بپردازد و اگر براى حمل مسافر و بار يا رسيدگى به امور شغلش خريدارى شده باشد بايد خمس آن را به قيمت خريد بپردازد و در صورت دوم چه براى سوارى شخصى و چه براى امور شغلى باشد بايد خمس آن پول را در اول سال خمسى بدهد.
س 218: وسائل يدكى، لاستيك زاپاس، يخ شكن و ... كه براى ماشين شخصى خريدارى شده و ممكن است در عرض سال مورد استفاده قرار نگيرد آيا مشمول خمس مى گردد يا خير؟
ج: اگر عرفا براى ماشين شخصى مورد نياز باشد خمس ندارد.
س 219: اگر ماشين زائد بر شأن بخرد مثلا پيكان در شأن اوست و بنز بخرد- خمس مبلغ زايد بر شأن را بايد بپردازد يا خير؟
ج: اگر عرفا زائد بر شأن باشد خمس زائد را بايد بپردازد.
فصل يازدهم: «خمس وام و قرض»
س 220: آيا به سرمايه اى كه از بانك به عنوان قرض الحسنه دريافت مى شود، خمس تعلّق مى گيرد؟
ج: اگر آن را قبل از رسيدن سال خمسى صرف در هزينه متعارف زندگى كند، خمس ندارد امّا اگر پس انداز شود و يا سرمايه گذارى شود خمس دارد.
س 221: آيا وام ازدواج، خمس دارد؟
ج: اگر صرف در هزينه ازدواج قبل از رسيدن سال خمسى شود، خمس ندارد و الا اگر پس انداز شود و يا سرمايه گذارى شود خمس دارد.
س 222: آيا به وام دانشجويى، خمس تعلّق مى گيرد؟
ج: اگر تا قبل از رسيدن سال خمسى صرف در هزينه دانشجويى شود خمس ندارد و الا بايد خمس آن داده شود.
س 223: به پولى كه از درآمد كسب تهيّه شده و به عنوان قرض الحسنه به ديگرى داده ايم، آيا خمس تعلّق مى گيرد؟
ج: چنانچه بعد از سال خمسى آن را دريافت كند، خمس دارد امّا اگر در همان سال خمسى دريافت كند و صرف در هزينه متعارف زندگى شود، خمس ندارد.
س 224: شخصى به جهت نياز زندگى، مبلغ پانصد هزار تومان قرض كرده و از طرفى، مبلغ يك ميليون تومان از درآمد سال به كسى قرض داده است. آيا جايز است هنگام دريافت قرض، پول بدهى را كسر كند؟
ج: اگر بخواهد بدهى خود را از همين پول بدهد مقدار بدهى كسر مى شود امّا اگر نخواهد قرض خود را از همين پول بپردازد به تمام آن خمس تعلّق مى گيرد.
س 225: آيا به كمك هزينه اى كه به صورت وام به دانشجويان پرداخت مى شود خمس تعلّق مى گيرد؟
ج: وام خمس ندارد ولى هر مقدار از آن را پس انداز كند مشمول خمس مى گردد.
س 226: قبل از سال خمسى مبلغى وام گرفته ايم و تا اول سال خمسى آن را مصرف نكرده ايم آيا پرداخت خمس آن لازم است؟
ج: خمس آن لازم است.
س 227: كارمندى است كه از طرف اداره به او وام داده مى شود و در اقساط طولانى از او گرفته مى شود آيا به وامى كه گرفته اگر خرج نكند خمس تعلّق مى گيرد؟
ج: اگر مبلغ وام را در مصارف لازم زندگى خرج كند خمس ندارد و اما اگر آن را پس انداز يا سرمايه گذارى نمايد خمس دارد.
س 228: شخصى كه در آخر سال 100، 000 تومان اضافه دارد و از طرفى 50، 000 تومان بدهكارى دارد چقدر خمس بپردازد؟
ج: چنانچه بدهى را از درآمد همان سال مى پردازد به مقدار باقى مانده بايد خمس دهد اما اگر قصد دارد كه بدهى را از درآمد سال بعد بپردازد به تمام موجودى باقيمانده او در سر سال خمسى خمس تعلّق مى گيرد.
س 229: شخصى مبلغى بدهكار است و مبلغى هم معادل يا كمتر از آن وجه نقد دارد و سال خمسى او رسيده است آيا به مبلغ موجودى خمس تعلّق مى گيرد و يا چون مبلغى معادل وجه موجود يا بيشتر مقروض است به مبلغ موجود خمس تعلّق نمى گيرد؟
ج: اگر قصد دارد كه بدهى خود را از همين مبلغ موجودى بدهد به مقدار اين مبلغ، خمس تعلّق نمى گيرد و امّا اگر بدهى خود را از درآمد آينده بدهد به اين پول خمس تعلّق مى گيرد.
