصرفى مورد نياز مانند مواد غذايى موجود در منزل كه مقدارى از آن به مصرف رسيده و مقدارى از آن در انتهاى سال خمسى باقى مى ماند خمس تعلّق مى گيرد؟
ج: تمام اين ها خمس دارد و مى توان مبلغى به طور تخمين براى آنها در نظر گرفت و به قيمت روز در بازار آزاد محاسبه مى شود.
س 201: شخصى قالى كهنه خود را تبديل به يك قاليچه نموده كه زير پا انداخته نشده است آيا به قيمت اين فرش خمس تعلّق مى گيرد؟
ج: اگر سال بر آن بگذرد و بدون استفاده باشد خمس دارد.
س 202: آيا اگر از پولى كه خمس آن را داده ايم لباسى بخريم ولى از آن لباس در طول سال استفاده نكنيم بايد يكبار ديگر خمس آن را بدهيم؟
ج: خمس ندارد مگر آن را بفروشيد كه به مازاد قيمت خمس داده خمس تعلّق مى گيرد.
س 203: چيزى را كه انسان لازم دارد مانند تمبر، پاكت و غيره اگر براى نياز بلند مدت تهيه كند و يك سال از خريد باقيمانده، يا خريد همه آنها بگذرد در صورتى كه از نظر عقلى تهيه آن براى استفاده تدريجى معقول باشد آيا خمس بر آنچه يك سال از خريد آن گذشته تعلّق مى گيرد؟
ج: احتياط آن است كه خمس آن را بدهد.
س 204: آيا به پول حاصل از فروش وسايل زندگى خمس تعلّق مى گيرد؟
ج: اگر تبديل به وسايل ضرورى ديگر نشود و يا صرف در هزينه معمول زندگى نشود خمس دارد.
س 205: آيا به هيزمهايى كه براى سوخت و مصارف ديگر در روستاها ذخيره مى شود خمس تعلّق مى گيرد؟
ج: به مقدارى كه از سال زياد مى آيد و داراى ارزش مادى است خمس تعلّق مى گيرد.
س 206: اگر شخصى چند دست لباس و كفش و كتابهاى گوناگون براى مطالعه بخرد و يا خوراكى هاى متنوع
تهيه كند به طورى كه درآمدش خرج شود بايد خمس بدهد؟
ج: مخارج نسبت به اشخاص متفاوت است و ملاك رعايت شأن است و لباس و كفش و غذا وكتاب اگر مورد حاجت متعارف باشد يعنى تهيه آن در نظر عرف اسراف و زياده روى حساب نشود خمس ندارد هر چند تمام درآمدش خرج شود اما اگر در طول سال مثلا به دو دست لباس بيشتر نياز ندارد و پنج دست تهيه كند خمس قيمت سه دست اضافى را بايد بپردازد.
س 207: گهواره و اثاثيه آن كه مورد استفاده كودك قرار گرفته و چند سال بدون استفاده مانده اكنون آيا خمس دارد يا خير؟
ج: در فرض سؤال كه در سال اول آن را مورد استفاده قرار داده اند خمس ندارد.
س 208: آيا اشياء زينتى كه در حد شأن خانواده است ولى نداشتن آن نقص محسوب نمى شود مشمول خمس است؟
ج: لوازم زندگى اگر در حد شأن باشد خمس ندارد.
فصل دهم: «خمس وسيله نقليه و خودرو»
س 209: آيا به ماشينِ سوارى، خمس تعلّق مى گيرد؟ و موتور سيكلت و دوچرخه چطور؟
ج: اگر وسيله كسب نباشد و مورد نياز و در شأن شخص و خانواده اش باشد و به پول آن هم قبلًا خمس تعلّق نگرفته باشد، خمس ندارد.
س 210: وسيله نقليه (مانند ماشين سوارى و وانت) كه از درآمد تهيّه شده، گاهى براى استفاده شخصى و گاهى براى باربرى و اجرت و كسب و كار است، آيا خمس دارد؟
ج: به آن مقدار از وسيله كه با آن كار مى كند، خمس تعلّق مى گيرد و به مقدارى كه جهت نياز شخصى مورد استفاده قرار مى گيرد و با موقعيت او تناسب دارد، خمس تعلّق نمى گيرد.
س 211: با حقوق كارمندى، ماشين سوارى تهيّه كرده ام تا با آن كار كنم و از سودش، زندگى ام را اداره كنم زيرا حقوق كارمندى براى اين منظور كافى نيست. آيا به اين ماشين، خمس تعلّق مى گيرد؟
ج: خمس دارد.
س 212: اينجانب اتومبيل سوارى خود را كه مورد نيازم بود، دو سال پيش خريدم و اكنون آن را فروخته و با پول آن اتومبيل نو و مدل جديد خريدارى كرده ام و بقيّه پول آن را نيز، از درآمد سال پرداختم؛ آيا بايد خمس بپردازم؟
ج: اگر اتومبيل شما براى رفع نياز خانواده و در حدّ شأن شما باشد، خمس ندارد.
س 213: آيا به پول درآمدى كه براى تهيّه خودروى مورد نياز، به حساب ريخته مى شود و سال هم بر آن مى گذرد، خمس تعلّق مى گيرد؟
ج: چنانچه خودرو مورد نياز به صورت پيش فروش باشد خمس ندارد، در غير اين صورت خمس دارد.
س 214: اگر كسى در اواسط سال خمسى اش، ماشين سوارى جهت مصارف شخصى اش بخرد ولى تحويل آن به بعد از سال خمسى اش موكول شود، آيا بايد خمس آن را بپردازد؟
ج: خير، لازم نيست خمس بدهد.
س 215: شخصى جهت احتياج شخصى خود، ماشينى خريدارى كرده است. اگر براى انجام معامله يا حمل اجناس از آن استفاده كند جزو مؤونه است يا سرمايه؟
ج: اگر عرفا براى استفاده شخصى تهيه شده است و گاهى