س 230: اگر اقساطى داشته باشيم كه چند روز پس از سال مالى وقت پرداخت آن است مى توانيم از موجودى كسر كنيم؟
ج: اگر قبل از سال مالى اقساط را بپردازيد خمس ندارد
ولى بدون اداء نمى توانيد از موجودى كسر كنيد.
س 231: مطالباتى از مردم داريم و سال خمسى ما مى رسد آيا پرداخت خمس مطالبات از موجودى لازم است يا به آنها تعلّق نمى گيرد؟
ج: مى توانيد خمس مبلغى را كه از مردم طلب داريد بپردازيد لكن واجب نيست از موجودى نقد بدهيد و مى توانيد صبر كنيد هر وقت وصول شد وجوهاتش را فورا بپردازيد.
س 232: مبلغى كه انسان به اشخاص قرض الحسنه مى دهد اگر پس ندهد خمس به آن تعلّق مى گيرد؟
ج: اگر متمكّن از پس گرفتن نباشد در حكم تلف است و پرداخت خمس آن فعلا لازم نيست به شرط آن كه مسامحه در مطالبه نكرده باشد.
س 233: اينجانب بدون داشتن خانه شخصى رنج مى برم و بدون وام قدرت خريد خانه ندارم بدين جهت با دريافت وام خانه اى خريده ام آيا در مبدأ سال خمسى به مازاد بر مايحتاجم خمس تعلّق مى گيرد و آيا به هنگام پرداخت اقساط وام تخميس قسطها را واجب مى دانيد؟
ج: تخميس قسطها واجب نيست اما زايد بر قسطها اگر داشته باشيد خمس دارد.
س 234: شخصى از صندوق قرض الحسنه اى وام چهار ساله اى دريافت مى كند و در مدت سه سال و نيم
اقساط آن را مى پردازد در آخر سال كه حساب خود را مى رسد حدود 5، 000، 000 تومان پس انداز و 20، 000، 000 تومان بدهى دارد آيا مى توان بدهى مزبور را كسر نمود يا اينكه 5، 000، 000 تومان مشمول خمس است؟
ج: اگر بدهى خود را از موجودى بپردازد مى تواند كسر كند و الا به كل موجودى خمس تعلّق مى گيرد.
س 235: دانشگاهها پولى به عنوان قرض (بورسيه) به دانشجويان مى دهند و بعدا به تدريج پس مى گيرند آيا اين پول خمس دارد؟
ج: چون مصرف تحصيل مى شود خمس ندارد.
س 236: اگر شخصى چهار ماه قبل از اين كه حساب سالش برسد پولى را كه كار كرده به شخصى قرض بدهد و بعد از دو سال شخص قرض گيرنده بدهى اش را بپردازد آيا مدت دو سالى كه بر پولش گذشته خمس به اين پول تعلّق مى گيرد؟
ج: بعد از وصول طلب بايد خمس آن را داد.
س 237: شخصى بدهى اقساطى دارد و اقساط آن چند سال طول مى كشد مثل اينكه وامى از بانك مى گيرد و خرج منزل مسكونى مى كند آيا مى تواند همه بدهى را از درآمد سال كسر كند؟
ج: تمام بدهى را نمى تواند از درآمد سال كسر كند و صرفا
بدهى همان سال را مى تواند كسر كند.
س 238: اگر شخصى وامى به مبلغ سيصد هزار تومان از بانك مى گيرد و دويست هزار تومان از اين وام در ميان سال خرج كند و فقط يكصد هزار تومان تا سر سال خمسى مى ماند و از آن طرف يكصد هزار تومان قسط پرداخت كرده است آيا به اين يكصد هزار تومان خرج نكرده خمس تعلّق مى گيرد؟
ج: خمس به اين مبلغ تعلّق مى گيرد.
س 239: در رابطه با بدهى مؤجّل (بدهى كه زمانش به زودى مىرسد) آيا انسان مى تواند هنگام محاسبه مقدار آن را از درآمد كم كند؟
ج: اگر بدهى را پيش از سال خمسى ادا كند به مقدار آن از درآمد كسر مى شود.
فصل دوازدهم: «خمس سكّه و طلا»
س 240: آيا به سكّه بهار آزادى، خمس تعلّق مى گيرد؟
ج: اگر از درآمد كسب تهيّه شده و از مخارج سال زياد بيايد، خمس دارد.
س 241: آيا به طلاى ذخيره شده، خمس تعلّق مى گيرد؟
ج: چنانچه از درآمد كسب تهيّه شده و از آن به هيچ وجه استفاده نمى شود، بايد سر سال خمس آن را بپردازد.
س 242: آيا به انگشتر طلا براى مرد، خمس تعلّق مى گيرد؟
ج: پولى كه در راه حرام صرف شود، جزو مؤونه نيست و بايد خمس آن پرداخت شود.
س 243: آيا به طلا و زيور آلات زنانه- كه شوهر از درآمد خود براى همسرش تهيّه مى كند- خمس تعلّق مى گيرد؟
ج: اگر به مقدار متعارف و مناسب شأن او باشد، خمس ندارد.